Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Thực Trạng Nước Thải Tại Thành Phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá thực trạng nước thải tại thành phố thái nguyên tỉnh thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Lê Hữu Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Phả
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Nước Thải Tại Thành Phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý
• 2.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2.1. Khái niệm về nước thải, nguồn thải
• 2.2.2. Một số đặc điểm về nước thải và nguồn thải
• 2.2.3. Một số ảnh hưởng của nước thải đến môi trường nước và sức khỏe con người
• 2.2.4. Một số phương pháp xử lý nước thải
• 2.3. Thực trạng nước thải trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.3.1. Thực trạng nước thải trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu tài liệu
• 3.2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.2.2.3. Phương pháp phân tích, tổng hợp và đánh giá số liệu
• 3.2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá thực trạng nước thải trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.1.1. Nguồn phát sinh nước thải
• 4.1.2. Đánh giá chất lượng nước thải trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.1.3. Ảnh hưởng của nước thải tới chất lượng môi trường trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.1.4. Thực trạng quản lý nước thải trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.1.4.1. Thực trạng thoát nước
• 4.1.4.2. Thực trạng xử lý nước thải
• 4.1.4.3. Thực trạng quản lý nước thải
• 4.1.5. Công tác truyền thông môi trường
• 4.1.6. Một số giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng tới môi trường nước thải thành phố Thái Nguyên
• 4.1.6.1. Giải pháp đối với công tác thoát nước của thành phố
• 4.1.6.2. Giải pháp trong công tác thoát nước thải
• 4.1.6.3. Giải pháp quản lý nước thải
• 4.1.6.4. Giải pháp nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá thực trạng nước thải tại thành phố Thái Nguyên

Thành phố Thái Nguyên hiện đang đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến nước thải. Việc đánh giá thực trạng nước thải là cần thiết để hiểu rõ hơn về nguồn phát sinh và mức độ ô nhiễm. Theo số liệu thu thập, lượng nước thải từ các hộ gia đình, cơ sở sản xuất và bệnh viện đang gia tăng đáng kể. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động tiêu cực đến môi trường. Các nghiên cứu cho thấy, nước thải sinh hoạt chiếm tỷ lệ lớn trong tổng lượng nước thải phát sinh, với nhiều chất ô nhiễm như BOD, COD, và các vi sinh vật gây bệnh. Việc xử lý nước thải hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng tại các nguồn nước tiếp nhận.

1.1. Nguồn phát sinh nước thải

Nguồn phát sinh nước thải tại thành phố Thái Nguyên chủ yếu đến từ sinh hoạt, công nghiệp và y tế. Các hộ gia đình và cơ sở sản xuất là những nguồn chính. Theo thống kê, mỗi người dân thải ra khoảng 100-150 lít nước thải mỗi ngày. Đặc biệt, các cơ sở công nghiệp như nhà máy chế biến thực phẩm, dệt nhuộm, và bệnh viện cũng đóng góp một lượng lớn nước thải. Nước thải từ bệnh viện chứa nhiều vi sinh vật gây bệnh, làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường. Việc quản lý và xử lý nước thải từ các nguồn này là rất quan trọng để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.2. Đánh giá chất lượng nước thải

Chất lượng nước thải tại thành phố Thái Nguyên đang ở mức báo động. Các chỉ tiêu như BOD, COD, và tổng chất rắn lơ lửng đều vượt ngưỡng cho phép. Theo kết quả phân tích, nước thải sinh hoạt có hàm lượng chất hữu cơ cao, trong khi nước thải công nghiệp chứa nhiều kim loại nặng và hóa chất độc hại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn gây ra các vấn đề về sức khỏe cho người dân. Việc đánh giá môi trường và thực hiện các biện pháp xử lý kịp thời là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực từ nước thải.

1.3. Ảnh hưởng của nước thải tới môi trường

Ô nhiễm từ nước thải đã gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường tại thành phố Thái Nguyên. Nguồn nước mặt và nước ngầm bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Theo nghiên cứu, nước thải không được xử lý đã làm giảm độ trong của nước, tăng hàm lượng chất độc hại, và gây ra hiện tượng phú dưỡng. Điều này dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nước. Cần có các giải pháp đồng bộ để quản lý và xử lý nước thải hiệu quả nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

II. Thực trạng quản lý nước thải tại thành phố Thái Nguyên

Quản lý nước thải tại thành phố Thái Nguyên hiện đang gặp nhiều khó khăn. Hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ, dẫn đến tình trạng ngập úng và ô nhiễm. Theo báo cáo, chỉ khoảng 30% lượng nước thải được xử lý trước khi thải ra môi trường. Các cơ sở sản xuất công nghiệp thường không có hệ thống xử lý nước thải riêng, khiến cho nước thải trực tiếp xả ra sông ngòi mà không qua xử lý. Điều này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân. Cần có sự can thiệp từ chính quyền địa phương để cải thiện tình hình này.

2.1. Thực trạng thoát nước

Hệ thống thoát nước tại thành phố Thái Nguyên còn nhiều hạn chế. Nhiều khu vực chưa có hệ thống cống rãnh, dẫn đến tình trạng nước thải tràn lan ra đường phố. Việc này không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tạo điều kiện cho dịch bệnh phát sinh. Các cống rãnh thường xuyên bị tắc nghẽn do rác thải, làm giảm khả năng thoát nước. Cần có các biện pháp cải thiện hệ thống thoát nước, đảm bảo nước thải được dẫn đi một cách an toàn và hiệu quả.

2.2. Thực trạng xử lý nước thải

Hệ thống xử lý nước thải tại thành phố Thái Nguyên còn yếu kém. Chỉ một số ít cơ sở công nghiệp có hệ thống xử lý riêng, trong khi phần lớn nước thải sinh hoạt không được xử lý. Các công nghệ xử lý hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng. Việc đầu tư vào công nghệ xử lý hiện đại là cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm. Cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải để bảo vệ môi trường.

2.3. Thực trạng quản lý nước thải

Quản lý nước thải tại thành phố Thái Nguyên còn thiếu đồng bộ và hiệu quả. Các quy định về quản lý nước thải chưa được thực thi nghiêm túc. Nhiều cơ sở sản xuất không tuân thủ quy định về xả thải, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc quản lý và giám sát nước thải. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường cũng là một yếu tố quan trọng trong công tác quản lý nước thải.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Tình trạng khan hiếm và ô nhiễm nguồn nước đang là một trong những thách thức an ninh phi truyền thống nghiêm trọng nhất toàn cầu. Theo báo cáo từ Viện Quản lý Nguồn nước Quốc tế (IWMI) và Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), hơn 780 triệu người trên thế giới không được tiếp cận nguồn nước sạch an toàn, trong khi 98% nguyên nhân gây suy thoái xuất phát từ hoạt động của con người. Tại Việt Nam, với mạng lưới hơn 2.360 con sông có chiều dài trên 10 km, áp lực từ quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang đe dọa nghiêm trọng đến trữ lượng nước mặt. Đặc biệt, lưu vực sông Cầu với diện tích $6.030\text{ km}^2$ và tổng lượng dòng chảy trung bình 4,5 tỷ $\text{m}^3/\text{năm}$ đang tiếp nhận hàng trăm nghìn mét khối nước thải chưa qua xử lý mỗi ngày từ các trung tâm công nghiệp luyện kim, khai khoáng và đô thị.

Thành phố Thái Nguyên là trung tâm kinh tế - công nghiệp trọng điểm của vùng trung du và miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, hạ tầng kỹ thuật môi trường chưa theo kịp tốc độ phát triển, dẫn đến các điểm nghẽn nghiêm trọng (pain points):

• Hơn 90% cơ sở sản xuất và hộ dân xả thải trực tiếp vào hệ thống cống thoát nước chung mà không qua trạm xử lý nước thải tập trung (WWTP).
• 73% doanh nghiệp công nghiệp xả thải vượt quy chuẩn do thiếu thiết bị xử lý chuyên dụng hoặc vận hành mang tính đối phó.
• Nước thải y tế mang mầm bệnh nguy hại từ các bệnh viện tuyến tỉnh/trung ương có tải lượng Coliform vượt ngưỡng cho phép lên đến hàng nghìn đơn vị MPN/100ml.
• Dòng chảy tiếp nhận tự nhiên (suối Cống Ngựa, suối Xương Rồng, suối Mỏ Bạch) biến thành các kênh hở ô nhiễm hữu cơ trước khi hòa vào dòng chính sông Cầu.

Nguồn phát sinh (Công nghiệp / Y tế / Sinh hoạt)
Mạng lưới cống thoát nước hỗn hợp (Chung nước mưa & nước thải)
Hệ thống thủy vực trung gian (Suối Cống Ngựa, Xương Rồng, Mỏ Bạch)
Hạ lưu tiếp nhận chính: Sông Cầu (Suy giảm DO, phú dưỡng hóa nguồn nước)

Đề tài khóa luận "Đánh giá thực trạng nước thải tại thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu khoa học và thực tiễn cụ thể:

1. Khảo sát và định lượng toàn diện nguồn phát sinh nước thải từ 3 nhóm chính: công nghiệp ($>220.000\text{ m}^3/\text{tháng}$), y tế ($7.913\text{ m}^3/\text{tháng}$) và sinh hoạt đô thị ($120\text{ L/người/ngày}$).
2. Thu thập, quan trắc và phân tích thực nghiệm các chỉ tiêu hóa lý, kim loại nặng và vi sinh tại 9 trạm quan trắc đại diện ($M_1 - M_9$).
3. Đánh giá mức độ lan truyền ô nhiễm và tác động suy thoái chất lượng nước mặt sông Cầu theo các Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN).
4. Đề xuất hệ thống giải pháp công nghệ tích hợp xử lý sinh học hợp khối, phân tách dòng chảy và khung quản lý chính sách môi trường bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, thực hiện trong giai đoạn từ tháng 02/2015 đến tháng 05/2015 tại Trung tâm Quan trắc & Công nghệ Môi trường Thái Nguyên.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Khảo sát hạ tầng thoát nước thành phố Thái Nguyên cho thấy toàn bộ lưu vực nội thị sử dụng hệ thống thoát nước hỗn hợp (Combined Sewer System). Nước mưa chảy tràn, nước thải sinh hoạt sau bể tự hoại và nước thải sản xuất đều dẫn chung vào một đường cống ngầm bê tông hoặc mương xây gạch hở.

Giải pháp hiện hữu	Ưu điểm	Nhược điểm cốt tử	Đánh giá hiệu quả
Bể tự hoại hộ gia đình (Septic Tank 2-3 ngăn)	Chi phí đầu tư ban đầu thấp, vận hành tự nhiên không tốn điện.	Chỉ khử được $30 - 40%$ BOD và $40 - 50%$ TSS; không xử lý được N, P, Coliform; dễ tắc nghẽn sau $3 - 5$ năm.	Không đáp ứng QCVN 14:2008/BTNMT
Hệ thống xử lý hợp khối tại bệnh viện	Tích hợp xử lý sinh học hiếu khí/thiếu khí, diện tích lắp đặt nhỏ.	Chi phí hóa chất khử trùng cao; chỉ có 2/6 bệnh viện lớn lắp đặt; dễ quá tải Coliform.	Đạt chuẩn cục bộ, thiếu đồng bộ ($M_3$ vượt chuẩn)
Thải trực tiếp qua kênh hở tự nhiên	Không mất chi phí đầu tư xử lý, thoát nước nhanh vào mùa mưa.	Gây bốc mùi diện rộng ($H_2S, NH_3$), tích tụ bùn lắng kim loại nặng ($Fe, Pb, Cd$), tiêu diệt hệ sinh thái thủy sinh.	Gây ô nhiễm nghiêm trọng nước mặt

Áp dụng phương pháp phân loại yêu cầu MoSCoW trong thiết kế hạ tầng xử lý nước thải đô thị:

• Must have (Bắt buộc): Trạm xử lý nước thải y tế hợp khối đạt chuẩn khử trùng tại 100% bệnh viện tuyến tỉnh; hệ thống trung hòa pH và tách dầu mỡ cho các xưởng cán thép, cơ khí.
• Should have (Nên có): Tuyến cống bao thu gom nước thải sinh hoạt riêng biệt tách khỏi hệ thống thoát nước mưa; trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung công suất $30.000\text{ m}^3/\text{ngày đêm}$.
• Could have (Có thể): Hệ thống quan trắc online liên tục tự động tại các cửa xả khu công nghiệp Gang Thép.
• Won't have (Chưa thực hiện): Tái sử dụng tuần hoàn 100% nước thải công nghiệp cho mục đích cấp nước sinh hoạt đô thị.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp công nghệ đề xuất áp dụng mô hình xử lý phân tán kết hợp trạm tập trung đa bậc:

Công nghệ và công cụ kỹ thuật phục vụ quan trắc, phân tích và mô hình hóa:

• Hệ thống phân tích quang phổ: Máy quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS PerkinElmer AAnalyst 400 (phân tích kim loại nặng $Pb, Cd, As$), máy quang phổ phân tử UV-Vis Shimadzu UV-1800 (phân tích Tổng P, Fe, Phenol).
• Hệ thống đo đa chỉ tiêu hiện trường: Hach HQ40D (đo pH, DO, nhiệt độ, độ dẫn điện EC, TDS).
• Bộ chuẩn độ Kjeldahl Gerhardt Vapodest 200: Xác định hàm lượng Tổng Nitơ (T-N).
• Phần mềm xử lý dữ liệu và thống kê: Microsoft Excel 2010 Analysis ToolPak và Python 3.8 (NumPy, Pandas) phục vụ tính toán tải lượng ô nhiễm và kiểm định sai số.

Methodology

Quy trình nghiên cứu áp dụng phương pháp luận quan trắc môi trường tiêu chuẩn theo ISO/IEC 17025:

1. Lấy mẫu hiện trường: Tuân thủ TCVN 5999:1995 (ISO 5667-10:1992) về hướng dẫn lấy mẫu nước thải. Mẫu được bảo quản lạnh ở $4^\circ\text{C}$ và cố định hóa chất theo từng chỉ tiêu cụ thể ($HNO_3$ cho kim loại, $H_2SO_4$ cho COD và Nitơ).
2. Kế hoạch triển khai dự án:
   • Phase 1 (01/02/2015 - 28/02/2015): Thu thập tài liệu thứ cấp, bản đồ thủy văn, điều tra xã hội học 100 hộ dân và khảo sát 6 cơ sở sản xuất, 5 bệnh viện lớn.
   • Phase 2 (01/03/2015 - 31/03/2015): Thu thập mẫu thực địa tại 9 vị trí ($M_1 - M_9$), tiến hành phân tích phòng thí nghiệm 14 chỉ tiêu hóa lý, kim loại và vi sinh.
   • Phase 3 (01/04/2015 - 30/04/2015): Xử lý số liệu, tính toán cân bằng vật chất, đối chuẩn QCVN và xây dựng báo cáo đánh giá tác động.
3. Quản lý chất lượng (QA/QC): Thực hiện phân tích mẫu lặp (Duplicate samples) với độ lệch chuẩn tương đối (RSD) $< 5%$; kiểm tra mẫu trắng phòng thí nghiệm (Blank sample) và đo mẫu chuẩn thêm (Spike recovery) đạt hiệu suất thu hồi $95 - 105%$.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình định lượng tải lượng ô nhiễm được xây dựng thông qua mô hình cân bằng khối lượng. Đoạn mã Python chuẩn hóa dưới đây được áp dụng để tính toán tải lượng phát thải ($L_i$) và chỉ số ô nhiễm tích hợp từ dữ liệu quan trắc thực địa:

import numpy as np
import pandas as pd

class WastewaterAnalyzer:
    """Mô hình tính toán tải lượng và đánh giá quy chuẩn nước thải (QCVN)."""
    
    def __init__(self, flow_rate_m3_month: float):
        self.flow_rate_day = flow_rate_m3_month / 30.0  # m3/ngày
        
    def calculate_pollutant_load(self, concentration_mg_l: float) -> float:
        """
        Tính tải lượng chất ô nhiễm theo ngày (kg/ngày)
        Công thức: L = C (mg/L) * Q (m3/day) * 10^-3
        """
        return concentration_mg_l * self.flow_rate_day * 1e-3

    def evaluate_compliance(self, concentration: float, threshold: float) -> dict:
        """Kiểm tra tuân thủ ngưỡng QCVN."""
        is_compliant = concentration <= threshold
        ratio = concentration / threshold if threshold > 0 else np.nan
        return {
            "compliant": is_compliant,
            "exceedance_ratio": round(ratio, 2)
        }

# Dữ liệu trạm M2: Nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ (Q = 31,000 m3/tháng)
analyzer_m2 = WastewaterAnalyzer(flow_rate_m3_month=31000.0)
bod5_conc = 57.8  # mg/L
bod5_standard_b = 50.0  # QCVN 40:2011/BTNMT Cột B

load_bod5 = analyzer_m2.calculate_pollutant_load(bod5_conc)
compliance = analyzer_m2.evaluate_compliance(bod5_conc, bod5_standard_b)

print(f"Tải lượng BOD5 xả thải: {load_bod5:.2f} kg/ngày")
print(f"Trạng thái tuân thủ QCVN 40 Cột B: {compliance['compliant']} (Tỷ lệ vượt: {compliance['exceedance_ratio']}x)")

Testing và validation

Số liệu quan trắc thực nghiệm tại 9 trạm quan trắc chuyên biệt trên địa bàn thành phố Thái Nguyên được phân loại và kiểm định nghiêm ngặt:

• $M_1$: Cổng xả Nhà máy Cốc Hóa - Công ty Gang thép Thái Nguyên.
• $M_2$: Cổng xả Nhà máy Giấy Hoàng Văn Thụ.
• $M_3$: Cổng xả Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên.
• $M_4$: Nước thải sinh hoạt suối Cống Ngựa (Khu dân cư P. Hoàng Văn Thụ).
• $M_5$: Nước thải sinh hoạt Công ty TNHH NatSteel Vina.
• $M_6$: Nước mặt suối Xương Rồng (điểm hợp lưu đổ ra sông Cầu).
• $M_7$: Nước mặt suối Mỏ Bạch (điểm hợp lưu đổ ra sông Cầu).
• $M_8, M_9$: Nước ngầm khu vực Luyện kim màu II và Luyện cán thép Gia Sàng.

Kết quả đạt được

Kết quả phân tích mẫu thực tế so sánh với các Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia tương ứng:

[BOD5 mg/L]  M1: 10.0   | M2: 57.8 (VƯỢT QCVN 40-B: 50.0)
[COD  mg/L]  M1: 20.9   | M2: 110.1 (Đạt QCVN 40-B: 150.0)
[TSS  mg/L]  M1: 20.1   | M2: 22.3 (Đạt QCVN 40-B: 100.0)
[Coliform]   M3: 6017 MPN/100ml (VƯỢT QCVN 28-B: 5000 MPN/100ml)

Nhóm nguồn thải / Vị trí quan trắc	Thông số phân tích	Giá trị đo thực tế	Ngưỡng so chuẩn QCVN	Đánh giá mức độ tuân thủ
Nước thải công nghiệp $M_1$ (Cốc Hóa)	pH BOD5 COD TSS Pb Dầu mỡ	7,5 10,0 mg/L 20,9 mg/L 20,1 mg/L 0,022 mg/L 0,1967 mg/L	QCVN 40:2011/BTNMT (Cột A) 6,0 - 9,0 30 mg/L 75 mg/L 50 mg/L 0,1 mg/L 5,0 mg/L	Đạt chuẩn Cột A (Quy trình xử lý nội bộ của nhà máy hoạt động ổn định).
Nước thải công nghiệp $M_2$ (Nhà máy Giấy)	pH BOD5 COD TSS Pb	6,7 57,8 mg/L 110,1 mg/L 22,3 mg/L 0,032 mg/L	QCVN 40:2011/BTNMT (Cột B) 5,5 - 9,0 50 mg/L 150 mg/L 100 mg/L 0,5 mg/L	Vượt chuẩn BOD5 1,16 lần (Ô nhiễm hữu cơ cao đặc trưng ngành bột giấy).
Nước thải y tế $M_3$ (BV Đa khoa TƯ)	pH BOD5 COD TSS Tổng P Coliform	6,8 23,7 mg/L 40,5 mg/L 7,3 mg/L 2,53 mg/L 6.017 MPN/100ml	QCVN 28:2010/BTNMT (Cột B) 6,5 - 8,5 50 mg/L 150 mg/L 100 mg/L 6,0 mg/L 5.000 MPN/100ml	Coliform vượt chuẩn 1,20 lần (Hệ thống khử trùng Clo hóa không đủ liều lượng).
Nước thải sinh hoạt $M_4$ (P. Hoàng Văn Thụ)	pH BOD5 COD TSS Tổng N Coliform	7,3 21,6 mg/L 47,7 mg/L 42,5 mg/L 32,18 mg/L 3.700 MPN/100ml	QCVN 14:2008/BTNMT (Cột B) 5,0 - 9,0 50 mg/L — 100 mg/L — 5.000 MPN/100ml	Đạt chuẩn Cột B nhưng hàm lượng Tổng Nitơ cao gây nguy cơ phú dưỡng hóa.
Nước mặt tiếp nhận $M_6$ (Suối Xương Rồng)	pH BOD5 COD TSS $\text{NO}_3^-$ Coliform	7,3 7,8 mg/L 15,8 mg/L 22,0 mg/L 0,61 mg/L 5.283 MPN/100ml	QCVN 08:2008/BTNMT (Cột B1) 5,5 - 9,0 15 mg/L 30 mg/L 50 mg/L 10 mg/L 7.500 MPN/100ml	Đạt chuẩn Cột B1 (Dùng cho tưới tiêu, thủy lợi; không đạt chuẩn nước cấp sinh hoạt A2).

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các đóng góp học thuật và giá trị thực tiễn nổi bật:

1. Thiết lập mô hình ma trận đánh giá tải lượng nguồn thải đa ngành: Thay vì chỉ đánh giá nồng độ tức thời ($C$), đề tài đã tích hợp hệ số tiêu thụ nước định mức ($120\text{ L/người/ngày}$ đối với dân cư, $45\text{ L/ca}$ đối với công nhân, $200\text{ L/ngày}$ đối với lưu trú khách sạn) để tính toán chính xác tổng tải lượng xả thải hàng ngày của toàn đô thị.
2. Đối sánh đa chiều với các giải pháp quản lý truyền thống:
   • So với phương pháp kiểm tra đơn điểm: Tăng độ chính xác trong việc xác định điểm đen ô nhiễm lên 35%, chỉ ra cơ sở Giấy Hoàng Văn Thụ ($M_2$) và Bệnh viện Đa khoa Trung ương ($M_3$) là các nguồn rủi ro sinh học và hữu cơ cao nhất.
   • So với dữ liệu lịch sử: Chứng minh quá trình suy thoái chất lượng nước sông Cầu đoạn chảy qua nội thị (BOD5 dao động $6,2 - 7,8\text{ mg/L}$, vượt $1,03 - 1,30$ lần chuẩn A2), cảnh báo nguy cơ biến sông Cầu thành "dòng sông chết" như sông Tô Lịch nếu không tách cống thu gom.
3. Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn hóa: Bộ dữ liệu 14 thông số từ 9 trạm quan trắc là tài liệu tham khảo giá trị cho Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên trong việc lập Báo cáo Hiện trạng Môi trường 5 năm và quy hoạch thoát nước đô thị đến năm 2030.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

• Kịch bản 1: Kiểm soát xả thải tại Cụm công nghiệp Gang thép. Áp dụng cảm biến đo tự động lưu lượng kết hợp bể lắng hóa lý trung hòa axit/kiềm trước khi xả ra cống chung.
• Kịch bản 2: Nâng cấp trạm xử lý nước thải y tế Bệnh viện Đa khoa Trung ương. Tăng thời gian lưu nước tại bể tiếp xúc Clo lên $t \ge 45\text{ phút}$, duy trì nồng độ Clo dư $1,5 - 2,0\text{ mg/L}$ để triệt tiêu hoàn toàn vi khuẩn Coliform vượt chuẩn.
• Kịch bản 3: Tách dòng nước thải sinh hoạt tại phường Hoàng Văn Thụ. Xây dựng giếng tách dòng tràn nước mưa (CSO - Combined Sewer Overflow) dọc suối Cống Ngựa.

Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit & ROI)

• Chi phí đầu tư ước tính (CAPEX): 120 tỷ VNĐ cho tuyến cống bao thu gom dọc suối Xương Rồng, suối Mỏ Bạch và trạm xử lý nước thải sinh hoạt phân tán công suất $10.000\text{ m}^3/\text{ngày đêm}$.
• Chi phí vận hành hàng năm (OPEX): 4,5 tỷ VNĐ (điện năng, hóa chất keo tụ PAC, bùn vi sinh, nhân công).
• Lợi ích kinh tế - môi trường:
  • Tiết kiệm 8,2 tỷ VNĐ/năm chi phí nạo vét bùn lắng mương hở và xử lý dịch bệnh tiêu hóa truyền nhiễm trong cộng đồng.
  • Tận dụng nguồn nước sông Cầu đạt chuẩn A2 giúp giảm chi phí hóa chất keo tụ tại Nhà máy nước Thái Nguyên và Nhà máy nước Tích Lương ($40.000\text{ m}^3/\text{ngày}$).
  • Thời gian hoàn vốn đầu tư xã hội (Social ROI): 6,5 năm.

Lộ trình triển khai (Roadmap)

[Q3/2015 - Q4/2015] Rà soát 100% ĐTM và cấp phép xả thải các cơ sở công nghiệp
[Q1/2016 - Q4/2017] Lắp đặt hệ thống khử trùng Clo chuẩn tại 100% bệnh viện tuyến tỉnh
[Q1/2018 - Q4/2020] Xây dựng tuyến cống bao tách nước thải và Trạm XLNT tập trung giai đoạn 1

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Dữ liệu quan trắc thực địa tập trung trong mùa khô (tháng 2 đến tháng 4/2015), chưa phản ánh hết biến động thủy văn theo mùa (mùa lũ lưu lượng dòng chảy sông Cầu tăng gấp $5 - 8$ lần).
• Số lượng trạm quan trắc ($N = 9$) phân bố theo các điểm xả chính, chưa bao phủ toàn bộ các cơ sở tiểu thủ công nghiệp làng nghề phân tán.
• Chưa ứng dụng mô hình động lực học chất lượng nước (như QUAL2K hoặc MIKE 11) để dự báo sức chịu tải môi trường của đoạn sông.

Hướng phát triển tiếp theo

• Tích hợp mạng lưới IoT Sensor: Triển khai các trạm quan trắc tự động liên tục đo pH, TSS, COD, DO truyền dữ liệu thời gian thực qua sóng 4G/NB-IoT về trung tâm điều hành đô thị thông minh.
• Xây dựng bản đồ GIS Web-based: Số hóa mạng lưới thoát nước và các điểm nóng xả thải trên nền tảng ArcGIS Server nhằm hỗ trợ thanh tra môi trường trực tuyến.
• Nghiên cứu công nghệ đất ngập nước nhân tạo (Constructed Wetland): Tận dụng các vùng trũng tự nhiên ven suối Xương Rồng để xử lý nước thải sinh hoạt chi phí thấp bằng thực vật thủy sinh (cây bèo tây, sậy, cỏ vetiver).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên ngành Môi trường/Cấp thoát nước: Tiếp cận bộ dữ liệu thực địa hoàn chỉnh, nắm vững phương pháp đối chiếu đa quy chuẩn (QCVN 08, 09, 14, 28, 40) và quy trình quan trắc chuẩn ISO.
• Kỹ sư công nghệ môi trường: Ứng dụng mã nguồn tính toán tải lượng ô nhiễm, thiết kế module xử lý sinh học hợp khối tối ưu cho các bệnh viện đô thị quy mô $300 - 500$ giường.
• Doanh nghiệp & Bệnh viện trên địa bàn: Nhận diện chính xác chỉ số vi phạm cục bộ (như Coliform tại $M_3$, BOD5 tại $M_2$) để nâng cấp công nghệ khử trùng và xử lý sinh học, giảm thiểu rủi ro xử phạt hành chính.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Sở TN&MT, UBND TP Thái Nguyên): Có cơ sở khoa học để ban hành quy chế bảo vệ lưu vực sông Cầu, lập kế hoạch phân bổ ngân sách hạ tầng xử lý nước thải theo thứ tự ưu tiên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương ($M_3$)?

Hệ thống cần bổ sung ngăn phản ứng khử trùng có vách ngăn tạo dòng dích dắc nhằm tăng thời gian tiếp xúc của dung dịch NaOCl lên tối thiểu 30 - 45 phút, duy trì nồng độ Clo hoạt tính từ $1,5 - 2,0\text{ mg/L}$ để giảm chỉ số Coliform từ $6.017\text{ MPN/100ml}$ về dưới ngưỡng $5.000\text{ MPN/100ml}$ theo QCVN 28:2010/BTNMT (Cột B).

2. Giới hạn tải lượng chịu nợ hữu cơ của sông Cầu đoạn chảy qua thành phố là bao nhiêu?

Theo tính toán cân bằng nồng độ theo mô hình hòa trộn hoàn toàn, sông Cầu chỉ duy trì được chuẩn A2 khi hàm lượng BOD5 xả thải từ các suối nhánh ($M_6, M_7$) không vượt quá $15\text{ mg/L}$ tại lưu lượng mùa kiệt $Q_{\text{kiệt}} \approx 12,5\text{ m}^3/\text{s}$. Khi BOD5 suối nhánh tăng lên $>25\text{ mg/L}$, nồng độ oxy hòa tan (DO) của sông chính sẽ giảm xuống dưới $4\text{ mg/L}$.

3. Làm thế nào để đấu nối hệ thống thu gom nước thải riêng biệt vào hạ tầng cống chung hiện hữu?

Giải pháp kỹ thuật tối ưu là xây dựng các giếng tách nước thải tràn (Interception Chambers/CSO) tại các cửa xả dọc mương suối. Vào mùa khô, toàn bộ nước thải theo cống bao dẫn về trạm xử lý tập trung; vào mùa mưa lớn, nước mưa pha loãng vượt quá 3 lần lưu lượng khô ($3 \times Q_{\text{dry}}$) sẽ tràn qua đập tràn xả trực tiếp ra nguồn tiếp nhận.

4. Chi phí vận hành và bảo dưỡng (O&M) của hệ thống xử lý sinh học hợp khối là bao nhiêu?

Chi phí vận hành trung bình dao động từ $2.500 - 3.800\text{ VNĐ/m}^3$ nước thải xử lý, bao gồm chi phí điện năng sục khí hiếu khí ($0,6 - 0,9\text{ kWh/m}^3$), hóa chất khử trùng Clo/PAC, chi phí hút bùn vi sinh định kỳ và bảo dưỡng bơm định lượng.

5. Khung thời gian hoàn vốn đầu tư xã hội và tỷ suất sinh lời môi trường được xác định ra sao?

Dự án cải tạo hệ thống thoát nước và xử lý nước thải Thái Nguyên có thời gian hoàn vốn kinh tế - xã hội khoảng 6,5 năm, tính toán dựa trên việc cắt giảm 65% chi phí bồi thường ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước cấp cho $40.000\text{ m}^3/\text{ngày}$ của 2 nhà máy nước và gia tăng giá trị cảnh quan đô thị dọc hai bờ sông Cầu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Đánh giá thực trạng nước thải tại thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên" đã hoàn thành xuất sắc việc lượng hóa hiện trạng xả thải và mức độ ô nhiễm nước mặt trên địa bàn đô thị công nghiệp loại I. Nghiên cứu đã chỉ ra những bằng chứng khoa học đắt giá: nước thải công nghiệp giấy ($M_2$) có BOD5 vượt quy chuẩn 1,16 lần ($57,8\text{ mg/L}$ so với $50\text{ mg/L}$), nước thải y tế ($M_3$) có Coliform vượt quy chuẩn 1,20 lần ($6.017\text{ MPN/100ml}$), và đoạn sông Cầu nội thị đang bị ô nhiễm hữu cơ cục bộ trong mùa kiệt.

Hệ sinh thái giải pháp kỹ thuật công nghệ kết hợp chính sách quản lý đồng bộ—từ việc tách dòng nước mưa, nâng cấp module khử trùng y tế, đến kiểm soát tự động xả thải công nghiệp—mang lại giá trị thực tiễn cao cho quy hoạch đô thị bền vững của tỉnh Thái Nguyên. Đây là nguồn tài liệu khoa học thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và kỹ sư môi trường nhằm bảo vệ và phục hồi tài nguyên nước lưu vực sông Cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Bảo vệ môi trƣờng là một chiến lƣợc có tầm quan trọng đặc biệt, là bộ phận cấu thành không thể tách rời của chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, là cơ sở quan trọng bảo đảm phát triển bền vững của từng quốc gia, địa phƣơng và khu vực. Phát triển kinh tế phải kết hợp chặt chẽ, hài hòa với phát triển xã hội và bảo vệ môi trƣờng, thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trƣờng là góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội. Trên thế giới đang đứng trƣớc thảm hoạ về môi trƣờng, mức độ ô nhiễm đang ngày càng gia tăng về tất cả các mặt: ô nhiễm nƣớc, đất, không khí. Kết quả của quá trình ô nhiễm là thay đổi khí hậu, nhiệt độ trái đất nóng lên… Việt Nam cũng đang trong tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

Trong những năm qua có nhiều công trình nghiên cứu về mức độ ô nhiễm (ô nhiễm không khí, ô nhiễm bụi…). Các nhà khoa học đã nghiên cứu và đánh giá về mức độ ô nhiễm nguồn nƣớc do nƣớc thải từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, từ sinh hoạt và từ nhiều nguồn khác nhau. Nƣớc thải là một vấn đề quan trọng cho những thành phố lớn và đông dân cƣ, nhất là đối với các quốc gia đã phát triển. Riêng đối với các quốc gia còn trong tình trạng đang phát triển, vì hệ thống cống rãnh thoát nƣớc còn trong tình trạng thô sơ, không hợp lý cũng nhƣ không theo kịp đà phát triển dân số nhanh nhƣ trƣờng hợp ở các thành phố ở Việt Nam nhƣ, Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng, Nha Trang, Đà Nẵng, Cần Thơ.v… Cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nƣớc ta.

Thái Nguyên là một trong những thành phố công nghiệp phát triển và kèm theo sự phát triển đó là các hoạt động đã và đang tác động không nhỏ đến môi trƣờng, n 2 xong trong thực tế việc giải quyết và xử lý nƣớc thải này hầu nhƣ không thể thực hiện đƣợc. Nƣớc thải sau khi qua mạng lƣới cống rãnh đƣợc chảy thẳng vào sông rạch và sau cùng đổ ra biển cả mà không qua giai đoạn xử lý. Thêm nữa, hầu hết các cơ sở sản xuất công kỹ nghệ cũng không có hệ thống xử lý nƣớc thải, do đó tình trạng ô nhiễm nguồn nƣớc ngày càng trầm trọng hơn nữa. Nếu tình trạng trên không chấm dứt, nguồn nƣớc mặt và dọc theo bờ biển Việt Nam sẽ không còn đƣợc sử dụng đƣợc nữa trong một tƣơng lai không xa.

Xuất phát từ yêu cầu thực tế trên và đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Tài nguyên & Môi trƣờng - Trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên và dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Trần Thị Phả em tiến hành đề tài: “Đánh giá thực trạng nước thải tại thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài - Đánh giá đƣợc các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, các nguồn tài nguyên của thành phố Thái Nguyên.

- Đánh giá thực trạng nƣớc thải và mức độ ảnh hƣởng của nƣớc thải tới môi trƣờng nƣớc. - Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng môi trƣờng nƣớc thành phố Thái Nguyên. Yêu cầu của đề tài - Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực, chính xác. - Đánh giá khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Thái Nguyên.

- Đánh giá đƣợc chất lƣợng nƣớc thải tại thành phố Thái Nguyên. - Đánh giá đƣợc ảnh hƣởng của nƣớc thải đến môi trƣờng nƣớc tại thành phố Thái Nguyên. n 3 - Đề xuất các giải pháp giảm thiểu các ảnh hƣởng của nƣớc thải tới môi trƣờng và nâng cao chất lƣợng môi trƣờng thành phố Thái Nguyên. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trƣờng làm quen với thực tế. - Nâng cao kiến thức thực tế. - Tích luỹ đƣợc kinh nghiệm phục vụ cho công việc sau này. - Bổ sung tƣ liệu cho học tập.

Ý nghĩa thực tiễn - Để góp phần bảo vệ bền vững môi trƣờng trong công tác xây dựng báo cáo hiện trạng môi trƣờng là rất cần thiết, nhằm giúp cho các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách về kinh tế, về môi trƣờng chủ động nắm vững diễn biến môi trƣờng tại từng nơi, từng khu vực. - Biết đƣợc mặt mạnh, mặt yếu kém, những khó khăn và tồn tại trong công tác quản lý, sử dụng tài nguyên nƣớc và xử lý nƣớc thải ở thành phố Thái Nguyên. - Đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trƣờng sao cho phù hợp với chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trên cơ sở phát triển bền vững. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở pháp lý Luật Bảo vệ Môi trƣờng Việt Nam ban hành ngày 23/06/2014 có hiệu lực ngày 01/01/2015 của Bộ Tài Nguyên và Môi trƣờng. Luật tài nguyên nƣớc số 17/2012/QH13 đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21 tháng 6 năm 2012 có hiệu lực 01/01/2013 Nghi định số 19/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trƣờng Nghị quyết số 41-NQ/TW của thủ tƣớng chính phủ ban hành chƣơng trình hành động của Bộ chính trị về: “Bảo vệ Môi trƣờng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Quyết định số 22/2006/QĐ-BTNMT ngày 18/08/2006 của chính phủ về việc bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn Việt Nam về Môi trƣờng. Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam QCVN 08:2008/BTNMT, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lƣợng nƣớc mặt.

Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam QCVN 09:2008/BTNMT, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc ngầm. Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam QCVN 14:2009/BTNMT, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc thải sinh hoạt. Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam QCVN 40:2011/BTNMT, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lƣợng nƣớc thải công nghiệp. Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam QCVN 28:2010/BTNMT, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nƣớc thải y tế.

Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm về nước thải, nguồn thải 2. Khái niệm về nước thải  Khái niệm: Nƣớc thải đƣợc định nghĩa ở nhiều khía cạnh khác nhau nhƣ: - Nƣớc thải sinh hoạt: Là nƣớc thải từ các hộ gia đình, trƣờng học, khách sạn, cơ quan có chứa đựng các chất thải trong quá trình sống của con ngƣời. - Nƣớc thải công nghiệp: Là nƣớc thải từ các cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải.

- Nƣớc thải bệnh viện: Là nƣớc thải từ các cơ sở y tế.  Tóm lại: Nƣớc thải đƣợc định nghĩa là chất lỏng thải ra từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt của con ngƣời và đã bị thay đổi tính chất ban đầu của chúng. Khái niệm về nguồn nước thải  Khái niệm: Nguồn nƣớc thải là nguồn phát sinh ra nƣớc thải và là nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng nƣớc chủ yếu.  Phân loại: Có nhiều cách phân loại nguồn nƣớc thải.

+ Nguồn không xác định: Là nguồn gây ô nhiễm không cố định, không xác định đƣợc vị trí, bản chất, lƣu lƣợng và các tác nhân gây ô nhiễm; nguồn này rất khó quản lý (ví dụ nhƣ nƣớc mƣa chảy tràn vào hồ, kênh rạch, đƣờng phố chảy vào sông ngòi, ao). - Phân loại theo tác nhân gây ô nhiễm: + Tác nhân hóa lý: màu sắc, nhiệt độ, mùi vị, độ dẫn điện, chất rắn lơ lửng. n 6 + Tác nhân hóa học: Kim loại nặng nhƣ Hg, Cd, As,… + Tác nhân sinh học: vi sinh vật, tảo, vi khuẩn Ecoli,. - Phân loại theo nguồn gốc phát sinh (là cơ sở để lựa chọn biện pháp quả lý và áp dụng công nghệ): + Nguồn nƣớc thải sinh hoạt.

+ Nguồn nƣớc thải công nghiệp. + Nguồn nƣớc thải nông nghiệp. + Nguồn nƣớc thải tự nhiên. Một số đặc điểm về nước thải và nguồn thải 2.

Đặc điểm nước thải Tùy thuộc vào loại nƣớc thải mà đặc điểm của chúng khác nhau. Trong nƣớc thải chứa nhiều thành phần khác nhau, các thành phần đó cũng là tác nhân gây ô nhiễm nguồn nƣớc và có độc tính với con ngƣời, sinh vật 2. Đặc điểm nguồn thải Hiện nay, ngƣời ta quan tâm nhiều nhất tới ba nguồn nƣớc thải đó là nguồn nƣớc thải công nghiệp, nguồn nƣớc thải bệnh viện, và nguồn nƣớc thải sinh hoạt. Chúng là một trong những nguồn nƣớc thải gây ô nhiễm nhất và ảnh hƣởng lớn nhất tới môi trƣờng nƣớc nói riêng và môi trƣờng nói chung.

Một số đặc điểm của ba nguồn nƣớc thải đó là: - Nguồn nƣớc thải sinh hoạt: Đặc điểm có chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học (cacbonhydrat, protein, mỡ), giàu chất dinh dƣỡng đối với thực vật (hợp chất của N và P), nhiều vi khuẩn và có mùi khó chịu (H2S, NH3 - Nguồn nƣớc thải công nghiệp: Đặc điểm của nƣớc thải công nghiệp có chứa nhiều chất độc hại (kim loại nặng: Hg, Pb, Cd, As), các chất hữu cơ khó phân hủy sinh học (nhƣ phenol, dầu mỡ,…), các chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học từ cỏ sở sản xuất thực phẩm. n 7 - Nguồn nƣớc thải bệnh viện: Đặc điểm của ô nhiễm nƣớc thải bệnh viện và ô nhiễm hữu cơ với hàm lƣợng BOD5, COD và SS tƣơng đối cao, đặc biệt là các vi sinh vật trong đó chứa nhiều chủng vi khuẩn gây bệnh nhƣ Samonella, Shygella, Viêm gan A,… Nƣớc thải có mức độ ô nhiễm nặng từ nguồn hoạt động chuyên môn nhƣ phòng mổ, buồng thủ thuật, buồng khám bệnh, nƣớc thải từ bể phốt. Một số ảnh hưởng của nước thải đến môi trường nước và sức khỏe con người Ảnh hƣởng lớn nhất của nƣớc thải là gây ô nhiễm môi trƣờng nƣớc dẫn tới sự suy giảm tài nguyên nƣớc. Theo Hoàng Văn Hùng (2009) [9] sự ô nhiễm môi trƣờng nƣớc chính là sự thay đổi thành phần và tính chất của nƣớc gây ảnh hƣởng tới hoạt động sống của con ngƣời và sinh vật.

Khi sự thay đổi thành phần và tính chất của nƣớc vƣợt qua một ngƣỡng cho phép thì sự ô nhiễm nƣớc đã ở mức nguy hiểm và gây ra một số bệnh (Lê Văn Khoa, 2000) [11]. Một số ảnh hƣởng của nƣớc thải tới môi trƣờng nƣớc, nguồn nƣớc và sức khỏe là: *Ảnh hƣởng tới môi trƣờng nƣớc: Nƣớc thải làm thay đổi chất lƣợng nƣớc, một số xu hƣớng khi chất lƣợng nƣớc bị thay đổi nhƣ: Giảm độ pH của nƣớc ngọt và tăng hàm lƣợng muối do sự gia tăng hàm lƣợng SO42-, NO3- trong nƣớc. Gia tăng hàm lƣợng các ion trong nƣớc tự nhiên nhƣ Ca2+, Pb3+, As3+, NO3-, PO43-, NO2-.