chương 1 đã tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến định hướng GTVH của thanh niên nông thôn như khái niệm thanh niên, định hướng GTVH; nhân tố tác động đến sự hình thành 18 định hướng GTVH. Đồng thời cũng làm rõ những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng, phát triển nông nghiệp, nông thôn; chủ trương của Đoàn Thanh niên đối với định hướng GTVH cho thanh niên nông thôn. Các tác giả Lương Gia Ban và Nguyễn Thế Kiê ̣t [2] nhấ n ma ̣nh viê ̣c phát huy GTVH truyề n thố ng trong xây dựng nhân cách sinh viên Viê ̣t Nam. Trong công trình này, tác giả không chỉ làm rõ khái niệm GTVH truyề n thố ng - cơ sở hình thành và nội dung của nó, mà còn phân tích làm rõ vai trò của nó trong xây dư ̣ng nhân cách sinh viên Viê ̣t Nam.
Luâ ̣n án Tiế n sı ̃ Văn hóa ho ̣c của Lê Cao Thắng [84] nghiên cứu hoạt động giáo dục GTVH truyền thống cho sinh viên qua khảo sát mô ̣t số trường đa ̣i ho ̣c ở Hà Nô ̣i. Tác giả nhấ n ma ̣nh đế n các truyền thống yêu nước; truyề n thố ng nhân ái khoan dung; truyền thống đoàn kết, ý thức cộng đồng; truyền thống yêu lao động, cần cù, tiết kiệm; truyền thống hiếu học, “tôn sư, trọng đạo”. Tác giả cũng cho rằ ng mu ̣c đıć h của viê ̣c giáo dục GTVH truyền thống là truyền bá những GTVH truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc, hình thành và hoàn thiện phẩm chất, đức tính tốt đẹp cho sinh viên trong bối cảnh đẩy mạnh CNH,HĐH và hội nhập quốc tế hiện nay. Tiếp tục hướng nghiên cứu giáo dục GTVH tinh thần truyền thống dân tộc, luận án của tác giả Bùi Thanh Thủy [94] đã làm rõ khái niệm văn hóa tinh thần, GTVH tinh thần và nội dung của nó.
Trong nghiên cứu này, tác giả cũng chỉ ra tầm quan trọng của giáo dục GTVH tinh thần truyền thống dân tộc với việc hình thành, phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam. Đinh Xuân Dũng [17] là mô ̣t trong những tác giả đầ u tiên bàn về giáo du ̣c, đinh ̣ hướng GTVH trong quân đô ̣i. Xuất phát từ việc chỉ rõ những thách thức mới, những yêu cầu xây dựng quân đội trong điều kiện hiện nay, tác giả cho rằng xây dựng quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại” phải được coi là những hệ thống GTVH, vì bản thân chúng là các GTVH. Nếu không sẽ thiếu hẳn một chỗ dựa cơ bản, lâu dài, thiếu sự đảm bảo phát triển bền vững của quân đội và sự phát triển nhân cách của từng cán bộ, chiến sĩ.
Cũng bàn về GTVH trong nhân cách, Nguyễn Xuân Trường [116] lại tập trung luận giải vấn đề thực chất, tính quy luật phát triển GTVH trong nhân cách sĩ 19 quan trẻ. Theo tác giả, phát triển GTVH trong nhân cách sĩ quan trẻ thực chất là quá trình tích hợp những GTVH chung vào nhân cách sĩ quan trẻ, hoàn thiện các giá trị đó lên một trình độ mới, tạo ra sự biến đổi chất lượng nhân cách sĩ quan trẻ về văn hoá, đáp ứng yêu cầu chức trách, nhiệm vụ của người sĩ quan. Tác giả khái quát và luận giải những vấn đề có tính quy luật; chỉ ra những điều kiện, nhân tố khách quan và chủ quan tác động đến quá trình phát triển GTVH trong nhân cách sĩ quan trẻ. Dưới góc độ triết học, Luận án Tiế n sı ̃ của tác giả Hoàng Đình Chiều [10] đề câ ̣p đế n vấ n đề nhập thân văn hoá với tính cách một phương thức cơ bản phát triển nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đô ̣i.
Theo tác giả, đây là quá trình tính tích cực, tự giác cao của chủ thể thanh niên quân đô ̣i, dưới tác động có chủ đích của các chủ thể quân sự, chủ thể văn hoá ở đơn vị cơ sở quân đội. Động lực chủ yếu của nhập thân văn hoá của thanh niên quân đô ̣i là sự giác ngộ chính trị, đạo đức, lương tâm, danh dự “Bộ đội Cụ Hồ”. Mặc dù động lực từ vấn đề lợi ích là mạnh mẽ song nó không đóng vai trò quyết định trực tiếp, đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa thanh niên quân đô ̣i với thanh niên hoạt động ở các lĩnh vực khác. Nhìn chung, nhóm các công trình nói trên đều nhấn mạnh vai trò của GTVH, giáo dục GTVH truyền thống dân tộc trong việc hình thành, phát triển nhân cách thanh niên, sinh viên Việt Nam.
Tuy nhiên, những công trình này chủ yếu nghiên cứu những tác động, định hướng đến sinh viên, thanh niên quân đội, sĩ quan trẻ nên không phù hợp với hướng nghiên cứu của luận án. Tổng quan tài liệu nghiên cứu thực tiễn về hoạt động định hướng giá trị văn hóa 1. Nghiên cứu thực tiễn về hoạt động giáo dục, định hướng giá trị văn hóa của thanh niên, học sinh, sinh viên Đề tài của Dương Kiều Hương [54] đã có những nghiên cứu và đánh giá khá sâu sắ c về thư ̣c tra ̣ng đinh ̣ hướng GTVH của thanh niên nông thôn thông qua các hoa ̣t đô ̣ng điề u tra, khảo sát. Đã chỉ ra những tồn tại, hạn chế của tổ chức Đoàn, của chính bản thân thanh niên đối với việc định hướng các GTVH trong học tập, nghề nghiê ̣p, tình yêu, hôn nhân, mối quan hệ ứng xử của thanh niên và sự tham gia của thanh niên đối với các hoạt động văn hoá cộng đồng.
Trên cơ sở đó, đề tài đề xuất 20 các nhóm giải pháp của Đoàn trong việc định hướng thanh niên tới các giá trị, chuẩn mực văn hoá phù hợp. Tuy nhiên, đề tài chưa làm rõ khái niê ̣m GTVH và những nô ̣i dung cơ bản của đinh ̣ hướng GTVH cho thanh niên nông thôn. Cùng hướng nghiên cứu giáo du ̣c GTVH truyề n thố ng cho sinh viên, công trình của các tác giả Lê Cao Thắng [84] và Lương Gia Ban - Nguyễn Thế Kiê ̣t [2] đều làm rõ thực trạng giáo du ̣c GTVH truyền thống cho sinh viên trong những năm vừa qua. Đồ ng thời, các công trình này đã chı̉ ra những nhân tố tác động đến việc giáo dục GTVH truyền thống cho sinh viên hiện nay, trên cơ sở đó đề xuấ t phương hướng, giải pháp cơ bản nhằm phát huy và nâng cao hiệu quả giáo dục GTVH truyền thống dân tô ̣c trong viê ̣c xây dưṇ g nhân cách sinh viên Viê ̣t Nam.
Trên cơ sở làm rõ những nhân tố tác động và đánh giá thực trạng giáo dục GTVH tinh thần truyền thống dân tộc hiện nay, tác giả Bùi Thanh Thủy [91] đã đưa ra những quan điểm, giải pháp nhằm phát huy và nâng cao vai trò của giáo dục GTVH tinh thần truyền thống dân tộc với việc hình thành, phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam. Theo tác giả, để nâng cao hiệu quả giáo dục GTVH tinh thần truyền thống cần phải đa dạng hóa phương thức giáo dục; phát huy vai trò tích cực của các chủ thể giáo dục, của văn hóa nghệ thuật; xây dựng MTVH học đường lành mạnh… Ngoài ra, còn mô ̣t số công trình khác liên quan đế n chủ đề này như: Võ Văn Thắng (2005), Kế thừa và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh; Nguyễn Thi ̣ Thanh Hà (2014), Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc với việc xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện CTQG Hồ Chí Minh… Nhın ̀ chung, đã có nhiề u công trıǹ h nghiên cứu đinh ̣ hướng, giáo du ̣c GTVH của thanh niên, ho ̣c sinh, sinh viên… Các công trı̀nh đề u đã phân tích sâu sắc vai trò của các giá trị văn hóa đố i với sư ̣ hı̀nh thành nhân cách con người, phát triể n của xã hô ̣i, đồ ng thời cũng chı̉ rõ thời cơ, thách thức của nó trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN hiê ̣n nay. Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và lố i sống văn hoá cho thanh niên, sinh viên… 21 1. Nghiên cứu thực tiễn về hoạt động giáo dục, định hướng giá trị văn hóa của học viên trong Quân đội Trên cơ sở khái quát về hệ thống các GTVH “Bộ đội Cụ Hồ”, tác giả Đinh Xuân Dũng [17] đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nuôi dưỡng các GTVH trong nhân cách người chiến sĩ QĐND Việt Nam.
Dù đề câ ̣p đế n GTVH, nhưng có thể thấy tác giả đã tập trung khá nhiều vào các giá tri đa ̣ ̣o đức quân nhân. Điều này là dễ hiểu vì suy cho cùng giá tri đa ̣ ̣o đức là hạt nhân của GTVH trong nhân cách. Từ khảo sát thực trạng phát triển GTVH trong nhân cách sĩ quan trẻ, tác giả Nguyễn Xuân Trường [116] tập trung phân tích những yêu cầu mới đối với việc nhận thức, tổ chức thực tiễn quá trình phát triển GTVH trong nhân cách sĩ quan trẻ nhằm đáp ứng đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới. Từ đó, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp là sử dụng có hiệu quả điều kiện, nhân tố khách quan nâng cao hiệu quả tổ chức thực tiễn phát triển GTVH trong nhân cách sĩ quan trẻ và phát huy tính tích cực, sáng tạo của cá nhân sĩ quan trẻ.
Đây là công trı̀nh nghiên cứu có giá tri,̣ liên quan trực tiế p đế n luâ ̣n án. Các quan niệm và nô ̣i dung GTVH của tác giả đã cung cấp nhiều gợi ý quan trọng trong quá trình xây dựng luận án. Luận án của tác giả Hoàng Đình Chiều [10] đã đánh giá khá sâu sắc thực trạng nhập thân văn hóa trong phát triển nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đô ̣i, đồng thời cũng đưa ra nhâ ̣n đinh ̣ nhân tố tác động và xu hướng vận động của nhập thân văn hoá của thanh niên quân đô ̣i trong thời gian tới. Để nâng cao chất lượng của hoạt động này, tác giả cũng đã đề xuất giải pháp có tính khả thi, trong đó khơi dậy tính tích cực, tự giác của thanh niên quân đô ̣i là giải pháp xuyên suốt.