Khu ủy Tây Nam Bộ và vai trò lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975)

Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị giai đoạn 1965-1975, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

• Người hướng dẫn: PTS. Hà Nội
• Trường học: Không có thông tin
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Khu ủy Tây Nam Bộ Lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ năm 1965 đến năm 1975
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Đánh giá kết quả nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung làm rõ
• 2. CHƯƠNG 2: KHU ỦY TÂY NAM BỘ LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH CỤC BỘ” (1965-1968)
• 2.1. Những yếu tố tác động đến phong trào đấu tranh chính trị ở Tây Nam Bộ (1965-1968)
• 2.2. Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1968)
• 3. CHƯƠNG 3: KHU ỦY TÂY NAM BỘ LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ CHỐNG CHIẾN LƯỢC “VIỆT NAM HÓA CHIẾN TRANH” (1969-1975)
• 3.1. Tình hình và chủ trương đẩy mạnh phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ (1969-1975)
• 3.2. Sự chỉ đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị (1969-1975)
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975)
• 4.2. Kinh nghiệm từ quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975)
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị 1965 1975

Phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ trong giai đoạn 1965-1975 là một phần quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào này đã phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân, tạo ra những ảnh hưởng lớn đến tình hình chính trị miền Nam. Khu ủy Tây Nam Bộ đã vận dụng linh hoạt các chủ trương của Trung ương Đảng để lãnh đạo phong trào đấu tranh, từ đó góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

1.1. Tình hình chính trị miền Nam trước năm 1965

Trước năm 1965, miền Nam Việt Nam đang trong tình trạng chính trị bất ổn. Chính quyền Sài Gòn dưới sự hỗ trợ của Mỹ thực hiện nhiều chính sách đàn áp phong trào cách mạng. Tuy nhiên, phong trào đấu tranh của quần chúng vẫn diễn ra mạnh mẽ, thể hiện tinh thần yêu nước và khát vọng độc lập.

1.2. Vai trò của Khu ủy Tây Nam Bộ trong phong trào đấu tranh

Khu ủy Tây Nam Bộ đã đóng vai trò quan trọng trong việc lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị. Với sự chỉ đạo sát sao, Khu ủy đã tổ chức các hoạt động đấu tranh, tạo ra sức mạnh tổng hợp từ lực lượng chính trị và quân sự, góp phần vào sự phát triển của phong trào.

II. Những thách thức trong lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị

Trong quá trình lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị, Khu ủy Tây Nam Bộ đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các chiến lược chiến tranh của Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã tạo ra áp lực lớn lên phong trào. Tuy nhiên, với sự kiên trì và sáng tạo, Khu ủy đã tìm ra những phương pháp hiệu quả để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Chiến lược chiến tranh cục bộ và tác động đến phong trào

Chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ đã gây ra nhiều khó khăn cho phong trào đấu tranh chính trị. Tuy nhiên, Khu ủy Tây Nam Bộ đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược lãnh đạo để phù hợp với tình hình thực tế, từ đó duy trì và phát triển phong trào.

2.2. Sự phân hóa trong lực lượng chính trị

Sự phân hóa trong lực lượng chính trị cũng là một thách thức lớn. Khu ủy đã phải tìm cách đoàn kết các lực lượng khác nhau, từ đó tạo ra một mặt trận thống nhất trong đấu tranh chính trị.

III. Phương pháp lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị hiệu quả

Khu ủy Tây Nam Bộ đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để phát huy sức mạnh của phong trào đấu tranh chính trị. Những phương pháp này không chỉ giúp duy trì sự đoàn kết trong quần chúng mà còn tạo ra những bước tiến quan trọng trong cuộc kháng chiến.

3.1. Tổ chức các hoạt động đấu tranh chính trị

Khu ủy đã tổ chức nhiều hoạt động đấu tranh chính trị như mít tinh, biểu tình, và các cuộc bãi công. Những hoạt động này không chỉ thể hiện sức mạnh của quần chúng mà còn tạo ra áp lực lớn lên chính quyền Sài Gòn.

3.2. Kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự

Sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự là một trong những phương pháp hiệu quả nhất. Khu ủy đã chỉ đạo các lực lượng vũ trang phối hợp chặt chẽ với phong trào đấu tranh chính trị, tạo ra sức mạnh tổng hợp trong cuộc kháng chiến.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn từ phong trào đấu tranh chính trị

Phong trào đấu tranh chính trị dưới sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Những kinh nghiệm từ phong trào này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn hiện nay.

4.1. Những thành tựu nổi bật của phong trào

Phong trào đấu tranh chính trị đã tạo ra những thành tựu nổi bật, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến. Sự tham gia đông đảo của quần chúng đã làm thay đổi cục diện chiến tranh tại miền Nam.

4.2. Kinh nghiệm cho công tác dân vận hiện nay

Những kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh chính trị có thể được áp dụng vào công tác dân vận hiện nay. Việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và phát huy sức mạnh quần chúng là những bài học quý giá cho các thế hệ sau.

V. Kết luận về lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị

Lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ từ năm 1965 đến 1975 đã để lại nhiều bài học quý giá. Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn hiện nay, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

5.1. Tầm quan trọng của phong trào đấu tranh chính trị

Phong trào đấu tranh chính trị đã chứng minh được tầm quan trọng của nó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc giành lại độc lập cho dân tộc.

5.2. Hướng đi tương lai cho phong trào đấu tranh

Hướng đi tương lai cho phong trào đấu tranh chính trị cần tiếp tục phát huy sức mạnh của quần chúng, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chính trị và quân sự để đạt được những mục tiêu cao cả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình khoa học mang tên "Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ năm 1965 đến năm 1975" được thực hiện với tư cách là một luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (mã số: 922 90 15), hoàn thành năm 2022 tại Hà Nội. Đề tài tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của tổ chức Đảng cấp khu đối với một phương thức cơ bản của chiến tranh cách mạng Việt Nam tại chiến trường đồng bằng sông Cửu Long.

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ rõ rằng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, bạo lực cách mạng miền Nam được xây dựng trên hai lực lượng (lực lượng vũ trang và lực lượng chính trị) cùng hai hình thức đấu tranh chủ yếu là đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị, kết hợp với công tác binh vận thành phương châm "hai chân, ba mũi". Địa bàn Tây Nam Bộ (mật danh quân sự là T3, thuộc Quân khu 9) giữ vị trí chiến lược trọng yếu, là vựa lúa lớn nhất miền Nam, cung cấp sức người, sức của cho cả hai bên, đồng thời là địa bàn trọng điểm của các chương trình bình định nông thôn do đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn triển khai. Bên cạnh đó, vùng đất này có đặc điểm tự nhiên sông ngòi chằng chịt, xã hội đa dân tộc (Kinh, Khmer, Hoa, Chăm) và đa tôn giáo (Hòa Hảo, Cao Đài, Phật giáo, Công giáo, Tin Lành). Tuy nhiên, qua khảo cứu hệ thống văn bản và tài liệu lịch sử hiện có, tác giả khẳng định chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu và có hệ thống về quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị trong suốt giai đoạn từ năm 1965 đến năm 1975.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án gồm:

• Làm rõ quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ vận dụng đường lối, chủ trương của Trung ương Đảng và Trung ương Cục miền Nam để lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị giai đoạn 1965-1975.
• Đúc kết các kinh nghiệm lịch sử từ thực tiễn lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể qua bốn nội dung:

1. Làm rõ chủ trương của Trung ương Đảng, Trung ương Cục miền Nam về đấu tranh chính trị (1965-1975);
2. Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975);
3. Phân tích quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị nhằm đánh thắng chiến lược "chiến tranh cục bộ" và chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn (1965-1975);
4. Nhận xét về kết quả, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân và đúc rút những kinh nghiệm qua thực tiễn quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975).

Đối tượng nghiên cứu là quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị giai đoạn 1965-1975 ở các tỉnh Tây Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Về không gian: Địa bàn Quân khu 9 (T3) gồm các tỉnh: Vĩnh Long, Trà Vinh, Cần Thơ (bao gồm cả Hậu Giang hiện nay), Rạch Giá, Hà Tiên (nay thuộc Kiên Giang), Sóc Trăng, Cà Mau (giai đoạn này tỉnh Bạc Liêu được chia đôi nhập vào Sóc Trăng và Cà Mau, đến tháng 11-1973 thì tái lập tỉnh Bạc Liêu). Luận án xác định rõ giới hạn phạm vi là không nghiên cứu phong trào đấu tranh chính trị trong các nhà tù, trại giam.
• Về thời gian: Tập trung nghiên cứu từ tháng 3-1965 (thời điểm đế quốc Mỹ triển khai chiến lược "chiến tranh cục bộ") đến tháng 5-1975 (khi toàn bộ các tỉnh Tây Nam Bộ được giải phóng). Luận án có khái quát phong trào đấu tranh chính trị ở Tây Nam Bộ giai đoạn trước năm 1965 nhằm đảm bảo tính liên tục của lịch sử.
• Về nội dung: Nghiên cứu âm mưu và thủ đoạn của đối phương; chủ trương và sự chỉ đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ; các phong trào đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ; phong trào chống bắt lính đôn quân kết hợp mũi binh vận; phong trào đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Paris; và sự phối hợp giữa đấu tranh chính trị với đấu tranh quân sự nhằm chống phá chương trình bình định.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả đã tiến hành điểm luận và phân loại hệ thống công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài thành ba nhóm chính:

Nhóm thứ nhất gồm các công trình nghiên cứu trong nước về phong trào đấu tranh chính trị ở miền Nam giai đoạn 1954-1975. Về mặt lý luận chiến tranh cách mạng, tác giả phân tích các tác phẩm của Lê Duẩn (1976), Văn Tiến Dũng (1979, 2005), Võ Nguyên Giáp (2006), các công trình tổng kết của Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị (1995, 2000), Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (1991, 2013, 2015), Viện Lịch sử Đảng (2002, 2014) và Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh (1995). Các nghiên cứu chuyên biệt về phong trào đô thị, chống bình định và lực lượng quần chúng được điểm lại gồm có công trình của Hồ Hữu Nhựt (1984), Hà Minh Hồng (2000, 2008), Trần Văn Giàu (2006), Trần Hậu (2007), Hồ Khang (2008), Hội đồng Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Nam Bộ kháng chiến (2010), Nguyễn Quý chủ biên (2015), Lê Cung (2015), Trần Đức Cường chủ biên (2017) và Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ (2018). Các luận án tiến sĩ tiêu biểu được khảo cứu gồm có công trình của Vũ Thị Thúy Hiền (2000), Phí Văn Thức (2006), Lê Quý Thi (2013), Trần Thị Lan (2015), Nguyễn Trung Triều (2018), cùng các bài báo khoa học của Quỳnh Cư (1980), Nguyễn Tiến Duẩn (2004), Trần Bạch Đằng (2005), Trịnh Thị Hồng Hạnh (2010), Vũ Thị Hương (2016) và Trần Thị Lan (2017).

Nhóm thứ hai gồm các công trình nghiên cứu về phong trào đấu tranh chính trị tại Tây Nam Bộ giai đoạn 1954-1975. Nhóm này bao gồm các ấn phẩm tổng kết của Bộ Tư lệnh Quân khu 9 (1996), Ban Chỉ đạo và Ban Biên tập truyền thống Tây Nam Bộ do Vũ Đình Liệu làm Trưởng ban, Bộ Tổng tham mưu (2001), Nguyễn Minh Đường chủ biên (2002), Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Cà Mau (2002), Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu 9 (2009, 2010), Ban Biên soạn Lịch sử Tây Nam Bộ kháng chiến (2010), kỷ yếu khoa học về đồng chí Võ Văn Kiệt (2012), công trình văn hóa của Trần Ngọc Thêm chủ biên (2013), nghiên cứu chống ấp chiến lược của Phạm Đức Thuận (2018), cùng bộ lịch sử Đảng bộ của các tỉnh Hậu Giang (1987), Sóc Trăng (1999), Bạc Liêu (2002), Cà Mau (2004), Trà Vinh (2005, 2015), Cần Thơ (2006), Kiên Giang (2008) và Vĩnh Long (2015).

Nhóm thứ ba gồm các công trình nghiên cứu của học giả nước ngoài. Tác giả phân tích các tác phẩm của David Palmer (1987), Michael Maclear (1990), Gabriel Kolko (1991), Robert S. McNamara (1995), Douglas Ramit (2004), Robert Thompson (1965), Báo cáo Lầu Năm Góc về chương trình ấp chiến lược (1971), Ralph McGehee (1983), Stanley Karnow (1990) và Peter Francis Leahy (1990). Các công trình này cung cấp góc nhìn từ phía đối phương về sự phá sản của chính sách bình định, những hạn chế của trang thiết bị quân sự khi đối đầu với phong trào quần chúng, cũng như bản chất chính trị của cuộc chiến tranh.

Về khoảng trống nghiên cứu, tác giả nhận định phần lớn các công trình đã công bố chỉ tiếp cận chiến tranh nhân dân hoặc đấu tranh chính trị ở góc độ lý luận chung, hoặc tập trung phân tích diễn biến phong trào tại các đô thị lớn (Sài Gòn - Gia Định, Huế, Đà Nẵng) và địa bàn miền Trung, Tây Nguyên. Các tài liệu viết về Tây Nam Bộ chủ yếu tập trung vào đấu tranh quân sự và chiến tranh du kích, trong khi nội dung đấu tranh chính trị chỉ được nhắc đến tản mạn, chưa đặt trong hệ thống chỉ đạo xuyên suốt của cấp Khu ủy. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này bằng cách phục dựng có hệ thống sự chỉ đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị trên một địa bàn đồng bằng sông nước, có cơ cấu dân cư, dân tộc và tôn giáo phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận, luận án dựa trên các nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Trung ương Đảng và Trung ương Cục miền Nam. Trọng tâm lý thuyết được vận dụng bao gồm: quan điểm về vai trò động lực lịch sử của quần chúng nhân dân; lý luận về bạo lực cách mạng kết hợp giữa lực lượng chính trị và lực lượng quân sự; học thuyết về chiến tranh nhân dân; và phương pháp cách mạng miền Nam với sự kết hợp chặt chẽ giữa hai chân (quân sự, chính trị), ba mũi giáp công (quân sự, chính trị, binh vận) trên cả ba vùng chiến lược (đô thị, nông thôn đồng bằng và căn cứ giải phóng).

Về phương pháp nghiên cứu thực tế, đề tài thuộc hướng nghiên cứu lịch sử Đảng, sử dụng phương pháp định tính. Luận án lấy phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic làm hai công cụ chủ đạo:

• Phương pháp lịch sử giúp tái hiện các sự kiện, chỉ thị, nghị quyết của Khu ủy Tây Nam Bộ và diễn biến phong trào quần chúng theo đúng trình tự thời gian, gắn liền với hoàn cảnh lịch sử cụ thể qua từng thời kỳ chiến lược chiến tranh.
• Phương pháp lôgic làm rõ bản chất, quy luật vận động nội tại, sự kế thừa và bước phát triển trong tư duy chỉ đạo của Khu ủy từ kháng chiến chống "chiến tranh cục bộ" sang "Việt Nam hóa chiến tranh".

Ngoài ra, tác giả kết hợp các thao tác phân tích, tổng hợp tư liệu, phương pháp so sánh lịch sử giữa các địa bàn trong khu, và thống kê tư liệu lịch sử để tổng hợp các dữ kiện về tổ chức bộ máy, nhân lực, tiềm lực kinh tế và các đợt đấu tranh của quần chúng.

Nguồn tư liệu và dữ liệu của luận án được khai thác từ: các văn kiện chỉ đạo của Trung ương Đảng và Bộ Chính trị (như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 12 năm 1965, Nghị quyết 154 năm 1967, Chỉ thị ngày 9-11-1968); các nghị quyết của Trung ương Cục miền Nam (như Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 tháng 3-1966); hệ thống nghị quyết, chỉ thị, báo cáo lưu trữ của Khu ủy Tây Nam Bộ; văn kiện lịch sử Đảng bộ các tỉnh thuộc Quân khu 9; lời kể của các nhân chứng lịch sử; cùng các tài liệu khảo sát, báo cáo quân sự và hồi ký của phía đối phương.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương này tập trung tổng kết các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến phong trào đấu tranh chính trị ở miền Nam và chiến trường Tây Nam Bộ. Tác giả phân loại tư liệu theo từng nhóm chủ đề, đánh giá những kết quả khoa học đã đạt được và xác định rõ khoảng trống nghiên cứu. Trên cơ sở đó, chương 1 định hình bốn vấn đề cốt lõi mà luận án tập trung giải quyết: các yếu tố tác động, chủ trương và sự chỉ đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ qua hai giai đoạn chiến lược, đánh giá kết quả cùng hạn chế, và rút ra các bài học kinh nghiệm lịch sử.

Chương 2: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” (1965-1968)

Nội dung chương 2 phân tích các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội và tổ chức tác động đến phong trào đấu tranh chính trị tại Tây Nam Bộ, cùng quá trình lãnh đạo của Khu ủy trong giai đoạn 1965-1968.

Về tiềm lực kinh tế và địa bàn tác chiến, văn bản cung cấp các số liệu thực tế phản ánh vị trí trọng yếu của Tây Nam Bộ trong kháng chiến:

Chỉ tiêu / Tiêu chí	Số liệu văn bản nêu	Ý nghĩa thực tiễn đối với chiến trường
Diện tích đất canh tác lúa	1.000.000 ha	Nền tảng phát triển nông nghiệp và căn cứ hậu cần tại chỗ
Sản lượng lúa thu hoạch hàng năm	3 - 4 triệu tấn	Chiếm 86% sản lượng lúa ở Nam Bộ và 72% toàn miền Nam
Lượng gạo cung cấp cho Sài Gòn	380.000 - 450.000 tấn/năm	Nguồn lương thực chủ đạo của các đô thị kiểm soát bởi đối phương
Lượng gạo xuất khẩu (1959-1964)	344.000 tấn/năm	Điểm tựa ngoại thương lúa gạo của toàn miền Nam
Sản lượng lúa vùng Tây Nam Bộ năm 1965	3.440.000 tấn	Tiềm lực vật chất bảo đảm sức nuôi quân và chi viện kháng chiến
Hệ thống chùa chiền và sư sãi Khmer	300 ngôi chùa; 8.000 sư sãi	Lực lượng xã hội, tôn giáo quan trọng trong đấu tranh chính trị

Về tổ chức Đảng, Khu ủy Tây Nam Bộ được thành lập ngày 7-7-1961 để thay thế Liên Tỉnh ủy miền Tây, gồm 10 thành viên. Ban Thường vụ ban đầu gồm: Nguyễn Thành Thơ (Bí thư), Trần Văn Bỉnh (Phó Bí thư), cùng hai Ủy viên Thường vụ là Lâm Văn Thê và Vũ Đình Liệu. Sáu Khu ủy viên gồm: Phan Công Cương (Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ), Trần Văn Long (Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh), Phan Ngọc Sến (Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau), La Lâm Gia (Phó Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh), Dương Minh Cảnh (Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng) và Nguyễn Việt Châu (Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long). Bộ máy tham mưu của Khu ủy gồm Văn phòng, khối Dân vận (Công vận, Nông vận, Binh vận, Thanh vận, Phụ vận, Tôn giáo vận, Khmer vận), các đoàn thể quần chúng và các ban chuyên môn (Quân sự, Tuyên huấn, Tổ chức, Kinh tài, An ninh).

Khi Mỹ triển khai chiến lược "chiến tranh cục bộ" (bắt đầu từ việc đổ 3.500 lính thủy đánh bộ vào Đà Nẵng tháng 3-1965, ban hành Bị vong lục NSAM số 328 tháng 4-1965 và công bố chiến lược hai gọng kìm "tìm diệt" và "bình định" ngày 17-7-1965), chiến trường Tây Nam Bộ được phân chia thuộc Vùng 4 chiến thuật. Đối phương giao cho quân đội Sài Gòn đảm nhiệm chính công tác bình định, dồn dân vào "ấp tân sinh", lập Ty chiêu hồi (1966), tổ chức chương trình "xây dựng nông thôn mới" với phương châm "Phá đời cũ, xây đời mới". Mỹ cũng liên tiếp cải tổ cơ quan điều hành bình định: từ bộ phận quản lý trong Đại sứ quán (2-1966), sang Văn phòng các hoạt động dân sự (11-1966), và Cơ quan hỗ trợ phát triển cách mạng và các hoạt động dân sự (5-1967). Bên cạnh hành quân càn quét, rải chất độc hóa học, đối phương thực hiện các thủ đoạn tâm lý chiến, lợi dụng tôn giáo và kích động tư tưởng dân tộc cực đoan nhằm chia rẽ khối đoàn kết Kinh - Khmer.

Quán triệt Nghị quyết 12 của Trung ương (12-1965), Nghị quyết 154 của Bộ Chính trị (1-1967) và Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 của Trung ương Cục miền Nam (3-1966), Khu ủy Tây Nam Bộ đã chỉ đạo đẩy mạnh phong trào đấu tranh trực diện của quần chúng. Ở vùng giải phóng, phong trào tập trung vào nhiệm vụ chống càn quét, chống bắn phá phi pháo, chống rải chất độc hóa học và chống gom dân để giữ đất, giữ làng. Tại vùng đối phương kìm kẹp và đô thị, phong trào vận dụng các hình thức công khai, nửa hợp pháp, đưa ra các yêu sách dân sinh, dân chủ thiết thân, chống bắt lính, tập hợp lực lượng từ thấp đến cao, phối hợp chặt chẽ với mũi quân sự trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.

Chương 3: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” (1969-1975)

Chương 3 trình bày sự chỉ đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ trong bối cảnh đối phương chuyển hướng sang chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh", tập trung nguồn lực thực hiện các kế hoạch bình định cấp tốc và bình định đặc biệt. Để bù đắp hao hụt lực lượng, chính quyền Sài Gòn đẩy mạnh bắt lính tại Tây Nam Bộ (năm 1973 tuyển mộ 84.000 quân, năm 1974 bổ sung 96.000 quân).

Nội dung chương được kết cấu thành hai tiểu mục:

• Tiểu mục 3.1: Phân tích tình hình chiến trường và chủ trương đẩy mạnh đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ qua hai giai đoạn: giai đoạn trước khi ký Hiệp định Paris (1969-1972) và giai đoạn sau khi ký Hiệp định Paris (1973-1975).
• Tiểu mục 3.2: Làm rõ sự chỉ đạo cụ thể của Khu ủy trong việc lãnh đạo quần chúng kiên cường bám đất, phá thế kìm kẹp, chống lại các cuộc hành quân lấn chiếm "tràn ngập lãnh thổ" của đối phương.

Sau khi Hiệp định Paris được ký kết năm 1973, Khu ủy Tây Nam Bộ đã có những quyết sách chỉ đạo linh hoạt, phát động các tầng lớp nhân dân đấu tranh đòi thi hành hiệp định, đòi hòa bình, chống bắt lính đôn quân, kết hợp đẩy mạnh công tác binh vận làm tan rã từng bộ phận phòng tuyến đối phương, phối hợp với các đòn tiến công quân sự tạo thời cơ giải phóng hoàn toàn địa bàn miền Tây Nam Bộ vào đầu tháng 5-1975.

Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 4 đúc kết những đánh giá khoa học và bài học lịch sử rút ra từ thực tiễn lãnh đạo của Khu ủy:

• Tiểu mục 4.1: Nhận xét toàn diện sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ. Luận án phân tích rõ những thắng lợi đạt được trong việc duy trì thế trận chiến tranh nhân dân, xây dựng khối đoàn kết các dân tộc Kinh - Khmer - Hoa, tranh thủ các tổ chức tôn giáo, phát huy vai trò của "đội quân tóc dài" và các tầng lớp đô thị. Đồng thời, tác giả chỉ ra các hạn chế trong quá trình lãnh đạo: có thời điểm còn lúng túng trong nhận thức tương quan giữa phong trào đô thị và nông thôn, việc chỉ đạo kết hợp hai chân đôi lúc chưa đồng đều khiến cơ sở quần chúng bị tiêu hao.
• Tiểu mục 4.2: Đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị lâu dài về: quán triệt và vận dụng sáng tạo chủ trương của cấp trên vào điều kiện thực tiễn địa phương; công tác xây dựng Đảng và hệ thống đoàn thể vững mạnh; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết lương - giáo; nghệ thuật kết hợp bạo lực chính trị với bạo lực vũ trang; và sự linh hoạt trong sử dụng các hình thức đấu tranh từ hợp pháp, nửa hợp pháp đến bất hợp pháp.

Kết quả và những đóng góp mới

Căn cứ vào phần tự công bố của luận án, công trình mang lại những đóng góp khoa học cụ thể sau:

Về mặt lý luận và khoa học lịch sử: Luận án bổ sung hệ thống tài liệu khoa học làm sáng rõ sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào đấu tranh chính trị trên một chiến trường trọng điểm của miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Công trình tái hiện toàn diện tiến trình lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ, chứng minh vai trò độc lập tương đối và tính quyết định của bạo lực chính trị quần chúng khi kết hợp với bạo lực quân sự trong phương pháp cách mạng Việt Nam.

Về mặt thực tiễn: Luận án đúc kết các kinh nghiệm lịch sử có giá trị ứng dụng vào công tác xây dựng Đảng bộ, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, thực hiện công tác dân vận, xây dựng "thế trận lòng dân", và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc tại khu vực Tây Nam Bộ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Về giá trị ứng dụng giáo dục: Kết quả nghiên cứu cung cấp tư liệu tham khảo, phục vụ công tác giảng dạy chuyên môn cho giảng viên, học viên chuyên ngành Lịch sử Đảng tại các trường chính trị tỉnh, thành phố, các trường đại học và cao đẳng. Đồng thời, công trình đóng vai trò là tài liệu tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng cho cán bộ và nhân dân địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, luận án xác định rõ giới hạn phạm vi nghiên cứu: không khảo sát phong trào đấu tranh chính trị của các chiến sĩ và quần chúng cách mạng diễn ra trong hệ thống nhà tù, trại giam của đối phương đóng trên địa bàn Quân khu 9. Đề tài chỉ tập trung phân tích sự lãnh đạo của Khu ủy đối với phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân trên địa bàn nông thôn và đô thị từ tháng 3-1965 đến tháng 5-1975.

Về hướng nghiên cứu tiếp, từ phạm vi giới hạn của luận án, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo cứu phong trào đấu tranh trong hệ thống trại giam, nhà tù tại Tây Nam Bộ nhằm hoàn thiện bức tranh toàn diện về mũi đấu tranh chính trị. Ngoài ra, việc thực hiện các nghiên cứu so sánh chuyên sâu về phương thức lãnh đạo đấu tranh chính trị giữa hai địa bàn tiếp giáp là Quân khu 9 (Tây Nam Bộ) và Quân khu 8 (Trung Nam Bộ) trong từng chiến dịch cụ thể cũng là một hướng đi học thuật giàu tiềm năng.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều đối tượng:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và các nhà nghiên cứu lịch sử Đảng, lịch sử quân sự: Luận án là tài liệu tham khảo bổ ích về phương pháp xử lý tài liệu lưu trữ, phương pháp kết hợp lịch sử và lôgic trong nghiên cứu lịch sử chiến tranh cách mạng, cũng như cung cấp bức tranh chi tiết về cơ cấu tổ chức và hoạt động của bộ máy Khu ủy Tây Nam Bộ (T3).
• Đối với giảng viên các học viện, trường đại học, trường chính trị địa phương: Nội dung luận án là nguồn ngữ liệu phục vụ bài giảng về sự lãnh đạo của Đảng trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nghệ thuật quân sự nhân dân và phương châm kết hợp "hai chân, ba mũi".
• Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý và cán bộ làm công tác Đảng, dân vận, dân tộc, tôn giáo tại vùng đồng bằng sông Cửu Long: Các phân tích về cách thức tập hợp đồng bào Khmer, các tổ chức tôn giáo Hòa Hảo, Cao Đài, Phật giáo và tranh thủ tầng lớp trí thức, phụ nữ cung cấp nhiều bài học bổ ích cho công tác vận động quần chúng và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc hiện nay.

Câu hỏi thường gặp

1. Khu ủy Tây Nam Bộ được thành lập vào thời gian nào và cơ cấu nhân sự chủ chốt ban đầu gồm những ai?
Khu ủy Tây Nam Bộ được thành lập ngày 7-7-1961 để thay thế Liên Tỉnh ủy miền Tây, trực tiếp lãnh đạo kháng chiến trên địa bàn Quân khu 9 gồm 10 thành viên. Ban Thường vụ gồm có: đồng chí Nguyễn Thành Thơ (Bí thư), đồng chí Trần Văn Bỉnh (Phó Bí thư), cùng hai Ủy viên Thường vụ là đồng chí Lâm Văn Thê và đồng chí Vũ Đình Liệu. Sáu Khu ủy viên gồm: Phan Công Cương (Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ), Trần Văn Long (Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh), Phan Ngọc Sến (Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau), La Lâm Gia (Phó Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh), Dương Minh Cảnh (Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng) và Nguyễn Việt Châu (Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long).

2. Vùng Tây Nam Bộ có những tiềm lực kinh tế nông nghiệp nào tác động trực tiếp đến sự tranh chấp giữa hai bên trong chiến tranh?
Trong kháng chiến, Tây Nam Bộ có diện tích canh tác 1.000.000 ha lúa, sản lượng hàng năm đạt từ 3 đến 4 triệu tấn (năm 1965 đạt 3.440.000 tấn), chiếm 86% sản lượng lúa ở Nam Bộ và 72% toàn miền Nam. Khu vực này hàng năm cung cấp cho Sài Gòn từ 380.000 đến 450.000 tấn gạo, và đóng góp toàn bộ 344.000 tấn gạo xuất khẩu hàng năm của miền Nam giai đoạn 1959-1964. Đây là vựa lương thực chiến lược mà cả hai phía đều tập trung tranh chấp quyết liệt để phục vụ chiến tranh.

3. Đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã sử dụng các thủ đoạn chính trị, tâm lý chiến nào đối với đồng bào dân tộc và tôn giáo ở Tây Nam Bộ?
Đối phương đã lợi dụng đặc điểm đa tôn giáo và đa dân tộc bằng cách: phân biệt đối xử, đưa người vào hoạt động Công giáo; tìm cách "cầu an hóa" lãnh tụ Phật giáo Nam tông Khmer và Tịnh độ cư sĩ; mua chuộc chư tăng trụ trì các chùa Khmer bằng vật chất (xe du lịch, tivi, vật tư rào chùa) để kiểm soát tín đồ; tuyên truyền tư tưởng dân tộc cực đoan rằng các tỉnh miền Tây là của người Khmer nhằm phá vỡ khối đoàn kết Kinh - Khmer; đồng thời phổ biến lối sống thực dụng, văn hóa đồi trụy để làm suy giảm ý chí chiến đấu của thanh niên.

4. Phương châm đấu tranh cơ bản nào của cách mạng miền Nam được Trung ương chỉ đạo và Khu ủy Tây Nam Bộ vận dụng xuyên suốt giai đoạn 1965-1975?
Đó là phương châm kết hợp bạo lực cách mạng dựa trên hai lực lượng (lực lượng quân sự và lực lượng chính trị), tiến hành bằng hai hình thức đấu tranh (đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị), triển khai phương châm "hai chân, ba mũi giáp công" (quân sự, chính trị, binh vận) trên cả ba vùng chiến lược (đô thị, nông thôn đồng bằng và căn cứ giải phóng) nhằm đánh bại các chiến lược chiến tranh của đối phương.

5. Vì sao địa hình sông nước Tây Nam Bộ lại đòi hỏi đấu tranh chính trị phải giữ vai trò là mũi tiến công cơ bản và lâu dài?
Địa hình Tây Nam Bộ bằng phẳng, có hệ thống kênh rạch, sông ngòi chằng chịt và rừng ngập nước, không phù hợp cho việc triển khai các chiến dịch quy mô lớn có cơ động binh khí kỹ thuật hạng nặng. Do tác chiến quân sự quy mô lớn bị hạn chế về địa bàn, phong trào đấu tranh chính trị rộng khắp của quần chúng nhân dân trở thành mũi tiến công tất yếu, cơ bản và lâu dài nhằm hỗ trợ chiến tranh du kích bám trụ, tiêu hao sinh lực đối phương và phá vỡ các kế hoạch bình định lấn chiếm.

Kết luận

Luận án "Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ năm 1965 đến năm 1975" là một công trình nghiên cứu lịch sử Đảng có hệ thống và nguồn tư liệu phong phú. Bằng việc kết hợp phương pháp lịch sử và lôgic, tác giả đã tái hiện toàn diện quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ vận dụng đường lối của Trung ương để lãnh đạo nhân dân đánh bại các chiến lược "chiến tranh cục bộ" và "Việt Nam hóa chiến tranh". Luận án làm nổi bật đặc thù của phong trào đấu tranh chính trị trên một địa bàn đồng bằng sông nước đa dân tộc, đa tôn giáo, chỉ rõ các thành công cùng những mặt hạn chế trong công tác chỉ đạo. Các bài học kinh nghiệm được đúc kết từ công trình mang giá trị khoa học sâu sắc, đóng góp thiết thực cho công tác nghiên cứu lịch sử Đảng và công tác vận động quần chúng trong giai đoạn hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án; Chương 2: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị chống chiến lược “chiến tranh cục bộ” (1965-1968); Chương 3: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” (1969-1975); Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Công trình nghiên cứu trong nƣớc 1.

Công trình nghiên cứu về phong trào đấu tranh chính trị ở miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) Công trình “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa xã hội, tiến lên giành những thắng lợi mới” của Lê Duẩn (1976), công trình tổng kết những vấn đề lý luận về chiến tranh nhân dân và kinh nghiệm của Đảng trong lãnh đạo cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, trong đó kinh nghiệm chỉ đạo ĐTCT là một trong những nội dung quan trọng. Khẳng định sự sáng tạo của phương pháp cách mạng, công trình cho rằng: “Khái quát chung lại, có thể nói bạo lực cách mạng phải dựa vào hai lực lượng: lực lượng quân sự, lực lượng chính trị, và bao gồm hai hình thức đấu tranh: đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị và sự kết hợp giữa hai hình thức ấy” [33, tr. Công trình “Chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân” của Văn Tiến Dũng (1979) góp phần làm sáng rõ nhiều vấn đề về chỉ đạo kháng chiến của Đảng, cũng như về lý luận và thực tiễn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và phong đấu tranh chính trị ở miền Nam Việt Nam nói chung [35]. Công trình “Phong trào đấu tranh chống Mỹ của giáo chức, học sinh, sinh viên Sài Gòn” của Hồ Hữu Nhựt (1984), tác giả phân tích quá trình đấu tranh chống chính sách giáo dục thực dân mới của Mỹ trong giới giáo chức, học sinh, sinh viên Sài Gòn từ năm 1955 đến năm 1975 [150].

Công trình “Cuộc chiến tranh xâm lược thực dân mới của đế quốc Mỹ ở Việt Nam”, do Viện Lịch sử quân sự Việt Nam biên soạn (1991) đã phân tích sâu sắc bối cảnh, quá trình đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam và xác định: 7 cuộc kháng chiến chống Mỹ là thách thức lớn nhất, ác liệt nhất đối với dân tộc. Nhân dân Việt Nam đã phải đương đầu với đế quốc hùng mạnh nhất. Công trình khắc họa quá trình nhân dân Việt Nam kháng chiến qua các phong trào đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao, làm thất bại âm mưu thi hành chính sách thực dân mới của đế quốc Mỹ [175]. Công trình “Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước: Thắng lợi và bài học” của Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị (1995), công trình đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về ĐTCT, làm rõ vai trò, cơ sở, hình thức tiến hành ĐTCT trong ba mũi giáp công: “Ở miền Nam, chiến tranh nhân dân phát triển sâu rộng trên cả 3 vùng chiến lược, các hình thức vũ trang, đấu tranh chính trị, ba mũi giáp công trên các chiến trường cũng phát triển mạnh” [19, tr.

Về vai trò của ĐTCT, công trình chỉ rõ: “Đấu tranh chính trị của quần chúng cũng là một hình thức đấu tranh cơ bản có tác dụng quyết định trong tất cả các giai đoạn phát triển của cách mạng miền Nam và đối với thắng lợi của cuộc chống Mỹ, cứu nước” [19, tr. 153]; đồng thời “Kết hợp hai mặt ĐTQS và ĐTCT là vấn đề cơ bản có tính quy luật trong phương pháp cách mạng miền Nam, đồng thời là đặc điểm nổi bật tạo nên sức mạnh vô địch của chiến tranh nhân dân Việt Nam chống chiến tranh xâm lược thực dân mới của đế quốc Mỹ” [19, tr. Công trình “Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam”, tập 2 của Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh (1995), làm rõ đường lối của Đảng trong kháng chiến chống Mỹ (1954-1975), đề cập đến các phong trào ĐTCT trên chiến trường miền Nam. Công trình khẳng định: “Phong trào đấu tranh chính trị của đông đảo quần chúng có sức tiến công và tạo ra thế uy hiếp địch rất to lớn; các đoàn thể quần chúng cách mạng thực sự là những đội quân đấu tranh chính trị chống địch ở khắp nông thôn và thành thị”, công trình đánh giá cao vai trò của ĐTCT đối với sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, do đó, “thường xuyên chú trọng việc xây dựng lực lượng 8 chính trị” [178, tr.

145] là bài học quan trọng trong công tác lãnh đạo cách mạng của Đảng ở miền Nam. Công trình “Chiến tranh cách mạng Việt Nam (1945-1975) Thắng lợi và bài học”, Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh, trực thuộc Bộ Chính trị (2000) đã tổng kết quá trình Đảng lãnh đạo các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc, rút ra những bài học kinh nghiệm qua thời kỳ 30 năm chiến đấu của nhân dân. Về vai trò của đấu tranh chính trị, công trình đã khẳng định: Thực tiễn cách mạng Việt Nam chứng tỏ sự phát triển mới về quan điểm bạo lực. Điểm mới ở đây là “bạo lực không chỉ có hình thức duy nhất là đấu tranh vũ trang mà nhất thiết cần có lực lượng chính trị và đấu tranh chính trị.

Không có lực lượng chính trị và đấu tranh chính trị thì đấu tranh vũ trang và lực lượng vũ trang không thể giành thắng lợi” [20, tr. Đã có những nhận thức hạn hẹp chỉ quy bạo lực vào hình thức vũ trang, nói cách khác, chỉ có hình thức đấu tranh bằng vũ trang mới được coi là bạo lực. Bạo lực có thể được thể hiện và thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Bạo lực cách mạng phải dựa vào hai lực lượng, lực lượng quân sự và lực lượng chính trị, bao gồm hai loại hình đấu tranh: đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị và sự kết hợp giữa hai loại hình ấy.

Công trình “Phong trào chống phá bình định nông thôn ở Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1969-1975)”, tác giả Hà Minh Hồng (2000) đã dựng lại thực tế diễn biến cuộc kháng chiến giai đoạn này từ góc độ trận tuyến bình định - chống phá bình định ở chiến trường Nam Bộ, phân tích, lý giải những vấn đề về nội dung, vai trò, đặc điểm, cùng những yếu tố ảnh hưởng của vấn đề này đến sự phát triển của cuộc kháng chiến tại đây, góp phần đánh giá cuộc kháng chiến của nhân dân ở Nam Bộ [72]. Công trình “Khu VI kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)” của Viện Lịch sử Đảng (2002), làm rõ trong quá trình lãnh đạo kháng chiến, các cấp ủy Đảng ở Khu VI rất coi trọng ĐTCT, đặc biệt chú trọng “xây dựng 9 nòng cốt, phát động quần chúng đối với vùng yếu, vùng trắng, dùng phương thức đội vũ trang công tác để mở phong trào, kết hợp với vận dụng các khả năng công khai hợp pháp” [173, tr. Công trình “Về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước” của Văn Tiến Dũng (2005), tác giả đã tổng kết sự lãnh đạo của Đảng đối với cuộc KCCMCN. Trong đó, tập trung vào một số nội dung: về đường lối chiến lược, sách lược, về xây dựng Đảng và tổ chức lực lượng, về phương pháp đấu tranh giải phóng miền Nam, về ý nghĩa thắng lợi và bài học kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam của Đảng.

Ở công trình này, chiến trường Tây Nam Bộ được đề cập trong tổng thể chung của cách mạng toàn miền Nam [36]. Công trình “Miền Nam giữ vững thành đồng” của Trần Văn Giàu (2006), đã có những phân tích về phong trào ĐTCT trên toàn miền Nam, tác giả chỉ ra rằng: “phong trào đã đoàn kết được rộng rãi hơn trước, chẳng những huy động được nông dân mà còn lôi cuốn được cả những người thuộc tầng lớp trên tham gia, được sự tham gia tích cực của sư sãi người dân tộc Khơ-me, các nhà tu hành theo đạo Cao Đài, đạo Phật và cả tín đồ Công giáo nữa” [61, tr. Công trình “Tổng tập luận văn” của Võ Nguyên Giáp (2006) đưa ra nhiều vấn đề lý luận về ĐTCT, mối quan hệ giữa ĐTCT và ĐTQS. Về định nghĩa ĐTCT, công trình viết: “ĐTCT ở đây nói theo nghĩa hẹp để phân biệt với đấu tranh vũ trang, nghĩa là các hình thức đấu tranh của đông đảo quần chúng nhân dân không cầm vũ khí như bãi công, bãi chợ, bãi khóa, mít tinh, biểu tình, thị uy,… Dựa vào sức mạnh của chính nghĩa và lực lượng đoàn kết, có tổ chức của đông đảo quần chúng, các cuộc đấu tranh này thông thường được tiến hành trong điều kiện hợp pháp, nửa hợp pháp hoặc biến thế bất hợp pháp thành thế hợp pháp cách mạng, nhằm đạt mục đích nhất định về chính trị, kinh tế, văn hóa hoặc có khi cả về quân sự” [60, tr.

10 Công trình “Lịch sử Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam”, quyển II (1954-1975) của tác giả Trần Hậu (2007) đã phục dựng hoàn cảnh lịch sử, sự ra đời, mục đích, cương lĩnh hoạt động của các hình thức mặt trận dân tộc thống nhất trên phạm vi cả nước giai đoạn 1954-1975, trong đó đề cập đến Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam nói chung và ở Tây Nam Bộ nói riêng. Thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất chính là biện pháp cụ thể để các cấp ủy Đảng tập hợp, đoàn kết các lực lượng đấu tranh cho các mục tiêu cách mạng [64]. Công trình “Nam Bộ 1945-1975 Những góc nhìn từ lịch sử chiến tranh cách mạng” của tác giả Hà Minh Hồng (2008), đưa ra những nhận xét về điểm nổi bật trong phong trào chống bình định và ĐTCT ở Nam Bộ [73]. Công trình “Tết Mậu Thân 1968 - Bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước” của tác giả Hồ Khang (2008), tái hiện bối cảnh lịch sử, thế, lực, thời giữa quân giải phóng và quân Mỹ - quân đội VNCH; chủ trương, kết quả thực hiện tại các chiến trường, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 [84].

Công trình “Lịch sử Nam Bộ kháng chiến (1954 - 1975)”, tập 2, Hội đồng Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Nam Bộ kháng chiến (2010), đây là công trình khắc họa các phong trào đấu tranh của quân và dân Nam Bộ dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng.