Luận án tiến sĩ về lãnh đạo công tác tư tưởng của đảng bộ quân đội từ năm 1960 đến 1968

Luận án tiến sĩ phân tích vai trò lãnh đạo của đảng bộ quân đội trong công tác tư tưởng giai đoạn 1960-1968, cung cấp cái nhìn sâu sắc về lịch sử.

• Tác giả: Vũ Thành Trung
• Trường học: Học viện Chính trị Quân sự
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh Đạo Công Tác Tư Tưởng Của Đảng Bộ Quân Đội (1960-1968)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 1968
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Các công trình của tác giả nước ngoài
• 1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng trong quân đội ở một số nước do Đảng Cộng sản lãnh đạo
• 1.2. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ QUÂN ĐỘI VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG (1960 - 1965)
• 2.1. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo công tác tư tưởng của Đảng bộ Quân đội (1960 - 1965)
• 2.2. Chủ trương của Đảng bộ Quân đội về công tác tư tưởng (1960 - 1965)
• 2.3. Đảng bộ Quân đội chỉ đạo công tác tư tưởng (1960 - 1965)
• 3. CHƯƠNG 3: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ QUÂN ĐỘI VỀ TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG (1965 - 1968)
• 3.1. Tình hình mới tác động đến công tác tư tưởng trong quân đội (1965 - 1968)
• 3.2. Chủ trương của Đảng bộ Quân đội về tăng cường công tác tư tưởng (1965 - 1968)
• 3.3. Đảng bộ Quân đội chỉ đạo tăng cường công tác tư tưởng (1965 - 1968)
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét quá trình Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng (1960 - 1968)
• 4.2. Kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng (1960 - 1968)
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về công tác tư tưởng trong quân đội Việt Nam giai đoạn 1960-1968 đã thu hút sự quan tâm của nhiều học giả. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng lãnh đạo công tác tư tưởng là một phần không thể thiếu trong việc xây dựng sức mạnh chính trị và tinh thần cho quân đội. Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ, đảng bộ quân đội đã có những chỉ đạo quan trọng nhằm củng cố niềm tin của quân đội vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Các nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc định hướng cho công tác tư tưởng trong quân đội, từ đó tạo ra một lực lượng vững mạnh, sẵn sàng đối phó với mọi thách thức.

1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng công tác tư tưởng trong quân đội không chỉ là một hoạt động đơn thuần mà còn là một chiến lược quan trọng trong việc xây dựng lịch sử quân đội. Nhiều tác giả đã phân tích các yếu tố tác động đến lãnh đạo công tác tư tưởng, từ đó đưa ra những nhận định về sự cần thiết phải có một hệ thống chỉ đạo chặt chẽ và hiệu quả. Đặc biệt, trong giai đoạn 1960-1968, đảng bộ quân đội đã phải đối mặt với nhiều thách thức từ bên ngoài, yêu cầu phải có những biện pháp mạnh mẽ để duy trì tinh thần chiến đấu của quân đội. Những nghiên cứu này đã góp phần làm rõ hơn vai trò của công tác tư tưởng trong việc xây dựng sức mạnh quân đội, đồng thời cũng chỉ ra những hạn chế cần khắc phục.

II. Chủ trương và sự chỉ đạo của đảng bộ quân đội về công tác tư tưởng 1960 1965

Giai đoạn 1960-1965 là thời kỳ quan trọng trong việc lãnh đạo công tác tư tưởng của đảng bộ quân đội. Trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, đảng bộ đã đưa ra nhiều chủ trương nhằm tăng cường công tác tư tưởng. Những chủ trương này không chỉ nhằm củng cố niềm tin của quân đội vào sự lãnh đạo của Đảng mà còn nhằm nâng cao tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ. Các văn kiện của Đảng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục chính trị, tuyên truyền và cổ động trong quân đội. Điều này cho thấy sự nhạy bén của đảng bộ quân đội trong việc nhận thức và ứng phó với tình hình thực tiễn.

2.1. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo công tác tư tưởng của đảng bộ quân đội 1960 1965

Nhiều yếu tố đã tác động đến lãnh đạo công tác tư tưởng trong giai đoạn này. Đầu tiên, tình hình chính trị trong nước và quốc tế có ảnh hưởng lớn đến tâm lý của quân đội. Sự can thiệp của đế quốc Mỹ đã tạo ra một bối cảnh khẩn cấp, yêu cầu đảng bộ quân đội phải có những biện pháp kịp thời để duy trì tinh thần chiến đấu. Thứ hai, sự phát triển của phong trào cách mạng trong khu vực cũng đã tạo ra áp lực lớn đối với đảng bộ quân đội. Những yếu tố này đã thúc đẩy đảng bộ phải tăng cường công tác tư tưởng, nhằm đảm bảo quân đội luôn sẵn sàng đối phó với mọi tình huống.

III. Chủ trương và sự chỉ đạo của đảng bộ quân đội về tăng cường công tác tư tưởng 1965 1968

Giai đoạn 1965-1968 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong công tác tư tưởng của đảng bộ quân đội. Trước những thách thức mới từ chiến tranh, đảng bộ đã đưa ra nhiều chủ trương nhằm tăng cường công tác tư tưởng. Những chủ trương này không chỉ tập trung vào việc giáo dục chính trị mà còn mở rộng sang các lĩnh vực văn hóa, văn nghệ, nhằm tạo ra một môi trường tinh thần tích cực cho quân đội. Sự chỉ đạo của đảng bộ quân đội trong giai đoạn này đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội, giúp quân đội vượt qua những khó khăn trong cuộc kháng chiến.

3.1. Tình hình mới tác động đến công tác tư tưởng trong quân đội 1965 1968

Tình hình mới trong giai đoạn này đã tạo ra nhiều thách thức cho công tác tư tưởng trong quân đội. Sự gia tăng của các hoạt động quân sự của đế quốc Mỹ đã đặt ra yêu cầu phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc duy trì tinh thần chiến đấu của quân đội. Đảng bộ quân đội đã nhận thức rõ ràng rằng việc củng cố công tác tư tưởng là một yếu tố quyết định để đảm bảo sức mạnh chiến đấu của quân đội. Những biện pháp được đưa ra không chỉ nhằm nâng cao tinh thần mà còn nhằm tạo ra một sự đồng thuận cao trong quân đội, từ đó giúp quân đội vượt qua mọi khó khăn.

IV. Nhận xét và kinh nghiệm

Quá trình lãnh đạo công tác tư tưởng của đảng bộ quân đội trong giai đoạn 1960-1968 đã để lại nhiều bài học quý giá. Những thành công trong việc duy trì tinh thần chiến đấu của quân đội cho thấy tầm quan trọng của công tác tư tưởng trong việc xây dựng sức mạnh quân đội. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, cũng cần nhìn nhận những hạn chế trong quá trình lãnh đạo. Việc nhận diện và khắc phục những hạn chế này sẽ giúp cho công tác tư tưởng trong quân đội ngày càng hoàn thiện hơn.

4.1. Nhận xét quá trình đảng bộ quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng 1960 1968

Quá trình lãnh đạo công tác tư tưởng của đảng bộ quân đội trong giai đoạn này đã thể hiện sự nhạy bén và kịp thời trong việc ứng phó với tình hình thực tiễn. Những chủ trương và biện pháp được đưa ra đã góp phần quan trọng vào việc duy trì tinh thần chiến đấu của quân đội. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc triển khai các chủ trương này. Việc đánh giá một cách toàn diện sẽ giúp cho đảng bộ quân đội có những điều chỉnh phù hợp trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu khoa học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam mang tên "Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng từ năm 1960 đến năm 1968" do nghiên cứu sinh Vũ Thành Trung thực hiện, là một khảo cứu lịch sử chuyên sâu, phản ánh toàn diện nghệ thuật tổ chức và lãnh đạo chính trị - tư tưởng của Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam (QĐNDVN). Bối cảnh nghiên cứu đặt trong giai đoạn 1960 - 1968, thời điểm lịch sử mang tính bước ngoặt khi cách mạng Việt Nam đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, đối đầu trực diện với hai chiến lược quân sự quy mô lớn của đế quốc Mỹ là "Chiến tranh đặc biệt" (1961 - 1965) và "Chiến tranh cục bộ" (1965 - 1968), trong bối cảnh phong trào cộng sản quốc tế xuất hiện những bất đồng sâu sắc về ý thức hệ và chủ nghĩa xét lại hiện đại.

flowchart LR
    A["Bối cảnh lịch sử 1960 - 1968<br/>(Chiến tranh đặc biệt & Cục bộ; Mâu thuẫn Xô - Trung)"] --> B["Đảng bộ Quân đội (QUTW - TCCT)"]
    B --> C1["Giáo dục chính trị"]
    B --> C2["Tuyên truyền, Cổ động, Thi đua"]
    B --> C3["Văn hóa, Văn nghệ"]
    B --> C4["Báo chí, Xuất bản"]
    C1 & C2 & C3 & C4 --> D["Nhân tố Chính trị - Tinh thần<br/>'Dám đánh, Quyết đánh, Biết đánh thắng Mỹ'"]
    D --> E["Đánh bại hai chiến lược chiến tranh của Mỹ"]

Nghiên cứu giải quyết một research gap cốt lõi: trước đây, các công trình học thuật chủ yếu tiếp cận công tác tư tưởng (CTTT) dưới dạng biên niên sự kiện lịch sử chung của cuộc kháng chiến (Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh, 1995), tổng kết lịch sử công tác đảng, công tác chính trị (Tổng cục Chính trị, 1990; 2002), hoặc khảo cứu chuyên biệt ở phạm vi dân sự miền Bắc (Phùng Thị Hiển, 2008). Chưa có công trình nào độc lập, hệ thống hóa và giải mã bản chất các quyết sách lãnh đạo CTTT của Đảng bộ Quân đội (ĐBQĐ) từ Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ nhất (tháng 7/1960) đến khi đánh bại hoàn toàn chiến lược "Chiến tranh cục bộ" (tháng 12/1968) trên 4 trụ cột cơ bản: Giáo dục chính trị (GDCT); Tuyên truyền, cổ động, thi đua; Văn hóa, văn nghệ; Báo chí, xuất bản.

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được thiết lập chặt chẽ:

1. RQ1: Những yếu tố quốc tế, trong nước và đặc thù quân sự nào đã trực tiếp quy định sự chuyển hướng lãnh đạo CTTT của ĐBQĐ trong hai giai đoạn 1960 - 1965 và 1965 - 1968?
2. RQ2: Hệ thống quan điểm chỉ đạo và các giải pháp thực thi trên 4 mặt công tác tư tưởng được ĐBQĐ thể chế hóa và triển khai như thế nào qua từng nấc thang chiến tranh?
3. RQ3: Mức độ chuyển hóa từ nhận thức lý luận sang sức mạnh vật chất của cán bộ, chiến sĩ trên chiến trường đạt hiệu quả ra sao, đâu là những hạn chế lịch sử?

• Hypothesis (H1): Sự lãnh đạo CTTT đúng đắn, kiên định lập trường vô sản và thích ứng linh hoạt của ĐBQĐ là biến số quyết định trực tiếp việc xác lập bản lĩnh "dám đánh Mỹ, quyết đánh Mỹ và biết đánh thắng Mỹ", chuyển hóa ưu thế chính trị - tinh thần thành sức mạnh chiến đấu tổng hợp đánh bại ưu thế tuyệt đối về vũ khí công nghệ của đối phương.

Luận án dựa trên khung lý thuyết chủ nghĩa Mác - Lênin về đấu tranh giai cấp và nhân tố con người trong chiến tranh, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu mới, cùng hệ thống nghị quyết chiến lược của Đảng Lao động Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian toàn bộ lãnh thổ Việt Nam (hậu phương miền Bắc và chiến trường miền Nam), trục thời gian 1960 - 1968, cấu trúc gồm 4 chương, 10 tiết trên dung lượng 195 trang tư liệu gốc lưu trữ tại Quân ủy Trung ương (QUTW), Tổng cục Chính trị (TCCT) và Cục Tuyên huấn (CTH).

Literature Review và Positioning

Tổng quan nghiên cứu trong luận án được phân tích có hệ thống qua 3 dòng học thuật chính:

Nhóm nghiên cứu quốc tế về công tác tư tưởng của các Đảng Cộng sản: Các học giả mácxít Liên Xô và Trung Quốc (như tác phẩm của Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác - Lênin trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô [231], Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, 2005 [5]) đã xác lập các nguyên tắc nền tảng của CTTT xã hội chủ nghĩa: tính đảng, tính khoa học, tính giai cấp và sự thống nhất giữa lý luận với thực tiễn. Nghiên cứu chỉ rõ: "Bộ phận cấu thành hết sức quan trọng trong hoạt động của Đảng là công tác tư tưởng, mà mục đích cao nhất của nó là biện giải về mặt lý luận đường lối của Đảng, xây dựng con người phát triển toàn diện..." [231, tr. 10]. Trong lĩnh vực quân sự, A.I. Sô-cô-lốp (1975) [65] và Viện Hàn lâm Quân chính V.I. Lênin (1980) [80] nhấn mạnh GDCT và cổ động là nhân tố quyết định sức mạnh của Hồng quân Liên Xô. Tại Lào, các công trình của Khămphong Saynhaphôn (2006) [127] và Thimsảo Đuôngchămpa (2014) [64] khẳng định GDCT là nền tảng xây dựng bản lĩnh chính trị tại các trung đoàn bộ binh và Học viện Cayxỏn Phômvihản.

Nhóm nghiên cứu trong nước về CTTT của Đảng Cộng sản Việt Nam: Các công trình của Đào Duy Tùng (1999) [227], Trần Trọng Tân (1995) [129], Đào Duy Quát (2010) [99], Ban Tuyên giáo Trung ương (2010) [4] và Lã Quý Đô (2013) [63] đã phân lập rõ cấu trúc 3 bộ phận của CTTT: lý luận, tuyên truyền và cổ động. Đào Duy Tùng nhấn mạnh CTTT "là vũ khí sắc bén trong toàn bộ quá trình hoạt động của Đảng... đóng vai trò to lớn trong việc xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức" [227, tr. 15]. Phùng Thị Hiển (2008) [71] đã phân tích quá trình "chuyển hướng tư tưởng" tại miền Bắc giai đoạn 1965 - 1975, làm tiền đề nhận diện sự tương thích giữa công tác tư tưởng toàn dân và công tác tư tưởng trong quân đội.

Nhóm công trình lịch sử công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam: Các ấn phẩm chính thống của Tổng cục Chính trị (1990 [100], 2002 [104], 2004 [105]), Cục Tư tưởng - Văn hóa (2006) [222], Cục Tuyên huấn (2014) [224], Đảng bộ Quân đội (2010) [45], Nguyễn Hoàng Nhiên (2006) [97] và Đinh Xuân Dũng (2016) [43] đã phục dựng bức tranh lịch sử CTĐ, CTCT. Tác phẩm của Tổng cục Chính trị (1990) đúc kết: CTTT "đã xây dựng được tinh thần dám đánh Mỹ, không sợ Mỹ, làm tiền đề sáng tạo cách đánh và vượt qua khó khăn để thắng Mỹ" [100, tr. 188]. Tuy nhiên, công trình của Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (1998) cũng chỉ ra một hạn chế lớn: "có chiến dịch công tác tư tưởng chỉ nhấn mạnh một chiều làm cho bộ đội chỉ thấy thắng lợi, thuận lợi, thế chiến trường và cách mạng như chẻ tre, không thấy hết khó khăn, quyết liệt và có khi tạm thời tổn thất... gây trở ngại không ít đối với công tác tư tưởng thời kỳ sau đó" [103, tr. 152].

graph TD
    subgraph "Dòng nghiên cứu quốc tế"
        INT1["Lý luận CTTT Xô - Trung - Lào<br/>(A.I. Sô-cô-lốp, ĐCS Trung Quốc, ĐNDCM Lào)"]
    end
    subgraph "Dòng nghiên cứu Đảng sử Việt Nam"
        VN1["CTTT của Đảng toàn diện<br/>(Đào Duy Tùng, Trần Trọng Tân, Phùng Thị Hiển)"]
    end
    subgraph "Dòng nghiên cứu Quân sự - Lịch sử CTĐ, CTCT"
        MIL1["Tổng kết CTĐ, CTCT & Tuyên huấn<br/>(TCCT 1990, 2004; Cục Tư tưởng-Văn hóa 2006)"]
    end
    INT1 & VN1 & MIL1 --> GAP{"RESEARCH GAP<br/>Chưa có công trình Lịch sử Đảng độc lập, hệ thống hóa<br/>toàn diện sự lãnh đạo CTTT của ĐBQĐ giai đoạn 1960 - 1968"}
    GAP --> DISSERTATION["Đóng góp của Luận án: Vũ Thành Trung<br/>Tái hiện quy luật chuyển hướng tư tưởng & 4 trụ cột thực thi"]

So sánh với các nghiên cứu quốc tế về chiến tranh tâm lý và quản trị ý thức hệ trong quân đội (như học thuyết chiến tranh chính trị của Harold Lasswell, mô hình động viên của Morris Janowitz trong quân đội Mỹ), luận án định vị sự khác biệt cốt tử: CTTT của ĐBQĐ không đơn thuần là kỹ thuật truyền thông tâm lý chiến kỹ trị, mà là sự xác lập vị thế lãnh đạo tuyệt đối của một Đảng tiên phong cách mạng đối với lực lượng vũ trang nhân dân, lấy giải phóng dân tộc và ý thức hệ cộng sản làm động lực hành động cao nhất.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án kế thừa và phát triển lý thuyết về nhân tố chính trị - tinh thần của V.I. Lênin trong chiến tranh: "Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tuỳ thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường" [79, tr. 147]. Tác giả cụ thể hóa luận điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm" [82, tr. 483] và "Công tác lãnh đạo tư tưởng là quan trọng nhất... tư tưởng thống nhất thì hành động mới thống nhất" [83, tr. 3].

Đóng góp lý thuyết cốt lõi của luận án bao gồm:

1. Lý thuyết chuyển trạng thái tư tưởng quân sự: Xây dựng mô hình chuyển tiếp tư tưởng bộ đội từ trạng thái xây dựng hòa bình ở miền Bắc sang trạng thái thời chiến, sẵn sàng chi viện miền Nam, vượt qua tâm lý thoái thác, sợ gian khổ, ngại chiến tranh kéo dài.
2. Lý thuyết kháng thể ý thức hệ: Chứng minh cơ chế ĐBQĐ xây dựng "bộ lọc tư tưởng" kiên định lập trường vô sản nhằm triệt tiêu ảnh hưởng của chủ nghĩa xét lại hiện đại, tư tưởng hữu khuynh, hòa bình chủ nghĩa nảy sinh do tác động của mâu thuẫn Xô - Trung giai đoạn 1960 - 1964.
3. Mối quan hệ biện chứng giữa kỹ thuật quân sự và nhân tố tinh thần: Luận giải sâu sắc luận điểm: vũ khí dù hiện đại đến đâu cũng do con người sử dụng; tinh thần quyết chiến quyết thắng là điều kiện tiên quyết để tìm tòi, hoàn thiện cách đánh độc đáo của chiến tranh nhân dân chống lại ưu thế vượt trội về hỏa lực của đối phương.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp 3 luồng lý thuyết: Lý thuyết duy vật lịch sử mácxít về ý thức xã hội và tồn tại xã hội, Lý thuyết nghệ thuật quân sự chiến tranh nhân dân Việt Nam, và Lý thuyết xây dựng Đảng về chính trị - tư tưởng.

classDiagram
    class KhungLanhDaoCTTT {
        +ChuTruong_NghiQuyet (QUTW, TCCT)
        +MucTieu_YeuCau (1960-1965 vs 1965-1968)
        +NguyenTac (Tinh Dang, Tinh Khoa Hoc, Tinh Tien Cong)
    }
    class BonTruCotThucThi {
        +GiaoDucChinhTri (Lý luận Mác - Lênin, Đường lối Đảng)
        +TuyenTruyen_ThiDua (Phong trào Ba Nhất, Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ)
        +VanHoa_VanNghe (Đoàn văn công 750-830 người, Trại sáng tác)
        +BaoChi_XuatBan (Báo QĐND 4 trang hàng ngày, NXB Quân đội)
    }
    class KetQuaBienChung {
        +XoaBoTuTuongHuuKhuynh (Chống xét lại, chống sợ Mỹ)
        +XacLapQuyetTamChienDau (Tinh thần Không có gì quý hơn độc lập tự do)
        +SucManhChienDauVatChat (Thắng lợi Ấp Bắc, Vạn Tường, Mậu Thân 1968)
    }
    KhungLanhDaoCTTT --> BonTruCotThucThi : Chỉ đạo thực hiện
    BonTruCotThucThi --> KetQuaBienChung : Chuyển hóa sức mạnh

Khung phân tích tiếp cận CTTT theo cấu trúc động gồm 4 thành tố liên kết chặt chẽ:

• Chủ thể lãnh đạo: Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, trực tiếp và thường xuyên là Quân ủy Trung ương và Tổng cục Chính trị.
• Nội dung định hướng: Quán triệt đường lối hai chiến lược cách mạng, nâng cao giác ngộ giai cấp công nhân, xây dựng bản lĩnh "Bộ đội Cụ Hồ", vạch trần bản chất đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
• Phương thức chuyển tải (4 kênh tích hợp): GDCT trường lớp và tại chức; Tuyên truyền cổ động và phát thanh; Hoạt động văn hóa nghệ thuật quần chúng và chuyên nghiệp; Báo chí, xuất bản quân sự.
• Khách thể và sản phẩm đầu ra: Cán bộ, chiến sĩ toàn quân; kết quả đo lường bằng ý chí quyết chiến, kỷ luật tự giác, sự thuần khiết về tư tưởng và năng lực hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu trên chiến trường.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và phương pháp luận mácxít (Marxist-Leninist Historiographical Paradigm), kết hợp chủ nghĩa duy thực phê phán (Critical Realism) trong phân tích sự kiện lịch sử Đảng. Nghiên cứu thực hiện thiết kế đa tầng bậc (Multi-level Historical Analysis):

• Cấp độ vĩ mô (Macro-level): Sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đối với đường lối kháng chiến và cách mạng tư tưởng văn hóa.
• Cấp độ trung mô (Meso-level): Sự cụ thể hóa chủ trương của ĐBQĐ thông qua các nghị quyết, chỉ thị của QUTW và chỉ đạo nghiệp vụ của TCCT, CTH.
• Cấp độ vi mô (Micro-level): Thực tiễn tiếp nhận, triển khai và biến đổi tâm trạng, nhận thức tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ tại các đơn vị cơ sở, quân khu, quân binh chủng và chiến trường trực tiếp.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực sử học Đảng:

1. Thu thập và thẩm định nguồn sử liệu: Khai thác hệ thống văn kiện gốc, nghị quyết lưu trữ, báo cáo tổng kết, kế hoạch công tác của QUTW, TCCT, CTH giai đoạn 1960 - 1968; các bài phát biểu chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bí thư thứ nhất Lê Duẩn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh.
2. Triangulation (Tam giác hóa dữ liệu):
   • Tam giác hóa nguồn tư liệu: Đối chiếu văn kiện lưu trữ của Đảng và Quân đội với tư liệu tổng kết thực tiễn của các chiến dịch, nhật ký chiến trường và các ấn phẩm báo chí quân đội đương thời (Báo Quân đội nhân dân, Tạp chí Văn nghệ Quân đội giai đoạn 1960 - 1968).
   • Tam giác hóa phương pháp: Kết hợp phương pháp lịch sử (phục dựng tiến trình hoạch định chủ trương theo thứ tự thời gian) với phương pháp logic (phân tích bản chất, quy luật vận động nội tại và bước phát triển tư duy của ĐBQĐ).
   • Tam giác hóa so sánh: So sánh đối chiếu hai giai đoạn chiến lược 1960 - 1965 (chống "Chiến tranh đặc biệt") và 1965 - 1968 (chống "Chiến tranh cục bộ"); so sánh kết quả CTTT trong quân đội với phong trào tư tưởng chung trên toàn miền Bắc.

flowchart TD
    subgraph "Nguồn dữ liệu gốc"
        DOC1["Văn kiện Đảng, Nghị quyết QUTW<br/>(NQ 30/1961, NQ 43/1964, NQ 95/1964)"]
        DOC2["Báo cáo tổng kết TCCT, Cục Tuyên huấn<br/>(Hồ sơ lưu trữ nghiệp vụ 1960 - 1968)"]
        DOC3["Báo chí, Văn học quân đội đương thời<br/>(Báo QĐND, Tạp chí VNQĐ 1960 - 1968)"]
    end
    subgraph "Quy trình xử lý & Kiểm định"
        PROC1["Phương pháp Lịch sử<br/>(Phân kỳ 1960-1965 & 1965-1968)"]
        PROC2["Phương pháp Logic & Phân tích cấu trúc<br/>(4 trụ cột công tác tư tưởng)"]
        PROC3["Phương pháp So sánh lịch sử<br/>(So sánh hai giai đoạn & Quân đội vs Toàn dân)"]
    end
    subgraph "Đầu ra khoa học"
        OUT1["Hệ thống luận cứ lịch sử trung thực"]
        OUT2["Bài học kinh nghiệm thực tiễn chuẩn xác"]
    end
    DOC1 & DOC2 & DOC3 --> PROC1 & PROC2 & PROC3
    PROC1 & PROC2 & PROC3 --> OUT1 & OUT2

Data và phân tích

Nghiên cứu khảo cứu hệ thống số liệu, văn bản mang tính định lượng cụ thể:

• Hệ thống văn kiện lịch sử then chốt: Nghị quyết Đại hội III của Đảng (9/1960) [47]; Nghị quyết số 30/QU-TW ngày 2/2/1961 về Kế hoạch Quân sự 5 năm lần thứ hai (1961 - 1965) [107]; Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 9 khóa III (12/1963) [49]; Nghị quyết số 95-NQ/TW của Bộ Chính trị (4/2/1964) [50]; Nghị quyết số 43/QU-TW ngày 29/4/1964 về điều chỉnh kế hoạch quân sự 1964 - 1965 [113].
• Số liệu định lượng về thiết chế CTTT:
  • Biên chế lực lượng văn công chuyên nghiệp toàn quân: tăng từ 630 người (1960) lên quy mô từ 750 đến 830 người (1965) [106, tr. 35].
  • Năng lực xuất bản quân sự: Nhà xuất bản Quân đội nhân dân nâng sản lượng in từ 40 - 50 đầu sách/tháng (1960) lên 80 - 100 đầu sách/tháng (1965), tăng thêm 8.000 trang in/năm [106, tr. 36].
  • Đổi mới truyền thông báo chí: Báo Quân đội nhân dân chuyển đổi mô hình từ năm 1962 phát hành hàng ngày, 4 trang; Tạp chí Văn nghệ Quân đội phát hành đều đặn 1 kỳ/tháng kết hợp phát hành tài liệu dịch [106, tr. 36].
  • Thiết lập mạng lưới tủ sách đại đội, phòng đọc sách trung đoàn và thành lập Thư viện Trung ương của Bộ Quốc phòng.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án chỉ ra 5 phát hiện cốt lõi mang tính đột phá về sự lãnh đạo CTTT của ĐBQĐ:

1. Chiến lược chuyển hướng tư tưởng có tính đi trước một bước: ĐBQĐ đã chủ động chuyển trọng tâm công tác GDCT từ tư tưởng dân tộc dân chủ lên giác ngộ sâu sắc tư tưởng XHCN và lý tưởng cộng sản; chủ động chuẩn bị tâm thế cho toàn quân chuyển từ nhiệm vụ hòa bình xây dựng sang trực tiếp xung phong vượt dãy Trường Sơn vào miền Nam đánh Mỹ ngay từ những năm 1960 - 1961, trước khi Mỹ can thiệp quân sự ồ ạt.
2. Kịp thời ngăn chặn và vô hiệu hóa ảnh hưởng của chủ nghĩa xét lại hiện đại: Thực hiện Nghị quyết 43/QU-TW (29/4/1964), ĐBQĐ đã kiên quyết "quét sạch và ngăn chặn mọi ảnh hưởng của tư tưởng xét lại xâm nhập vào trong quân đội, khắc phục triệt để tư tưởng hữu khuynh tiêu cực, hòa bình chủ nghĩa, phê phán đả kích mạnh mẽ và sâu sắc chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa tự do" [113, tr. 12], giữ vững sự trong sạch về chính trị và sự đoàn kết thống nhất tuyệt đối trong nội bộ lực lượng vũ trang.
3. Hình thành thế trận CTTT toàn diện, đồng bộ trên 4 mặt trận: Không dừng lại ở việc tuyên truyền đơn thuần, ĐBQĐ đã kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận hàn lâm tại các trường chính trị trung cao cấp với phong trào thi đua quyết thắng (như phong trào thi đua "Ba nhất", "Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược"), gắn liền các thiết chế văn hóa tinh thần với công tác báo chí, xuất bản quân sự.
4. Xây dựng thành công hình mẫu lý tưởng "Bộ đội Cụ Hồ": Biến tinh thần yêu nước truyền thống thành giá trị chuẩn mực đạo đức cách mạng cao độ, trở thành biểu tượng tinh thần có sức mạnh gắn kết hàng triệu cán bộ, chiến sĩ sẵn sàng hy sinh vì độc lập tự do.
5. Nhìn nhận thẳng thắn hạn chế lịch sử mang tính biện chứng: Luận án chỉ rõ CTTT trong một số chiến dịch còn mắc bệnh "chủ quan, giản đơn, nhấn mạnh một chiều", chỉ tô hồng thắng lợi mà chưa chuẩn bị chu đáo tâm lý bộ đội trước sự ác liệt, kéo dài và tổn thất tạm thời của chiến tranh [103, tr. 152].

Giai đoạn	Mục tiêu chiến lược của CTTT	Trọng tâm nội dung CTTT	Kết quả thực tiễn
1960 - 1965	Xây dựng quân đội chính quy, hiện đại; sẵn sàng đánh bại "Chiến tranh đặc biệt"	Chuyển giác ngộ dân tộc sang XHCN; chống chủ nghĩa xét lại, tư tưởng hòa bình chủ nghĩa; mở đường vượt Trường Sơn	Toàn quân kiên định lập trường, đánh thắng trận Ấp Bắc, Bình Giã, Đồng Xoài
1965 - 1968	Động viên toàn quân dốc sức đánh bại "Chiến tranh cục bộ" của quân viễn chinh Mỹ	Bồi dưỡng ý chí "Quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ xâm lược"; phát động tinh thần "Không có gì quý hơn độc lập, tự do"	Đánh thắng các chiến dịch Núi Thành, Vạn Tường, Plơime; mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Bổ sung hệ thống luận cứ khoa học vào kho tàng lý luận Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam về quy luật giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội.
• Về mặt phương pháp luận: Đưa ra mô hình khảo cứu CTTT quân sự bằng cách tích hợp giữa tài liệu lưu trữ của cơ quan chỉ huy chiến lược (QUTW - TCCT) với phản hồi thực tiễn tại các đơn vị chiến đấu cơ sở.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Cung cấp những bài học thực tiễn vô giá cho nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay; nhận diện và đập tan chiến lược "diễn biến hòa bình", âm mưu "phi chính trị hóa quân đội" của các thế lực thù địch trong tình hình mới.

Limitations và Future Research

Những giới hạn của nghiên cứu

1. Giới hạn nguồn tư liệu giải mật: Một số hồ sơ lưu trữ chi tiết về diễn biến tư tưởng nội bộ tại các chiến trường ác liệt (đặc biệt là chiến trường B2, B3, B5) giai đoạn 1965 - 1968 chưa được khai thác toàn diện do tính chất bảo mật lịch sử quân sự.
2. Khung thời gian nghiên cứu: Giới hạn trong mốc 1960 - 1968 (kết thúc khi Mỹ buộc phải chấm dứt ném bom miền Bắc và chấp nhận đàm phán tại Paris), chưa bao quát giai đoạn đánh bại chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" (1969 - 1972) và cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975.
3. Phân tích định lượng tâm lý học quân sự: Luận án tập trung chủ yếu dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng và phương thức lãnh đạo, chưa áp dụng các mô hình đo lường tâm lý học xã hội thực nghiệm (Empirical Social Psychology) đối với tâm lý quân nhân thời chiến.

Hướng nghiên cứu tương lai

1. Mở rộng nghiên cứu CTTT của ĐBQĐ trong giai đoạn 1969 - 1975 để hoàn thiện bức tranh toàn cảnh 21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
2. Nghiên cứu so sánh (Comparative Study) giữa công tác tư tưởng của QĐNDVN với công tác chiến tranh tâm lý (Psychological Operations - PSYOP) của quân đội Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
3. Ứng dụng chuyển đổi số và phương pháp nhân văn số (Digital Humanities) để số hóa, khai phá dữ liệu văn bản (Text Mining) trên toàn bộ hệ thống báo chí, tài liệu tuyên huấn quân sự giai đoạn 1960 - 1975.
4. Nghiên cứu cơ chế chuyển hóa kinh nghiệm CTTT thời chiến sang giải quyết các vấn đề khủng hoảng thông tin trên không gian mạng và chiến tranh nhận thức (Cognitive Warfare) hiện đại.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án của nghiên cứu sinh Vũ Thành Trung tạo ra những giá trị ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều bình diện:

• Ảnh hưởng học thuật: Đóng góp tài liệu tham khảo chuẩn mực, có giá trị học thuật cao cho các viện nghiên cứu, học viện, trường đại học trong và ngoài quân đội như Học viện Chính trị, Học viện Lục quân, Học viện Quốc phòng, Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
• Tác động quốc phòng - an ninh: Cung cấp luận cứ vững chắc để Tổng cục Chính trị, Cục Tuyên huấn bổ sung, hoàn thiện các quy chế, hướng dẫn về GDCT và nắm bắt dư luận tư tưởng bộ đội trong bối cảnh xây dựng quân đội "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại".
• Tác động xã hội: Bồi đắp niềm tin chính trị của nhân dân đối với bản chất giai cấp công nhân và truyền thống tốt đẹp của QĐNDVN, khẳng định chân lý lịch sử về sức mạnh chính trị - tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Lịch sử Đảng, Lịch sử Quân sự: Tiếp cận hệ thống tư liệu gốc chuẩn xác, phương pháp luận nghiên cứu lịch sử logic và các khoảng trống nghiên cứu có thể phát triển.
• Giảng viên lý luận chính trị và khoa học xã hội nhân văn quân sự: Khai thác làm giáo trình, bài giảng chuyên sâu về lịch sử CTĐ, CTCT và nghệ thuật tiến hành CTTT.
• Đội ngũ cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên các cấp trong quân đội: Vận dụng trực tiếp các phương châm, nguyên tắc và bài học kinh nghiệm xử lý khủng hoảng tư tưởng vào quản lý bộ đội tại đơn vị.
• Các cơ quan hoạch định chiến lược tuyên giáo của Đảng: Vận dụng quy luật kết hợp giữa giáo dục lý luận, tuyên truyền cổ động và văn hóa nghệ thuật vào xây dựng trận địa tư tưởng toàn dân.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đóng góp độc đáo nhất là luận án đã chứng minh một cách tường minh cơ chế chuyển hóa giữa đường lối chính trị trừu tượng của Đảng thành ý chí hành động cụ thể thông qua Quy luật 4 trụ cột tương hỗ (Giáo dục chính trị - Tuyên truyền thi đua - Văn hóa nghệ thuật - Báo chí xuất bản). Luận án đã mở rộng lý thuyết Lênin về nhân tố chính trị - tinh thần thời chiến trong điều kiện một nước đất không rộng, người không đông, kinh tế nghèo nàn đối đầu với cường quốc quân sự số một thế giới.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?

So với các công trình trước đây của Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh (1995) hay Tổng cục Chính trị (1990) chủ yếu tổng kết theo lối biên niên sự kiện hoặc mô tả báo cáo, luận án của Vũ Thành Trung đã áp dụng phương pháp tiếp cận cấu trúc - chức năng kết hợp phân tích đối chiếu hai giai đoạn (1960 - 1965 và 1965 - 1968), phân lập rõ sự điều chỉnh về nội dung, phương thức trước từng nấc thang leo thang chiến tranh của địch, đồng thời đánh giá ưu khuyết điểm một cách khách quan, dựa trên chứng cứ sử liệu lưu trữ đa nguồn.

3. Phát hiện bất ngờ hoặc trái trực giác nhất được minh chứng bởi dữ liệu?

Phát hiện mang tính phản biện sâu sắc là sự thừa nhận khách quan về khuyết điểm của CTTT trong một số chiến dịch: việc "chỉ nhấn mạnh một chiều", tuyên truyền theo hướng "thắng lợi như chẻ tre" đã vô tình tạo ra sự hẫng hụt tâm lý và hoang mang nhất thời trong bộ đội khi chiến sự diễn biến phức tạp, ác liệt ngoài dự kiến. Đây là luận cứ lịch sử đắt giá khẳng định nguyên tắc CTTT phải luôn bám sát sự thật, trung thực và có tính khoa học.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) về phương pháp thu thập sử liệu không?

Có. Luận án cung cấp hệ thống 231 tài liệu tham khảo được phân định rõ ràng theo xuất xứ: văn kiện lưu trữ của Ban Chấp hành Trung ương, các nghị quyết của QUTW (như NQ 30/1961, NQ 43/1964), báo cáo nghiệp vụ của TCCT và CTH, cùng hệ thống báo chí, tạp chí quân sự nguyên bản xuất bản trong giai đoạn 1960 - 1968, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tra cứu, kiểm chứng và tái lập quy trình xử lý dữ liệu lịch sử.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao?

Nghiên cứu gợi mở 3 hướng học thuật trọng điểm:

1. Hoàn thiện bộ tư liệu lịch sử toàn diện về sự lãnh đạo CTTT của ĐBQĐ suốt chiều dài cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975).
2. Xây dựng lý thuyết CTTT quân sự thích ứng với chiến tranh công nghệ cao, tác chiến không gian mạng và chiến tranh nhận thức.
3. Số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu số (Digital Archives) về di sản CTTT của QĐNDVN phục vụ giáo dục truyền thống trong kỷ nguyên số.

Kết luận

1. Khẳng định tính đúng đắn, sáng tạo trong lãnh đạo của ĐBQĐ: ĐBQĐ đã hoàn thành xuất sắc vai trò hạt nhân lãnh đạo CTTT, biến sức mạnh chính trị - tinh thần thành nhân tố quyết định trực tiếp đánh bại chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" và "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ.
2. Phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh: Vận dụng nhuần nhuyễn quan điểm con người là nhân tố quyết định trong chiến tranh, giải quyết thành công bài toán đối đầu bất đối xứng về vũ khí kỹ thuật.
3. Mở ra hướng nghiên cứu lịch sử Đảng chuyên sâu: Đặt nền móng cho việc khảo cứu độc lập, chuyên biệt các mặt hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang nhân dân.
4. Đúc kết hệ thống bài học lịch sử sâu sắc: Bao gồm kiên định tính đảng và tính khoa học; giữ vững lập trường giai cấp công nhân; chủ động tiến công trên mặt trận tư tưởng; đa dạng hóa linh hoạt các phương thức GDCT, văn hóa và báo chí.
5. Giá trị di sản trường tồn: Kết quả nghiên cứu là cẩm nang khoa học quý giá phục vụ nhiệm vụ bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trong quân đội, xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng, Nhà nước và nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu là từ năm 1960. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Cục Tuyên huấn (2014), Lịch sử Cục Tuyên huấn (1946 - 2014) [224]. Cuốn sách không chỉ phản ánh có hệ thống, theo trình tự thời gian quá trình ra đời, xây dựng, phát triển về tổ chức và các hoạt động chủ yếu của CTH gần 70 năm, mà còn khái quát, trình bày những kinh nghiệm lịch sử trên mặt trận tư tưởng văn hóa. Những tư liệu và sự kiện trình bày trong cuốn sách được sưu tầm trích đoạn từ hồ sơ lưu, các nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, hướng dẫn và các bản sơ kết, tổng kết về công tác tuyên huấn của QUTW, TCCT và CTH.

Theo đó, chương 2 và chương 3 của tác phẩm đã làm rõ vai trò của CTH qua các giai đoạn của cuộc kháng chiến, góp phần đánh bại các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ. Mặt khác, do CTH là cơ quan tham mưu chiến lược về công tác tuyên huấn cho TCCT, QUTW, đồng thời hướng dẫn, chỉ đạo công tác tuyên huấn trong các đơn vị toàn quân, nên thông qua tác phẩm, nghiên cứu sinh có thể thấy được những phương thức hoạt động cơ bản của CTTT trong quân đội. Đinh Xuân Dũng (2016), Công tác tư tưởng - văn hóa trong xây dựng Quân đội về chính trị [43]. Tác giả chỉ rõ: “Công tác tư tưởng - văn hóa trong quân đội là một “binh chủng” đặc biệt đã góp phần trực tiếp xây dựng bản lĩnh chính trị của quân đội; đồng thời, nuôi dưỡng, đào tạo và xây dựng các thế hệ những người chiến sĩ cách mạng của Đảng, của dân tộc và của nhân dân được đúc kết trong con người kiểu mẫu của hơn 70 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành - “Anh Bộ đội Cụ Hồ” [43, tr.

Vấn đề thành tựu và kinh nghiệm của CTTT - văn hóa trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, được tác giả luận giải trên hai mặt: Thứ nhất, công tác GDCT, lãnh đạo tư tưởng trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Thứ hai, công tác văn hóa, văn nghệ và thông tin đại chúng. luan an 23 Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Cục Tuyên huấn (2018), Tài liệu nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay [225]. Cuốn sách làm rõ quan niệm về CTTT trong QĐNDVN; chỉ rõ thực trạng, nguyên nhân và một số kinh nghiệm tiến hành CTTT trong quân đội; luận giải những yếu tố tác động và yêu cầu nâng cao chất lượng CTTT trong quân đội; từ đó đề xuất 6 giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng CTTT trong QĐNDVN hiện nay.

Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố 1. Về tư liệu Nghiên cứu về CTTT là chủ đề khá phong phú về thể loại, bao gồm sách, tạp chí, các đề tài luận án… thể hiện rõ sự quan tâm của giới khoa học trong và ngoài nước, được khai thác, tiếp cận dưới nhiều góc độ và phạm vi khác nhau. Kết quả nghiên cứu của các công trình đã cung cấp cho nghiên cứu sinh những thông tin khoa học khá sâu rộng liên quan đến CTTT trong quân đội để nghiên cứu sinh kế thừa, vận dụng.

Tuy nhiên, hầu hết các công trình nghiên cứu về CTTT trong quân đội chỉ mới được khai thác tập trung ở những bài báo khoa học, những cuốn sách mà chưa có nhiều Luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Về phương pháp tiếp cận Các công trình nghiên cứu trong nước và thế giới được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau như chính trị, quân sự, tâm lý,… và sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử, logic,… Sự đa dạng trong cách tiếp cận với nhiều mức độ và phạm vi nghiên cứu đã cung cấp cho nghiên cứu sinh “phông” kiến thức khá đầy đủ về CTTT; giúp nghiên cứu sinh có cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu đa diện hơn với sự phân tích, luận giải về CTTT trong mối quan hệ biện chứng và tác động tương hỗ với các lĩnh vực công tác khác. Tuy vậy, hầu hết các công trình nghiên cứu về CTTT được luận giải dưới góc độ biên niên sự kiện và tổng kết CTĐ, CTCT. luan an 24 Một số công trình có đề cập đến đường lối, chủ trương của ĐBQĐ về CTTT, song còn ít và chưa có tính hệ thống.

Về nội dung nghiên cứu Một là, các công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài đã khẳng định vị trí, vai trò to lớn của CTTT trong sự nghiệp cách mạng của các Đảng Cộng sản (Liên Xô, Trung Quốc, Lào), sự nghiệp xây dựng, chiến đấu của quân đội. Chỉ ra nhiệm vụ tiến hành CTTT của các tổ chức, các lực lượng và người cán bộ chính trị, chỉ huy trong quân đội. Có công trình đã bàn về quan niệm, các bộ phận cấu thành, mục đích, nội dung, hình thức, phương pháp tiến hành CTTT của Đảng Cộng sản và CTTT của Đảng Cộng sản trong quân đội. Dù một số công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài công bố đã lâu, song các nội dung liên quan trong các công trình đó vẫn có giá trị tham khảo, giúp nghiên cứu sinh có sự nhìn nhận, đánh giá toàn diện và sâu sắc hơn về CTTT trong quân đội.

Hai là, các công trình nghiên cứu của tác giả trong nước đã khẳng định vị trí, vai trò to lớn của CTTT trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng QĐNDVN về chính trị. Nhiều công trình đã luận bàn về các bộ phận cấu thành, hình thức, tiêu chuẩn đánh giá, biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả CTTT của Đảng trong quân đội. Một số công trình nghiên cứu dưới cả góc độ lý luận nhận thức và tổng kết thực tiễn đã đề cập một cách khá sâu sắc và toàn diện về bối cảnh lịch sử; nhấn mạnh vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của CTTT trong kháng chiến. Ba là, đề cập đến sự lãnh đạo CTTT của Đảng nói chung, CTTT trong quân đội nói riêng, trong đó có một phần nói về sự lãnh đạo CTTT trong kháng chiến chống Mỹ, nhiều công trình đã đề cập đến yêu cầu tiến hành CTTT, thực trạng CTTT qua các giai đoạn của cuộc kháng chiến; một số công trình đã trích dẫn những quan điểm, chủ trương, quá trình chỉ đạo thực hiện; đồng thời, rút ra một số kinh nghiệm hoặc đề xuất một số giải pháp tiến hành CTTT đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Bốn là, thông qua các công trình tổng kết CTĐ, CTCT trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, CTTT trong quân đội phần nào phản ánh những ưu luan an 25 điểm, hạn chế, chỉ ra nguyên nhân với những nhận định khá xác đáng, từ đó rút ra một số kinh nghiệm có giá trị tham khảo. Năm là, một số công trình bàn về những vấn đề nghiệp vụ của CTTT, bao gồm: Công tác giáo dục lý luận; tuyên truyền, cổ động, thi đua; phối hợp các cơ quan chuyên môn nghiệp vụ làm CTTT; xây dựng đội ngũ cán bộ làm CTTT, công tác báo chí, phát thanh. Sáu là, một số công trình luận giải những vấn đề cấp bách về CTTT trong quân đội hiện nay, đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm tăng cường sức mạnh chính trị, tinh thần của QĐNDVN trong giai đoạn cách mạng mới. Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về CTTT trong quân đội, mỗi công trình đều có đối tượng, phương pháp tiếp cận, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung nghiên cứu khác nhau, nên về CTTT chỉ được đề cập đến một cách hạn chế, một khía cạnh nhỏ trong CTĐ, CTCT; hoặc chỉ được mô tả trong hoạt động của ngành tuyên huấn qua từng thời kỳ.

Dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách độc lập, có tính hệ thống và toàn diện về chủ trương và sự chỉ đạo của ĐBQĐ về CTTT, nhất là trong những năm 1960 - 1968. Vì vậy, có thể khẳng định “Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng từ năm 1960 đến năm 1968” đang là một “khoảng trống” khoa học trong nghiên cứu mà nghiên cứu sinh có thể lựa chọn làm đề tài Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết Khi thực hiện nghiên cứu đề tài “Đảng bộ Quân đội lãnh đạo công tác tư tưởng từ năm 1960 đến năm 1968”, nghiên cứu sinh xác định những vấn đề cần phải tập trung giải quyết, đó là: Một là, những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo CTTT của ĐBQĐ từ năm 1960 đến năm 1968 Để làm rõ vấn đề này, nghiên cứu sinh tập trung đi vào phân tích về vị trí, vai trò của CTTT trong quân đội; những tác động của tình hình thế giới, trong nước đến CTTT trong quân đội; thực tiễn CTTT trong quân đội trước luan an 26 năm 1960 và những yêu cầu đặt ra đối với CTTT trong giai đoạn mới; khái quát, hệ thống chủ trương của Đảng về CTTT trong những năm 1960 - 1968. Hai là, chủ trương và sự chỉ đạo của ĐBQĐ đối với CTTT từ năm 1960 đến năm 1968 Để làm rõ nội dung trên, nghiên cứu sinh tập trung sưu tầm, hệ thống hóa chủ trương của ĐBQĐ về CTTT từ năm 1960 đến năm 1968 trên các khía cạnh phương hướng, mục tiêu, yêu cầu và các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể.

Làm rõ quá trình ĐBQĐ chỉ đạo CTTT trên các mặt: GDCT; tuyên truyền, cổ động, thi đua; văn hóa, văn nghệ; báo chí, xuất bản. Khái quát những kết quả đạt được, so sánh giai đoạn 1965 - 1968 với giai đoạn 1960 - 1965, qua đó làm nổi bật sự tăng cường CTTT trong quân đội giai đoạn 1965 - 1968. Ba là, ưu điểm, hạn chế của quá trình ĐBQĐ lãnh đạo CTTT (1960 - 1968) Để có được những nhận xét bảo đảm tính khách quan, trung thực về quá trình ĐBQĐ lãnh đạo CTTT (1960 - 1968), nghiên cứu sinh dựa vào kết quả nghiên cứu đã trình bày ở hai chương mô tả lịch sử; đồng thời, bám sát các văn kiện, nghị quyết của Trung ương, các chỉ thị, báo cáo tổng kết của QUTW, TCCT, CTH và các công trình nghiên cứu có liên quan, từ đó tập trung làm rõ ưu điểm, hạn chế trong hoạch định chủ trương; chỉ đạo tổ chức thực hiện và kết quả đạt được trong thực tiễn về CTTT trong quân đội.