phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn gồm có 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính nhằm phát triển kinh tế - xã hội Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính nhằm phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Đồng Hới Chƣơng 4: Quan điểm và giải pháp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Đồng Hới 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm qua, để tăng cƣờng năng lực quản lý của nhà nƣớc trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa, mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, Đảng ta chủ trƣơng cải cách hành chính một cách mạnh mẽ, toàn diện. Cải cách hành chính nhằm góp phần xây dựng bộ máy nhà nƣớc trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả. Trên cơ sở đó làm cho bộ máy nhà nƣớc thực hiện tốt hơn nhiệm vụ thể chế hóa chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và tổ chức tốt việc điều hành, quản lý đất nƣớc thông suốt, tạo điều kiện cho các thành phần phát triển, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.
Đây là việc làm không đơn giản, đòi hỏi trong quá trình cải cách hành chính phải tính toán kỹ lƣỡng, lựa chọn chính xác, tập trung giải quyết từng bƣớc để tạo sự chuyển biến vững chắc cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Chính vì vậy cải cách hành chính đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học nghiên cứu dƣới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, đến nay đã có nhiều cuốn sách, bài báo, luận văn và các công trình khoa học của nhiều tác giả đề cập đến vấn đề cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính. Một số hƣớng nghiên cứu nổi bật bao gồm: - Nghiên cứu về lý luận và thực tiễn cải cách hành chính và những giải pháp về đẩy mạnh cải cách hành chính ở Việt Nam có các công trình nghiên cứu, bài viết của các tác giả nhƣ: “Cải cách hành chính địa phương lý luận và thực tiễn”, của các tác giả: Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu Đức, Nguyễn Hữu Trị; “Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam”, của tác giả 6 Nguyễn Ngọc Hiếu; “Cải cách hành chính nhà nước - Thực trạng, nguyên nhân, giải pháp”, của tác giả Thang Văn Phúc; “Đánh giá kết quả của cải cách hành chính và các giải pháp tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính ở nước ta”, của tác giả Đào Trí Úc; “Cải cách hành chính – những vấn đề cần biết”, của tác giả Diệp Văn Sơn;… Trong các công trình nghiên cứu, các bài viết trên, các tác giả đã tập trung đi sâu nghiên cứu, phân tích, đánh giá về cải cách hành chính ở Việt Nam trên phƣơng diện lý luận và thực tiễn. Trong nghiên cứu của mình, các tác giả Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu Đức, Nguyễn Hữu Trị đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản của cải cách hành chính và sự cần thiết phải cải cách hành chính.
Tác giả Nguyễn Ngọc Hiếu, Thang Văn Phúc, Đào Trí Úc thì tập trung tìm hiểu thực trạng về cải cách hành chính ở Việt Nam và đƣa ra những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính ở nƣớc ta. Mặc dù các tác giả không đi sâu vào nghiên cứu và phân tích cụ thể những vấn vấn đề về cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam, nhƣng những phân tích về thực trạng và các giải pháp cải cách hành chính nói chung ở Việt Nam mà các tác giả đã đề cập giúp cho tác giả có cách nhìn bao quát, đầy đủ hơn về cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam. - Nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính có các công trình nghiên cứu, bài viết của các tác giả nhƣ: “Một số vấn đề về cải cách thủ tục hành chính”, của tác giả Mai Hữu Khuê và Bùi Văn Nhơn; “Thủ tục hành chính: Lý luận và thực tiễn”, của tác giả Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn… Ở các bài viết trên các tác giả đã tập trung làm rõ những vấn đề xung quanh về cải cách thủ tục hành chính, những kết quả đã đạt đƣợc, những tồn tại, vƣớng mắc và nguyên nhân của những tồn tại nói trên, từ đó đƣa ra một số quan điểm, giải pháp để đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong thời gian tới. Các tác giả Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn đi sâu vào nghiên cứu lý 7 luận về cải cách thủ tục hành chính để vận dụng, soi vào thực tiễn và chỉ ra đƣợc những bất cập, những tồn tại cần phải khắc phục trong cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam.
- Nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế Một cửa có các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả: “Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế "một cửa" tại cơ quan hành chính nhà nước địa phương tỉnh Bắc Giang”, Luận văn thạc sỹ lý luận lịch sử nhà nƣớc và pháp luật của tác giả Lƣơng Thị Phƣơng Thúy; “Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế Một cửa tại một số Uỷ ban nhân nhân huyện thuộc tỉnh Quảng Ninh” Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công của tác giả Nguyễn Thị Thanh; “Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế Một cửa tại Sở Tài nguyên Môi trường và nhà đất Hà Nội”, Đề tài nghiên cứu khoa học của tác giả Trịnh Thị Mai; “Công tác cải cách thủ tục hành chính ở tỉnh Lai Châu”, Đề tài nghiên cứu khoa học của tác giả Nguyễn Anh Huấn. Trong các đề tài nghiên cứu khoa học trên, các tác giả đã tìm hiểu, tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận của cải cách thủ tục hành chính, đồng thời phân tích thực trạng, đánh giá tình hình thực tiễn cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế Một cửa tại các đơn vị, địa phƣơng cụ thể và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế Một cửa tại các địa phƣơng đơn vị nói trên. Trong các bài viết và các công trình nghiên cứu trên các tác giả đã đề cập đến các vấn đề về việc thực hiện cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính ở nhiều góc độ và đã giúp tác giả rất nhiều trong quá trình nghiên cứu những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn về cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính ở nƣớc ta. Tuy nhiên, dƣới góc độ kinh tế chính trị, đến nay chƣa có một bài viết, một công trình nghiên cứu cụ thể về đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm phát triển kinh tế - xã hội và cụ thể là ở 8 thành phố Đồng Hới.
Do đó, tác giả đã tham khảo, nghiên cứu, kế thừa một cách chọn lọc phƣơng pháp luận của nhiều tác giả đi trƣớc, đồng thời đƣa ra một số cách tiếp cận mới trong quá trình nghiên cứu để áp dụng vào tình hình thực tiễn ở địa phƣơng nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Đồng Hới. Cơ sở lý luận về cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính nhằm phát triển kinh tế - xã hội 1. Những vấn đề chung về cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính 1. Cải cách hành chính Cải cách hành chính là quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hành chính nhà nƣớc (thể chế, cơ cấu tổ chức, chuẩn hoá đội ngũ cán bộ, công chức…) nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêu cầu của một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại.
Hay nói cách khác cải cách hành chính là sự thay đổi có kế hoạch nền hành chính nhà nƣớc phù hợp với tình hình mới. Thực hiện đƣờng lối đổi mới, Đảng ta đã có nhiều chủ trƣơng về cải cách hành chính và luôn xác định cải cách hành chính là một khâu quan trọng trong sự nghiệp đổi mới để phát triển đất nƣớc. Các cơ quan nhà nƣớc, trong đó Chính phủ đã ban hành và tổ chức thực hiện nhiều chƣơng trình kế hoạch. Cải cách hành chính đã đạt những kết quả bƣớc đầu quan trọng, góp phần vào thành tựu chung của đất nƣớc.
Hệ thống thể chế, luật pháp tiếp tục đƣợc đổi mới và hoàn thiện, hình thành dần cơ chế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa, đảm bảo ngày càng tốt hơn quyền dân chủ của nhân dân. Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nƣớc đƣợc điều chỉnh sắp xếp phù hợp hơn với tình hình hiện nay. Chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nƣớc có bƣớc 9 đƣợc nâng cao lên, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ. Thể chế, pháp luật về quản lý nhà nƣớc về tài chính công đƣợc tích cực xây dựng và từng bƣớc hoàn thiện.
Thủ tục hành chính và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nƣớc có bƣớc đổi mới, hiệu lực, hiệu quả, kỷ luật đƣợc tăng cƣờng hơn. Với mục tiêu xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nƣớc, thời kỳ hội nhập. Đảng và Nhà nƣớc ta xác định cải cách hành chính phải đƣợc tiến hành toàn diện trên 4 nội dung: * Cải cách thể chế hành chính Thể chế ở đây đƣợc hiểu là một hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật để tạo khung pháp lý cho bộ máy hành chính nền công vụ. Cải cách thể chế nhằm vào hai mục tiêu chính là hoàn thiện nền dân chủ, bảo đảm các quyền con ngƣời và quyền công dân trong thực tiễn cuộc sống và trong quan hệ hàng ngày giữa Nhà nƣớc và nhân dân theo quy định của Hiến pháp và các đạo Luật.
