Khu ủy Tây Nam Bộ và vai trò lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975)

Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị giai đoạn 1965-1975, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

• Người hướng dẫn: PTS. Hà Nội
• Trường học: Không có thông tin
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Khu ủy Tây Nam Bộ Lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ năm 1965 đến năm 1975
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Đánh giá kết quả nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung làm rõ
• 2. CHƯƠNG 2: KHU ỦY TÂY NAM BỘ LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH CỤC BỘ” (1965-1968)
• 2.1. Những yếu tố tác động đến phong trào đấu tranh chính trị ở Tây Nam Bộ (1965-1968)
• 2.2. Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1968)
• 3. CHƯƠNG 3: KHU ỦY TÂY NAM BỘ LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ CHỐNG CHIẾN LƯỢC “VIỆT NAM HÓA CHIẾN TRANH” (1969-1975)
• 3.1. Tình hình và chủ trương đẩy mạnh phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ (1969-1975)
• 3.2. Sự chỉ đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị (1969-1975)
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975)
• 4.2. Kinh nghiệm từ quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975)
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị 1965 1975

Phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ trong giai đoạn 1965-1975 là một phần quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào này đã phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân, tạo ra những ảnh hưởng lớn đến tình hình chính trị miền Nam. Khu ủy Tây Nam Bộ đã vận dụng linh hoạt các chủ trương của Trung ương Đảng để lãnh đạo phong trào đấu tranh, từ đó góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

1.1. Tình hình chính trị miền Nam trước năm 1965

Trước năm 1965, miền Nam Việt Nam đang trong tình trạng chính trị bất ổn. Chính quyền Sài Gòn dưới sự hỗ trợ của Mỹ thực hiện nhiều chính sách đàn áp phong trào cách mạng. Tuy nhiên, phong trào đấu tranh của quần chúng vẫn diễn ra mạnh mẽ, thể hiện tinh thần yêu nước và khát vọng độc lập.

1.2. Vai trò của Khu ủy Tây Nam Bộ trong phong trào đấu tranh

Khu ủy Tây Nam Bộ đã đóng vai trò quan trọng trong việc lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị. Với sự chỉ đạo sát sao, Khu ủy đã tổ chức các hoạt động đấu tranh, tạo ra sức mạnh tổng hợp từ lực lượng chính trị và quân sự, góp phần vào sự phát triển của phong trào.

II. Những thách thức trong lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị

Trong quá trình lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị, Khu ủy Tây Nam Bộ đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các chiến lược chiến tranh của Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã tạo ra áp lực lớn lên phong trào. Tuy nhiên, với sự kiên trì và sáng tạo, Khu ủy đã tìm ra những phương pháp hiệu quả để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Chiến lược chiến tranh cục bộ và tác động đến phong trào

Chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ đã gây ra nhiều khó khăn cho phong trào đấu tranh chính trị. Tuy nhiên, Khu ủy Tây Nam Bộ đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược lãnh đạo để phù hợp với tình hình thực tế, từ đó duy trì và phát triển phong trào.

2.2. Sự phân hóa trong lực lượng chính trị

Sự phân hóa trong lực lượng chính trị cũng là một thách thức lớn. Khu ủy đã phải tìm cách đoàn kết các lực lượng khác nhau, từ đó tạo ra một mặt trận thống nhất trong đấu tranh chính trị.

III. Phương pháp lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị hiệu quả

Khu ủy Tây Nam Bộ đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để phát huy sức mạnh của phong trào đấu tranh chính trị. Những phương pháp này không chỉ giúp duy trì sự đoàn kết trong quần chúng mà còn tạo ra những bước tiến quan trọng trong cuộc kháng chiến.

3.1. Tổ chức các hoạt động đấu tranh chính trị

Khu ủy đã tổ chức nhiều hoạt động đấu tranh chính trị như mít tinh, biểu tình, và các cuộc bãi công. Những hoạt động này không chỉ thể hiện sức mạnh của quần chúng mà còn tạo ra áp lực lớn lên chính quyền Sài Gòn.

3.2. Kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự

Sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự là một trong những phương pháp hiệu quả nhất. Khu ủy đã chỉ đạo các lực lượng vũ trang phối hợp chặt chẽ với phong trào đấu tranh chính trị, tạo ra sức mạnh tổng hợp trong cuộc kháng chiến.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn từ phong trào đấu tranh chính trị

Phong trào đấu tranh chính trị dưới sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Những kinh nghiệm từ phong trào này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn hiện nay.

4.1. Những thành tựu nổi bật của phong trào

Phong trào đấu tranh chính trị đã tạo ra những thành tựu nổi bật, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến. Sự tham gia đông đảo của quần chúng đã làm thay đổi cục diện chiến tranh tại miền Nam.

4.2. Kinh nghiệm cho công tác dân vận hiện nay

Những kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh chính trị có thể được áp dụng vào công tác dân vận hiện nay. Việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và phát huy sức mạnh quần chúng là những bài học quý giá cho các thế hệ sau.

V. Kết luận về lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị

Lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ từ năm 1965 đến 1975 đã để lại nhiều bài học quý giá. Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn hiện nay, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

5.1. Tầm quan trọng của phong trào đấu tranh chính trị

Phong trào đấu tranh chính trị đã chứng minh được tầm quan trọng của nó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc giành lại độc lập cho dân tộc.

5.2. Hướng đi tương lai cho phong trào đấu tranh

Hướng đi tương lai cho phong trào đấu tranh chính trị cần tiếp tục phát huy sức mạnh của quần chúng, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chính trị và quân sự để đạt được những mục tiêu cao cả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954–1975) của dân tộc Việt Nam là một trong những cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc điển hình của thế kỷ XX, nơi nghệ thuật quân sự và phương pháp cách mạng đạt đến đỉnh cao của chiến tranh nhân dân. Trong cấu trúc chiến lược tổng thể, phong trào đấu tranh chính trị (ĐTCT) không đơn thuần giữ vai trò bổ trợ mà đã phát triển thành một phương thức tiến công chiến lược cơ bản, song song và kết hợp biện chứng với đấu tranh vũ trang (ĐTVT). Giới nghiên cứu chiến lược quân sự Hoa Kỳ trong thập niên 90 của thế kỷ XX đã phải thừa nhận: "Chiến lược chiến tranh cách mạng phối hợp tổng thể hai hình thức bạo lực mang tính nguyên tắc - xung đột vũ trang và xung đột chính trị được người Việt Nam gọi là đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị. Sự phối hợp này đã tạo nên một loại chiến tranh chưa hề thấy từ trước tới nay, một cuộc chiến tranh trải ra trên vài mặt trận, không phải là mặt trận địa lý, mà là các mặt trận có bài bản" [180, tr. 1]. Tại chiến trường Tây Nam Bộ (địa bàn Quân khu 9, mật danh T3), địa bàn trọng điểm bình định của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn (CQSG), sự lãnh đạo của Đảng bộ cấp khu đối với mặt trận ĐTCT mang tính chất quyết định đối với cục diện chiến trường đồng bằng sông Cửu Long.

Mặc dù có vị trí chiến lược đặc biệt, các công trình nghiên cứu lịch sử trước đây chủ yếu tiếp cận chiến trường miền Nam trên bình diện tổng quát hoặc tập trung vào mũi đấu tranh vũ trang, phong trào đô thị lớn (Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng) hay chiến tranh du kích. Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) lớn đặt ra là: Chưa có một công trình chuyên khảo nào tái hiện toàn diện, có hệ thống và chuyên sâu về cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn của cơ quan lãnh đạo cấp khu – Khu ủy Tây Nam Bộ – đối với phong trào ĐTCT trong giai đoạn bước ngoặt 1965–1975, từ khi Mỹ chuyển sang chiến lược "Chiến tranh cục bộ" cho đến khi hoàn toàn thất bại trong chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh".

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Mã số: 922 90 15) với đề tài "Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ năm 1965 đến năm 1975" giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

• RQ1: Những yếu tố địa - quân sự, kinh tế - xã hội, văn hóa tộc người và tôn giáo đặc thù nào của vùng đất Tây Nam Bộ đã tác động trực tiếp đến sự lãnh đạo của Khu ủy đối với phong trào ĐTCT?
• RQ2: Khu ủy Tây Nam Bộ đã cụ thể hóa đường lối, nghị quyết của Trung ương Đảng và Trung ương Cục miền Nam (TƯCMN) thành hệ thống chủ trương, phương châm tác chiến và hình thức tổ chức ĐTCT như thế nào qua từng giai đoạn chiến lược (1965–1968 và 1969–1975)?
• RQ3: Những bài học kinh nghiệm mang tính quy luật và giá trị lịch sử nào được rút ra từ thực tiễn lãnh đạo của Khu ủy TNB nhằm vận dụng vào công tác dân vận, tôn giáo, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trong kỷ nguyên mới?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được xác lập:

• H1: Cơ cấu kinh tế nông nghiệp trù phú (với 1.000.000 ha lúa, sản lượng 3–4 triệu tấn, chiếm 86% sản lượng Nam Bộ và 72% toàn miền Nam) cùng cơ cấu đa tộc người (Kinh, Khmer, Hoa, Chăm) và đa tôn giáo (Phật giáo, Phật giáo Nam tông Khmer, Hòa Hảo, Cao Đài, Công giáo) là điều kiện khách quan buộc Khu ủy TNB phải xây dựng một mô hình vận động quần chúng đặc thù, kết hợp chặt chẽ giữa lợi ích dân sinh với mục tiêu dân tộc.
• H2: Sự lãnh đạo đúng đắn, linh hoạt và sáng tạo của Khu ủy TNB trong việc thực hiện phương châm "hai chân, ba mũi", "ba vùng", "bốn bám" đã vô hiệu hóa chiến lược bình định nông thôn và tâm lý chiến tinh vi của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
• H3: Thắng lợi của phong trào ĐTCT tại Tây Nam Bộ là minh chứng thực tiễn phát triển sáng tạo lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về bạo lực cách mạng, khẳng định ĐTCT là một lực lượng tiến công chiến lược độc lập có khả năng tạo chuyển biến cục diện chiến trường.

Phạm vi nghiên cứu không gian bao gồm 8 tỉnh thuộc địa bàn Quân khu 9 (T3): Vĩnh Long, Trà Vinh, Cần Thơ (gồm Hậu Giang), Rạch Giá, Hà Tiên (Kiên Giang), Sóc Trăng, Cà Mau và Bạc Liêu. Khung thời gian tập trung từ tháng 3/1965 (Mỹ triển khai "Chiến tranh cục bộ") đến tháng 5/1975 (giải phóng hoàn toàn miền Tây Nam Bộ). Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc phục dựng bức tranh lịch sử chân thực, hệ thống hóa hệ tư liệu lưu trữ của Đảng bộ Khu Tây Nam Bộ, đồng thời cung cấp luận cứ thực chứng vững chắc cho khoa học lịch sử Đảng và công tác chính trị - xã hội hiện đại.

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu nghiên cứu về đề tài cho thấy một bức tranh học thuật đa tầng với ba dòng nghiên cứu chính:

Luồng nghiên cứu lý luận chiến tranh cách mạng trong nước: Các công trình kinh điển của Lê Duẩn (1976), Võ Nguyên Giáp (2006), Văn Tiến Dũng (1979, 2005) và Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị (1995, 2000) đã đặt nền móng lý luận vững chắc về chiến tranh nhân dân. Lê Duẩn khẳng định: "Khái quát chung lại, có thể nói bạo lực cách mạng phải dựa vào hai lực lượng: lực lượng quân sự, lực lượng chính trị, và bao gồm hai hình thức đấu tranh: đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị và sự kết hợp giữa hai hình thức ấy" [33, tr. 1]. Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm rõ khái niệm ĐTCT theo nghĩa hẹp là các hình thức đấu tranh không vũ trang của quần chúng (bãi công, bãi thị, biểu tình, đấu tranh hợp pháp, nửa hợp pháp) nhằm đạt các mục tiêu chính trị, kinh tế, quân sự [60, tr. 10]. Bộ Chính trị (2000) đúc kết: "bạo lực không chỉ có hình thức duy nhất là đấu tranh vũ trang mà nhất thiết cần có lực lượng chính trị và đấu tranh chính trị. Không có lực lượng chính trị và đấu tranh chính trị thì đấu tranh vũ trang và lực lượng vũ trang không thể giành thắng lợi" [20, tr. 8].

Luồng nghiên cứu chuyên sâu về chiến trường Nam Bộ và các phong trào bộ phận: Các tác giả Trần Văn Giàu (2006), Hà Minh Hồng (2000, 2008), Lê Cung (2015), cùng các công trình lịch sử Đảng bộ địa phương (Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Trà Vinh, Vĩnh Long, Cà Mau, Kiên Giang) đã phản ánh sinh động các mặt trận chống phá bình định, phong trào đô thị và phong trào phụ nữ. Trần Văn Giàu nhấn mạnh tính chất rộng rãi của khối đại đoàn kết khi lôi cuốn được cả "sư sãi người dân tộc Khơ-me, các nhà tu hành theo đạo Cao Đài, đạo Phật và cả tín đồ Công giáo" [61, tr. 9]. Các luận án tiến sĩ của Vũ Thị Thúy Hiền (2000), Phí Văn Thức (2006), Lê Quý Thi (2013), Trần Thị Lan (2015), Nguyễn Trung Triều (2018) đã khai thác ĐTCT ở từng nhóm đối tượng hoặc từng địa bàn đô thị/Tây Nguyên, song chưa làm rõ cơ chế phối hợp tác chiến cấp Khu ủy tại vùng châu thổ sông ngòi T3.

Luồng nghiên cứu của học giả và tài liệu giải mật quốc tế: Các nhà sử học và cựu quan chức Mỹ như Gabriel Kolko (1991), Robert S. McNamara (1995), David Palmer (1987), Michael Maclear (1990), McGehee (1983), Robert Thompson (1965), Peter Francis Leahy (1990), Stanley Karnow (1990) đã tiếp cận cuộc chiến từ góc độ phân tích thất bại chiến lược của Mỹ. Gabriel Kolko khẳng định người Việt Nam "tiến hành một cuộc chiến bằng chính trị" và "nhân dân là quân đội, tất cả đều là chiến sĩ" [184, tr. 22]. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng McNamara thừa nhận: "Chúng ta đã không nhận ra được những hạn chế của các thiết bị quân sự kỹ thuật cao và hiện đại, lực lượng quân sự và học thuyết quân sự trong khi đối đầu với những phong trào nhân dân được thúc đẩy cao và không bình thường" [186, tr. 151].

Tranh luận học thuật cốt lõi và định vị công trình:

1. Bản chất của bạo lực cách mạng: Tranh luận giữa quan điểm giản đơn hóa bạo lực chỉ là xung đột vũ trang và quan điểm bạo lực tổng hợp. Luận án củng cố luận điểm rằng ĐTCT là bạo lực quần chúng có tổ chức, mang tính tiến công trực diện.
2. Hiệu quả của chiến lược bình định: Phía Mỹ/CQSG xem bình định là biện pháp kỹ trị, "tranh thủ khối óc và trái tim" bằng viện trợ kinh tế, nông thôn mới và tâm lý chiến (tài liệu Lầu Năm Góc 1971, David Palmer 1987). Ngược lại, thực tiễn chứng minh chương trình này sụp đổ vì tách rời thực tế xã hội và vấp phải sự kháng cự có tổ chức của quần chúng.
3. So sánh quốc tế:
   • So với nghiên cứu của Robert Thompson (1965) về mô hình "ấp chiến lược" (Strategic Hamlets) tại Malaya: Thompson cho rằng kinh nghiệm dồn dân lập Kampong ở Malaya có thể áp dụng tại Việt Nam. Tuy nhiên, Peter Francis Leahy (1990) chỉ ra sự thất bại tất yếu tại Việt Nam do mâu thuẫn sâu sắc với nông dân và sự hiện diện của mạng lưới chính trị cách mạng bám rễ trong lòng dân.
   • So với lý thuyết chiến tranh chống nổi dậy (Counter-insurgency - COIN) trong chiến tranh Algeria, phong trào ĐTCT tại Tây Nam Bộ độc đáo ở chỗ kết hợp "đội quân tóc dài", lực lượng chư tăng Khmer và gia đình binh sĩ ngụy thành một mũi giáp công binh vận làm tan rã đối phương từ bên trong.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Công trình luận án mang lại những bước tiến quan trọng trong việc làm giàu và phát triển lý luận chiến tranh cách mạng:

1. Mở rộng lý luận Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về Bạo lực cách mạng: Luận án chứng minh bạo lực cách mạng trong chiến tranh giải phóng không đồng nhất tuyệt đối với bạo lực quân sự. Bạo lực chính trị của quần chúng (thị uy, bãi thị, bao vây đồn bốt, đấu tranh pháp lý trực diện) tạo ra áp lực cưỡng bức phi vũ trang nhưng có sức công phá làm tê liệt bộ máy kìm kẹp của địch.
2. Khái quát hóa mô hình tương tác "Hai chân - Ba mũi - Ba vùng":
   • Proposition 1 (P1): ĐTCT đóng vai trò là "chân đứng" tạo thế, chuẩn bị chiến trường, bảo tồn lực lượng và tạo bàn đạp cho ĐTVT phát huy hiệu suất chiến đấu.
   • Proposition 2 (P2): Mũi chính trị kết hợp với mũi binh vận có khả năng chuyển hóa mâu thuẫn nội bộ quân đội Sài Gòn, vô hiệu hóa âm mưu "dùng người Việt đánh người Việt".
   • Proposition 3 (P3): Tại vùng đồng bằng sông nước, sự phân ranh "ba vùng" (giải phóng, tranh chấp, tạm chiếm) là động lực để chuyển hóa linh hoạt phương thức đấu tranh từ hợp pháp sang bất hợp pháp.
3. Đổi mới nhận thức về vai trò của cấp ủy trung gian (Khu ủy): Cấp Khu ủy không chỉ là cơ quan chấp hành mà là trung tâm sáng tạo nghệ thuật tác chiến, chuyển hóa chỉ thị vĩ mô thành các chiến dịch chính trị - binh vận cụ thể sát hợp với đặc tính văn hóa sông nước miền Tây.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp của ba nền tảng lý thuyết:

• Lý thuyết Chiến tranh nhân dân (People's War Theory): Đặt quần chúng nhân dân làm chủ thể trung tâm của bạo lực cách mạng.
• Lý thuyết Vận động nguồn lực (Resource Mobilization Theory): Giải thích cách thức Khu ủy TNB khai thác các thiết chế tôn giáo (300 ngôi chùa Khmer, thánh thất Cao Đài, tổ chức Phật giáo Hòa Hảo) và cấu trúc xã hội truyền thống để huy động sức người, sức của cho kháng chiến.
• Lý thuyết Xung đột bất đối xứng (Asymmetric Conflict Theory): Lý giải cách mạng Việt Nam bù đắp sự thiếu hụt về vũ khí công nghệ cao bằng sức mạnh chính trị - tinh thần và thế trận lòng dân.

Điều kiện biên (Boundary Conditions): Khung phân tích được xác lập trên vùng địa bàn đồng bằng sông nước ngập mặn, kênh rạch chia cắt phức tạp, cơ cấu dân cư đa sắc tộc (Kinh, Khmer, Hoa, Chăm) với truyền thống giao lưu văn hóa sâu sắc, tính cách bộc trực, trọng nghĩa khinh tài, và nền kinh tế nông nghiệp hàng hóa phát triển cao.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Hệ hình triết học (Epistemological Stance): Sử dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử kết hợp với hiện thực phê phán (Critical Realism). Nghiên cứu nhìn nhận phong trào ĐTCT là một thực tại lịch sử khách quan chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế, xã hội và đấu tranh giai cấp, được phản ánh qua lăng kính lãnh đạo của tổ chức Đảng.
• Phương pháp tiếp cận: Luận án kết hợp chặt chẽ giữa Phương pháp Lịch sử (tái hiện tiến trình sự kiện theo trình tự thời gian, đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể 1965–1975) và Phương pháp Lôgic (khái quát bản chất, vạch ra các mối liên hệ tất yếu, rút ra bài học quy luật).
• Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level Design):
  1. Cấp độ vĩ mô: Đường lối chiến lược của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và chỉ đạo trực tiếp của Trung ương Cục miền Nam.
  2. Cấp độ trung gian: Nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch tổ chức chiến dịch của Khu ủy Tây Nam Bộ (T3).
  3. Cấp độ vi mô: Hoạt động thực tiễn của Tỉnh ủy, Huyện ủy, Chi bộ xã và các cuộc đấu tranh trực diện của các tầng lớp nhân dân tại 8 tỉnh miền Tây.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Nguồn dữ liệu gốc (Primary Archival Sources):
  • Khai thác hệ thống Văn kiện Đảng toàn tập, các Nghị quyết BCH Trung ương (Nghị quyết 12 tháng 12/1965, Nghị quyết 154-NQ/TW tháng 1/1967, Chỉ thị Bộ Chính trị ngày 9/11/1968).
  • Tài liệu lưu trữ trực tiếp của Khu ủy Tây Nam Bộ, Ban Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Tây Nam Bộ kháng chiến, Bộ Tư lệnh Quân khu 9.
  • Tư liệu lịch sử Đảng bộ 8 tỉnh: Cần Thơ, Vĩnh Long, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Rạch Giá, Hà Tiên.
• Kỹ thuật tam giác hóa (Data & Source Triangulation): Đối chiếu chéo giữa văn kiện Đảng với tài liệu của đối phương (Báo cáo Lầu Năm Góc, tài liệu Vùng 4 chiến thuật CQSG, báo cáo của cơ quan CORDS, JUSPAO) và hồi ký của các tướng lĩnh, chính khách hai phía (Võ Văn Kiệt, Robert McNamara, David Palmer, William Westmoreland).
• Độ tin cậy và tính hợp lệ lịch sử (Historical Validity & Reliability): Sử dụng phương pháp phê phán sử liệu (nội văn và ngoại văn) để kiểm chứng tính xác thực của các số liệu về quân số, lương thực, số vụ biểu tình và thương vong, loại bỏ các thiên kiến chủ quan.

Data và phân tích

Luận án xử lý và phân tích hệ thống dữ liệu thực chứng phong phú:

• Dữ liệu kinh tế - vật lực: Diện tích canh tác 1.000.000 ha lúa vùng Tây Nam Bộ, sản lượng hàng năm 3–4 triệu tấn (chiếm 86% sản lượng lúa Nam Bộ, 72% toàn miền Nam); cung cấp cho Sài Gòn từ 380.000 đến 450.000 tấn gạo/năm; xuất khẩu 344.000 tấn gạo/năm (1959–1964); sản lượng lúa năm 1965 đạt 3.328.000 tấn [3, tr. 40].
• Dữ liệu nhân lực và quân số đối phương: Thống kê nguồn tuyển mộ quân của CQSG tại địa bàn (năm 1973 tuyển 84.000 quân; năm 1974 bổ sung 96.000 quân) [3, tr. 40].
• Dữ liệu tổ chức xã hội - tôn giáo: Mạng lưới 300 ngôi chùa với hơn 8.000 sư sãi Khmer [22, tr. 33]; hàng vạn tín đồ Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, Công giáo tham gia phong trào.
• Kỹ thuật phân tích: Áp dụng phân tích định tính chuyên sâu (Qualitative Content Analysis) kết hợp thống kê lịch sử mô tả (Descriptive Historical Statistics) để lượng hóa quy mô, tần suất và hiệu quả của các làn sóng đấu tranh chính trị.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Hóa giải mâu thuẫn địa - quân sự bằng đòn bẩy ĐTCT: Địa hình sông nước, sình lầy ngập mặn của Tây Nam Bộ gây trở ngại lớn cho việc cơ động vũ khí hạng nặng của cả hai phía. Khu ủy TNB đã biến bất lợi quân sự thành lợi thế cách mạng bằng cách đẩy mạnh ĐTCT thành mặt trận tiến công liên tục, biến mạng lưới kênh rạch thành hành lang giao liên và căn cứ lòng dân bất khả xâm phạm.
2. Nghệ thuật vận động tộc người và tôn giáo đạt đỉnh cao: Trước âm mưu chia rẽ Kinh - Khmer, mua chuộc sư sãi bằng viện trợ và xe cộ của CQSG, Khu ủy TNB đã thực hiện chính sách dân tộc - tôn giáo bình đẳng, tôn trọng tự do tín ngưỡng. Điển hình là việc huy động 300 ngôi chùa và 8.000 chư tăng Khmer cùng hàng triệu tín đồ Phật giáo, Hòa Hảo, Cao Đài đồng loạt xuống đường đòi bồi thường nhân mạng, chống bắn phá bừa bãi và chống bắt lính.
3. Phá sản chương trình bình định thông qua thế trận "cài răng lược": Luận án chỉ rõ sự phối hợp giữa "Đội quân tóc dài" và mũi binh vận đã trực tiếp công phá hệ thống "ấp chiến lược" và "ấp tân sinh". Điển hình là sự kiện 1.000 học sinh bãi khóa kết hợp 200 sạp quán bãi thị, hợp sức cùng hàng vạn nông dân bao vây đồn bốt, làm lung lay ý chí của bộ máy tề ngụy cơ sở [85, tr. 38].
4. Bản lĩnh độc lập, tự chủ và sáng tạo của Khu ủy Tây Nam Bộ: Do đặc thù xa Trung ương và liên lạc khó khăn, Khu ủy TNB (dưới sự chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo như Võ Văn Kiệt, Nguyễn Thành Thơ, Vũ Đình Liệu) đã thể hiện tinh thần tự lực rất cao. Nổi bật là giai đoạn sau Hiệp định Paris (1973), Khu ủy đã kiên quyết chỉ đạo lực lượng vũ trang và quần chúng trừng trị quân Sài Gòn lấn chiếm, giữ vững vùng giải phóng, tạo tiền đề vững chắc cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Implications đa chiều

• Đóng góp lý luận: Bổ sung luận cứ khoa học khẳng định tính hoàn bị của học thuyết chiến tranh nhân dân Việt Nam; chứng minh bạo lực chính trị quần chúng là công cụ giải quyết xung đột bất đối xứng hiệu quả trước các thế lực xâm lược có ưu thế tuyệt đối về công nghệ quân sự.
• Đóng góp phương pháp luận: Cung cấp khung phân tích đa chiều kết hợp giữa Lịch sử Đảng, Xã hội học tôn giáo và Khoa học quân sự, có thể chuyển giao để nghiên cứu các phong trào giải phóng dân tộc tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
• Hàm ý chính sách và thực tiễn:
  • Công tác Dân vận và Tôn giáo: Bài học về lắng nghe nguyện vọng thiết thực của nhân dân, tôn trọng bản sắc văn hóa tộc người (đặc biệt là đồng bào Khmer Nam Bộ) để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • Xây dựng thế trận lòng dân: Vận dụng kinh nghiệm "bốn bám" để xây dựng hệ thống phòng thủ khu vực, thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân vững chắc tại địa bàn chiến lược Tây Nam Bộ trong bối cảnh mới.

---

Limitations và Future Research

• Hạn chế nghiên cứu:
  1. Phạm vi đối tượng: Luận án chủ động khu biệt không nghiên cứu phong trào ĐTCT trong hệ thống nhà tù, trại giam của CQSG tại Tây Nam Bộ do đặc thù tư liệu và cơ chế đấu tranh chuyên biệt.
  2. Hạn chế về nguồn tư liệu cơ sở: Một số tài liệu lưu trữ của các Chi bộ xã, ấp thuộc vùng tranh chấp ác liệt bị thất lạc hoặc hủy hoại do chiến tranh bom đạn.
  3. Mức độ lượng hóa: Việc thống kê chính xác tuyệt đối số lượng các cuộc biểu tình tự phát quy mô nhỏ tại các vùng hẻo lánh gặp khó khăn do tính chất bí mật của chiến tranh.
• Chương trình nghị sự nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):
  • Hướng 1: Nghiên cứu so sánh đối sánh (Comparative Study) phong trào ĐTCT giữa Quân khu 9 (Tây Nam Bộ) và Quân khu 8 (Trung Nam Bộ) giai đoạn 1965–1975.
  • Hướng 2: Nghiên cứu chuyên khảo vi lịch sử (Micro-history) về vai trò của "Đội quân tóc dài" và phụ nữ các dân tộc thiểu số Tây Nam Bộ qua các cuộc phỏng vấn lịch sử truyền khẩu (Oral History).
  • Hướng 3: Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) để số hóa và lập bản đồ không gian mạng lưới căn cứ kháng chiến và các tuyến biểu tình chính trị tại vùng đồng bằng sông Cửu Long.
  • Hướng 4: Phân tích chuyên sâu tác động của các chương trình tâm lý chiến Mỹ (JUSPAO, CORDS) và phản ứng thích ứng của hệ thống Tuyên huấn Khu ủy Tây Nam Bộ.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật (Academic Impact): Công trình là nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực, có độ tin cậy khoa học cao phục vụ nghiên cứu và giảng dạy chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Quân sự tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, các trường đại học và cao đẳng trên toàn quốc.
• Tác động chính sách (Policy Influence): Cung cấp cơ sở khoa học lịch sử cho Ban Dân vận Trung ương, Ban Tôn giáo Chính phủ và Tỉnh ủy các tỉnh Tây Nam Bộ trong việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Khmer, Chăm, Hoa và phát huy vai trò của các tổ chức tôn giáo trong khối đại đoàn kết.
• Giá trị xã hội và quốc tế (Societal & International Benefits): Tôn vinh truyền thống yêu nước kiên cường của nhân dân miền Tây; khẳng định tính ưu việt của nghệ thuật chiến tranh giải phóng Việt Nam trước cộng đồng học thuật quốc tế.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới nghiên cứu lịch sử: Tiếp cận nguồn tư liệu lưu trữ có hệ thống và khung phân tích chuyên sâu về sự lãnh đạo của Đảng cấp khu vực.
• Giảng viên các trường Chính trị, Đại học: Sử dụng làm giáo trình, tài liệu chuyên khảo giảng dạy về đường lối kháng chiến và phương pháp cách mạng Việt Nam.
• Cán bộ lãnh đạo, quản lý vùng Tây Nam Bộ: Rút ra các bài học thực tiễn về công tác vận động quần chúng, xử lý hài hòa quan hệ dân tộc - tôn giáo trong phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh biên giới Tây Nam.
• Cơ quan tham mưu Quốc phòng - An ninh: Tham khảo nghệ thuật xây dựng "thế trận lòng dân" và phòng thủ khu vực trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã phát triển lý thuyết nào?

Đóng góp độc đáo nhất là việc luận chứng và mô hình hóa thành công luận điểm: Đấu tranh chính trị là một hình thức bạo lực cách mạng tiến công chiến lược độc lập và hoàn chỉnh, phát triển sáng tạo lý luận Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về bạo lực cách mạng. Luận án đã bác bỏ quan điểm phiến diện coi bạo lực chỉ là xung đột vũ trang, chứng minh rằng sự kết hợp giữa lực lượng chính trị quần chúng và lực lượng vũ trang tạo ra sức mạnh tổng hợp làm sụp đổ bộ máy thống trị của chủ nghĩa thực dân mới.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với các công trình trước đây?

So với công trình của Phí Văn Thức (2006) chỉ nghiên cứu ĐTCT ở 3 đô thị lớn (Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng) hay công trình của Hà Minh Hồng (2000) tập trung vào khía cạnh chống phá bình định, luận án này tiên phong áp dụng Phương pháp phân tích đa tầng (Multi-level Analysis) kết hợp Tam giác hóa tư liệu lịch sử (Data Triangulation). Công trình đối chiếu đồng thời ba hệ thống dữ liệu: Văn kiện Đảng/Khu ủy T3, Tài liệu quân sự - tình báo đối phương (Mỹ/VNCH), và Hồi ký - nhân chứng lịch sử thực địa.

3. Phát hiện bất ngờ và thú vị nhất từ dữ liệu thực chứng?

Phát hiện bất ngờ nhất là năng lực tự chủ và phản ứng chiến lược nhanh nhạy của Khu ủy T3 trước các kế hoạch tâm lý chiến của Mỹ. Mặc dù Mỹ đổ hàng triệu USD viện trợ, xây trạm xá, phát máy nông nghiệp và tìm cách mua chuộc 300 chùa Khmer, nhưng Khu ủy đã khéo léo chuyển hóa các thiết chế này thành nơi nuôi giấu cán bộ và trung tâm chỉ đạo biểu tình hợp pháp, biến "ấp tân sinh" của đối phương thành "làng chiến đấu" ngầm của cách mạng.

4. Giao thức sao chép và kiểm chứng nguồn tư liệu (Replication Protocol)?

Nghiên cứu xác lập quy trình tra cứu minh bạch:

• Hệ thống văn kiện Đảng: Tra cứu tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III và Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.
• Tư liệu Khu ủy T3 và Quân khu 9: Lưu trữ tại Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam và Bảo tàng Lực lượng Vũ trang Đồng bằng Sông Cửu Long.
• Số liệu thống kê dân sinh - kinh tế: Đối chiếu trong các báo cáo kinh tế của chính quyền Sài Gòn (1959–1975) và tài liệu tổng kết chiến tranh của TƯCMN.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo từ nền tảng luận án?

Xây dựng đề án nghiên cứu liên ngành cấp Quốc gia về: "Nghệ thuật phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thế trận lòng dân tại vùng đồng bằng sông Cửu Long: Từ bài học lịch sử kháng chiến đến chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới", tích hợp công nghệ bản đồ số di sản kháng chiến và số hóa toàn bộ kho tư liệu truyền khẩu các nhân chứng lịch sử Khu Tây Nam Bộ.

---

Kết luận

1. Tổng kết lịch sử toàn diện: Luận án đã phục dựng một cách khoa học, khách quan và hệ thống toàn bộ quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào ĐTCT từ năm 1965 đến năm 1975, làm sáng rõ vai trò của một cấp ủy chiến trường trong việc hiện thực hóa đường lối của Đảng.
2. Khẳng định tính đúng đắn của phương châm "hai chân - ba mũi": Thực tiễn chiến trường Tây Nam Bộ khẳng định ĐTCT là nhân tố quyết định bảo đảm cho ĐTVT đứng chân vững chắc, tạo nên thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp, đánh bại hoàn toàn hai chiến lược "Chiến tranh cục bộ" và "Việt Nam hóa chiến tranh".
3. Phát huy sáng tạo truyền thống dân tộc: Sự lãnh đạo của Khu ủy TNB là mẫu mực của nghệ thuật đại đoàn kết dân tộc, quy tụ đồng bào Kinh, Khmer, Hoa, Chăm và các tôn giáo lớn (Phật giáo, Hòa Hảo, Cao Đài, Công giáo) vào mặt trận chung giải phóng dân tộc.
4. Đúc kết 4 nhóm bài học kinh nghiệm sâu sắc:
   • Luôn kiên định nguyên tắc bạo lực cách mạng, nắm vững quy luật kết hợp chặt chẽ giữa ĐTCT và ĐTVT.
   • Nắm vững đặc điểm địa bàn, đi sâu sát cơ sở, xuất phát từ quyền lợi dân sinh, dân chủ thiết thực của quần chúng để xây dựng phong trào.
   • Xây dựng Đảng bộ vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đề cao tính chủ động, linh hoạt và bản lĩnh tự chịu trách nhiệm của cấp ủy địa phương.
   • Thực hiện nhất quán chính sách dân tộc, tôn giáo, chăm lo xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc.
5. Giá trị thời đại trường tồn: Những kinh nghiệm lịch sử từ sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ giai đoạn 1965–1975 tiếp tục là cẩm nang vô giá soi sáng công tác xây dựng Đảng, củng cố quốc phòng - an ninh và phát triển bền vững vùng đất Tây Nam Bộ trong công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án; Chương 2: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị chống chiến lược “chiến tranh cục bộ” (1965-1968); Chương 3: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” (1969-1975); Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Công trình nghiên cứu trong nƣớc 1.

Công trình nghiên cứu về phong trào đấu tranh chính trị ở miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) Công trình “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa xã hội, tiến lên giành những thắng lợi mới” của Lê Duẩn (1976), công trình tổng kết những vấn đề lý luận về chiến tranh nhân dân và kinh nghiệm của Đảng trong lãnh đạo cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, trong đó kinh nghiệm chỉ đạo ĐTCT là một trong những nội dung quan trọng. Khẳng định sự sáng tạo của phương pháp cách mạng, công trình cho rằng: “Khái quát chung lại, có thể nói bạo lực cách mạng phải dựa vào hai lực lượng: lực lượng quân sự, lực lượng chính trị, và bao gồm hai hình thức đấu tranh: đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị và sự kết hợp giữa hai hình thức ấy” [33, tr. Công trình “Chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân” của Văn Tiến Dũng (1979) góp phần làm sáng rõ nhiều vấn đề về chỉ đạo kháng chiến của Đảng, cũng như về lý luận và thực tiễn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và phong đấu tranh chính trị ở miền Nam Việt Nam nói chung [35]. Công trình “Phong trào đấu tranh chống Mỹ của giáo chức, học sinh, sinh viên Sài Gòn” của Hồ Hữu Nhựt (1984), tác giả phân tích quá trình đấu tranh chống chính sách giáo dục thực dân mới của Mỹ trong giới giáo chức, học sinh, sinh viên Sài Gòn từ năm 1955 đến năm 1975 [150].

Công trình “Cuộc chiến tranh xâm lược thực dân mới của đế quốc Mỹ ở Việt Nam”, do Viện Lịch sử quân sự Việt Nam biên soạn (1991) đã phân tích sâu sắc bối cảnh, quá trình đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam và xác định: 7 cuộc kháng chiến chống Mỹ là thách thức lớn nhất, ác liệt nhất đối với dân tộc. Nhân dân Việt Nam đã phải đương đầu với đế quốc hùng mạnh nhất. Công trình khắc họa quá trình nhân dân Việt Nam kháng chiến qua các phong trào đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao, làm thất bại âm mưu thi hành chính sách thực dân mới của đế quốc Mỹ [175]. Công trình “Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước: Thắng lợi và bài học” của Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị (1995), công trình đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về ĐTCT, làm rõ vai trò, cơ sở, hình thức tiến hành ĐTCT trong ba mũi giáp công: “Ở miền Nam, chiến tranh nhân dân phát triển sâu rộng trên cả 3 vùng chiến lược, các hình thức vũ trang, đấu tranh chính trị, ba mũi giáp công trên các chiến trường cũng phát triển mạnh” [19, tr.

Về vai trò của ĐTCT, công trình chỉ rõ: “Đấu tranh chính trị của quần chúng cũng là một hình thức đấu tranh cơ bản có tác dụng quyết định trong tất cả các giai đoạn phát triển của cách mạng miền Nam và đối với thắng lợi của cuộc chống Mỹ, cứu nước” [19, tr. 153]; đồng thời “Kết hợp hai mặt ĐTQS và ĐTCT là vấn đề cơ bản có tính quy luật trong phương pháp cách mạng miền Nam, đồng thời là đặc điểm nổi bật tạo nên sức mạnh vô địch của chiến tranh nhân dân Việt Nam chống chiến tranh xâm lược thực dân mới của đế quốc Mỹ” [19, tr. Công trình “Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam”, tập 2 của Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh (1995), làm rõ đường lối của Đảng trong kháng chiến chống Mỹ (1954-1975), đề cập đến các phong trào ĐTCT trên chiến trường miền Nam. Công trình khẳng định: “Phong trào đấu tranh chính trị của đông đảo quần chúng có sức tiến công và tạo ra thế uy hiếp địch rất to lớn; các đoàn thể quần chúng cách mạng thực sự là những đội quân đấu tranh chính trị chống địch ở khắp nông thôn và thành thị”, công trình đánh giá cao vai trò của ĐTCT đối với sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, do đó, “thường xuyên chú trọng việc xây dựng lực lượng 8 chính trị” [178, tr.

145] là bài học quan trọng trong công tác lãnh đạo cách mạng của Đảng ở miền Nam. Công trình “Chiến tranh cách mạng Việt Nam (1945-1975) Thắng lợi và bài học”, Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh, trực thuộc Bộ Chính trị (2000) đã tổng kết quá trình Đảng lãnh đạo các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc, rút ra những bài học kinh nghiệm qua thời kỳ 30 năm chiến đấu của nhân dân. Về vai trò của đấu tranh chính trị, công trình đã khẳng định: Thực tiễn cách mạng Việt Nam chứng tỏ sự phát triển mới về quan điểm bạo lực. Điểm mới ở đây là “bạo lực không chỉ có hình thức duy nhất là đấu tranh vũ trang mà nhất thiết cần có lực lượng chính trị và đấu tranh chính trị.

Không có lực lượng chính trị và đấu tranh chính trị thì đấu tranh vũ trang và lực lượng vũ trang không thể giành thắng lợi” [20, tr. Đã có những nhận thức hạn hẹp chỉ quy bạo lực vào hình thức vũ trang, nói cách khác, chỉ có hình thức đấu tranh bằng vũ trang mới được coi là bạo lực. Bạo lực có thể được thể hiện và thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Bạo lực cách mạng phải dựa vào hai lực lượng, lực lượng quân sự và lực lượng chính trị, bao gồm hai loại hình đấu tranh: đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị và sự kết hợp giữa hai loại hình ấy.

Công trình “Phong trào chống phá bình định nông thôn ở Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1969-1975)”, tác giả Hà Minh Hồng (2000) đã dựng lại thực tế diễn biến cuộc kháng chiến giai đoạn này từ góc độ trận tuyến bình định - chống phá bình định ở chiến trường Nam Bộ, phân tích, lý giải những vấn đề về nội dung, vai trò, đặc điểm, cùng những yếu tố ảnh hưởng của vấn đề này đến sự phát triển của cuộc kháng chiến tại đây, góp phần đánh giá cuộc kháng chiến của nhân dân ở Nam Bộ [72]. Công trình “Khu VI kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)” của Viện Lịch sử Đảng (2002), làm rõ trong quá trình lãnh đạo kháng chiến, các cấp ủy Đảng ở Khu VI rất coi trọng ĐTCT, đặc biệt chú trọng “xây dựng 9 nòng cốt, phát động quần chúng đối với vùng yếu, vùng trắng, dùng phương thức đội vũ trang công tác để mở phong trào, kết hợp với vận dụng các khả năng công khai hợp pháp” [173, tr. Công trình “Về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước” của Văn Tiến Dũng (2005), tác giả đã tổng kết sự lãnh đạo của Đảng đối với cuộc KCCMCN. Trong đó, tập trung vào một số nội dung: về đường lối chiến lược, sách lược, về xây dựng Đảng và tổ chức lực lượng, về phương pháp đấu tranh giải phóng miền Nam, về ý nghĩa thắng lợi và bài học kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam của Đảng.

Ở công trình này, chiến trường Tây Nam Bộ được đề cập trong tổng thể chung của cách mạng toàn miền Nam [36]. Công trình “Miền Nam giữ vững thành đồng” của Trần Văn Giàu (2006), đã có những phân tích về phong trào ĐTCT trên toàn miền Nam, tác giả chỉ ra rằng: “phong trào đã đoàn kết được rộng rãi hơn trước, chẳng những huy động được nông dân mà còn lôi cuốn được cả những người thuộc tầng lớp trên tham gia, được sự tham gia tích cực của sư sãi người dân tộc Khơ-me, các nhà tu hành theo đạo Cao Đài, đạo Phật và cả tín đồ Công giáo nữa” [61, tr. Công trình “Tổng tập luận văn” của Võ Nguyên Giáp (2006) đưa ra nhiều vấn đề lý luận về ĐTCT, mối quan hệ giữa ĐTCT và ĐTQS. Về định nghĩa ĐTCT, công trình viết: “ĐTCT ở đây nói theo nghĩa hẹp để phân biệt với đấu tranh vũ trang, nghĩa là các hình thức đấu tranh của đông đảo quần chúng nhân dân không cầm vũ khí như bãi công, bãi chợ, bãi khóa, mít tinh, biểu tình, thị uy,… Dựa vào sức mạnh của chính nghĩa và lực lượng đoàn kết, có tổ chức của đông đảo quần chúng, các cuộc đấu tranh này thông thường được tiến hành trong điều kiện hợp pháp, nửa hợp pháp hoặc biến thế bất hợp pháp thành thế hợp pháp cách mạng, nhằm đạt mục đích nhất định về chính trị, kinh tế, văn hóa hoặc có khi cả về quân sự” [60, tr.

10 Công trình “Lịch sử Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam”, quyển II (1954-1975) của tác giả Trần Hậu (2007) đã phục dựng hoàn cảnh lịch sử, sự ra đời, mục đích, cương lĩnh hoạt động của các hình thức mặt trận dân tộc thống nhất trên phạm vi cả nước giai đoạn 1954-1975, trong đó đề cập đến Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam nói chung và ở Tây Nam Bộ nói riêng. Thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất chính là biện pháp cụ thể để các cấp ủy Đảng tập hợp, đoàn kết các lực lượng đấu tranh cho các mục tiêu cách mạng [64]. Công trình “Nam Bộ 1945-1975 Những góc nhìn từ lịch sử chiến tranh cách mạng” của tác giả Hà Minh Hồng (2008), đưa ra những nhận xét về điểm nổi bật trong phong trào chống bình định và ĐTCT ở Nam Bộ [73]. Công trình “Tết Mậu Thân 1968 - Bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước” của tác giả Hồ Khang (2008), tái hiện bối cảnh lịch sử, thế, lực, thời giữa quân giải phóng và quân Mỹ - quân đội VNCH; chủ trương, kết quả thực hiện tại các chiến trường, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 [84].

Công trình “Lịch sử Nam Bộ kháng chiến (1954 - 1975)”, tập 2, Hội đồng Chỉ đạo biên soạn Lịch sử Nam Bộ kháng chiến (2010), đây là công trình khắc họa các phong trào đấu tranh của quân và dân Nam Bộ dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng.