Chương 1. Lý luận về công ty luật hợp danh và pháp luật về công ty luật hợp danh Chương 2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về công ty luật hợp danh ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế Chương 3. Định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về công ty luật hợp danh và nâng cao hiệu quả thi hành tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế 8 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài Nghiên cứu việc cung cấp dịch vụ pháp lý của các tổ chức hành nghề luật sư nói chung, của công ty luật hợp danh nói riêng trong bối cảnh hội nhập quốc tế chưa được nghiên cứu nhiều ở Việt Nam. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu pháp luật về công ty luật, công ty luật hợp danh không phải là vấn đề mới trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam. Tác giả trình bày những kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố ở trong và ngoài nước liên quan đến các vấn đề cần giải quyết của đề tài luận án theo những nội dung sau đây: 1. Các công trình nghiên cứu lý luận chung về luật sư, công ty luật hợp danh và pháp luật về công ty luật hợp danh trong bối cảnh hội nhập quốc tế 1.
Các nghiên cứu lý luận chung về luật sư và vai trò của luật sư Hiện nay có nhiều công trình đã đề cập tới quan niệm, lịch sử hình thành nghề luật sư và tổ chức hành nghề luật sư nói chung, có thể kể đến một số công trình như sau: - Trong nghiên cứu "Lawyers in the Mist" (Luật sư trong màn sương) đăng trên tạp chí Science Digest tháng 5/1990 của Tiến sĩ Mark Johnson1 đã khẳng định sự phát triển và lịch sử của luật sư gắn liền với sự phát triển và lịch sử của loài người. Giống như mối quan hệ cộng sinh giữa cây cối và nấm, luật sư có mối quan hệ quan trọng gắn bó từ thời bình minh của loài người, gắn liền với áp bức, bất công, danh dự, nhân phẩm và sinh mạng… Các nhà nhân học pháp lý (Legal anthropologists2) cho rằng chứng cứ 1 Johnson, Dr. "Lawyers in the Mist?", Science Digest, May 1990 2 Legal anthropology, anthropology of laws là một phân ngành của nhân học chuyên về "nghiên cứu giữa văn hóa về trật tự xã hội". Các câu hỏi mà các nhà Nhân học pháp lý tìm cách trả lời liên quan đến việc luật pháp hiện diện như thế nào trong lịch sử, văn hóa loài người? Nó biểu hiện như thế nào? Các nhà nhân học có thể đóng góp như thế nào vào sự hiểu biết về luật pháp? 9 hoàn chỉnh đầu tiên về văn bản được cho là của luật sư được phát hiện có niên đại cách đây 150.
Bản tóm tắt bằng hình ảnh trên đá được tìm thấy liên quan đến tranh chấp ranh giới đất đai giữa bộ tộc người Neanderthal và bộ tộc người Cro-Magnons. Quyết định có lợi cho bộ tộc Cro-Magnon này đã dẫn đến một loạt các vụ việc liên tiếp, đánh dấu kết cục cho bộ tộc người Neanderthal. Cùng với cách mạng nông nghiệp, phát minh ra chữ viết và khởi nguồn các nền văn mình, dần dần, nghề luật sư đã xuất hiện ở châu Âu từ thời Hy Lạp và La Mã cổ đại. - Trong nghiên cứu “Lawyers, the Legal Profession & Access to Justice in the United States: A Brief History”3 (Lịch sử Luật sư, Nghề luật & Quyền tiếp cận Tư pháp ở Hoa Kỳ) của Giáo sư Robert W.
Gordon, trường Luật Stanford năm 20194 cho rằng, về mặt lý tưởng, công lý là một lợi ích phổ quát: luật pháp bảo vệ quyền bình đẳng của người giàu, có quyền lực với người nghèo, yếu thế. Bài nghiên cứu đề cập đến lịch sử tiếp cận công lý - tư pháp dân sự - và vai trò của luật sư, các tổ chức nghề luật trong việc thúc đẩy và hạn chế quyền tiếp cận đó. Trong thế kỷ trước, các chuyên gia pháp lý đã cố gắng cung cấp các dịch vụ pháp lý và tư vấn pháp lý cho những người không có đủ khả năng có thể tiếp cận các quyền này. Bằng cách đó, đã tiến gần hơn đến những lý tưởng về phổ quát công lý.
Nghiên cứu đã phân tích vai trò cũng như lịch sử nghề luật tại Hoa Kỳ, trong lịch sử lập quốc 300 năm để làm rõ vai trò của Luật sư, nghề luật với quyền tiếp cận công lý. Tại công trình này cũng phân loại các dịch vụ pháp lý được cung cấp bởi các tổ chức hành nghề luật sư một cách khái quát. - Bài báo “The Medieval of the Legal Profession: Canonists, Civilians, Nguồn https://www.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567- 0049.xml truy cập 10/02/2022 3 Robert W. Gordon (2019), Lawyers, the Legal Profession & Access to Justice in the United States: A Brief History3, Stanford Law School.org/sites/default/files/publication/downloads/19_Winter_Daedalus_Gordon.pdf truy cập 06/062021 10 and Courts”5 (Nghề luật thời trung cổ: giáo sĩ, dân thường và Tòa án) của tác giả Brundage, James A.
trong tạp chí của Đại học Chicago, nghề luật được xem xét chủ yếu trên ba phương diện: (i) Lịch sử hình thành và phát triển nghề luật; (ii) Thành tố tác động tới nghề luật và (iii) Đạo đức pháp lý của luật sư. Trong bài báo, tác giả đã khảo sát, xác định vào khoảng thế kỷ V trước Công nguyên, trong nhà nước Hy Lạp cổ, tổ chức tòa án hình thành và việc xét xử có sự tham gia của mọi người dân. Nguyên cáo hoặc bị cáo có thể tự trình bày ý kiến, lý lẽ của mình trước Tòa hoặc nhờ người khác có tài hùng biện trình bày hộ ý kiến, lý lẽ trước Toà. Việc bào chữa xuất phát tự nhiên nhằm minh oan cho bạn bè hoặc người thân.
Trong xã hội dần dần hình thành nhóm người chuyên sâu, am hiểu về pháp luật và việc diễn giải pháp luật của họ được xem xét như hoạt động nghề nghiệp. Hoạt động của các thày cãi - luật sư được chấp nhận và uy tín của họ trong xã hội ngày càng được nâng cao. - Cuốn sách “Business Development for Lawyers: Principles and Practice”6 (Phát triển kinh doanh cho luật sư: Nguyên tắc và thực hành) của tác giả Laurie Young, do nhà xuất bản Ark Group ấn hành năm 2010, đề cập tới quản trị công ty luật bao gồm: trật tự quản lý, quản lý công ty luật về tài chính và kế toán trong đó phân tích lợi nhuận, tự quản, kế hoạch về thuế,… hoặc các chính sách sáp nhập, mua bán…của các công ty luật đa quốc gia và xuyên quốc gia. Bên cạnh đó, trong cuốn sách dày 85 trang, tác giả cũng cung cấp những số liệu thực tiễn về quản lý thương hiệu hay doanh thu trên cơ sở các bản báo cáo tài chính về lợi nhuận, về phân tích tài chính… góp phần xây dựng nên một mô hình quản lý công ty luật một cách khoa học và hiệu quả.
Công trình nghiên cứu trên đây giúp đưa ra một hệ thống các vấn đề liên quan đến quản trị tài chính của công ty luật và những lời khuyên khả thi được đưa ra để xây dựng và phát triển kế hoạch kinh doanh tốt nhất của công ty luật. Có thể nói, đây là một nguồn tài liệu có giá trị thực tiễn và công trình nghiên cứu này rất có giá trị tham khảo 5 Brundage, James A. (2008), The Medieval of the Legal Profession: Canonists, Civilians, and Courts, University of Chicago Press 6 Laurie Young, Business Development for Lawyers: Principles and Practice, Ark Group, 2010 11 có thể hổ trợ cho quá trình nghiên cứu của tác giả. - Cuốn sách “Đạo đức & kỹ năng của luật sư trong nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa”7 của GS.
Lê Hồng Hạnh làm chủ biên, NXB Đại học sư phạm 2002, chứa đựng nhiều nội dung về hoạt động của luật sư, đặc điểm và phương thức dịch vụ luật sư, đặc biệt là các kỹ năng thực hành của cán bộ luật. Nội dung chủ yếu được trình bày gồm: đánh giá khái quát hệ thống pháp luật Việt Nam và xem xét những lĩnh vực cơ bản của pháp luật kinh tế; phân tích những kỹ năng pháp luật thực hành cần thiết như: kỹ năng tư vấn pháp luật, soạn thảo văn bản, kỹ năng trọng tài, kỹ năng tranh tụng. Những kỹ năng này rất cần thiết để cán bộ pháp luật hoạt động một cách có hiệu quả trong nền kinh tế thị trường, đồng thời gợi mở những vấn đề thực tiễn. Công trình này chủ yếu đề cập về kỹ năng của cán bộ pháp luật.
Trong những khía cạnh nhất định, những kỹ năng cũng gắn liền với tổ chức hành nghề luật sư, cũng như các luật sư. - Tham luận “Vị trí, vai trò và đặc thù của nghề luật sư trong xã hội”8 của tác giả Nguyễn Tiến Lập trong Hội thảo về đạo đức nghề nghiệp luật sư do Bộ Tư pháp chủ trì, Hồ Chí Minh, 2001. Trong bài tham luận của mình, tác giả cho rằng lịch sử hình thành luật sư và nghề luật sư còn nhiều tranh cãi trên thế giới, nhưng xuất phát điểm của việc hình thành luật sư và nghề luật sư có căn nguyên sâu xa từ những áp bức và bất công trong xã hội. Tương quan giữa nhà nước và người dân thực chất là các mối quan hệ không ngang bằng.
Nhà nước nắm quyền lực cai trị nên vì lợi ích tồn tại của chính mình, có xu hướng bành trướng quyền lực, thậm chí lạm dụng luật pháp và có nhiều phương tiện thuận lợi để thực hiện điều này. Trong khi đó, người dân thường không có công cụ nào khác ngoài sử dụng luật pháp và dựa vào pháp luật. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, khi các luật lệ ngày càng nhiều, ngày càng tinh vi và phức tạp thì đa số người dân ngày càng ít có điều kiện để am hiểu và sử dụng công cụ pháp luật. Một loại hình nghề nghiệp mới đã 7 Lê Hồng Hạnh (chủ biên) (2002), Đạo đức & kỹ năng của luật sư trong nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa, NXB Đại học sư phạm 8 Nguyễn Tiến Lập (2001), Vị trí, vai trò và đặc thù của nghề luật sư trong xã hội, Tham luận Hội thảo về đạo đức nghề nghiệp luật sư do Bộ Tư pháp chủ trì, Hồ Chí Minh 12 ra đời để trợ giúp người dân giải quyết khó khăn này, đó là nghề luật sư, những người hoạt động trong lĩnh vực pháp luật.
- Bài báo “Một số vấn đề về nhu cầu điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động luật sư trong nền kinh tế thị trường”9 của TS. Phan Trung Hoài đăng trên Tạp chí Khoa học Pháp lý số 02/2010.
