MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thực hiện các chủ trƣơng, chính sách của trung ƣơng về công tác hội nhập quốc tế, bên cạnh việc phổ biến cho cán bộ, công nhân viên chức và nhân dân trong tỉnh để nâng cao nhận thức, hiểu rõ quan điểm của Chính phủ về hội nhập, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BRVT) luôn tích cực, chủ động xây dựng thƣơng hiệu tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu trở nên hấp dẫn và thu hút trên thị trƣờng quốc tế. Nội dung của các hoạt động xây dựng thƣơng hiệu đều thể hiện rõ sự quyết tâm của Lãnh đạo và nhân dân tỉnh BRVT trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị - xã hội trong thời kỳ hội nhập nhằm xây dựng và phát triển BRVT trở thành tỉnh mạnh về công nghiệp, cảng biển, dịch vụ hậu cần cảng và du lịch. Bên cạnh đó, tỉnh BRVT đã và đang triển khai, thực hiện nhiều giải pháp để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trƣờng theo chỉ đạo của Chính phủ.
Mục tiêu là xây dựng chính quyền tỉnh BRVT gắn với các giá trị liêm chính, kiến tạo, phục vụ ngƣời dân phát triển cuộc sống và doanh nghiệp phát triển thị trƣờng. Nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả QLNN trong việc thực hiện pháp luật, UBND tỉnh BRVT đã ban hành quy chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính trên địa bàn tỉnh BRVT nhằm kịp thời xử lý, giải quyết các vƣớng mắc. Các nhiệm vụ của Chính phủ về cải thiện môi trƣờng đầu tƣ, kinh doanh đƣợc áp dụng triển khai hiệu quả, đồng bộ và chủ động. Ngày 9/7/2021, UBND tỉnh BRVT đã ban hành Quyết định số 1978/QĐ-UBND phê duyệt kế hoạch thực hiện ―Chính quyền thân thiện, vì nhân dân phục vụ‖ trên địa bàn tỉnh BRVT.
Các chỉ số: năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI), hội nhập kinh tế quốc tế (PEII), cải cách hành chính (PAR INDEX) đƣợc nâng cao điểm số và thứ hạng, đƣợc doanh nghiệp và ngƣời dân đánh giá cao. Tỉnh BRVT thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, thuộc vùng Đô thị Thành phố HCM, có vai trò quan trọng về kinh tế và xã hội đối với khu vực. BRVT luôn đi đầu trong phát triển và tăng trƣởng kinh tế, thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, khuyến khích đầu tƣ trong nƣớc và tăng cƣờng xuất khẩu các mặt hàng tiềm năng. Có vị trí cửa ngõ ra biển Đông của vùng Đông Nam Bộ, BRVT kết nối thuận lợi với Thành phố 1 Hồ Chí Minh và các địa phƣơng khác bằng đƣờng bộ, đƣờng sông, đƣờng biển.
Tỉnh BRVT là điểm kết nối quan trọng của khu kinh tế trọng điểm phía Nam với thế giới bên ngoài thông qua hệ thống cảng biển quốc tế. BRVT có trữ lƣợng lớn dầu mỏ đang đƣợc khai thác, đồng thời cũng là trung tâm năng lƣợng, công nghiệp nặng của Việt Nam. Trong định hƣớng phát triển, BRVT trở thành trung tâm cảng biển chính, kết nối tuyến đƣờng giao thƣơng Việt Nam – Thế giới, điểm cuối của Hành lang kinh tế Đông Tây. Bên cạnh đó, về lĩnh vực du lịch, tỉnh BRVT còn là một trong những điểm đến du lịch hàng đầu của cả nƣớc.
UBNT tỉnh BRVT thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2016- 2020 trong bối cảnh tình hình trong nƣớc và trên thế giới có nhiều biến động, giá dầu thô biến động mạnh, nhóm ngành công nghiệp cơ khí và dịch vụ hoạt động khai thác, thăm dò dầu khí bị ảnh hƣởng; diễn biến thời tiết phức tạp, dịch bệnh có ảnh hƣởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống nông dân. Dịch bệnh Covid-19 diễn ra trong các năm 2020-2021 có ảnh hƣởng tiêu cực đến toàn bộ đời sống kinh tế và xã hội. Tốc độ tăng trƣởng GRDP (trừ tính dầu thô và khí đốt) bình quân 6,1%/năm (thấp hơn so với Nghị quyết là tăng 7%/năm). GRDP bình quân đầu ngƣời (theo giá hiện hành) đến năm 2020 ƣớc đạt 6.903 USD/ngƣời (trừ dầu thô và khí đốt), tăng 1,3 lần so với năm 2015 nhƣng vẫn thấp hơn chỉ tiêu Nghị quyết tỉnh đặt ra.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng tăng tỷ trọng công nghiệp – xây dựng; cơ cấu kinh tế năm 2020: nông nghiệp chiếm 11,98%, giảm 0,85% so với 2015, dịch vụ chiếm 29,36%, giảm 2,88% so với 2015 và công nghiệp – xây dựng chiếm 58,66%, tăng 3,73% so với 2015. Tổng mức bán lẻ hàng hóa tăng 9,29%/năm giai đoạn 2016-2020. Trong tổng số 16 chỉ tiêu kinh tế thì có 9 chỉ tiêu đạt và vƣợt mục tiêu Nghị quyết đặt ra còn 7 chỉ tiêu không đạt mục tiêu đặt ra. Phần lớn các nguyên nhân đến từ ảnh hƣởng của các yếu tố thiên nhiên, môi trƣờng, dịch bệnh và suy thoái kinh tế toàn cầu.
Căn cứ theo mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của BRVT giai đoạn 2020-2025, đến năm 2025 tỷ lệ đô thị hóa đạt 63,5% để trở thành đô thị cảng lớn nhất của cả nƣớc, là trung tâm logistics và công nghiệp quan trọng của cả nƣớc, đặc biệt là công nghiệp năng lƣợng. Để thu hút nguồn lực cho mục tiêu tăng trƣởng GRDP (không tính dầu khí) bình quân từ 7,6%/năm giai đoạn 2020-2025, tỉnh BRVT phải có một chiến lƣợc xây dựng thƣơng hiệu tỉnh sao cho thu hút và hấp dẫn. Tuy nhiên, ngay trong Báo cáo 2 tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm (2016-2020) và phƣơng hƣớng 5 năm (2021-2025) đều không có nội dung đánh giá về thực trạng thƣơng hiệu tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu cũng nhƣ phƣơng hƣớng xây dựng thƣơng hiệu tỉnh BRVT trong giai đoạn tới. Điều này kéo theo một hệ quả là khi bản thân tỉnh BRVT chƣa định vị và hiểu thực trạng thƣơng hiệu của tỉnh thì cũng khó có thể xây dựng đƣợc thƣơng hiệu tỉnh để trở thành một Đô thị cảng thu hút trong khu vực và trên thế giới.
Từ năm 2017, Tỉnh ủy Bà Rịa Vũng Tàu đã ban hành 2 Nghị quyết quan trọng, thứ nhất là Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 28/7/2017 về phát triển cảng biển, dịch vụ hậu cần cảng tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu đến năm 2020, định hƣớng đến năm 2025 và thứ hai là Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 27/12/2017 về phát triển du lịch chất lƣợng cao tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu giai đoạn 2017-2020, định hƣớng đến năm 2030. Hai Nghị quyết này phản ánh tầm nhìn phát triển kinh tế tỉnh theo 2 hƣớng song song (1) Đô Thị Cảng và (2) Du lịch, nhằm mục tiêu kết hợp hài hòa các lợi thế nhằm đạt đƣợc sự tăng trƣởng bền vững cho địa phƣơng. Ý thức đƣợc việc cần phải có các hoạt động truyền thông nhằm thu hút nguồn lực cho phát triển, ngày 16/10/2018, Tỉnh ủy Bà Rịa Vũng Tàu tiếp tục ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU về truyền thông tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu giai đoạn 2018-2020, tầm nhìn đến 2025. Trên tinh thần đó, Hội đồng nhân tỉnh thông qua Nghị quyết số 24/NQ-HĐND ngày 18/7/2019 phê duyệt ―Đề án Truyền thông tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu giai đoạn 2019-2025‖.
Trong năm 2021, lần đầu tiên UBND tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu thực hiện phê duyệt một gói ngân sách riêng khoảng 15 tỷ VNĐ cho Đề án Truyền thông tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu tại Kế hoạch số 72/KH-UBND ngày 29/4/2021. Hầu hết các hoạt động chi tiêu đều chƣa có đánh giá kết quả, tuy nhiên, nội dung các hoạt động tuyên truyền mới chỉ tập trung vào đƣa tin trên các kênh báo chí trong nƣớc về các hoạt động tích cực của tỉnh. Trong khi đó, 2 năm dịch Covid-19 đã có ảnh hƣởng rất tiêu cực đến lƣợng du khách và thu hút đầu tƣ cũng nhƣ nguồn thu ngân sách của tỉnh, đặc biệt với các ngành du lịch và dịch vụ trƣớc đây là ƣu thế thì hiện nay lại bị ảnh hƣởng nghiêm trọng do dịch Covid-19 đem lại. Bản thân tỉnh BRVT đã ý thức đƣợc việc xây dựng hình ảnh về BRVT chƣa cụ thể, chƣa mang tính rõ nét về tiềm năng, thế mạnh của tỉnh.
Việc quảng bá tỉnh BRVT thiếu tầm nhìn, chiến lƣợc, kế hoạch và sự đồng bộ giữa các cấp, các ngành và các lĩnh vực. Do thiếu tính đồng bộ nên các hoạt động tự phát còn rời rạc và không đem lại hiệu 3 quả tổng thể, nhiều khi còn kìm hãm lẫn nhau. Đồng thời các hoạt động còn mang tính ngắn hạn theo kế hoạch năm mà thiếu cái nhìn lâu dài và kế hoạch dài hạn. Trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, từng kế hoạch đơn lẻ của các cấp, các ngành thiếu sự liên kết, bản thân các đề án và kế hoạch riêng lẻ cũng thiếu sự liên kết với nhau.
Việc xây dựng thƣơng hiệu, marketing địa phƣơng do sở kế hoạch và đầu tƣ (xúc tiến đầu tƣ), sở công thƣơng (trung tâm xúc tiến thƣơng mại) thực hiện là chủ yếu, chƣa bao gồm nhiều lĩnh vực khác và chƣa huy động cả hệ thống chính trị tham gia, chƣa huy động đƣợc nguồn lực từ doanh nghiệp và ngƣời dân cùng tham gia. Chƣa có những sự kiện nổi bật, các festival đặc trƣng, thƣờng niên làm điểm nhấn quảng bá về BRVT trong và ngoài nƣớc. Chƣa gây ấn tƣợng sâu sắc và định vị rõ ràng, nổi trội các khác biệt đối với du khách, doanh nhân về BRVT. Tuy vậy, khi xem xét triển khai các hoạt động mang tính đồng bộ từ nội hàm đến thông điệp và hình ảnh truyền tải, việc lựa chọn kênh truyền thông cho phù hợp với từng đối tƣợng mục tiêu theo từng giai đoạn thì sự phối hợp vẫn còn chƣa thực sự nhuần nhuyễn.
Việc tổ chức cung cấp thông tin và truyền thông vẫn mới chỉ phản ánh thông tin thông báo một chiều chủ động từ phía tỉnh đến công chúng trong nƣớc, đặc biệt các độc giả của các kênh báo chính thống (Báo nhân dân, VTV, VOV, Truyền hình thông tấn xã Việt Nam, Báo Pháp luật Việt Nam, Báo Tiền phong, Báo nông thôn ngày nay, Báo Vietnamnet, Báo Thanh niên, Báo Sài gòn giải phóng, Báo Pháp luật TP. Hồ Chí Minh, Báo Tuổi trẻ, Báo Ngƣời lao động, Tạp chí Cộng sản, Báo điện tử Đảng Cộng sản, Báo Vnexpress, Báo Lao động, Báo Bà Rịa Vũng Tàu, Truyền hình VTC10) chứ chƣa lựa chọn từng kênh phù hợp với từng đối tƣợng mục tiêu phù hợp cho tỉnh. Đồng thời, nguồn lực ngân sách hạn chế nhƣng lại dàn trải nên hiệu quả cho việc chi tiêu không cao, chủ yếu chỉ nhằm mục tiêu hiện diện thông tin trên các kênh báo chí nhà nƣớc chính thống. Bên cạnh đó, các thách thức mà tỉnh gặp phải cũng tạo ra các áp lực đối với triển khai đạt mục tiêu kinh tế xã hội giai đoạn 2021-2025.