Chương 1 ĐẢNG BỘ PHƯỜNG TRUNG THÀNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI (2010 - 2015) 1. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ phường Trung Thành trong phát triển kinh tế - xã hội 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội phường Trung Thành Vị trí địa lý, địa hình Phường Trung Thành nằm ở phía đông nam Thành phố Thái Nguyên. Phường có phía bắc giáp phường Phú Xá, phía nam giáp phường Tân Thành, phía tây giáp xã Tích Lương, phía đông giáp Hương Sơn và một phần nhỏ diện tích giáp phường Cam Giá.
Với vị trí trung tâm phía nam thành phố Thái Nguyên, từ năm 1980 đến năm 1983, các cơ quan Đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội của thành phố Thái Nguyên đã đóng trên địa bàn Trung Thành, gần với Khu công nghiệp Gang Thép. Trong các kiểu địa hình địa mạo đa dạng của Thái Nguyên (gồm địa hình núi, địa hình đồi cao núi thấp và địa hình nhiều ruộng ít đồi), Trung Thành thuộc nhóm địa hình thứ ba. Địa hình phường Trung Thành là kiểu địa hình trung du, một số đồi thấp, thoải, xen kẽ với đồng ruộng, làng xóm, khu dân cư, xí nghiệp, trường học. Độ cao tương đối của địa hình phổ biến dao động trong khoảng 20 - 50m.
Khí hậu Nằm trong khu vực gió mùa nhiệt đới, khí hậu phường Trung Thành cũng như cả thành phố Thái Nguyên chia làm 4 mùa: Xuân, hạ, thu, đông. Mùa xuân thường có mưa phùn, nhiệt độ ấm, các loại động vật, thực vật có điều kiện sinh sôi, phát triển. Vào mùa hạ, thời tiết nóng, nhiệt độ trung bình từ 25oC đến 13 28,5°C, có ngày lên đến 41,5°C. Lượng mưa tương đối cao, cường độ mạnh và tập trung; có trận mưa, chỉ trong một ngày (ngày 25/6/1959), lượng nước đo được 353mm.
Sang mùa thu, khí hậu mát dần. Đến cuối thu, trời bắt đầu se lạnh. Mùa đông thường có gió mùa Đông Bắc, nhiệt độ hạ thấp dần, dao động từ 12oC đến 15,5°C, có ngày xuống đến 3°C; độ ẩm không khí giảm, thời tiết hanh khô. Tài nguyên toàn thành phố Thái Nguyên có tổng diện tích tự nhiên là hơn 177km2.
Trong đó, đất nông nghiệp 88,88km2, đất lâm nghiệp có rừng 30,1km2, đất chuyên dùng 35,82km2, đất ở 13,12km2, đất chưa sử dụng và sông suối 9,15km2. Bình quân diện tích tự nhiên trên đầu người là 847,78 m2. So với các đơn vị hành chính khác của thành phố, Trung Thành có diện tích nhỏ. Theo số liệu năm 2019, tổng diện tích tự nhiên phường Trung Thành là 319,57 ha.
Với diện tích này, Trung Thành chiếm 1,43% diện tích tự nhiên toàn thành phố Thái Nguyên. Trong đó, tỷ lệ các loại đất như sau: Đất sản xuất nông nghiệp là 160,66 ha; đất lâm nghiệp là 1,74 ha, đất nuôi trồng thủy sản là 6,84 ha và đất chuyên dùng là 83,02 ha [19]. Như phần lớn các phường, xã thuộc thành phố Thái Nguyên, đất trên địa bàn phường Trung Thành chủ yếu là đất Feralit màu nâu vàng trên phiến thạch sét. Đất phù hợp để trồng các loại cây lấy gỗ (như keo, bạch đàn, mỡ); các loại cây ăn quả (như mít, vải, nhãn, bưởi, chuối, dứa, trám, sấu) và chăn nuôi gia súc, gia cầm.
Phường Trung Thành có hồ Xây Lắp. Quá trình hình thành và những tên gọi của hồ gắn liền với những công trình xây dựng trên địa bàn. Trước kia, khu vực hồ Xây Lắp là vốn là ruộng canh tác lúa và cây màu. Những năm đầu thập kỷ 70 của thế kỷ XX, khi Nhà nước làm tuyến đường từ đường tròn Gang Thép đến đoạn giao cắt với đường tàu tại Dốc Hanh (nay là đường Cách mạng Tháng Tám), đơn vị thi công đã lấy đất từ khu ruộng nói trên để đắp nền đường, từ đó 14 hình thành một hồ nước sâu, chỗ sâu nhất lên đến 5 - 6m.
Hồ được giao cho Hợp tác xã nông nghiệp Tích Lương quản lý. Khi ấy, hồ Tích Lương có nhiệm vụ quan trọng trong việc cung cấp nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, hồ được tận dụng mặt nước để nuôi thả cá. Hồ Tích Lương nằm ngay cạnh trụ sở hành chính của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây lắp và Sản xuất công nghiệp, nên người dân địa phương gọi là hồ Xây Lắp.
Từ năm 1990, diện tích hồ Xây Lắp bị thu hẹp dần để nhường mặt bằng cho các khu dân cư. Hiện nay, chính quyền địa phương tiếp tục thực hiện dự án cải tạo, xây dựng các khu thể thao, dịch vụ nên diện tích của hồ còn lại không đáng kể. Cùng với hồ Xây Lắp, Trung Thành có một con suối chính phân chia ranh giới với phường Tân Thành. Suối dài 2,5 km, bắt đầu từ cầu Vó Ngựa sang cầu Na Mơ tiếp giáp với địa bàn phường Tích Lương.
Ngoài ra, phường còn có hệ thống các mương nhỏ, nội đồng, phân chia ranh giới với phường Phú Xá. Hạ tầng, giao thông Trước năm 1986, trên địa bàn Trung Thành, đường giao thông nối giữa các xóm còn là đường đất hoặc đi tắt qua bờ ruộng. Bước vào thời kỳ đổi mới, với chủ trương “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, hệ thống giao thông của phường từng bước được xây dựng. Phường nằm dọc theo hai Quốc lộ: Đường số 3 từ Hà Nội qua Thái Nguyên, đi Bắc Kạn, Cao Bằng; đường số 37 từ Bắc Giang qua Thái Nguyên đi Tuyên Quang.
Đường sắt Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua địa phận phường. Trên địa bàn phường, nhiều tuyến đường bộ đi qua như: Đường Lưu Nhân Chú nối đường số 3 vào phường Hương Sơn; đường Gang Thép nối đường số 3 qua chợ Dốc Hanh gặp đường Cách mạng tháng Tám, sang phường Hương Sơn; đường Phố Hương nối đường Lưu Nhân Chú với đường Cách mạng tháng Tám vào khu Gang Thép. Các tuyến đường dân sinh của phường được mở rộng, cơ bản đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Tuyến đường sắt 15 chạy qua phường dài khoảng 2,5 km; bắt đầu từ phường Phú Xá đến hết địa giới phường Trung Thành, tiếp giáp phường Tân Thành (ga Lưu Xá - ga Lương Sơn).
Cùng với hạ tầng giao thông, nhiều công trình công cộng đã được xây dựng trên địa bàn phường, phục vụ đời sống của công nhân khu Gang Thép và nhân dân phía nam thành phố như: Chợ Dốc Hanh, bệnh viện Gang Thép, sân vận động, bể bơi,… Gần 40 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp của Trung ương, địa phương và 10 trường công lập từ bậc học mầm non đến cao đẳng đóng trên địa bàn phường. Hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước được xây dựng đã tạo nên bộ mặt đô thị của một phường trung tâm phía nam thành phố Thái Nguyên. Đồng thời, tạo điều kiện cho kinh tế, văn hóa, xã hội phường Trung Thành ổn định và phát triển toàn diện. Văn hóa - xã hội Cư dân phường Trung Thành do nhiều bộ phận hợp thành.
Một bộ phận vốn là dân cư bản địa có mặt ở đây từ lâu đời. Trải qua quá trình lịch sử cùng với các hoạt động chính trị - xã hội, phát triển kinh tế, Trung Thành trở thành vùng đất hội tụ dân cư từ phía bắc xuống và từ vùng đồng bằng phía nam lên. Một bộ phận không nhỏ là người dân ở các tỉnh: Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Hưng Yên, Lạng Sơn… trong quá trình làm công nhân tại nhà máy Gang thép Thái Nguyên đã định cư tại đây. Quá trình lịch sử đã tạo nên tính đa dạng trong nguồn gốc các nhóm dân cư ở phường.
Nhiều cộng đồng từ các địa bàn khác nhau cùng quần tụ về sinh cơ, lập nghiệp, đoàn kết gắn bó xây dựng Trung Thành. Theo số liệu điều tra dân số và nhà ở năm 2019, Trung Thành có 14. Mật độ dân số là 4.270 người/km2. Về thành phần dân tộc, cư dân Trung Thành chủ yếu là người Kinh (chiếm 96,91%).
Một bộ phận nhỏ cư dân là đồng bào dân tộc thiểu số: Tày, 16 Nùng, Dao, Sán Dìu, Cao Lan. Các dân tộc trong phường sống xen kẽ, gắn bó, đoàn kết trong đời sống và sản xuất. Lao động trẻ, khỏe và có trình độ văn hóa cao, chủ yếu có trình độ đại học, cao đẳng, trung học và công nhân kỹ thuật được đào tạo cơ bản. Những đặc điểm về lao động ở Trung Thành tác động đến kinh tế - xã hội của phường trên cả hai chiều cạnh.
Một mặt, nhiều lao động có điều kiện tham gia các lĩnh vực kinh tế khác ngoài nông nghiệp. Mặt khác, một bộ phận lao động vẫn gắn bó với nông nghiệp, có khả năng tương đối tốt khi tiếp nhận kỹ thuật mới trong sản xuất nông nghiệp, nhanh nhạy với thị trường. Sự hòa hợp giữa các tôn giáo và tín ngưỡng là đặc điểm nổi bật trong đời sống tinh thần của cư dân Trung Thành. Tục thờ cúng tổ tiên trong gia đình và thờ phụng các anh hùng dân tộc trong cộng đồng được truyền lại từ xưa đến nay.
Trong đó, Phật giáo gần gũi, dung hòa với các tín ngưỡng dân gian. Chùa Phố Hương được xây dựng năm 1050 thời nhà Lý. Chùa được thiết kế theo kiến trúc chữ đinh. Trước kia, đây chỉ là ngôi chùa nhỏ.
Trải qua thời gian, đã bị xuống cấp trầm trọng. Năm 1998, chùa được tu sửa. Năm 2013, thể theo nguyện vọng của các tăng ni, phật tử và nhân dân địa phương, được sự đồng ý của các cấp, ngành chức năng, chùa đã được tôn tạo và xây dựng thêm ngôi Tam Bảo với diện tích 210m2, gồm 3 tầng. Toàn bộ kinh phí xây dựng do tăng ni, phật tử, nhân dân trong và ngoài tỉnh công đức.
Với những điều kiện về tự nhiên, kinh tế - xã hội, Trung Thành có thuận lợi đồng thời cũng có nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội. Về thuận lợi Trung Thành có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội do gần hệ thống giao thông chính: Quốc lộ, đường sắt. Trung Thành nằm không xa Hà Nội - trung tâm kinh tế văn hóa, chính trị lớn, trung tâm khoa học, công nghệ cao của cả nước. Trung Thành nằm gần các địa phương phát triển nhanh, 17 năng động, thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ (Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng).
Nền sản xuất của Trung Thành có những lợi thế về thị trường tiêu thụ, bao gồm: Thị trường thành phố Thái Nguyên với số dân hơn 1.000 người, các thị trường lân cận, trong đó đặc biệt là Hà Nội và các địa bàn khác nhờ hệ thống kết nối, giao thông thuận lợi.