đặt vấn đề con ngƣời, chiến lƣợc con ngƣời, nguồn nhân lực chất lƣợng cao là đòn bẩy của các vấn đề kinh tế - xã hội. Đó là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, yêu cầu của việc phát 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển nguồn nhân lực là phải chuẩn bị một nguồn nhân lực phục vụ cả 3 nền kinh tế: kinh tế nông nghiệp, kinh tế công nghiệp và kinh tế tri thức. Theo GS Phạm Minh Hạc, điểm chốt lại về phát triển con ngƣời Việt Nam trong thế kỷ XXI cần tập trung vào xây dựng nguồn nhân lực chất lƣợng cao.
Xây dựng con ngƣời của thế kỷ XXI phải đƣợc bắt đầu từ nhà trƣờng. Muốn vậy, trƣớc hết phải xây dựng các nhà trƣờng để nhà trƣờng là nơi đào tạo những con ngƣời văn minh. Liên quan đến nội dung này, Luận án Tiến sĩ Triết học Phát triển nguồn nhân lực và vai trò của giáo dục - đào tạo đối với phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay của tác giả Nguyễn Thanh [108] đề cập đến vai trò của sự phát triển nguồn nhân lực trong điều kiện CNH, HĐH. Qua đó, tác giả đƣa ra các định hƣớng phát triển nguồn nhân lực phù hợp với Việt Nam.
Từ đó, tác giả đi đến khẳng định: GD&ĐT là quốc sách hàng đầu để phát triển nguồn nhân lực có chất lƣợng bảo đảm. Trong công trình Phát triển giáo dục - đào tạo theo tinh thần Nghị quyết Đại hội X của Đảng của tác giả Nghiêm Đình Vỳ [170] khẳng định: nền giáo dục Việt Nam trong giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH cần phải đổi mới cơ cấu tổ chức và hoàn thiện hệ thống GD&ĐT; nâng cao hiệu quả công tác quản lý giáo dục và tăng cƣờng hợp tác quốc tế trên lĩnh vực giáo dục. Trong công trình “Những vấn đề giáo dục hiện nay, quan điểm và giải pháp” [68] đã phân tích quan điểm quan trọng coi GD&ĐT là quốc sách hàng đầu; phân tích một số vấn đề lý luận và thực tiễn về GD&ĐT của Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới. Trên cơ sở đó, các tác giả nhấn mạnh: cần phải nhận thức đúng một số quan điểm cơ bản về GD&ĐT ở Việt Nam; đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm đổi mới GD&ĐT phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.
Tác giả Trần Khánh Đức trong công trình Giáo dục và đào tạo: phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI [38] đề cập và phân tích khá sâu sắc 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tình hình GD&ĐT nguồn nhân lực; vai trò của GD&ĐT đối với phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI; từ đó đề xuất một số vấn đề nhằm thúc đẩy, đổi mới GD&ĐT đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI. Tác giả Trần Quốc Toản trong công trình Phát triển giáo dục trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế [140] tập trung nghiên cứu và làm rõ bản chất của giáo dục, hoạt động giáo dục trong điều kiện kinh tế thị trƣờng và hội nhập quốc tế; luận giải cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn sự tác động của kinh tế thị trƣờng, cơ chế thị trƣờng đối với sự phát triển GD&ĐT; nghiên cứu thực trạng phát triển GD&ĐT Việt Nam trong qúa trình đất nƣớc chuyển đổi sang thể chế kinh tế thị trƣờng; kinh nghiệm quốc tế về phát triển GD&ĐT trong các nền kinh tế thị trƣờng khác nhau. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả đề xuất hệ thống đồng bộ các định hƣớng nội dung, giải pháp đổi mới và phát triển GD&ĐT; đổi mới nhận thức - tƣ duy, cơ chế quản lý nhà nƣớc, cơ chế tự chủ của các cơ sở GD&ĐT, đào tạo và nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trƣờng và hội nhập quốc tế. Trong công trình Phát triển giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, nhân tài, Một số kinh nghiệm của thế giới, tác giả Tạ Ngọc Tấn [107] phân tích những vấn đề cơ bản về nguồn nhân lực, nhân tài và phát triển GD&ĐT nguồn nhân lực, nhân tài của một số nƣớc trên thế giới, từ đó rút ra những kinh nghiệm bổ ích đối với Việt Nam trong thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT để phát triển nguồn nhân lực, nhân tài phục vụ đất nƣớc.
Tác giả Bùi Mạnh Nhị trong bài viết Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Việt Nam [69] trình bày một cách có hệ thống về GD&ĐT ở Việt Nam trong những thập kỷ qua, nhất là từ khi đổi mới đất nƣớc, nêu lên những thành tựu và hạn chế chính; từ đó xác định phƣơng hƣớng, yêu cầu, đề xuất một số vấn đề về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT ở Việt Nam. Qua tổng quan các công trình trên cho thấy trƣớc sức ép của sự nghiệp CNH, HĐH đất nƣớc, đổi mới giáo dục là yêu cầu tất yếu để xây dựng nguồn nhân lực chất lƣợng cao. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhóm công trình nghiên cứu về giáo dục phổ thông Trong công trình 35 năm phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông của tác giả Võ Thuần Nho (chủ biên) [70], ngoài nội dung đề cập đến sự phát triển của ngành giáo dục trong thời kỳ chuyển biến cách mạng với những số liệu thống kê về số lƣợng học sinh, giáo viên, loại hình trƣờng lớp, tác giả trình bày những nét chủ yếu về chủ trƣơng, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với giáo dục qua các giai đoạn của cách mạng.
Từ những nội dung đề cập trong công trình trên cho thấy, GD&ĐT luôn đƣợc Đảng coi trọng, đầu tƣ. Trong thời kỳ đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: GD&ĐT là quốc sách hàng đầu; đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ phát triển; giáo dục là sự nghiệp của Đảng, của Nhà nƣớc và toàn dân; mục tiêu của giáo dục là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài. Công trình Cải cách và chấn hưng giáo dục của tác giả Hoàng Tụy (chủ biên) [146] đã tập trung vào những vấn đề nổi cộm, mang tính thời sự đƣợc chắt lọc từ những diễn đàn: đổi mới tƣ duy giáo dục; cải tổ hệ thống quản lý giáo dục; vấn đề thi cử, dạy thêm, học thêm.Tác giả của các bài viết trong cuốn sách này hầu hết là những nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà lãnh đạo đang làm việc tại Việt Nam và nƣớc ngoài. Nội dung của cuốn sách đã cung cấp những kiến thức về hiện trạng giáo dục ở Việt Nam; những nghiên cứu, ý kiến trao đổi, những kiến nghị, đề xuất để cải cách, chấn hƣng giáo dục.
Ở nội dung cung cấp những kiến thức về hiện trạng giáo dục ở Việt Nam có những bài viết về GDPT tiêu biểu nhƣ: “Một số vấn đề cấp thiết của giáo dục hiện nay” (tr.11-21) của GS - TSKH Lê Ngọc Trà (Viện trƣởng viện nghiên cứu giáo dục) khái quát về những bất cập của giáo dục Việt Nam đó là: chƣơng trình, nội dung khó và quá tải, học sinh phải học quá nhiều; lối dạy học nhồi nhét kiến thức, áp đặt, không phát huy óc sáng tạo, lối học vẹt khá phổ biến, thi cử không hợp lý; bệnh chạy theo thành tích, chạy theo chỉ tiêu; sự bất cập của hệ thống giáo dục so với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc trong thế kỷ XXI). Tác giả chỉ ra nguyên nhân của tình 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trạng trên là do: sự lạc hậu về kinh tế; tâm lý, quan niệm của xã hội, gia đình, phụ huynh; sự mở rộng về diện, số lƣợng của giáo dục vƣợt quá khả năng kiểm soát của ngành, sự bảo đảm tài chính của nhà nƣớc. Trên cơ sở đó, tác giả đƣa ra một số vấn đề cần giải quyết ở cấp độ vĩ mô và những vấn đề cụ thể nhƣ thiết kế lại chƣơng trình GDPT, cải cách hệ thống thi cử; thực hiện quốc sách giáo dục về giáo dục thẩm mỹ. Trong bài viết “Về đánh giá chất lượng văn hóa giáo dục phổ thông” (tr.37 - 41), nhà giáo Hàn Liên Hải chỉ ra yêu cầu việc nhận định cho đúng chất lƣợng văn hóa của GDPT Việt Nam là việc làm cần thiết, phải làm ngay, không đƣợc né tránh.
Tác giả chỉ ra nguyên nhân chất lƣợng yếu kém trong chất lƣợng văn hóa của GDPT Việt Nam ngoài chƣơng trình, đội ngũ, sách giáo khoa, cơ sở vật chất, phƣơng pháp dạy học còn bởi trách nhiệm của các nhà quản lý và hoạch định kế hoạch giáo dục (đây là nguyên nhân chủ yếu). Trong bài viết “Đổi mới giáo dục phổ thông: Nửa năm nhìn lại bậc tiểu học” của tác giả Đặng Huỳnh Mai (tr.47 - 53), nguyên Thứ trƣởng Bộ GD&ĐT trên cơ sở phân tích công cuộc đổi mới giáo dục có khẳng định công cuộc đổi mới giáo dục thành công hay thất bại phụ thuộc phần lớn vào đội ngũ giáo viên và sự chỉ đạo của cán bộ quản lý nhà trƣờng. GS Nguyễn Cảnh Toàn - nguyên Thứ trƣởng Bộ GD&ĐT trong bài viết “Xóa nạn dạy thêm, học thêm như thế nào” (tr.88 - 92) chỉ ra nguyên nhân trực tiếp của nạn dạy thêm, học thêm là do bộ đề thi của Bộ Đại học (cũ) dẫn tới học tủ, từ đó dẫn đến luyện thi, dạy thêm, học thêm. Ngoài ra, còn do tâm lý của phụ huynh, tâm lý của xã hội.
Từ cách phân tích đó, tác giả đƣa ra nhận định: muốn xóa bỏ nạn dạy thêm, học thêm tràn lan phải triệt phá nguyên nhân gây ra nó, mà bƣớc chuẩn bị trực tiếp là cần sớm thành lập đại học từ xa một cách có chất lƣợng. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả Dƣơng Thế Hùng trong bài viết “Học sinh lớp 5 nhưng không biết chữ” (tr.123 - 126) đã chỉ ra nguyên nhân của hiện tƣợng học sinh lớp 4, 5 của tỉnh Đồng Tháp không biết chữ là do hệ quả của căn bệnh thành tích tích tụ nhiều năm. Phản hồi bài viết đó, nhà giáo Đặng Huỳnh Mai (Thứ trƣởng Bộ GD&ĐT), trong bài viết “Hãy gánh lấy trách nhiệm về phía mình” (tr.129 - 130) chỉ ra nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng này là do hậu quả của việc dạy đồng loạt, đọc đồng thanh; sự chậm đổi mới của công tác quản lý dẫn đến sự lựa chọn của giáo viên theo hƣớng tiêu cực.