Giải Pháp Huy Động Nguồn Lực Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Na Rì, Tỉnh Bắc Kạn

Giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì, Bắc Kạn, tập trung vào phát triển bền vững và nâng cao đời sống người dân.

• Tác giả: Hoàng Văn Phong
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thái
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì, Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu của đề tài nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp mới của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Một số khái niệm, thuật ngữ
• 1.1.2. Nông thôn mới và mục tiêu, chức năng và đặc trưng cơ bản của nông thôn mới
• 1.1.3. Đặc điểm và yêu cầu nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 1.1.4. Huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Cơ sở thực tiễn của việc sử dụng nguồn lực trong xây dựng NTM
• 1.2.1. Sử dụng nguồn lực cho xây dựng NTM tại một số nước trên thế giới
• 1.2.2. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới tại Việt Nam
• 1.2.3. Một số kinh nghiệm được rút ra trong quá trình xây dựng NTM ở huyện Na Rì
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Na Rì
• 2.1.2. Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Na Rì
• 2.1.3. Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên trong tiến trình xây dựng nông thôn mới
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Các chỉ tiêu và phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.1.1. Các chỉ tiêu nghiên cứu sự huy động nguồn vốn (tiền)
• 2.4.1.2. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sự tham góp cơ sở vật chất
• 2.4.1.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sức lao động
• 2.4.1.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sự tham gia ý kiến của cộng đồng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng xây dựng nông thôn mới ở huyện Na Rì
• 3.1.1. Khái quát chung
• 3.1.2. Những thuận lợi và khó khăn về kinh tế - xã hội trong tiến trình xây dựng nông thôn mới
• 3.2. Kết quả huy động nguồn lực trong xây dựng NTM huyện Na Rì
• 3.2.1. Nhu cầu nguồn vốn trong xây dựng NTM huyện Na Rì
• 3.2.2. Kết quả huy động nguồn vốn trong xây dựng NTM huyện Na Rì
• 3.2.3. Kết quả huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại 03 xã nghiên cứu
• 3.2.4. Thuận lợi, khó khăn, bài học kinh nghiệm trong huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 3.3. Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác huy động nguồn lực phục vụ xây dựng NTM trên địa bàn huyện Na Rì tỉnh Bắc Kạn
• 3.3.1. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của huyện Na Rì giai đoạn 2016-2020
• 3.3.2. Phương hướng và quan điểm huy động nguồn lực trong xây dựng NTM
• 3.3.3. Một số giải pháp về huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại huyện Na Rì
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về huyện Na Rì và bối cảnh xây dựng nông thôn mới

Huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, là một huyện miền núi với nhiều tiềm năng phát triển nông thôn. Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới tại đây vẫn gặp nhiều khó khăn. Đề án xây dựng nông thôn mới được triển khai nhằm cải thiện đời sống người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế bền vững. Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW, mục tiêu xây dựng nông thôn mới là tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân, đồng thời phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Việc huy động nguồn lực không chỉ từ ngân sách nhà nước mà còn từ cộng đồng và các tổ chức xã hội là rất cần thiết.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Na Rì

Huyện Na Rì có diện tích tự nhiên lớn, với nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú. Tuy nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế. Nông nghiệp vẫn là ngành chủ lực, nhưng chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Việc huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế nông thôn cần được chú trọng hơn nữa. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước và sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định cho sự thành công của chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện.

II. Thực trạng huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới

Thực trạng huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì cho thấy nhiều kết quả khả quan, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chiếm tỷ lệ lớn, nhưng nguồn vốn từ cộng đồng và doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Việc quản lý nguồn lực chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí và không phát huy được tối đa tiềm năng. Cần có các giải pháp cụ thể để tăng cường phát triển bền vững và nâng cao đời sống nông dân.

2.1. Kết quả huy động nguồn lực

Kết quả huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì cho thấy sự tham gia tích cực của cộng đồng. Tuy nhiên, việc huy động vốn từ các doanh nghiệp và tổ chức xã hội còn hạn chế. Các chương trình hỗ trợ từ nhà nước cần được triển khai đồng bộ hơn để tạo điều kiện cho người dân tham gia. Việc phát triển kinh tế nông thôn cần gắn liền với việc nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của họ trong quá trình xây dựng nông thôn mới.

III. Giải pháp huy động nguồn lực hiệu quả

Để huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của người dân về chương trình xây dựng nông thôn mới. Thứ hai, cần đa dạng hóa các nguồn vốn huy động, không chỉ từ ngân sách nhà nước mà còn từ các tổ chức xã hội và doanh nghiệp. Cuối cùng, việc quản lý dự án nông thôn cần được cải thiện để đảm bảo sử dụng hiệu quả các nguồn lực đã huy động.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền

Công tác tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới cần được đẩy mạnh để người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của chương trình. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm sẽ giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động xây dựng nông thôn mới, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hợp tác trong cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Na Rì là một huyện miền núi nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Bắc Kạn, sở hữu tổng diện tích tự nhiên 85.300,00 ha, chiếm 17,54% diện tích toàn tỉnh với quy mô hành chính gồm 21 xã, 01 thị trấn và 233 thôn bản. Mặc dù công cuộc xây dựng nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Quyết định số 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã tạo ra những chuyển biến tích cực, huyện Na Rì vẫn gặp rất nhiều khó khăn do địa hình phức tạp, giao thông cách trở và kinh tế xuất phát điểm thấp. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu nguồn lực thực hiện, khi ngân sách Nhà nước phải gánh vác tới 62,83% tổng vốn đầu tư, trong khi đóng góp từ cộng đồng dân cư đạt 37,17% và nguồn lực thu hút từ doanh nghiệp cũng như tín dụng thương mại gần như bằng 0%.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phát triển nông thôn của tác giả Hoàng Văn Phong, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Văn Thái tại Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, hướng tới mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về nguồn lực xây dựng nông thôn mới, đánh giá thực trạng huy động nguồn vốn và sức lao động tại địa phương giai đoạn 2011 - 2018, đồng thời phân tích các yếu tố cản trở để đề xuất các giải pháp khả thi cho giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tập trung trên địa bàn 03 xã đại diện là Kim Lư, Hảo Nghĩa và Xuân Dương, sử dụng dữ liệu sơ cấp năm 2018 cùng hệ thống số liệu thứ cấp giai đoạn 2017 - 2018. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ xác đáng giúp chính quyền huyện Na Rì đa dạng hóa các nguồn tài chính, nâng tỷ lệ đạt chuẩn 19 tiêu chí nông thôn mới và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng cao bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết hệ thống về nguồn lực kinh tế - xã hội kết hợp với việc đúc kết các bài học kinh nghiệm phát triển nông thôn điển hình trên thế giới và tại Việt Nam. Trọng tâm lý thuyết là mô hình Phong trào Làng mới (Saemaul Undong) của Hàn Quốc giai đoạn 1971 - 1978 với phương châm cốt lõi: Nhà nước hỗ trợ 1 phần vật tư ban đầu, nhân dân đóng góp từ 5 đến 10 phần công sức và tiền của, qua đó giúp Hàn Quốc cứng hóa thành công 43.631 km đường liên xã và nâng tỷ lệ hộ nông thôn có điện sinh hoạt lên 98%. Bên cạnh đó, phong trào "Mỗi làng một sản phẩm" (OVOP) tại tỉnh Oita, Nhật Bản từ thập niên 1970 và chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp của Thái Lan (nơi dân số nông thôn chiếm khoảng 80%) cũng cung cấp bài học quan trọng về phát huy nội lực bản địa và bảo hiểm rủi ro nông nghiệp.

Về mặt khái niệm, luận văn làm rõ các thuật ngữ cốt lõi bao gồm: Mô hình nông thôn mới theo chuẩn 5 nhóm và 19 tiêu chí quốc gia; Nguồn lực xây dựng nông thôn mới bao gồm nguồn nhân lực, vật lực, tài lực và nguồn thông tin; và Cơ chế huy động nguồn lực thông qua đa dạng hóa các kênh đầu tư, kết hợp lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình 135, chính sách giảm nghèo bền vững và nguồn vốn trái phiếu Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp đồng bộ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp (báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, số liệu thực hiện 19 tiêu chí của UBND huyện Na Rì và Ban Chỉ đạo nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2018) và dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa trong năm 2018. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích với cỡ mẫu điều tra bao gồm các hộ gia đình nông dân và đội ngũ cán bộ quản lý tại 03 xã điểm: xã Kim Lư (vùng thấp, điều kiện kinh tế tương đối thuận lợi), xã Hảo Nghĩa (khu vực núi đá) và xã Xuân Dương (địa bàn đặc biệt khó khăn). Việc lựa chọn 3 xã này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ 21 xã của huyện về đặc điểm địa lý, trình độ dân trí và tiềm năng kinh tế.

Phương pháp phân tích dữ liệu chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và tổng hợp các bảng cân đối thu chi trên phần mềm Excel. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm định lượng hóa chính xác tỷ trọng đóng góp của từng luồng vốn, đo lường sự biến động của ngày công lao động và đánh giá mức độ tham gia ý kiến của người dân, từ đó tạo cơ sở thực chứng vững chắc cho việc nhận diện các điểm nghẽn trong tiến trình huy động nguồn lực từ năm 2011 đến định hướng 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu huy động nguồn lực tại địa phương bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng. Tại 03 xã nghiên cứu trong giai đoạn 2011 - 2018, tổng nguồn vốn huy động phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách Nhà nước cấp chiếm 62,83%, nguồn vốn huy động đóng góp từ cộng đồng dân cư chiếm 37,17%, trong khi tỷ trọng vốn thu hút từ các doanh nghiệp và vốn tín dụng thương mại đạt mức 0%.

Thứ hai, địa hình tự nhiên hiểm trở là rào cản kỹ thuật và kinh tế lớn nhất. Toàn huyện có tới 81.999 ha đất địa thành vùng đồi núi (chiếm 96,13% diện tích tự nhiên) với độ dốc phổ biến từ 20 đến 60 độ, khiến chi phí đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng giao thông và thủy lợi tăng cao gấp 1,5 đến 2 lần so với vùng đồng bằng, trực tiếp làm chậm tiến độ hoàn thành tiêu chí giao thông nông thôn.

Thứ ba, sự tham gia đóng góp của người dân có xu hướng thay đổi rõ rệt theo thời gian. Trong giai đoạn đầu, nhân dân tích cực hiến đất và tài sản trên đất để mở rộng đường trục thôn, nhưng ở các giai đoạn sau, mức đóng góp giảm dần và chủ yếu chuyển sang đóng góp ngày công lao động do thu nhập bình quân đầu người của các hộ dân còn thấp, khó duy trì các khoản đóng góp tiền mặt thường xuyên.

Thứ tư, công tác lồng ghép các nguồn vốn từ Chương trình 135, chương trình kiên cố hóa kênh mương và ngân sách sự nghiệp còn thiếu tính đồng bộ, chưa tạo được cơ chế liên kết mềm dẻo giữa các cấp quản lý.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phụ thuộc tới 62,83% vào ngân sách Nhà nước phản ánh đúng đặc điểm của một huyện miền núi vùng cao với tỷ lệ hộ nghèo còn cao và kinh tế nông nghiệp hàng hóa chưa phát triển mạnh. Khi đối chiếu với các địa phương lân cận như huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn (nơi tỷ lệ đạt chuẩn chung đạt 38,46% với 15/39 chỉ tiêu hoàn thành năm 2018) hay huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh (nơi thu nhập bình quân tăng vọt lên trên 18 triệu đồng/người/năm và 100% hộ dân sử dụng nước sạch), Na Rì gặp thách thức vượt trội về quy mô tích lũy nội tại và khả năng mời gọi vốn ngoài ngân sách.

Trong các báo cáo phân tích, các bảng biểu cân đối nguồn vốn và biểu đồ cơ cấu đầu tư thể hiện trực quan khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu vốn thực tế giai đoạn 2016 - 2020 và khả năng đáp ứng của địa phương. Việc người dân đóng góp tới 37,17% tổng nguồn lực chủ yếu qua ngày công và hiện vật chứng minh rằng sự minh bạch, công khai dân chủ cơ sở theo phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra chính là động lực sống còn để duy trì sức dân trong điều kiện nguồn lực tài chính công hạn hẹp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tạo bước đột phá trong việc huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì giai đoạn 2020 - 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng: UBND huyện Na Rì phối hợp cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân) đẩy mạnh truyền thông cơ sở, phấn đấu nâng tỷ lệ người dân hiểu rõ nội dung và trách nhiệm xây dựng nông thôn mới lên trên 90% trước năm 2022.
• Hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư doanh nghiệp và tín dụng: Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện Na Rì cần xây dựng chính sách ưu đãi về mặt bằng và thuế, tạo môi trường thuận lợi để mời gọi các doanh nghiệp liên kết chuỗi giá trị nông sản, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng vốn doanh nghiệp và tín dụng lên tối thiểu 10% đến 15% tổng nguồn lực vào năm 2025.
• Thực hiện cơ chế lồng ghép nguồn vốn linh hoạt: UBND các xã và Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện cần chủ động lồng ghép nguồn vốn từ Chương trình 135, trái phiếu Chính phủ và các chương trình hỗ trợ có mục tiêu; đồng thời bảo đảm thực hiện đúng quy định để lại tối thiểu 70% tiền thu từ đấu giá quyền sử dụng đất cho ngân sách cấp xã để tái đầu tư hạ tầng nông thôn.
• Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ và nâng cao năng lực giám sát: Phòng Nội vụ huyện Na Rì chủ trì tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ quản lý dự án cho 100% cán bộ cấp xã và ban chỉ đạo thôn bản trước năm 2023; củng cố hoạt động của Ban Giám sát đầu tư cộng đồng nhằm bảo đảm 100% các công trình hạ tầng được thi công minh bạch, đúng tiến độ và đạt chất lượng quy định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và cán bộ quản lý cấp huyện, xã: Cung cấp cẩm nang thực tiễn về kỹ năng phân bổ nguồn vốn, phương pháp lập kế hoạch đầu tư công trung hạn và quy trình vận động nhân dân hiến đất làm đường phù hợp với địa bàn miền núi.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo khoa học giá trị về phương pháp điều tra thực địa, kỹ thuật xử lý dữ liệu khảo sát và khung phân tích chính sách huy động vốn cấp cơ sở.
• Các hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp: Cung cấp bức tranh toàn diện về tiềm năng đất đai với hơn 81.999 ha đất đồi núi và đặc điểm lực lượng lao động tại 21 xã, làm căn cứ xây dựng phương án liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.
• Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia dự án phát triển: Hỗ trợ nắm bắt chính xác mức độ sẵn sàng tham gia của 233 thôn bản, từ đó thiết kế các chương trình tài trợ sinh kế và phát triển hạ tầng quy mô nhỏ đạt hiệu quả tối ưu.

Câu hỏi thường gặp

• Cơ cấu nguồn vốn xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Rì có điểm gì đặc thù? Nguồn vốn tại huyện Na Rì phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách Nhà nước với tỷ lệ 62,83%, nguồn đóng góp của nhân dân chiếm 37,17%, trong khi tỷ lệ huy động từ doanh nghiệp và tín dụng thương mại đạt 0%.

• Địa hình tự nhiên ảnh hưởng như thế nào đến việc huy động nguồn lực tại Na Rì? Huyện có tới 96,13% diện tích là đồi núi (81.999 ha) với độ dốc cao từ 20 đến 60 độ, khiến chi phí đầu tư xây dựng các tuyến đường giao thông và công trình thủy lợi tăng gấp 1,5 đến 2 lần so với vùng đồng bằng.

• Người dân tại 03 xã khảo sát tham gia đóng góp nguồn lực qua các hình thức nào? Tại các xã Kim Lư, Hảo Nghĩa và Xuân Dương, người dân đóng góp chủ yếu bằng việc hiến đất làm đường, giải tỏa cây cối hoa màu và tham gia ngày công lao động trực tiếp do mức thu nhập tiền mặt còn hạn chế.

• Bài học kinh nghiệm quốc tế nào có giá trị ứng dụng cao nhất cho huyện Na Rì? Kinh nghiệm từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc về phương châm Nhà nước hỗ trợ vật tư, cộng đồng tự chủ bàn bạc và trực tiếp thi công là giải pháp tối ưu giúp Na Rì bù đắp sự thiếu hụt ngân sách.

• Tỷ lệ nguồn thu từ đất để lại cho ngân sách cấp xã được quy định tối thiểu là bao nhiêu? Theo các văn bản quy định hướng dẫn thực hiện chương trình, tỷ lệ vốn thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất hoặc cho thuê đất để lại cho ngân sách cấp xã đạt tối thiểu 70% để phục vụ xây dựng nông thôn mới.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở khoa học và thực tiễn về cơ chế huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại địa bàn vùng cao đặc thù.
• Khảo sát thực chứng chỉ rõ cơ cấu vốn giai đoạn 2011 - 2018 gồm 62,83% từ ngân sách và 37,17% từ sức dân tại 03 xã điểm Kim Lư, Hảo Nghĩa và Xuân Dương.
• Nhận diện các rào cản then chốt từ 85.300,00 ha địa hình chia cắt phức tạp và sự vắng bóng của các dòng vốn doanh nghiệp, tín dụng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động đồng bộ nhằm mục tiêu huy động từ 10% đến 15% vốn ngoài ngân sách và chuẩn hóa 100% cán bộ cơ sở trong lộ trình 2020 - 2025.
• Khẳng định vai trò chủ thể cốt lõi của nhân dân 21 xã và 01 thị trấn trong việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng 19 tiêu chí nông thôn mới bền vững.

Bạn đọc và các nhà quản lý quan tâm có thể tiếp tục nghiên cứu toàn văn công trình luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phát triển nông thôn của tác giả Hoàng Văn Phong để khai thác chi tiết hệ thống bảng biểu thống kê và mô hình giải pháp thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm, thuật ngữ 1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, nông thôn có thể được xem xét trên nhiều góc độ kinh tế, chính trị, văn hóa.

nông thôn không đơn thuần là khu vực xã hội và cũng là khu vực kinh tế, kinh tế nông nghiệp trong địa bàn nông thôn ngoài nông nghiệp cũng có công nghiệp dịch vụ thường gọi là các hoạt động phi nông nghiệp. Việc phát triển kinh tế nông thôn, từng bước xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. Nông thôn mới: Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu: "Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giầu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường" (Ban chấp hành Trung ương khóa X, 2008). Như vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo năm nội dung cơ bản sau: (1) làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; (2) sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; (3) đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; (4) bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; (5) xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ.

Khái niệm nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới Nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới được hiểu là tập hợp các yếu tố mà chương trình xây dựng nông thôn mới sử dụng để thực hiện các mục tiêu của chương trình. Khái niệm nguồn lực - Theo quan điểm hệ thống, “Nguồn lực là tất cả những yếu tố và phương tiện mà hệ thống có quyền chi phối, điều khiển, sử dụng để thực hiện mục tiêu của mình. Đối với hệ thống kinh tế - xã hội, có thể chia nguồn lực ra các bộ phận khác nhau như: nguồn nhân lực, nguồn tài lực, nguồn vật lực và nguồn thông tin”. - Những thứ được coi là nguồn lực phải là những thứ được sử dụng hoặc có khả năng sử dụng trong thời kỳ dự kiến phát triển.

Tiềm năng chưa đưa được vào sử dụng hoặc chưa có khả năng đưa vào sử dụng thì chưa được xem xét là nguồn lực. Trong các nguồn lực thì nguồn nhân lực có vai trò hết sức quan trọng. Có khá nhiều định nghĩa khác nhau về “nguồn nhân lực”: - Nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, khu vực, thế giới. Cách hiểu này về nguồn nhân lực xuất phát từ quan niệm coi nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo nên năng lực, sức mạnh phục vụ cho sự phát triển nói chung của tổ chức; - Nguồn nhân lực là tổng thể các yếu tố bên trong và bên ngoài của mỗi cá nhân bảo đảm nguồn sáng tạo cùng các nội dung khác cho sự thành công, đạt được mục tiêu của tổ chức.

Tuy có những định nghĩa khác nhau tùy theo giác độ tiếp cận nghiên cứu nhưng điểm chung mà ta có thể dễ dàng nhận thấy qua các định nghĩa trên về nguồn nhân lực là: 6 - Số lượng nhân lực: Nói đến nguồn nhân lực của bất kỳ một tổ chức, một địa phương hay một quốc gia nào câu hỏi đầu tiên đặt ra là có bao nhiêu người và sẽ có thêm bao nhiêu người nữa trong tương lai. Đây là những câu hỏi cho việc xác định số lượng nguồn nhân lực. Sự phát triển về số lượng nguồn nhân lực dựa trên hai nhóm yếu tố bên trong (ví dụ: nhu cầu thực tế công việc đòi hỏi phải tăng số lượng lao động) và những yếu tố bên ngoài của tổ chức như sự gia tăng về dân số hay lực lượng lao động do di dân; - Chất lượng nhân lực: Chất lượng nhân lực là yếu tố tổng hợp của nhiều yếu tố bộ phận như trí tuệ, trình độ, sự hiểu biết, đạo đức, kỹ năng, sức khỏe, thẩm mỹ… của người lao động. Trong các yếu tố trên thì trí lực và thể lực là hai yếu tố quan trọng trong việc xem xét đánh giá chất lượng nguồn nhân lực; - Cơ cấu nhân lực: Cơ cấu nhân lực là yếu tố không thể thiếu khi xem xét đánh giá về nguồn nhân lực.

Cơ cấu nhân lực thể hiện trên các phương diện khác nhau như cơ cấu trình độ đào tạo, giới tính, độ tuổi… Cơ cấu nguồn nhân lực của một quốc gia nói chung được quyết định bởi cơ cấu đào tạo và cơ cấu kinh tế theo đó sẽ có một tỷ lệ nhất định nhân lực. Chẳng hạn như cơ cấu nhân lực lao động trong khu vực kinh tế tư nhân của các nước trên thế giới phổ biến là 5 - 3 - 1 cụ thể là 5 công nhân kỹ thuật, 3 trung cấp nghề và 1 kỹ sư; đối với nước ta cơ cấu này có phần ngược tức là số người có trình độ đại học, trên đại học nhiều hơn số công nhân kỹ thuật (3). Hay cơ cấu nhân lực về giới tính trong khu vực công của nước ta cũng có những biểu hiện của sự mất cân đối. Tóm lại, nguồn nhân lực là khái niệm tổng hợp bao gồm các yếu tố về số lượng, chất lượng và cơ cấu phát triển người lao động nói chung cả ở hiện tại cũng như trong tương lai, là tiềm năng của mỗi tổ chức, mỗi địa phương, mỗi quốc gia, khu vực và thế giới.

Nông thôn mới và mục tiêu, chức năng và đặc trưng cơ bản của nông thôn mới 1. Khái niệm về mô hình nông thôn mới Khái niệm nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn chứ không phải thành thị. Thứ hai, là nông thôn mới chứ không phải nông thôn truyền thống. Nếu so sánh giữa nông thôn mới với nông thôn truyền thống, thì nông thôn mới phải bao hàm cả cơ cấu và chức năng mới.

Xây dựng nông thôn mới không phải là việc biến làng xã thành các thành thị hay cố định nông dân tại nông thôn, nông dân chính là nguồn động lực quan trọng để xây dựng nông thôn mới. Xây dựng nông thôn mới phải đặt trong bối cảnh đô thị hóa. Trong khi đó, chuyển dịch lao động nông thôn chính là nội dung quan trọng của sự nghiệp xây dựng nông thôn mới với chủ thể là các tổ chức nông dân. Các tổ chức hợp tác xã nông dân kiểu mới đóng một vai trò đặc biệt trong sự nghiệp này.

Nhìn chung, mô hình nông thôn mới là mô hình cấp xã, thôn được phát triển toàn diện theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ và văn minh hóa.Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: Đáp ứng yêu cầu phát triển; Có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường; Đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội; Tiến bộ hơn so với mô hình cũ; Chứa đựng các đặc điểm chung có thể phổ biến và vận dụng trên cả nước (Bộ NN&PTNT, 2010). Mục tiêu của chương trình nông thôn mới - Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại: Cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch. - Xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; Môi trường sinh thái được bảo vệ; Nâng cao sức mạnh của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng ở nông thôn. 8 - Xây dựng giai cấp nông dân: Củng cố liên minh công nông và đội ngũ tri thức, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc, đảm bảo thực hiện thành công CNH - HĐH đất nước theo định hướng XHCN (Bộ NN&PTNT, 2010).

Chức năng của nông thôn mới - Chức năng sản xuất nông nghiệp hiện đại Nông thôn là nơi diễn ra phần lớn hoạt động sản xuất nông nghiệp của các quốc gia. Có thể nói, nông nghiệp là chức năng tự nhiên của nông thôn. Chức năng cơ bản của nông thôn là sản xuất các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao. Khác với nông thôn truyền thống, sản xuất nông nghiệp của nông thôn mới bao gồm cơ cấu các ngành nghề mới, các điều kiện sản xuất nông nghiệp hiện đại hoá, ứng dụng phổ biến khoa học kỹ thuật tiên tiến và xây dựng các tổ chức nông nghiệp hiện đại.

- Chức năng giữ gìn văn hóa truyền thống Trải qua hàng nghìn năm phát triển, làng xóm ở nông thôn được hình thành dựa trên những cộng đồng có cùng phong tục, tập quán, huyết thống. Quy tắc hành vi của xã hội gồm những người quen được xây dựng trên cơ sở những phong tục tập quán đã hình thành từ lâu đời. Cũng chính văn hoá quê hương đã sản sinh ra những sản phẩm văn hoá tinh thần quý báu như lòng kính lão yêu trẻ, giúp nhau canh gác bảo vệ, giản dị, tiết kiệm, thật thà, yêu quê hương. Các truyền thống văn hoá quý báu này đòi hỏi phải được giữ gìn và phát triển trong một hoàn cảnh đặc thù.

Nông thôn với đặc điểm sản xuất nông nghiệp và tụ cư theo dòng tộc mới là môi trường thích hợp nhất để giữ gìn và kế tục văn hoá quê hương. - Chức năng sinh thái Các cảnh quan nông thôn với những đặc trưng riêng đã hình thành nên màu sắc văn hoá làng xã đặc thù, thể hiện các tư tưởng triết học như trời đất giao hoà, thuận theo tựnhiên, tôn trọng tự nhiên, mưu cầu phát triển hài hoà cũng như chú trọng sự kế tục phát triển của các dòng tộc.