Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Trong mấy chục năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về Hồ Chí Minh, đề cập đến hầu hết các lĩnh vực, một trong những vấn đề mà các công trình đề cập dù trực tiếp hoặc gián tiếp đều khẳng định, việc nhận thức và vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐLDT và CNXH là cơ sở để Đảng ta xác lập được đường lối cách mạng đúng đắn, đưa CMVN đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Trong số các công trình đó, với các góc độ tiếp cận khác nhau, có khá nhiều công trình đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐLDT và CNXH: Phạm Văn Đồng, Hồ Chí Minh - Tinh hoa và khí phách của dân tộc [44].
Tác giả chỉ rõ, Hồ Chí Minh là con người của lịch sử, sự nghiệp và cuộc đời của Người kết tinh quá khứ với bao thành quả của Việt Nam và loài người, giúp giải đáp các vấn đề của hiện tại, định hướng cho tương lai của Việt Nam và góp phần vào sự nghiệp cách mạng của loài người. Ở đây, tác giả muốn nhấn mạnh sự nghiệp Hồ Chí Minh, người anh hùng của ĐLDT, người đặt nền móng cho CNXH ở Việt Nam; chủ yếu là sự nghiệp lãnh đạo cả dân tộc chiến đấu vì độc lập, tự do cho đến thắng lợi hoàn toàn. Thực tiễn CMVN đã chứng minh, Hồ Chí Minh đã đưa dân tộc Việt Nam đến gặp thời đại, làm nên sự nghiệp ĐLDT gắn với CNXH - sự thể hiện đúng đắn tư duy và phong cách của Hồ Chí Minh khi vận dụng sáng tạo và phát triển CNMLN gắn với thực tiễn Việt Nam, đề xướng đường lối ĐLDT gắn với CNXH, sau này được đúc kết trong khẩu hiệu nổi tiếng “không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Thông qua cuốn sách, tác giả đi đến khẳng định, những cống hiến lớn lao của Hồ Chí Minh với tư cách là một lãnh tụ của đất nước đã giải quyết thành công những vấn đề lớn của sự nghiệp ĐLDT và CNXH ở Việt Nam.
Đồng thời nhấn mạnh, ĐLDT và CNXH chính là xu thế tất yếu của CMVN và cũng là xu thế đã và đang diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau của nhiều nước trên thế giới. Trần Văn Giàu, Sự hình thành về cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh [50]. Tác giả khẳng định, khi Hồ Chí Minh đọc được Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về 8 vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin, tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc đã chuyển biến nhiều về phía cách mạng, và dần dần từng bước Người đi đến kết luận: cách mạng GPDT muốn thành công phải đi theo con đường cách mạng vô sản. Đồng thời tác giả cho rẳng, tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành về cơ bản trong giai đoạn lịch sử 1920 - 1930, và sự kiện quan trọng có ý nghĩa quyết định cho sự nghiệp cách mạng nước ta là Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3-2-1930.
Với Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt được thông qua tại Hội nghị, trong đó có quan điểm “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng tiến tới xã hội cộng sản”, nghĩa là Người xác định con đường CMVN chỉ có thể là ĐLDT gắn liền với CNXH. Thực hiện theo con đường ĐLDT gắn liền với CNXH, CMVN đã đi từ thành công này tới thành công khác. Nguyễn Đức Bình, Giương cao ngọn cờ cách mạng và sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh [9]. Tác giả khẳng định, Hồ Chí Minh là hiện thân tiêu biểu sáng ngời và trọn vẹn nhất cho sự kết hợp giữa giai cấp và dân tộc, dân tộc và quốc tế, ĐLDT với CNXH.
Đồng thời, tác giả nhấn mạnh CMVN qua các thời kỳ, giương cao ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh là giương cao ngọn cờ cách mạng và sáng tạo của CNMLN, thực hiện thành công lý tưởng ĐLDT và CNXH trên Tổ quốc Việt Nam thân yêu và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới. Nguyễn Đức Bình, Chủ thuyết cách mạng và phát triển Việt Nam [8]. Trong bài viết ĐLDT và CNXH - mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc ở Việt Nam từ trang 43 đến trang 59 của cuốn sách, tác giả đã khẳng định, hai vấn đề này trong tư tưởng Hồ Chí Minh có quan hệ lôgíc hữu cơ, bên trong. Nói về dân tộc và giai cấp là để đi đến kết luận ĐLDT và CNXH; còn ĐLDT và CNXH là kết quả tự nhiên từ lôgíc của quan hệ dân tộc và giai cấp.
Tác giả đã phân tích, chứng minh rõ, ngọn cờ ĐLDT và CNXH là bài học lớn góp phần làm nên thắng lợi xuyên suốt của CMVN, do đó trong mọi điều kiện và hoàn cảnh thì toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta cần tiếp tục nắm vững và giương cao ngọn cờ vinh quang ĐLDT và CNXH mà Hồ Chí Minh để xây dựng đất nước dân cường, nước thịnh. Hoàng Chí Bảo, Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh [5]. Trong công trình nghiên cứu, tác giả đã đề cập đến nhiều vấn đề thuộc về phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh, trong đó khẳng định, ĐLDT và CNXH là tư tưởng chủ đạo trong triết lý 9 Hồ Chí Minh; phương pháp mà Người và Đảng ta vận dụng để đem đến thắng lợi to lớn cho cách mạng Việt Nam là thực hiện kết hợp nhuần nhuyễn giải quyết tốt mối quan hệ giữa ĐLDT và CNXH.Côbêlép, Đồng chí Hồ Chí Minh [47]. Tác giả đã đưa ra những hiểu biết về cuộc đời, sự nghiệp của Hồ Chí Minh, gắn với một thời kỳ lịch sử huy hoàng của dân tộc và những biến cố lớn lao của thời đại, giúp người đọc khẳng định tư tưởng của Người về con đường CMVN từ khi Người tiếp thu CNMLN, tìm ra con đường giành độc lập của dân tộc cho đến khi Người qua đời.
Tác giả chỉ rõ, Hồ Chí Minh là con người mang trong mình tư tưởng của một lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của CMVN, Người vẫn sống mãi trong tâm trí của người cộng sản và nhân loại tiến bộ trên thế giới với tư cách là nhà hoạt động lỗi lạc trong phong trào cộng sản và phong trào công nhân quốc tế, nhà mácxít - lêninnít kiên định. Duiker, Hồ Chí Minh - Một cuộc đời [191]. Dưới góc độ tiếp cận sử học gắn liền với điều kiện lịch sử cụ thể, tác giả đã phần nào phác họa được chân dung Hồ Chí Minh với tư cách một nhà CMVN đã rất khéo léo trong giải quyết các mối quan hệ chính trị phức tạp của thời cuộc không chỉ để giành ĐLDT, mang lại tự do, dân chủ, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam mà còn cho cả nhân loại tiến bộ. Tập thể tác giả đã luận giải một cách có hệ thống những luận điểm sáng tạo lớn của Hồ Chí Minh về phương pháp, đường lối chiến lược và sách lược cách mạng; về tổ chức lực lượng; về tư tưởng quân sự, nhân văn, đạo đức, văn hoá và phương pháp luận Hồ Chí Minh.
Thông qua đó, các tác giả khẳng định rõ những cống hiến vĩ đại của Hồ Chí Minh trên cả phương diện lý luận và thực tiễn đối với CMVN và tính cấp thiết của ĐLDT và CNXH ở Việt Nam. Đồng thời, các tác giả trình bày một cách tổng quát nội dung và giá trị lớn tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐLDT và CNXH mang tính gợi mở để người đọc tiếp tục nghiên cứu. Nguyễn Thị Thanh Dung, Tư duy chính trị Hồ Chí Minh [16]. Tác giả đã nghiên cứu có hệ thống về sự nghiệp chính trị, những năng lực và tố chất của lãnh tụ chính trị Hồ Chí Minh; không chỉ giúp chúng ta có thể giải mã được cội nguồn những sáng tạo đặc sắc trong suy nghĩ và hành động của Hồ Chí Minh trong quá trình lãnh đạo CMVN, mà còn 10 cung cấp cơ sở lý luận và phương pháp luận cho sự nghiệp đổi mới đất nước vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” hiện nay.
Nguyễn Bá Linh, Mối quan hệ biện chứng giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong tư tưởng Hồ Chí Minh [101]. Tác giả đã lập luận khoa học, Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ thiên tài, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giành ĐLDT, tự do hạnh phúc cho nhân dân; cho hoà bình, dân chủ và công bằng xã hội và tình hữu nghị giữa các dân tộc. Đồng thời, tác giả cũng khằng định rõ, trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, ĐLDT gắn liền với CNXH là nội dung cốt lõi, xuyên suốt toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Người. Tác giả không chỉ luận giải rõ ĐLDT gắn liền với CNXH là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mà còn khẳng định, đó chính là sức mạnh vô tận của CMVN, bởi ĐLDT và CNXH có sức mạnh to lớn và sức mạnh đó sẽ được tăng lên do sự tác động biện chứng giữa hai yếu tố dân tộc và thời đại.
Xét ĐLDT hoặc CNXH một cách riêng rẽ thì không những không thấy đầy đủ sức mạnh của mỗi yếu tố, mà còn có nguy cơ phạm sai lầm tả hoặc hữu khuynh. Do đó, việc kết hợp đúng đắn ĐLDT và CNXH là vấn đề có ý nghĩa lớn về cả lý luận và thực tiễn. Mạnh Hà và Quang Chuyên, Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội - Quan điểm nhất quán của Đảng ta [54]. Hai tác giả đã chứng minh ĐLDT gắn liền với CNXH là con đường duy nhất đúng mà Hồ Chí Minh, Đảng ta và nhân dân ta đã lựa chọn.
Đây là con đường dẫn dắt CMVN đến thành công, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tới cách mạng XHCN; sự kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH tiếp tục được Đảng ta thấu suốt và thực hiện sáng tạo trong điều kiện đất nước thống nhất, hòa bình, cả nước đi lên CNXH đạt được những thành tựu to lớn; từ đó rút ra trong điều kiện hiện nay, thấu suốt nội hàm ĐLDT và CNXH trong điều kiện mới, làm cơ sở để xác định nội dung và những bước đi phù hợp bảo đảm con đường đi lên CNXH của dân tộc ta không bị lệ thuộc vào bất cứ thế lực nào. Học viện chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Di sản Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay [58].