I. Khái niệm và ý nghĩa của quản lý đào tạo cử nhân bằng kép theo TQM
Quản lý chất lượng tổng thể (TQM - Total Quality Management) là một phương pháp quản lý hiện đại nhằm nâng cao chất lượng toàn diện trong các hoạt động của tổ chức. Áp dụng TQM vào quản lý đào tạo cử nhân bằng kép tại các trường đại học đã trở thành xu hướng cải cách giáo dục trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Đào tạo cử nhân bằng kép là loại hình đào tạo kết hợp hai chương trình học, cho phép sinh viên nhận hai bằng cấp từ hai trường hoặc hai ngành khác nhau. Áp dụng TQM trong quản lý đào tạo bằng kép giúp đảm bảo chất lượng đầu vào, quá trình và đầu ra, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của xã hội.
1.1. Định nghĩa quản lý chất lượng tổng thể
TQM là hệ thống quản lý tập trung vào cải tiến liên tục và sự hài lòng của khách hàng. Trong lĩnh vực giáo dục, khách hàng bao gồm sinh viên, phụ huynh, nhà tuyển dụng và xã hội. Quản lý TQM đòi hỏi sự tham gia của tất cả nhân viên, từ cấp lãnh đạo đến nhân viên thực hiện, trong việc duy trì và cải thiện chất lượng liên tục.
1.2. Đặc điểm chương trình đào tạo cử nhân bằng kép
Đào tạo cử nhân bằng kép kết hợp hai chương trình học có yêu cầu cao hơn về thời gian, công sức và chất lượng. Sinh viên cần hoàn thành hai chương trình học, đạt tiêu chuẩn của cả hai ngành. Đặc điểm này đòi hỏi quản lý chất lượng toàn diện để đảm bảo sinh viên đạt được năng lực mong muốn.
II. Thực trạng quản lý đào tạo cử nhân bằng kép tại Đại học Quốc gia Hà Nội
Nghiên cứu tại Trường Đại học Giáo dục - ĐHQG Hà Nội cho thấy quản lý đào tạo bằng kép đang gặp nhiều thách thức. Hiện nay, các hoạt động quản lý chất lượng đầu vào, quá trình và đầu ra chưa được tổ chức một cách có hệ thống và toàn diện. Các chương trình đào tạo còn thiếu những tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng, cơ chế kiểm tra đánh giá không đủ chặt chẽ. Sự phối hợp giữa các bộ phận trong công tác quản lý vẫn còn có những khoảng cách, ảnh hưởng đến hiệu quả đào tạo. Ngoài ra, tính liên kết và cam kết của các cán bộ quản lý chưa được thể hiện rõ nét.
2.1. Quản lý chất lượng đầu vào
Quản lý đầu vào bao gồm tiêu chuẩn tuyển sinh, năng lực ban đầu của sinh viên. Hiện tại, tiêu chuẩn đầu vào chưa được xác định rõ ràng phù hợp với yêu cầu của chương trình bằng kép. Kiểm tra năng lực của sinh viên mới nhập học chưa được thực hiện đầy đủ, gây khó khăn trong quá trình đào tạo sau này.
2.2. Quản lý quá trình đào tạo
Quá trình đào tạo bao gồm tổ chức dạy học, quản lý sinh viên, và hoạt động học tập. Theo khảo sát, công tác QLCL quá trình còn chưa hoàn chỉnh, các phương pháp giảng dạy chưa tập trung vào sự phát triển toàn diện. Thông tin và truyền thông giữa giảng viên, sinh viên và quản lý chưa được chuẩn hóa.
III. Các thành tố chính của TQM trong quản lý đào tạo bằng kép
TQM bao gồm nhiều thành tố quan trọng cần được triển khai đồng bộ. Sự lãnh đạo của các cấp quản lý là yếu tố then chốt để tạo ra tầm nhìn chung về chất lượng. Sự liên kết và cam kết của tất cả cán bộ giảng viên cần được khuyến khích để hướng tới khách hàng - sinh viên. Nhận thức sâu sắc về quy trình và các chiến lược hướng tới cải tiến chất lượng là cơ sở để xác định mục tiêu mang tính thách thức. Công cụ quản lý hàng ngày cần được áp dụng một cách có hệ thống để đảm bảo thực hiện liên tục các tiêu chuẩn chất lượng.
3.1. Thành tố lãnh đạo và cam kết
Lãnh đạo có hiệu quả là nền tảng của TQM. Ban lãnh đạo các trường cần thiết lập rõ ràng các mục tiêu chất lượng, cấp bộ tài nguyên cần thiết. Cam kết của lãnh đạo đối với cải tiến chất lượng cần được truyền đạt rõ ràng đến tất cả nhân viên. Điều này tạo động lực cho toàn bộ tổ chức hướng tới đạt chất lượng tốt nhất.
3.2. Thành tố thông tin truyền thông và văn hóa
Thông tin và truyền thông rõ ràng giữa các bộ phận là điều kiện cần để điều phối hoạt động. Văn hóa tổ chức hướng tới chất lượng liên tục cần được nuôi dưỡng. Các cán bộ phải hiểu rằng mỗi người đều có trách nhiệm trong duy trì và cải tiến chất lượng chương trình đào tạo bằng kép.
IV. Giải pháp nâng cao quản lý đào tạo cử nhân bằng kép theo TQM
Để cải thiện quản lý đào tạo bằng kép theo TQM, cần triển khai các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng cho các giai đoạn tuyển sinh, đào tạo và cấp bằng. Thứ hai, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận, khoa để đảm bảo nhất quán trong quản lý chất lượng. Thứ ba, đầu tư vào đào tạo nhân lực quản lý và giảng viên về phương pháp TQM. Thứ tư, xây dựng cơ chế phản hồi từ sinh viên, nhà tuyển dụng để liên tục cải tiến. Cuối cùng, thúc đẩy văn hóa chất lượng trong toàn trường.
4.1. Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng
Tiêu chuẩn chất lượng phải được định nghĩa rõ ràng cho từng khía cạnh của quá trình đào tạo bằng kép. Bao gồm tiêu chuẩn đầu vào (sinh viên), tiêu chuẩn đầu ra (năng lực tốt nghiệp), tiêu chuẩn về giảng viên và tiêu chuẩn về tài liệu. Cơ chế kiểm tra và đánh giá chặt chẽ cần được xây dựng để đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn này.
4.2. Cải tiến liên tục và phản hồi
TQM nhấn mạnh cải tiến liên tục. Cần thiết lập cơ chế phản hồi định kỳ từ sinh viên, giảng viên và nhà tuyển dụng. Dữ liệu này sẽ được phân tích để xác định các khía cạnh cần cải thiện. Áp dụng các công cụ quản lý như PDCA cycle giúp quá trình cải tiến được thực hiện một cách có hệ thống.
