mở đầu là từ năm 1960. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Cục Tuyên huấn (2014), Lịch sử Cục Tuyên huấn (1946 - 2014) [224]. Cuốn sách không chỉ phản ánh có hệ thống, theo trình tự thời gian quá trình ra đời, xây dựng, phát triển về tổ chức và các hoạt động chủ yếu của CTH gần 70 năm, mà còn khái quát, trình bày những kinh nghiệm lịch sử trên mặt trận tư tưởng văn hóa. Những tư liệu và sự kiện trình bày trong cuốn sách được sưu tầm trích đoạn từ hồ sơ lưu, các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, hướng dẫn và các bản sơ kết, tổng kết về công tác tuyên huấn của QUTW, TCCT và CTH.
Theo đó, chương 2 và chương 3 của tác phẩm đã làm rõ vai trò của CTH qua các giai đoạn của cuộc kháng chiến, góp phần đánh bại các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ. Mặt khác, do CTH là cơ quan tham mưu chiến lược về công tác tuyên huấn cho TCCT, QUTW, đồng thời hướng dẫn, chỉ đạo công tác tuyên huấn trong các đơn vị toàn quân, nên thông qua tác phẩm, nghiên cứu sinh có thể thấy được những phương thức hoạt động cơ bản của CTTT trong quân đội. Đinh Xuân Dũng (2016), Công tác tư tưởng - văn hóa trong xây dựng Quân đội về chính trị [43]. Tác giả chỉ rõ: “Công tác tư tưởng - văn hóa trong quân đội là một “binh chủng” đặc biệt đã góp phần trực tiếp xây dựng bản lĩnh chính trị của quân đội; đồng thời, nuôi dưỡng, đào tạo và xây dựng các thế hệ những người chiến sĩ cách mạng của Đảng, của dân tộc và của nhân dân được đúc kết trong con người kiểu mẫu của hơn 70 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành - “Anh Bộ đội Cụ Hồ” [43, tr.
Vấn đề thành tựu và kinh nghiệm của CTTT - văn hóa trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, được tác giả luận giải trên hai mặt: Thứ nhất, công tác GDCT, lãnh đạo tư tưởng trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Thứ hai, công tác văn hóa, văn nghệ và thông tin đại chúng. luan an 23 Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Cục Tuyên huấn (2018), Tài liệu nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay [225]. Cuốn sách làm rõ quan niệm về CTTT trong QĐNDVN; chỉ rõ thực trạng, nguyên nhân và một số kinh nghiệm tiến hành CTTT trong quân đội; luận giải những yếu tố tác động và yêu cầu nâng cao chất lượng CTTT trong quân đội; từ đó đề xuất 6 giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng CTTT trong QĐNDVN hiện nay.
Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố 1. Về tư liệu Nghiên cứu về CTTT là chủ đề khá phong phú về thể loại, bao gồm sách, tạp chí, các đề tài luận án… thể hiện rõ sự quan tâm của giới khoa học trong và ngoài nước, được khai thác, tiếp cận dưới nhiều góc độ và phạm vi khác nhau. Kết quả nghiên cứu của các công trình đã cung cấp cho nghiên cứu sinh những thông tin khoa học khá sâu rộng liên quan đến CTTT trong quân đội để nghiên cứu sinh kế thừa, vận dụng.
Tuy nhiên, hầu hết các công trình nghiên cứu về CTTT trong quân đội chỉ mới được khai thác tập trung ở những bài báo khoa học, những cuốn sách mà chưa có nhiều Luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Về phương pháp tiếp cận Các công trình nghiên cứu trong nước và thế giới được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau như chính trị, quân sự, tâm lý,… và sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử, logic,… Sự đa dạng trong cách tiếp cận với nhiều mức độ và phạm vi nghiên cứu đã cung cấp cho nghiên cứu sinh “phông” kiến thức khá đầy đủ về CTTT; giúp nghiên cứu sinh có cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu đa diện hơn với sự phân tích, luận giải về CTTT trong mối quan hệ biện chứng và tác động tương hỗ với các lĩnh vực công tác khác. Tuy vậy, hầu hết các công trình nghiên cứu về CTTT được luận giải dưới góc độ biên niên sự kiện và tổng kết CTĐ, CTCT. luan an 24 Một số công trình có đề cập đến đường lối, chủ trương của ĐBQĐ về CTTT, song còn ít và chưa có tính hệ thống.
Về nội dung nghiên cứu Một là, các công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài đã khẳng định vị trí, vai trò to lớn của CTTT trong sự nghiệp cách mạng của các Đảng Cộng sản (Liên Xô, Trung Quốc, Lào), sự nghiệp xây dựng, chiến đấu của quân đội. Chỉ ra nhiệm vụ tiến hành CTTT của các tổ chức, các lực lượng và người cán bộ chính trị, chỉ huy trong quân đội. Có công trình đã bàn về quan niệm, các bộ phận cấu thành, mục đích, nội dung, hình thức, phương pháp tiến hành CTTT của Đảng Cộng sản và CTTT của Đảng Cộng sản trong quân đội. Dù một số công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài công bố đã lâu, song các nội dung liên quan trong các công trình đó vẫn có giá trị tham khảo, giúp nghiên cứu sinh có sự nhìn nhận, đánh giá toàn diện và sâu sắc hơn về CTTT trong quân đội.
Hai là, các công trình nghiên cứu của tác giả trong nước đã khẳng định vị trí, vai trò to lớn của CTTT trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng QĐNDVN về chính trị. Nhiều công trình đã luận bàn về các bộ phận cấu thành, hình thức, tiêu chuẩn đánh giá, biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả CTTT của Đảng trong quân đội. Một số công trình nghiên cứu dưới cả góc độ lý luận nhận thức và tổng kết thực tiễn đã đề cập một cách khá sâu sắc và toàn diện về bối cảnh lịch sử; nhấn mạnh vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của CTTT trong kháng chiến. Ba là, đề cập đến sự lãnh đạo CTTT của Đảng nói chung, CTTT trong quân đội nói riêng, trong đó có một phần nói về sự lãnh đạo CTTT trong kháng chiến chống Mỹ, nhiều công trình đã đề cập đến yêu cầu tiến hành CTTT, thực trạng CTTT qua các giai đoạn của cuộc kháng chiến; một số công trình đã trích dẫn những quan điểm, chủ trương, quá trình chỉ đạo thực hiện; đồng thời, rút ra một số kinh nghiệm hoặc đề xuất một số giải pháp tiến hành CTTT đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Bốn là, thông qua các công trình tổng kết CTĐ, CTCT trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, CTTT trong quân đội phần nào phản ánh những ưu luan an 25 điểm, hạn chế, chỉ ra nguyên nhân với những nhận định khá xác đáng, từ đó rút ra một số kinh nghiệm có giá trị tham khảo. Năm là, một số công trình bàn về những vấn đề nghiệp vụ của CTTT, bao gồm: Công tác giáo dục lý luận; tuyên truyền, cổ động, thi đua; phối hợp các cơ quan chuyên môn nghiệp vụ làm CTTT; xây dựng đội ngũ cán bộ làm CTTT, công tác báo chí, phát thanh. Sáu là, một số công trình luận giải những vấn đề cấp bách về CTTT trong quân đội hiện nay, đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sức mạnh chính trị, tinh thần của QĐNDVN trong giai đoạn cách mạng mới. Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về CTTT trong quân đội, mỗi công trình đều có đối tượng, phương pháp tiếp cận, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung nghiên cứu khác nhau, nên về CTTT chỉ được đề cập đến một cách hạn chế, một khía cạnh nhỏ trong CTĐ, CTCT; hoặc chỉ được mô tả trong hoạt động của ngành tuyên huấn qua từng thời kỳ.
Dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách độc lập, có tính hệ thống và toàn diện về chủ trương và sự chỉ đạo của ĐBQĐ về CTTT, nhất là trong những năm 1960 - 1968. Vì vậy, có thể khẳng định “Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng từ năm 1960 đến năm 1968” đang là một “khoảng trống” khoa học trong nghiên cứu mà nghiên cứu sinh có thể lựa chọn làm đề tài Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết Khi thực hiện nghiên cứu đề tài “Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng từ năm 1960 đến năm 1968”, nghiên cứu sinh xác định những vấn đề cần phải tập trung giải quyết, đó là: Một là, những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo CTTT của ĐBQĐ từ năm 1960 đến năm 1968 Để làm rõ vấn đề này, nghiên cứu sinh tập trung đi vào phân tích về vị trí, vai trò của CTTT trong quân đội; những tác động của tình hình thế giới, trong nước đến CTTT trong quân đội; thực tiễn CTTT trong quân đội trước luan an 26 năm 1960 và những yêu cầu đặt ra đối với CTTT trong giai đoạn mới; khái quát, hệ thống chủ trương của Đảng về CTTT trong những năm 1960 - 1968. Hai là, chủ trương và sự chỉ đạo của ĐBQĐ đối với CTTT từ năm 1960 đến năm 1968 Để làm rõ nội dung trên, nghiên cứu sinh tập trung sưu tầm, hệ thống hóa chủ trương của ĐBQĐ về CTTT từ năm 1960 đến năm 1968 trên các khía cạnh phương hướng, mục tiêu, yêu cầu và các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể.
Làm rõ quá trình ĐBQĐ chỉ đạo CTTT trên các mặt: GDCT; tuyên truyền, cổ động, thi đua; văn hóa, văn nghệ; báo chí, xuất bản. Khái quát những kết quả đạt được, so sánh giai đoạn 1965 - 1968 với giai đoạn 1960 - 1965, qua đó làm nổi bật sự tăng cường CTTT trong quân đội giai đoạn 1965 - 1968. Ba là, ưu điểm, hạn chế của quá trình ĐBQĐ lãnh đạo CTTT (1960 - 1968) Để có được những nhận xét bảo đảm tính khách quan, trung thực về quá trình ĐBQĐ lãnh đạo CTTT (1960 - 1968), nghiên cứu sinh dựa vào kết quả nghiên cứu đã trình bày ở hai chương mô tả lịch sử; đồng thời, bám sát các văn kiện, nghị quyết của Trung ương, các chỉ thị, báo cáo tổng kết của QUTW, TCCT, CTH và các công trình nghiên cứu có liên quan, từ đó tập trung làm rõ ưu điểm, hạn chế trong hoạch định chủ trương; chỉ đạo tổ chức thực hiện và kết quả đạt được trong thực tiễn về CTTT trong quân đội.