Lịch sử lãnh đạo công tác vận động quần chúng tại Bắc Giang từ năm 2000 đến 2012

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò lãnh đạo của đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở giai đoạn 2000-2012.

• Tác giả: Đào Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Vinh
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Lãnh Đạo Công Tác Vận Động Quần Chúng Tại Bắc Giang (2000-2012)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG, BIỆN PHÁP VÀ KẾT QUẢ CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG TỪ NĂM 2000 ĐẾN 2012
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG TRONG LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG QUẦN CHÚNG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ TỪ NĂM 2000 ĐẾN 2012
• MỞ ĐẦU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở

Trong giai đoạn 2000-2012, công tác lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong việc thực hiện dân chủ cơ sở đã chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố khác nhau. Đầu tiên, lãnh đạo của Đảng bộ đã xác định rõ vai trò của quần chúng trong việc thực hiện các chính sách dân chủ. Điều này thể hiện qua việc xây dựng các chính sách lãnh đạo phù hợp với nguyện vọng và nhu cầu của nhân dân. Thứ hai, sự phát triển của nền kinh tế - xã hội cũng tác động mạnh mẽ đến công tác vận động quần chúng. Sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế đã tạo ra những yêu cầu mới về quản lý quần chúng và sự tham gia của họ vào các hoạt động chính trị. Cuối cùng, việc áp dụng các biện pháp phát triển cộng đồng và chiến lược vận động quần chúng đã giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc thực hiện dân chủ cơ sở. Như một nhà lãnh đạo đã nói: "Dân chủ không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân".

1.1. Cơ sở thực tiễn

Cơ sở thực tiễn của công tác lãnh đạo quần chúng tại Bắc Giang trong giai đoạn này được xây dựng trên nền tảng các nguyên tắc lãnh đạo của Đảng. Đảng bộ tỉnh đã chú trọng đến việc đào tạo lãnh đạo và nâng cao kỹ năng lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ. Việc này không chỉ giúp cán bộ hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc thực hiện dân chủ mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự tham gia của quần chúng. Hơn nữa, các chương trình đào tạo đã được triển khai nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ, từ đó giúp họ có thể thực hiện tốt hơn công tác vận động quần chúng. Đặc biệt, việc tổ chức các hội thảo, diễn đàn đã tạo cơ hội cho quần chúng bày tỏ ý kiến và tham gia vào quá trình ra quyết định. Điều này đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng một nền dân chủ vững mạnh tại địa phương.

II. Chủ trương biện pháp và kết quả công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từ năm 2000 đến 2012

Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở đã được thể hiện rõ ràng qua các nghị quyết và chỉ thị. Đảng bộ đã xác định việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân là một trong những nhiệm vụ hàng đầu. Các biện pháp cụ thể như tổ chức các cuộc họp, hội thảo để lắng nghe ý kiến của quần chúng đã được thực hiện thường xuyên. Kết quả của những nỗ lực này là sự gia tăng đáng kể trong sự tham gia của quần chúng vào các hoạt động chính trị, xã hội. Theo thống kê, tỷ lệ người dân tham gia vào các cuộc bầu cử và các hoạt động cộng đồng đã tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy rằng, các chính sách lãnh đạo của Đảng bộ đã đi đúng hướng và nhận được sự đồng tình, ủng hộ từ phía nhân dân. Như một lãnh đạo đã nhấn mạnh: "Sự tham gia của quần chúng là yếu tố quyết định cho sự thành công của mọi chính sách".

2.1. Những chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang

Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã đưa ra nhiều chủ trương quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng. Một trong những chủ trương nổi bật là việc xây dựng và thực hiện các chương trình phát triển cộng đồng. Các chương trình này không chỉ tập trung vào việc phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến việc nâng cao đời sống văn hóa, xã hội của người dân. Đặc biệt, Đảng bộ đã khuyến khích sự tham gia của quần chúng trong việc giám sát và đánh giá các chính sách, từ đó tạo ra một môi trường dân chủ thực sự. Hơn nữa, việc tổ chức các hoạt động giao lưu, trao đổi giữa các tầng lớp nhân dân cũng đã được thực hiện, giúp tăng cường sự gắn kết và hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên trong cộng đồng.

III. Một số nhận xét và kinh nghiệm lịch sử của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong lãnh đạo công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở từ năm 2000 đến 2012

Qua quá trình lãnh đạo công tác vận động quần chúng, Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Đầu tiên, việc lắng nghe và tôn trọng ý kiến của quần chúng là yếu tố then chốt trong việc xây dựng chính sách lãnh đạo hiệu quả. Thứ hai, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách. Cuối cùng, việc nâng cao kỹ năng lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ là rất cần thiết để đảm bảo sự thành công của công tác vận động quần chúng. Như một nhà lãnh đạo đã nói: "Chỉ khi nào cán bộ thực sự hiểu và đồng hành cùng quần chúng, thì công tác lãnh đạo mới đạt được hiệu quả cao nhất". Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị cho tỉnh Bắc Giang mà còn có thể áp dụng cho nhiều địa phương khác trong cả nước.

3.1. Những định hướng cơ bản của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang

Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã xác định những định hướng cơ bản trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở. Một trong những định hướng quan trọng là tăng cường sự tham gia của quần chúng vào các hoạt động chính trị, xã hội. Đảng bộ cũng đã chú trọng đến việc xây dựng các chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức và năng lực cho quần chúng. Điều này không chỉ giúp quần chúng hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của dân chủ cơ sở. Hơn nữa, việc tổ chức các hoạt động giao lưu, trao đổi giữa các tầng lớp nhân dân cũng đã được thực hiện, giúp tăng cường sự gắn kết và hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên trong cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2012, tỉnh Bắc Giang đã trải qua nhiều biến chuyển quan trọng trong công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở (DCCS). Với dân số hơn 1,5 triệu người, trong đó 12% là đồng bào dân tộc thiểu số, Bắc Giang có địa hình đa dạng gồm đồng bằng, trung du và miền núi, chiếm 80,5% diện tích là vùng trung du và miền núi. Tỉnh có tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp, lâm nghiệp và công nghiệp, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn về kinh tế xã hội với tỷ lệ hộ nghèo khoảng 50% và thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 1.020 USD.

Công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng bộ tỉnh nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống nhân dân. Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong công tác vận động quần chúng thực hiện DCCS, đánh giá kết quả thực hiện và rút ra kinh nghiệm lịch sử, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống chủ trương, chính sách và biện pháp của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang từ năm 2000 đến 2012, tập trung tại các cấp xã, phường, thị trấn và các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, giúp làm rõ cơ chế vận động quần chúng, phát huy dân chủ trực tiếp ở cơ sở, đồng thời góp phần hoàn thiện lý luận và thực tiễn về dân chủ xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ xã hội chủ nghĩa và công tác vận động quần chúng. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

• Lý thuyết dân chủ xã hội chủ nghĩa: Nhấn mạnh dân chủ là quyền làm chủ của đa số nhân dân lao động, được thể chế hóa bằng pháp luật và được thực hiện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ cao nhất trong lịch sử, dựa trên cơ sở kinh tế xã hội chủ nghĩa và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

• Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và vận động quần chúng: Tư tưởng này nhấn mạnh “dân là gốc”, dân chủ phải được thực hiện bằng phương pháp “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Hồ Chí Minh coi công tác vận động quần chúng là nhiệm vụ chiến lược, phải tiến hành thường xuyên, nhằm nâng cao nhận thức, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân và xây dựng chính quyền thực sự vì dân, do dân.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: dân chủ cơ sở, vận động quần chúng, quy chế dân chủ ở xã, phường, thị trấn, hệ thống chính trị cơ sở, vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với các phương pháp điều tra xã hội học, phân tích, tổng hợp, thống kê và so sánh.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm các văn kiện của Đảng và Nhà nước về dân chủ và vận động quần chúng, các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương và tỉnh Bắc Giang, báo cáo thực tiễn, tài liệu lưu trữ của tỉnh, các công trình nghiên cứu liên quan, cùng số liệu thống kê kinh tế xã hội và dân số của tỉnh trong giai đoạn 2000-2012.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hệ thống chính trị và các tổ chức đoàn thể tại tỉnh Bắc Giang, đặc biệt là các cấp xã, phường, thị trấn và các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước. Việc lựa chọn phương pháp phân tích dựa trên tính toàn diện và khả năng phản ánh thực trạng công tác vận động quần chúng và thực hiện dân chủ cơ sở.

• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2000, khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, đến năm 2012, đánh dấu giai đoạn phát triển và hoàn thiện công tác vận động quần chúng tại Bắc Giang.

Phương pháp luận được xây dựng trên cơ sở lý luận Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với đặc điểm thực tiễn của tỉnh Bắc Giang.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang được củng cố và nâng cao: Tỉnh ủy đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị và đề án cụ thể như Nghị quyết số 21-NQ/TU (2001), Đề án 03-DA/TU (2006), Nghị quyết số 59-NQ/TU (2011) nhằm tăng cường công tác vận động quần chúng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở. Tỷ lệ các xã, phường, thị trấn và cơ quan hành chính thực hiện quy chế dân chủ đạt 100%, doanh nghiệp đạt 95%.

2. Tăng cường sự tham gia của các tổ chức đoàn thể: Các tổ chức như Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân và Liên đoàn Lao động có tỷ lệ đoàn viên, hội viên tham gia sinh hoạt cao, lần lượt đạt 70%, 40,5%, 51,2%, 78,1% và 96,9% vào năm 2000. Hoạt động của các tổ chức này được đổi mới theo hướng thiết thực, hiệu quả, gắn với nhiệm vụ chính trị địa phương.

3. Cải thiện nhận thức và ý thức thực hành dân chủ của cán bộ và nhân dân: Qua việc thực hiện quy chế dân chủ, ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng được nâng lên. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế như nhận thức chưa đầy đủ ở một số cấp ủy, cán bộ công chức chưa gương mẫu, tình trạng quan liêu, tham nhũng chưa được khắc phục triệt để.

4. Kết quả kinh tế xã hội và đời sống nhân dân được cải thiện: Tốc độ tăng trưởng GDP của tỉnh duy trì ở mức cao, từ 7,3% năm 2000 lên 10,5% năm 2011, với nhiều chính sách an sinh xã hội được triển khai. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn khoảng 50%, đặc biệt ở các vùng miền núi và dân tộc thiểu số.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở tại Bắc Giang đã có những bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Việc ban hành và thực hiện nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng bộ tỉnh đã tạo ra sự đồng thuận cao trong xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và ổn định chính trị.

Tuy nhiên, những hạn chế như nhận thức chưa đồng đều, sự thiếu gương mẫu của một bộ phận cán bộ, cũng như các biểu hiện quan liêu, tham nhũng vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân. So sánh với các nghiên cứu trong nước, tình hình Bắc Giang tương đồng với nhiều tỉnh miền núi khác, nơi điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt trong công tác vận động quần chúng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ thực hiện quy chế dân chủ ở các cấp, bảng thống kê số lượng đoàn viên, hội viên các tổ chức đoàn thể qua các năm, và biểu đồ tăng trưởng GDP cùng tỷ lệ hộ nghèo để minh họa mối liên hệ giữa công tác vận động quần chúng và phát triển kinh tế xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về dân chủ cơ sở: Đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về DCCS, nâng cao nhận thức và ý thức thực hành dân chủ của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: các cấp ủy Đảng, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể.

2. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác vận động quần chúng: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng vận động, kỹ năng quản lý, nâng cao phẩm chất đạo đức, trách nhiệm công vụ cho cán bộ các cấp, đặc biệt là cán bộ cơ sở. Thời gian: 2-3 năm, chủ thể: Ban Tổ chức Tỉnh ủy, các cơ quan đào tạo.

3. Hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy chế thực hiện dân chủ cơ sở: Rà soát, bổ sung, sửa đổi các quy định, quy chế phù hợp với thực tiễn địa phương, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể: UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo thực hiện quy chế DCCS.

4. Tăng cường giám sát, phản biện xã hội và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm: Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong giám sát, phản biện xã hội, đồng thời xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm dân chủ, tham nhũng, quan liêu. Thời gian: liên tục, chủ thể: các cơ quan chức năng, Mặt trận Tổ quốc.

5. Đẩy mạnh cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước: Cải tiến thủ tục hành chính, nâng cao thái độ, trách nhiệm của cán bộ công chức trong giải quyết công việc liên quan đến nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân tham gia thực hiện dân chủ. Thời gian: 3-5 năm, chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, đảng viên và lãnh đạo các cấp tỉnh Bắc Giang: Giúp hiểu rõ vai trò lãnh đạo trong công tác vận động quần chúng và thực hiện dân chủ cơ sở, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Lịch sử Đảng, Chính trị học, Quản lý Nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về dân chủ xã hội chủ nghĩa, vận động quần chúng và công tác dân vận trong bối cảnh địa phương cụ thể.

3. Các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội và Mặt trận Tổ quốc: Hỗ trợ xây dựng chiến lược vận động quần chúng, nâng cao chất lượng hoạt động và phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn: Là tài liệu tham khảo để cải tiến phương thức tổ chức thực hiện dân chủ cơ sở, nâng cao hiệu quả công tác dân vận và quản lý xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Dân chủ cơ sở là gì và tại sao lại quan trọng?
   Dân chủ cơ sở là hình thức dân chủ trực tiếp được thực hiện tại các cấp xã, phường, thị trấn, nơi nhân dân trực tiếp tham gia quyết định và giám sát các vấn đề liên quan đến đời sống cộng đồng. Đây là nền tảng để phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần ổn định chính trị và phát triển kinh tế xã hội.

2. Vai trò của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang trong công tác vận động quần chúng như thế nào?
   Đảng bộ tỉnh Bắc Giang giữ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác vận động quần chúng, ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị và đề án nhằm nâng cao nhận thức, tổ chức thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

3. Những khó khăn chính trong việc thực hiện dân chủ cơ sở tại Bắc Giang là gì?
   Khó khăn gồm điều kiện địa hình chia cắt, tỷ lệ hộ nghèo cao, trình độ dân trí chưa đồng đều, nhận thức và ý thức thực hành dân chủ của một số cán bộ và nhân dân còn hạn chế, cùng với tình trạng quan liêu, tham nhũng chưa được khắc phục triệt để.

4. Các tổ chức đoàn thể đóng góp thế nào trong công tác vận động quần chúng?
   Các tổ chức như Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên đóng vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động, tập hợp quần chúng, tham gia giám sát và phản biện xã hội, góp phần thực hiện hiệu quả quy chế dân chủ cơ sở.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng trong thời gian tới?
   Cần tăng cường tuyên truyền, đào tạo cán bộ, hoàn thiện cơ chế chính sách, phát huy vai trò giám sát của các tổ chức đoàn thể, đồng thời cải cách hành chính và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để tạo niềm tin và sự tham gia tích cực của nhân dân.

Kết luận

• Đảng bộ tỉnh Bắc Giang đã lãnh đạo hiệu quả công tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ cơ sở trong giai đoạn 2000-2012, góp phần phát triển kinh tế xã hội và ổn định chính trị địa phương.
• Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở đạt tỷ lệ cao tại các xã, phường, thị trấn và cơ quan hành chính, tạo không khí dân chủ cởi mở, nâng cao ý thức làm chủ của nhân dân.
• Còn tồn tại những hạn chế như nhận thức chưa đồng đều, tình trạng quan liêu, tham nhũng và khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng, bao gồm tuyên truyền, đào tạo cán bộ, hoàn thiện cơ chế, tăng cường giám sát và cải cách hành chính.
• Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp, tăng cường kiểm tra, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả để phát huy dân chủ cơ sở bền vững.

Call-to-action: Các cấp ủy Đảng, chính quyền và tổ chức đoàn thể cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ, đổi mới phương thức vận động quần chúng, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng tỉnh Bắc Giang phát triển toàn diện, bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG NHÂN TO ANH HUONG DEN QUÁ TRÌNH LANH ĐẠO CONG TAC VAN DONG QUAN CHUNG THUC HIEN DAN CHU CO SO 1.1 Một số khái niệm cơ bản a, Khải niệm dân chủ Thuật ngữ dân chủ ra đời vào khoảng thế kỷ thứ VII-VI trước công nguyên. Xét về mặt ngữ nghĩa, “dân chủ (demokratia)”, trong tiếng Hy Lạp cổ là từ ghép, được cấu thành từ hai từ gốc là: demos= nhân dan (danh từ) va kratein = cai tri (động từ). Néu dich sat nghĩa thì demokratia sẽ là một mệnh đề hoàn chỉnh: nhân dân cai trị. Sau này các nha chính tri học đã xác định thực chất của dân chủ là: “tất cả quyền lực thuộc về nhân dân”.

Khi Chủ nghĩa Mác - Lênin xuất hiện, tạo nên hệ ý thức đối lập với Chủ nghĩa tư bản, khái niệm dân chủ được chia thành hai thể loại chính: Dân chủ tư sản (dân chủ của phía chủ nghĩa tư bản) và dân chủ XHCN (dân chủ của phía CNXH). Mỗi bên có quan hệ khác nhau về vấn đề này. Dân chủ tư sản thường đề cao khía cạnh bầu phiếu; Dân chủ xã hội chủ nghĩa lại dé cao khía cạnh làm chủ giá trị thặng dư tư liệu sản xuất và thành quả lao động của người dân. Khái niệm dân chủ, về cơ bản được từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “Dân chủ, hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình dang va tu do.

Dan chu cting duoc van dung vao tổ chức và hoạt động của những tổ chức và thiết chế chính trị nhất định" [54, 653]. Kế thừa và xây dựng theo chủ nghĩa Mác - Lénin, Dang ta đưa ra khái niệm về dân chủ XHCN: Dân chủ XHCN là dân chủ của đa số nhân dân gắn VỚI cong băng xã hội, chống áp bức, bắt công được thực hiện trong thực tế trên tat cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, được thé chế hoá băng pháp luật và được pháp luật bảo đảm. Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và tổ chức xây dựng. Đây là khái niệm thê hiện đầy đủ, rõ ràng, đúng bản chất của khái niệm dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Đúng với bản chất của xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng. Chế độ dân chủ của chúng ta không chỉ đảm bảo lợi ích cho mỗi cá nhân, mà đảm bảo lợi ích cho toàn xã hội. b, Những tiêu chí và nguyên tắc của một xã hội dân chủ Dân chủ ngày nay được xem xét chủ yếu dưới các dạng: Chế độ nhà nước (các hình thức, nguyên tắc, phương thức thực thi quyền lực nhà nước); Nguyên tắc tô chức va sinh hoạt của đời sống xã hội (nguyên tắc tổ chức va sinh hoạt của các dang chính tri, các tô chức xã hột); Gia tri xã hội (thê hiện ở trình độ đạt được về bảo đảm các quyền, nghĩa vụ, tự do của công dân và sự tham gia của họ trong đời sống xã hội); Lý tưởng, nhân sinh quan, thế giới quan, mục đích hoạt động của các lực lượng chính tri- xã hội. Quan niệm về dân chủ cho đến nay còn khác nhau, phụ thuộc vào giai cấp, dân tộc, tôn giáo, tập quán xã hội, và truyền thống văn hoá và chính tri.

Mặc dù vậy, có thé nói tới những nhận thức chung về dân chủ như sau: Nhân dân được coi là nguồn gốc và chủ thé của quyền lực nhà nước. Các cơ quan quyên lực phải được nhân dân bầu hoặc bãi miễn thông qua bau cử tự do, bình đăng va bỏ phiếu kín. Các thé chế chính trị và nha nước phải hợp hiến, quan lý xã hội bằng luật pháp, sự ngự trị tối cao của pháp luật. Không tập trung tuyệt đối hoá quyền lực vào bất kỳ một chủ thể quyền lực nào, thực hiện nguyên tắc phân quyên, tản quyền.

Nhà nước thực thi quyền lực công cộng và công khai. Nhà nước phải phối hợp hoạt động với xã hội công dân, tạo điều kiện cho công dân tham gia công việc nhà nước và giám sát phê bình hoạt động của nhà nước. Nhân dân dễ dàng tiếp cận các phương tiện thông tin đại chúng. Thiéu số phục tùng quyết định của đa số và đa số tôn trọng, bảo vệ những quyên chính đáng của thiểu s6.

Việc xây dựng một nên dân chủ phụ thuộc vào các yếu tố như: trình độ dan tri, văn hoá của nhân dân; nhân sinh quan va thế giới quan, pham chat và năng lực của chủ thể cầm quyền; các thể chế dân chủ được chế định bằng nguyên tắc luật pháp. chuẩn mực văn hoá đạo đức về đời sống xã hội. Việc nâng cao trình độ văn hoá, dân trí cho nhân dân là nhân tố cơ bản dé thực hiện dân chủ bởi vì dân chủ là biểu hiện của trình độ văn hoá chính trị, có quan hệ mật thiết với trình độ dân trí, văn hoá nói chung. Chỉ khi nào người dân tự giác nhận thức được quyền hạn và nghĩa vụ của mình, tự giác tham gia vào công việc nhà nước, công việc xã hội, hoạt động với tư cách là công dân có tri thức, có học vẫn và văn hoá.

thì mới thực sự có điều kiện thực hiện dân chủ. “Người mù chữ sẽ đứng ngoài chính trị”- như Lênin nói, ít hiểu biết cũng làm hạn chế sự tham gia vào đời sống chính trị. Song, dân chủ không chỉ phụ thuộc vào trình độ dân trí, văn hoá ma còn phụ thuộc vào chủ thể cầm quyền. Giai cấp tiến bộ, lực lượng tiến bộ cam quyền, những con người có tài, có đức năm giữ quyên lực thường thực hiện dân chủ với nhân dân.

Nhưng thực hiện dân chủ không phải chỉ mong đợi vào “lòng tốt” của người cam quyền ma quan trọng hơn là xây dựng những chế định dân chủ có khả năng buộc những người năm giữ quyền lực dù muốn hay không cũng phải tuân theo. Những người nam giữ quyền được lựa chọn có thé là những người có tài, có đức, suy nghĩ và hành động của họ vì lợi ích của nhân dân, nhưng nếu không có thể chế dé nhân dân kiểm soát mọi hành vi của họ thì có thé dan dan họ lạm dụng quyền lực mưu lợi ích của riêng mình.Trong đó có nạn quan liêu, tham những. Phương thức đặc hiệu để chữa quan liêu tham nhũng như Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắn mạnh chính là dân chủ và thực hành dân chủ rộng rãi trong xã hội. 10 Tóm lại, không chỉ nâng cao nhận thức về dân chủ, giáo dục ý thức dân chủ cho quan chúng mà còn phải thé chế hoá các quyền dân chủ bằng các chế định pháp luật dé có dân chủ trong thực tế.

Nâng cao dân trí, văn hoá, ý thức dân chủ và thói quen sinh hoạt dân chủ của nhân dân; dao tao và giáo dục đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, thừa hành thực hiện dân chủ của nhân dân; xây dựng và hoàn thiện các thể chế dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. đó là những nhiệm vụ cơ bản trong công cuộc xây dựng chế độ XHCN và cũng là những vấn đề đặt ta hiện nay. Về hình thức, dân chủ được thể hiện qua dân chủ đại điện hoặc dân chủ trực tiếp. Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ được thực hiện băng cách nhân dân trực tiếp bày tỏ chính kiến của mình, trực tiếp tham gia quyết định những vấn đề chung của cộng đồng xã hội.

Còn dân chủ đại diện là nhân dân thông qua các đại biểu của mình, đoàn thé của mình và các phương tiện khác để bày tỏ chính kiến của mình, trực tiếp tham gia quyết định những vấn đề chung của cộng đồng xã hội. Những hình thức dân chủ ấy được thể chế bằng luật pháp nhà nước và được thực thi bằng cả hệ thống chính tri. Dân chủ trực tiếp thường được thực hiện trong những cộng đồng dân cư ở cơ sở, như xã, phường, thi tran, co quan, trường học. Ở đây, nhân dân có thể trực tiếp bày tỏ chính kiến của mình, trực tiếp quyết định và giám sát những công việc của cộng đồng xã hội.

Ở quy mô quốc gia, dân chủ trực tiếp được thực hiện dưới hình thức trưng cầu dân ý dé quyết định những van dé trọng đại của đất nước, đặc biệt là trong những trường hợp cần thiết. Vai trò của dân chủ trong đời song xã hội, đặc biệt trong xã hội hiện dai là không thé phủ nhận. Dân chủ chính là điều kiện, môi trường đảm bảo cho các quyền tự do, quyền sống, quyền mưu cầu hạnh phúc của con người. Dân chủ là giải pháp hạn chế sự tha hoá quyền lực nhà nước và là phương tiện để dau tranh chống lại việc dùng quyền lực nhà nước và lạm dụng quyên lực dé mưu lợi ích riêng.

Không thể hình dung được tiến bộ xã hội và sự phát triển II của lịch sử mà lại thiếu văng dân chủ. Đây là một trong những tiêu chí căn bản để đánh giá tính chất và trình độ phát triển của một xã hội. Chính vì thế, dân chủ đã trở thành mục tiêu và động lực cho sự phát triển và thịnh vượng của các dân tộc. Ngày nay, dân chủ hoá xã hội đã trở thành khuynh hướng chủ đạo của phát triển thế giới.

Moi dân tộc đều có quyền, cơ hội và kha năng hoa nhập vào dong chảy đó của nhân loại, vươn tới tiến bộ xã hội và văn minh. c) Khái niệm về dân chủ ở cơ sở. Nền dân chủ XHCN ở nước ta đã được khang định trong đường lối của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước. Quyền dân chủ của công dân được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá.

Hệ thống chính quyền ở nước ta gồm 4 cấp: Trung ương, tỉnh (thành phố trực thuộc), huyện (thị, quận) và xã (phường) đều vận hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ: Đó là nguyên tắc cơ bản của nền dân chủ XHCN. Hiệu qủa của dân chủ thể hiện trực tiếp đến nhân dân là ở cấp cơ sở. Cơ sở xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp v. là nơi trực tiếp thực hiện đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước; là địa bàn nhân dân sinh song, lao động, san xuất, học tập và công tác; là nơi dién ra các mối quan hệ nhiều mặt giữa các tầng lớp nhân dân với các cấp ủy Đảng và chính quyên, cán bộ, đảng viên, công chức điều hành và xử lý công việc hàng ngày.