Đặt vấn đề Đất đai là nền tảng của mọi quá trình hoạt động của con người, là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh quốc phòng. Điều đó cho chúng ta nhận thấy rõ vai trò và tầm quan trọng của đất đai trong đời sống kinh tế, xã hội. Do vậy, quản lý đất đai là nhiệm vụ vô cùng quan trọng mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước ta, đòi hỏi chúng ta phải có những biện pháp nắm chắc và quản lý quỹ đất đai của quốc gia nhằm bảo vệ quyền sở hữu đất đai của chế độ xã hội chủ nghĩa, đảm bảo lợi ích của người sử dụng đất đai, phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Chính vì vậy, đất đai đang là đối tượng quan tâm của mọi người dân, Nhà nước và toàn xã hội.
Nhà nước giao trách nhiệm cho ngành Tài nguyên và Môi trường phối hợp với chính quyền các cấp thực hiện hàng loạt các biện pháp đo đạc, đánh giá, phân loại đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý hoạt động chuyển quyền sử dụng đất v.v… Để quản lý tốt và thống nhất toàn bộ quỹ đất đai trên phạm vi cả nước. Luật đất đai 2013 được Quốc hội thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2013, có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2014 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành kèm theo đã giúp đáp ứng được nhu cầu quản lý đất đai của Nhà nước ta. Đó là cơ sở pháp lý vô cùng quan trọng giúp các cơ quan chuyên môn và Nhà nước nắm chắc và quản lý tốt toàn bộ quỹ đất đai, đồng thời giúp cho người sử dụng đất thực hiện đúng quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Hiện nay hoạt động chuyển quyền sử dụng đất giữa các chủ sử dụng đất diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi cả nước, nhất là các khu vực thành thị, khu vực 2 đất đai có giá trị chuyển nhượng cao, đòi hỏi chúng ta phải quản lý tốt hoạt động này.
Bên cạnh những thành tích đã đạt được, công tác quản lý hoạt động chuyển quyền sử dụng đất theo Luật đất đai 2013 còn gặp nhiều khó khăn đặc biệt là việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, nghĩa vụ về tài chính và thuế trong chuyển quyền sử dụng đất. Xã Trùng Quán là một xã trong 19 xã của huyện Văn Lãng. Trong những năm qua, công tác quản lý đất đai nói chung, trong đó có lĩnh vực quản lý hoạt động chuyển quyền sử dụng đất đã đạt được những kết quả đáng khen ngợi, song còn không ít những tồn tại trong việc thực hiện Luật Đất đai 2013, vì vậy, chúng ta cần xem xét và đánh giá một cách khách quan những kết quả đạt được và những mặt hạn chế tồn tại để từ đó rút ra được những bài học kinh nghiệm nhằm quản lý tốt hoạt động chuyển quyền sử dụng đất cũng như toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước về đất đai. Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái nguyên, dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn trực tiếp, tận tình của thầy giáo PGS.
TS Nguyễn Thế Hùng, em tiến hành nghiên cứu và triển khai đề tài: “Đánh giá công tác chuyển quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Trùng Quán - huyện Văn Lãng - tỉnh Lạng Sơn Giai đoạn 2014 - 2016”. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng công tác chuyển quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Trùng Quán - huyện Văn Lãng - tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2014 - 2016.từ đó đề xuất biện pháp nhằm tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai tốt hơn. Mục tiêu cụ thể - Ðánh giá được điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và tình hình quản lý, sử dụng đất trên địa bàn xã Trùng Quán.
- Đánh giá thực trạng công tác chuyển quyền sử dụng đất của xã Trùng Quán giai đoạn 2014 – 2016. - Đánh giá được sự hiểu biết của người dân và cán bộ quản lý về các hình thức chuyển QSDĐ. - Chỉ ra được những kết quả đã đạt được, những tồn tại của công tác chuyển QSDĐ trên địa bàn xã và đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chuyển QSDĐ ở địa phương. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận của đề tài Việc chuyển quyền sử dụng đất là cơ sở cho việc thay đổi quan hệ pháp Luật Đất đai. Trong quá trình sử dụng đất đai từ trước tới nay luôn luôn có sự biến động do chuyển quyền sử dụng đất. mặc dù trong Luật Đất dai 1987 nhà nước chỉ quy định một phạm vi hạn hẹp trong việc chuyển quyền sử dụng đất như chỉ quy định cho phép chuyển quyền sử dụng đối với đất nông nghiệp, còn khả năng chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp và thừa kế các loại đất khác hầu như bị cấm đoán.
Nhưng thức tế các quyền này diễn ra rất sôi động và trốn tránh sự quản lí của Nhà nước. Đến Luật Đất đai 1993, Nhà nước đã ghi nhận sự thay đổi mối quan hệ đất đai toàn diện. Nhà nước đã thừa nhận đất đai có giá trị sử dụng và coi nó là một loại hàng hóa dặc biệt, cho phép người sử dụng được quyền chuyển quyền khá rộng rãi theo quy định dưới các hình thức chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp và thừa kế quyền sử dụng đất, các quyền này quy định tại Điều 73 Luật Đất đai 1993. Tuy vậy Luật Đất đai 1993 đã được soạn ới tinh thần đổi mới hiến pháp 1992 và trong quá trình thực hiện đã được bổ sung hai lần (vào năm 1998 và năm 2001) cho phù hợp.
Sau 10 năm thực hiện đã thu được kết quả đáng kể, góp phần to lớn vào công tác quả lí đất đai của Nhà nước trong thời kỳ đổi mới, thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam phát triển. Song trong quá trình thực hiện Luật Đất đai năm 1993 cũng còn bộc lộ nhiều điểm chưa phù hợp với sự đổi mới và phát triển của đất nước trong thời kì công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Để khắc phục những tồn tại của Luật Đất đai 1993, đồng thời tạo hành lang pháp lí điều chỉnh các quan hệ về đất đai, tại kì họp thứ 4, Quốc hội khóa XI thông qua Luật Đất đai 2003. 5 Luật Đất đai 2003, Nhà nước vẫn tiếp tục mở rộng quyền được chuyển quyền sử dụng đất của người sử dụng đất như Luật Đất đai 1993 nhưng cụ thể hóa hơn về các quyền chuyển quyền và bổ sung thêm việc chuyển quyền dưới hình thức cho tặng quyền sử dụng đất, góp vốn và bảo lãnh bằng giá trị quyền sử dụng đất và thủ tục cũng như nhiều vấn đề khác liên quan.
Luật Đất đai 2013, bổ sung và hoàn thiện Luật Đất đai 2003, do kinh tế - xã hội phát triển làm cho nhu cầu của người sử dụng đất thay đổi, trình độ dân trí của người dân cũng cao hơn, đất đai cũng đã được sử dụng hợp lí và hiệu quả, đem lại các giá trị thu nhập từ đất đai cho người dân ngày càng lớn. Với các chính sách hỗ trợ, mở cửa của Nhà nước các trường học, khu công nghệ cao, khu chế xuất, công ty, xí nghiệp, du lịch, các công trình công cộng, phúc lợi phục vụ cho con người ngày càng đa dạng nên các hình thức chuyển quyền sử dụng đất diễn ra liên tục và phổ biến ở tất cả các cấp. Luật Đất đai 2013 còn 7 hình thức chuyển quyền sử dụng đất, nội dung, quyền hạn, thủ tục để người sử dụng tham gia dễ dàng và cũng thuận lợi cho công tác quản lí về đất đai. Cơ sở thực tiễn của đề tài Để hội nhập quốc tế, nước ta đang dần đổi mới với xu thế hiện đại hóa đất nước.
Xã hội ngày càng phát triển, thị trường đất đai ngày càng trở nên sôi động. Vì vậy nhu cầu chuyển QSDĐ của người sử dụng cũng như công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực này là một tất yếu khách quan nhằm đạt tới sự phát triển cao hơn, phù hợp hơn nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người sử dụng cũng như toàn xã hội. Xã Trùng Quán là một xã còn chậm phát triển của huyện Văn Lãng, trong quá trình phát triển còn gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý đất đai. Tình hình kinh tế - xã hội của xã đang có nhiều chuyển biến mạnh mẽ, dẫn đến nhu cầu sử dụng đất cho các ngành, các lĩnh vực kinh tế - xã hội, an 6 ninh tăng nhanh.
Chính nhu cầu thực tiễn này mà chuyển QSDĐ đã trở thành vấn đề quan tâm lớn không chỉ của người dân mà còn của các cấp, các ngành nhất là cơ quan quản lý đất đai ở địa phương. Trong thời gian qua, kể từ khi Luật Đất đai 2013 ra đời và có hiệu lực, đã tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ cho việc quản lý và SDĐ trên cơ sở hoàn thiện các nội dung quản lý nhà nước về đất đai cũng như hoàn thiện điều chỉnh các mối quan hệ về đất đai. Luật Đất đai 2013 ra đời và có hiệu lực với nhiều nội dung đổi mới uan trọng, đã khắc phục và giải quyết được những tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật Đất đai năm 2003. Các cấp lãnh đạo UBND xã cùng các ngành liên quan đã triển khai trên địa bàn xã,xây dựng nhiều kế hoạch cho các hoạt động trong các lĩnh vực đất đai nhằm đẩy mạnh hoạt động chuyển QSDĐ tại địa phương, từ đó góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội nói chung cũng như sự phát triển thị trường đất đai nói riêng.