Quá Trình Đấu Tranh Giữ Gìn Và Xây Dựng Lực Lượng Cách Mạng Ở Nam Bộ (1954-1960)

Luận án tiến sĩ kỹ thuật nghiên cứu Quá trình đấu tranh giữ gìn và xây dựng lực lượng cách mạng tiến tới đồng khởi ở nam bộ 1954 1960, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Thái Văn Thơ
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Sơn Đài
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Quá Trình Đấu Tranh Giữ Gìn Và Xây Dựng Lực Lượng Cách Mạng, Tiến Tới Đồng Khởi Ở Nam Bộ (1954 - 1960)
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về Đấu Tranh Giữ Gìn Lực Lượng Cách Mạng Ở Nam Bộ 1954 1960

Giai đoạn 1954-1960 là thời kỳ quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đặc biệt là ở Nam Bộ. Sau Hiệp định Genève, tình hình chính trị tại miền Nam trở nên căng thẳng. Chính quyền Sài Gòn dưới sự hỗ trợ của Mỹ đã tiến hành nhiều biện pháp đàn áp nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng. Trong bối cảnh đó, nhân dân Nam Bộ đã không ngừng đấu tranh để giữ gìn và xây dựng lực lượng cách mạng, tạo tiền đề cho phong trào Đồng Khởi sau này.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị ở Nam Bộ sau 1954

Sau Hiệp định Genève, Nam Bộ trở thành tâm điểm của cuộc chiến tranh lạnh giữa hai miền Nam - Bắc. Chính quyền Sài Gòn đã thực hiện nhiều chính sách khủng bố nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng, dẫn đến sự cần thiết phải duy trì và phát triển lực lượng cách mạng tại đây.

1.2. Vai trò của lực lượng cách mạng trong giai đoạn này

Lực lượng cách mạng ở Nam Bộ không chỉ bao gồm quân đội mà còn có sự tham gia của quần chúng nhân dân. Họ đã đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động đấu tranh, giữ gìn tinh thần cách mạng và phát triển lực lượng.

II. Những Thách Thức Đối Với Lực Lượng Cách Mạng Ở Nam Bộ 1954 1960

Trong giai đoạn này, lực lượng cách mạng ở Nam Bộ phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự đàn áp khốc liệt từ chính quyền Sài Gòn và sự can thiệp của Mỹ đã tạo ra một môi trường đầy khó khăn cho các hoạt động cách mạng.

2.1. Âm mưu và hành động của Mỹ Diệm

Chính quyền Sài Gòn đã thực hiện nhiều chiến dịch quân sự nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng. Các âm mưu này không chỉ nhằm vào quân đội mà còn nhắm đến các tổ chức quần chúng, gây ra nhiều tổn thất cho lực lượng cách mạng.

2.2. Tình hình lực lượng cách mạng sau Hiệp định Genève

Sau Hiệp định Genève, lực lượng cách mạng ở Nam Bộ bị tổn thất nặng nề. Nhiều cán bộ, chiến sĩ bị bắt bớ, khủng bố, dẫn đến sự suy giảm về số lượng và tinh thần chiến đấu.

III. Phương Pháp Đấu Tranh Giữ Gìn Lực Lượng Cách Mạng Ở Nam Bộ 1954 1960

Để đối phó với các thách thức, lực lượng cách mạng ở Nam Bộ đã áp dụng nhiều phương pháp đấu tranh đa dạng và sáng tạo. Những phương pháp này không chỉ giúp duy trì lực lượng mà còn tạo ra sức mạnh tổng hợp trong cuộc đấu tranh.

3.1. Đấu tranh chính trị và vũ trang

Lực lượng cách mạng đã kết hợp giữa đấu tranh chính trị và vũ trang để tạo ra sức mạnh tổng hợp. Các hoạt động chính trị như biểu tình, tuyên truyền được thực hiện song song với các hoạt động vũ trang nhằm bảo vệ lực lượng.

3.2. Tổ chức các căn cứ địa

Việc tái lập các căn cứ địa là một trong những phương pháp quan trọng giúp lực lượng cách mạng duy trì hoạt động. Các căn cứ này không chỉ là nơi trú ẩn mà còn là điểm xuất phát cho các hoạt động đấu tranh.

IV. Kết Quả Đấu Tranh Giữ Gìn Lực Lượng Cách Mạng Ở Nam Bộ 1954 1960

Quá trình đấu tranh giữ gìn lực lượng cách mạng ở Nam Bộ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Những thành công này không chỉ giúp duy trì lực lượng mà còn tạo ra tiền đề cho phong trào Đồng Khởi sau này.

4.1. Tăng cường sức mạnh của lực lượng cách mạng

Nhờ vào các phương pháp đấu tranh hiệu quả, lực lượng cách mạng đã có sự phát triển mạnh mẽ về số lượng và chất lượng. Điều này giúp họ có đủ sức mạnh để đối phó với các cuộc tấn công từ chính quyền Sài Gòn.

4.2. Tạo ra phong trào Đồng Khởi

Kết quả của quá trình đấu tranh giữ gìn lực lượng đã dẫn đến phong trào Đồng Khởi vào năm 1960. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam.

V. Kết Luận Về Đấu Tranh Giữ Gìn Lực Lượng Cách Mạng Ở Nam Bộ 1954 1960

Quá trình đấu tranh giữ gìn và xây dựng lực lượng cách mạng ở Nam Bộ trong giai đoạn 1954-1960 đã để lại nhiều bài học quý giá. Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử mà còn có thể áp dụng cho các cuộc đấu tranh hiện tại.

5.1. Bài học về sự đoàn kết

Sự đoàn kết giữa các lực lượng cách mạng là yếu tố quyết định đến thành công. Việc tập hợp đông đảo quần chúng tham gia vào cuộc đấu tranh đã tạo ra sức mạnh tổng hợp.

5.2. Tinh thần sáng tạo trong đấu tranh

Tinh thần sáng tạo trong việc áp dụng các phương pháp đấu tranh là bài học quan trọng. Lực lượng cách mạng đã biết linh hoạt điều chỉnh chiến lược để phù hợp với tình hình thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu phong trào Đồng Khởi toàn miền Nam Việt Nam” - là ngọn cờ đầu của phong trào Đồng Khởi ở miền Nam, “tạo nên một mẫu mực điển hình cho nhân dân miền Nam học tập và rút kinh nghiệm Đồng Khởi giành chính quyền về tay mình”. Tác giả Quỳnh Cư trong bài viết Tìm hiểu về “đội quân chính trị” của quần chúng trong cách mạng miền Nam (1954 - 1975) đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử số 3 năm 1980 trình bày và phân tích về quá trình phát triển của lực lượng ĐTCT. Đồng thời tác giả bài viết còn nêu lên đặc điểm và vai trò của lực lượng chính trị trong sự phát triển của cách mạng miền Nam. Nhóm tác giả Cao Văn Lượng, Phạm Quang Toàn, Quỳnh Cư trong Tìm hiểu phong trào Đồng Khởi ở miền Nam Việt Nam, xuất bản năm 1981 của NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội trình bày khá đầy đủ và sinh động về phong trào Đồng Khởi nổ ra khắp miền Nam chống chế độ Mỹ - Diệm trong những năm 1959 - 1960.

Cụ thể, các tác giả trình bày, phân tích khái quát những vấn đề chính như quá trình 15 phát triển của phong trào Đồng Khởi với các chính sách của Mỹ - Diệm đối với nông dân miền Nam Việt Nam; phong trào cách mạng ở nông thôn miền Nam trong những năm 1954 - 1959; diễn biến của phong trào Đồng Khởi những năm 1959 - 1960 trên toàn miền Nam; phân tích khái quát những ngọn cờ Đồng Khởi tiêu biểu ở miền Nam như cuộc khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi, Đồng Khởi ở Bến Tre; ý nghĩa, tác động và một số bài học kinh nghiệm trong phong trào Đồng Khởi ở miền Nam Việt Nam những năm 1959 - 1960. Năm 1985, Tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội, số 29 đăng bài viết Đấu tranh chính trị - Một hình thức đấu tranh cơ bản, một mũi tiến công sắc bén của cách mạng và chiến tranh cách mạng miền Nam của tác giả Nguyễn Thị Định. Tác giả bài viết phân tích tầm quan trọng của ĐTCT, sử dụng ĐTCT làm mũi nhọn tiến công sắc bén của cách mạng vào CQSG ở miền Nam. Tác giả Nguyễn Thị Định - là “người trong cuộc” nên “phản ánh sinh động phong trào ĐTCT của nhân dân miền Nam dưới sự lãnh đạo kiên quyết và linh hoạt của Đảng, kể từ sau Hiệp định Genève 1954 cho đến thắng lợi hoàn toàn giải phóng miền Nam, qua các giai đoạn phát triển khác nhau của cách mạng”.

Tác giả bài viết cũng khẳng định “ĐTCT không chỉ là cơ sở của ĐTVT, hỗ trợ cho ĐTVT mà là một hình thức đấu tranh cơ bản trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, là một mũi tiến công sắc bén, cùng với ĐTVT quyết định thắng lợi của cuộc cách mạng và chiến tranh cách mạng miền Nam”. Năm 1991, quyển sách Lịch sử cách mạng miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954 - 1960 của tác giả Cao Văn Lượng được NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội ấn hành. Nội dung sách khái quát cơ bản về nguyên nhân, diễn tiến và kết quả của cuộc đấu tranh cách mạng chống đế quốc Mỹ xâm lược và CQSG của quân và dân miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954 - 1960. Tác phẩm đề cập đến những âm mưu, hành động xâm lược miền Nam của chính quyền Mỹ, quá trình khai sinh ra chính quyền VNCH, các hành động khủng bố, đàn áp ác liệt của CQSG đến LLCM, nhân dân miền Nam cũng như đến các giáo phái, đảng phái đối lập, đồng thời còn trình bày về những diễn biến chính trong phong trào Đồng Khởi của quân và dân miền Nam 16 Việt Nam.

Cuốn sách Chung một bóng cờ (Về Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam) do NXB Chính trị quốc gia ấn hành năm 1993 là công trình tập hợp nhiều bài viết về quá trình hình thành, hoạt động và phát triển của MTDTGPMNVN. Tác phẩm được hình thành từ nhiều bài viết dưới hình thức mô tả hoặc những hồi tưởng của những “người trong cuộc” về những việc đã làm, những gian khổ đã trải qua; những tình huống phức tạp phải đối phó; những sự kiện được tham dự; những chiến công, những đóng góp cùng những mất mát của đồng đội và bản thân; những hân hoan và niềm vinh dự trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975). Quyển sách Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước: Thắng lợi và bài học do Ban Chỉ đạo Tổng kết Chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị biên soạn và được NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội ấn hành năm 1995. Tác phẩm tổng kết cơ bản về những thắng lợi cũng như những bài học kinh nghiệm đấu tranh của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975).

Quyển sách là công trình tổng kết sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam. Năm 1995, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội ấn hành quyển sách Lịch sử Việt Nam 1954 - 1965, do tác giả Cao Văn Lượng (chủ biên). Công trình trình bày có hệ thống và tương đối toàn diện về lịch sử Việt Nam trong giai đoạn 1954 - 1965, cụ thể là lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam trên cả hai miền Nam - Bắc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam. Cuốn sách thể hiện khá khách quan những thắng lợi lớn, những thành tựu đạt được cũng như phân tích những sai lầm, thiếu sót trong quá trình đấu tranh cách mạng, đồng thời phân tích những nguyên nhân và một số bài học kinh nghiệm đấu tranh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước giai đoạn 1954 - 1965 của nhân dân Việt Nam.

Quyển hồi ký Tâm sự tướng lưu vong của Hoành Linh Đỗ Mậu được NXB Công an Nhân dân ấn hành năm 1998. Hồi ký khắc họa rõ nét, sinh động những 17 năm tháng hoạt động trong cuộc đời binh nghiệp của vị tướng từng phục vụ trong CQSG - Đỗ Mậu. Tác phẩm khái quát được quá trình hình thành, phát triển, những mâu thuẫn xuất hiện trong chính quyền họ Ngô và cuối cùng là sự sụp đổ của CQSG sau gần hai thập kỷ tồn tại ở Nam Việt Nam. Năm 2005, NXB Quân đội Nhân dân xuất bản cuốn Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm của tác giả Trần Văn Trà.

Quyển sách là “tập hợp có chọn lọc những tập hồi ký, chuyên luận của cố Thượng tướng Trần Văn Trà viết về những năm tháng chiến đấu anh dũng của quân và dân Việt Nam - trực tiếp là quân và dân Nam Bộ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược”; những điều tác giả chiêm nghiệm, rút ra từ hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam mà tác giả muốn cùng các thế hệ người Việt Nam hôm nay và ngày mai suy ngẫm. Cuốn sách Nhà Trắng với cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của tác giả Trần Trọng Trung được NXB Chính trị quốc gia ấn hành năm 2005. Tác phẩm khái quát tương đối đầy đủ quá trình dính líu, can thiệp và trực tiếp xâm lược Việt Nam của chính quyền Mỹ. Tác giả cũng phân tích khá cơ bản quá trình xây dựng QĐSG trở thành công cụ chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ.

Nhà Trắng với cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam là một quyển sách trình bày, phân tích khá toàn diện bộ máy và những nỗ lực chiến tranh của chính quyền Mỹ cũng như CQSG trong chiến tranh Việt Nam (1954 - 1975). Trong Cuộc Đồng Khởi kỳ diệu ở miền Nam Việt Nam của tác giả Lê Hồng Lĩnh được NXB Đà Nẵng ấn hành năm 2006 cũng trình bày cơ bản về cuộc Đồng Khởi của quân và dân miền Nam trong những năm 1959 - 1960. Quyển sách khái quát về những vấn đề như quá trình chuyển quân tập kết; sắp xếp bố trí lại lực lượng ở miền Nam; quá trình Pháp chuyển quân tập kết; Mỹ hắt chân Pháp và áp đặt chủ nghĩa thực dân mới ở miền Nam; các quốc sách của Mỹ - Diệm; quá trình chuyển hướng phương thức đấu tranh ở miền Nam; phong trào Đồng Khởi ở miền Đông Nam Bộ, Trung Nam Bộ và miền Tây Nam Bộ cũng được đề cập, khái quát. Công trình nghiên cứu khá công phu, cơ bản về hoàn cảnh, nguyên nhân cũng như trình bày diễn biến của phong trào Đồng Khởi ở miền Nam.

18 Năm 2012, NXB Chính trị - Hành chính xuất bản sách Miền Nam - 21 năm kháng chiến chống Mỹ. Quyển sách không chỉ đề cập đến quá trình đấu tranh mạnh mẽ của quân và dân miền Nam chống đế quốc Mỹ xâm lược mà còn có sự nhận xét, đánh giá của lãnh đạo các nước, các chính khách, nhà quân sự Mỹ, nhà văn, nhà báo, các học giả nước ngoài về chiến tranh Việt Nam (1954 - 1975). Bộ sách Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975) gồm 9 tập, do Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam biên soạn được NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội xuất bản năm 2013. Công trình nghiên cứu này khái quát khá sinh động, sâu sắc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam.

Trong hai tập 1 và 2, bộ sách đề cập đến nguyên nhân chiến tranh, diễn tiến quá trình đấu tranh của nhân dân Việt Nam chống chế độ Mỹ - Diệm, đặc biệt là quá trình đấu tranh của quân và dân Nam Bộ giai đoạn 1954 - 1960 được trình bày và phân tích khái quát các vấn đề như tình hình Nam Bộ sau Hiệp định Genève 1954; quá trình tập kết chuyển quân của bộ đội cách mạng; quá trình “sinh thành” chính quyền VNCH ở Sài Gòn; các hành động khủng bố, đàn áp khốc liệt của CQSG đến các đảng phái, giáo phái chống đối; quá trình đấu tranh giữ gìn LLCM ở miền Nam; phong trào Đồng Khởi ở miền Nam những năm 1959 - 1960… 1. Nhóm công trình khoa học về cuộc kháng chiến chống Mỹ ở các địa phương Nam Bộ Năm 1974, bài viết Vài nét về đấu tranh võ trang và lực lượng võ trang ở Nam Bộ trước cuộc Đồng Khởi 1959 - 1960 của tác giả Việt Hồng đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, số 155. Tác giả trình bày cơ bản về các hoạt động ĐTVT và sự phát triển của lực lượng vũ trang ở Nam Bộ trước thời điểm Đồng Khởi. Nội dung bài viết nêu bật quá trình hình thành các hình thức ĐTVT và sự hình thành các lực lượng vũ trang chống CQSG; trình bày và phân tích quá trình “củng cố và phát triển của các lực lượng vũ trang ở Nam Bộ những năm 1957 - 1958”; thời kỳ phát triển vượt bậc của ĐTVT và lực lượng vũ trang trước thời điểm Đồng Khởi những năm 1959 - 1960.