Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục: Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học tại trường trung cấp kỹ thuật. Phân tích biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thụy
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Hồng Thái
• Trường học: Học viện Chính trị Quân sự
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở trường trung cấp kỹ thuật quân khí
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học

Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học (PTKTDH) trong môi trường giáo dục quân sự đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo. Tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật, hoạt động quản lý PTKTDH phải đảm bảo sự phối hợp giữa cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực. Theo Luật Giáo dục 2005, mục tiêu giáo dục là đào tạo con người phát triển toàn diện, đáp ứng nhu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc quản lý hiệu quả PTKTDH giúp tăng cường hiệu suất giảng dạy, thúc đẩy quá trình nhận thức của học viên thông qua các phương tiện trực quan. Đặc biệt, trong lĩnh vực quân sự, PTKTDH không chỉ hỗ trợ dạy học lý thuyết mà còn nâng cao kỹ năng thực hành, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong huấn luyện. Hơn nữa, quản lý PTKTDH còn góp phần tối ưu hóa chi phí đầu tư, đảm bảo bền vững trong sử dụng thiết bị.

1.1. Cơ sở lý luận quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học

Cơ sở lý luận quản lý PTKTDH dựa trên các nguyên tắc quản trị giáo dục hiện đại, bao gồm tính hệ thống, tính mục tiêu và tính hiệu quả. Theo quan điểm khoa học, PTKTDH là thành tố quan trọng trong cấu trúc quá trình dạy học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Lý luận quản lý giáo dục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động quản lý PTKTDH. Tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, quản lý PTKTDH phải tuân thủ các quy định của Bộ Quốc phòng về tiêu chuẩn cơ sở vật chất và trang thiết bị. Ngoài ra, lý luận còn đề cập đến vai trò của cán bộ quản lý trong việc xây dựng chiến lược phát triển PTKTDH, đảm bảo sự thống nhất giữa mục tiêu giáo dục và nhu cầu thực tiễn.

1.2. Mục tiêu quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học

Mục tiêu quản lý PTKTDH nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị, đảm bảo chất lượng giảng dạy và học tập. Tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, quản lý PTKTDH hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường học tập tiên tiến, đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực kỹ thuật quân sự. Cụ thể, mục tiêu bao gồm: nâng cao năng lực sử dụng PTKTDH cho giáo viên, tăng cường tỷ lệ sử dụng thiết bị trong giảng dạy, và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành. Ngoài ra, quản lý PTKTDH còn nhằm mục đích tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu lãng phí và nâng cao tuổi thọ thiết bị. Kết quả đạt được sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Tổng cục Kỹ thuật.

II. Thực trạng quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học

Thực trạng quản lý PTKTDH tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí bộc lộ nhiều tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy. Kết quả khảo sát cho thấy 18,5% cán bộ, 17,5% giáo viên và 19,5% học viên đánh giá hiệu suất sử dụng PTKTDH ở mức trung bình, trong khi chỉ có 78,5% cán bộ và 81,5% giáo viên đánh giá trình độ sử dụng thiết bị ở mức khá. Nguyên nhân chính bao gồm sự thiếu đồng bộ trong quản lý, trang thiết bị lạc hậu, và thiếu kế hoạch bảo trì định kỳ. Ngoài ra, việc thiếu đào tạo chuyên sâu cho giáo viên trong sử dụng PTKTDH cũng là rào cản lớn. Hơn nữa, tình trạng thiếu nguồn kinh phí đầu tư mới và bảo trì thiết bị cũ càng làm trầm trọng vấn đề. Những hạn chế này dẫn đến hiệu quả sử dụng PTKTDH chưa đạt tối đa, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

2.1. Hiệu suất sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học

Hiệu suất sử dụng PTKTDH tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí chưa đạt mức kỳ vọng. Theo khảo sát, chỉ có 78,5% cán bộ, 81,5% giáo viên và 79,5% học viên đánh giá mức độ thành thạo sử dụng thiết bị ở mức khá và tốt. Phần lớn đánh giá mức trung bình chiếm 21,25% cán bộ, 18,5% giáo viên và 20% học viên, trong khi tỷ lệ đánh giá yếu lên tới 2,5% học viên. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu đào tạo nâng cao kỹ năng sử dụng thiết bị, thiếu kế hoạch bảo trì định kỳ, và sự thiếu đồng bộ trong quản lý. Hiệu suất sử dụng thấp dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.

2.2. Tình hình quản lý cơ sở vật chất

Quản lý cơ sở vật chất (CSVC) tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí còn nhiều bất cập. Theo báo cáo, tỷ lệ thiết bị cũ và lạc hậu chiếm tỷ lệ cao, dẫn đến tình trạng hỏng hóc thường xuyên. Việc thiếu nguồn kinh phí đầu tư mới và bảo trì thiết bị cũ càng làm trầm trọng vấn đề. Ngoài ra, sự thiếu phối hợp giữa các đơn vị trong quản lý CSVC cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu thống nhất. Kết quả khảo sát cho thấy 19,5% học viên đánh giá tình hình CSVC ở mức trung bình, cho thấy sự thiếu hụt trong đầu tư và quản lý. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo, đòi hỏi cần có giải pháp khắc phục kịp thời.

III. Biện pháp nâng cao quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học

Để nâng cao hiệu quả quản lý PTKTDH tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, cần triển khai đồng bộ các biện pháp. Trước tiên, xây dựng kế hoạch đào tạo nâng cao kỹ năng sử dụng PTKTDH cho giáo viên, bao gồm các khóa tập huấn định kỳ và chia sẻ kinh nghiệm. Thứ hai, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, ưu tiên mua sắm thiết bị hiện đại và thay thế thiết bị cũ. Thứ ba, thiết lập hệ thống quản lý CSVC minh bạch, bao gồm lập kế hoạch bảo trì định kỳ và kiểm kê tài sản. Thứ tư, tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng PTKTDH thông qua các cuộc khảo sát định kỳ. Cuối cùng, xây dựng chính sách khuyến khích sử dụng PTKTDH trong giảng dạy, nhằm nâng cao tỷ lệ sử dụng thiết bị. Những biện pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường.

3.1. Đào tạo và nâng cao kỹ năng sử dụng thiết bị

Đào tạo nâng cao kỹ năng sử dụng PTKTDH là biện pháp then chốt để cải thiện hiệu suất giảng dạy. Theo đề xuất, nhà trường cần tổ chức các khóa tập huấn định kỳ cho giáo viên, tập trung vào kỹ năng vận hành thiết bị và xử lý sự cố. Ngoài ra, xây dựng tài liệu hướng dẫn sử dụng chi tiết cho từng loại thiết bị cũng rất quan trọng. Kết quả khảo sát cho thấy 81,5% giáo viên đánh giá cao tầm quan trọng của đào tạo, nhưng tỷ lệ tham gia tập huấn còn thấp. Do đó, cần tăng cường tuyên truyền và khuyến khích giáo viên tham gia các khóa đào tạo. Những biện pháp này sẽ giúp nâng cao trình độ sử dụng thiết bị, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

3.2. Tối ưu hóa quản lý cơ sở vật chất

Tối ưu hóa quản lý CSVC là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng PTKTDH. Theo đề xuất, nhà trường cần lập kế hoạch bảo trì định kỳ, đảm bảo thiết bị luôn trong tình trạng hoạt động tốt. Ngoài ra, xây dựng hệ thống kiểm kê tài sản minh bạch, bao gồm việc lập danh sách chi tiết và theo dõi tình trạng sử dụng. Kết quả khảo sát cho thấy 78,5% cán bộ đánh giá sự thiếu minh bạch trong quản lý CSVC là nguyên nhân chính gây lãng phí. Do đó, cần tăng cường giám sát và đánh giá định kỳ. Những biện pháp này sẽ giúp nâng cao tuổi thọ thiết bị, giảm thiểu chi phí bảo trì, và nâng cao hiệu quả sử dụng.

IV. Kết luận và đề xuất ứng dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy quản lý PTKTDH tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Những tồn tại chủ yếu bao gồm hiệu suất sử dụng thiết bị thấp, thiếu đào tạo nâng cao kỹ năng, và bất cập trong quản lý CSVC. Để khắc phục, cần triển khai đồng bộ các biện pháp, bao gồm đào tạo giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, và tối ưu hóa quản lý. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường. Ngoài ra, việc xây dựng chính sách khuyến khích sử dụng PTKTDH và tăng cường giám sát cũng rất quan trọng. Kết quả đạt được sẽ là cơ sở để mở rộng mô hình quản lý PTKTDH trong các trường quân sự khác.

4.1. Kết luận nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra những hạn chế trong quản lý PTKTDH tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, bao gồm hiệu suất sử dụng thiết bị thấp, thiếu đào tạo nâng cao kỹ năng, và bất cập trong quản lý CSVC. Những tồn tại này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo, đòi hỏi cần có giải pháp khắc phục kịp thời. Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ đánh giá mức khá và tốt chiếm đa số, nhưng vẫn còn tỷ lệ đáng kể đánh giá mức trung bình và yếu. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong công tác quản lý, đặc biệt là trong đào tạo và đầu tư cơ sở vật chất.

4.2. Đề xuất ứng dụng kết quả nghiên cứu

Để ứng dụng kết quả nghiên cứu, nhà trường cần triển khai đồng bộ các biện pháp, bao gồm đào tạo giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, và tối ưu hóa quản lý CSVC. Ngoài ra, xây dựng chính sách khuyến khích sử dụng PTKTDH và tăng cường giám sát cũng rất quan trọng. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường. Kết quả đạt được sẽ là cơ sở để mở rộng mô hình quản lý PTKTDH trong các trường quân sự khác, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục quân sự toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về tâm lý học tiếp nhận chỉ ra rằng con người tiếp thu tri thức qua thị giác chiếm 81%, qua thính giác chiếm 10% và qua các giác quan khác chiếm 9%. Tuy nhiên, tại các cơ sở đào tạo quân sự, việc bảo đảm cơ sở vật chất còn đối mặt với nhiều rào cản. Ngân sách đầu tư của Bộ Quốc phòng hàng năm tăng khoảng 2% đến 3% (tương đương 20 tỷ đồng cho toàn bộ hệ thống trường quân đội), dẫn đến tình trạng phương tiện kỹ thuật dạy học tại một số đơn vị còn thiếu đồng bộ, chậm đổi mới so với vũ khí thực tế ngoài chiến trường.

Vấn đề cốt lõi mà luận văn giải quyết là sự bất cập giữa yêu cầu nâng cao chất lượng huấn luyện với tình trạng trang thiết bị cũ kỹ, kinh phí phân bổ hạn hẹp và thói quen ngại ứng dụng công nghệ hiện đại của một bộ phận giảng viên. Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng và xây dựng hệ thống biện pháp quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học phù hợp với đặc thù đào tạo kỹ thuật quân sự.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí thuộc Tổng cục Kỹ thuật, với dữ liệu thực tiễn thu thập trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2012. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc chuẩn hóa công tác quản trị thiết bị, trực tiếp phục vụ đào tạo 6 chuyên ngành trung cấp chuyên nghiệp, 6 chuyên ngành chuyển cấp và 5 chuyên ngành thợ sửa chữa vũ khí. Đề tài góp phần tăng hiệu suất khai thác thiết bị, nâng cao tỷ lệ học viên làm chủ trang bị kỹ thuật sau khi tốt nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết dạy học trực quan của nhà giáo dục lỗi lạc Jan Amos Comenius với nguyên tắc trực quan là nguyên tắc vàng ngọc, kết hợp quy luật nhận thức luận Mác - Lênin đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Nghiên cứu tiếp cận lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại, coi quản lý là sự tác động có định hướng của chủ thể nhằm điều phối 4 nguồn lực cốt lõi: nhân lực, vật lực, tài lực và thông tin môi trường.

Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa gồm: phương tiện dạy học (giá mang thông tin, phần mềm), thiết bị kỹ thuật (vật chuyển tải thông tin, phần cứng) và phương tiện kỹ thuật dạy học (tập hợp vật chất, kỹ thuật và công nghệ chứa đựng nội dung bài giảng). Thiết bị được phân loại thành 2 nhóm mục đích chính là chứng minh và thực hành, bao gồm 4 phân nhóm: phương tiện truyền đạt tri thức, phương tiện rèn luyện kỹ năng thực hành, phương tiện kiểm tra đánh giá và phương tiện phục vụ tự học.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được cấu thành từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Luật Giáo dục năm 2005 (sửa đổi năm 2009), Chiến lược phát triển giáo dục đào tạo giai đoạn 2011 - 2020, cùng hệ thống tài liệu quản lý nội bộ của Tổng cục Kỹ thuật.

Tác giả thực hiện khảo sát chọn mẫu phân tầng với quy mô 200 đối tượng đại diện, bao gồm cán bộ chỉ huy các cấp, giảng viên trực tiếp giảng dạy tại các khoa chuyên môn và học viên các tiểu đoàn kỹ thuật. Phương pháp chọn mẫu phân tầng giúp phản ánh khách quan quan điểm từ cả góc độ quản lý, giảng dạy lẫn tiếp nhận tri thức.

Luận văn kết hợp phương pháp nghiên cứu lý luận (phân tích, tổng hợp tài liệu khoa học) với các phương pháp thực tiễn (điều tra bằng bảng hỏi, quan sát sư phạm, lấy ý kiến chuyên gia và tổng kết kinh nghiệm). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm toán thống kê nhằm tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm và kiểm định độ tin cậy của các chỉ số trong giai đoạn 2007 - 2012. Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê giúp lượng hóa chính xác thực trạng, loại bỏ định kiến chủ quan và tạo cơ sở vững chắc cho các đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về quy mô đầu tư và hiện đại hóa cơ sở vật chất, nhà trường đã nâng cấp 6 phòng học chuyên dùng, 8 phòng học phổ thông và xây dựng 2 phòng máy tính với 60 máy nối mạng nội bộ LAN. Tuy nhiên, mức độ đồng bộ của trang thiết bị nghe nhìn vẫn còn hạn chế khi có 41,25% cán bộ và 40% giáo viên đánh giá ở mức trung bình và khá.

Thứ hai, về chất lượng thiết bị mô phỏng và mô hình học cụ, có tới 87,5% cán bộ, 88,75% giáo viên và 88,33% học viên đánh giá thiết bị mô phỏng súng pháo đạt mức khá tốt trở lên. Trái lại, ở nhóm dụng cụ thí nghiệm hóa chất và thuốc nổ, vẫn còn 12,5% cán bộ, giáo viên đánh giá ở mức trung bình và 1,25% xếp loại yếu.

Thứ ba, về năng lực khai thác và hiệu suất sử dụng, có 78,50% cán bộ và 81,50% giảng viên được đánh giá sử dụng thành thạo thiết bị. Dù vậy, hiệu suất khai thác thực tế chưa đồng đều khi có 18,50% cán bộ, 17,50% giáo viên và 19,50% học viên đánh giá tần suất sử dụng các phương tiện kỹ thuật chỉ dừng lại ở mức trung bình.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc nguồn ngân sách phân bổ hàng năm còn hạn chế, các chủng loại vũ khí trang bị tại đơn vị thay đổi nhanh hơn tốc độ đầu tư của nhà trường. Một số giáo viên vẫn giữ thói quen truyền thụ một chiều, ngại mang vác mô hình cồng kềnh hoặc chưa thuần thục các phần mềm mô phỏng chuyên dụng như PowerPoint, AutoCAD, SolidWorks và 3Ds Max.

Khi so sánh với các nghiên cứu quản lý cơ sở vật chất tại Hải Phòng và Thanh Hóa, kết quả nghiên cứu cho thấy sự tương đồng về điểm nghẽn thiếu hụt kinh phí, nhưng trường quân sự có tính chất đặc thù khắt khe hơn về an toàn cháy nổ và bảo mật khí tài. Dữ liệu khảo sát thực tế có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ cột so sánh mức độ đánh giá giữa 3 nhóm đối tượng (cán bộ, giảng viên, học viên) và bảng tổng hợp phân loại chất lượng 7 nhóm phương tiện chuyên ngành. Điều này chứng minh rằng việc hiện đại hóa thiết bị phải đi đôi với chuẩn hóa quy trình quản lý mới có thể tối ưu hóa chất lượng giảng dạy.

Đề xuất và khuyến nghị

• Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giảng viên: Quán triệt các nghị quyết của Đảng ủy về đổi mới phương pháp dạy học, phấn đấu đạt tỷ lệ 100% giảng viên không dạy chay, tích cực ứng dụng công nghệ bài giảng điện tử. Thời gian thực hiện định kỳ hàng quý do Cấp ủy và Chỉ huy các khoa giáo viên chủ trì.
• Kế hoạch hóa công tác đầu tư, mua sắm và hiện đại hóa thiết bị: Xây dựng lộ trình trang bị đồng bộ giai đoạn 2013 - 2015, ưu tiên bổ sung 10 đến 15 mô hình cắt bổ vũ khí mới và nâng cấp toàn diện 100% phòng học chuyên dùng. Cơ quan thực hiện là Ban Giám hiệu phối hợp với Phòng Đào tạo và Phòng Kỹ thuật.
• Bồi dưỡng nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và ngoại ngữ: Tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn mỗi năm về thiết kế mô hình đồ họa 3D và khai thác phần mềm chuyên ngành cho giáo viên, nhân viên kỹ thuật. Đơn vị chủ trì là Phòng Đào tạo phối hợp với các chuyên gia kỹ thuật quân sự.
• Đẩy mạnh phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến mô hình học cụ: Đặt mục tiêu hàng năm hoàn thành từ 5 đến 7 đề tài nghiên cứu, sáng kiến cấp cơ sở và phục hồi, sửa chữa 20 đến 30 mô hình trang thiết bị cũ. Toàn thể cán bộ, giảng viên và học viên tham gia thực hiện dưới sự chỉ đạo của Hội đồng Khoa học nhà trường.
• Hoàn thiện quy chế quản lý, bảo dưỡng và bảo đảm an toàn vũ khí: Duy trì nghiêm ngặt chế độ ngày, giờ kỹ thuật hàng tuần, đảm bảo tỷ lệ an toàn tuyệt đối 100% trong quản lý kho đạn dược, phòng chống cháy nổ và giữ vững bí mật quân sự. Chủ thể chịu trách nhiệm là đội ngũ thủ kho, trợ giáo và nhân viên chuyên trách cơ sở vật chất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám hiệu và Cán bộ quản lý các trường quân đội, trường nghề: Cung cấp khung phương pháp luận khoa học về quản trị nguồn lực vật chất, giải quyết bài toán thiếu hụt kinh phí đầu tư thông qua mô hình tự cải tiến 20 mô hình học cụ và tận dụng tối đa ngân sách hiện có.
• Giảng viên chuyên ngành Kỹ thuật Quân khí và Giáo dục nghề nghiệp: Hướng dẫn chi tiết phương pháp tích hợp công nghệ trình chiếu, đồ họa mô phỏng vào bài giảng, giúp khai thác tối đa 81% khả năng tiếp thu qua thị giác của học viên và xóa bỏ lối dạy lý thuyết suông.
• Cán bộ quản lý thiết bị, thủ kho và nhân viên kỹ thuật: Tham khảo quy trình bảo quản, bảo dưỡng vũ khí, khí tài, trang thiết bị theo tiêu chuẩn nhiệt độ, độ ẩm nghiêm ngặt, đảm bảo độ bền và an toàn tuyệt đối 100% cho hệ thống phòng thí nghiệm, giảng đường.
• Học viên cao học và Nhà nghiên cứu Quản lý giáo dục: Sử dụng bộ công cụ điều tra 200 mẫu phiếu khảo sát phân tầng và khung phân tích thực chứng làm tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu về quản lý cơ sở vật chất giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Phương tiện kỹ thuật dạy học có vai trò quan trọng như thế nào trong đào tạo quân khí? Phương tiện kỹ thuật giúp cụ thể hóa các kiến thức trừu tượng, phức tạp của vũ khí, khí tài thành hình ảnh trực quan. Khoa học chứng minh thị giác giúp người học tiếp thu tới 81% tri thức, từ đó nâng cao hứng thú học tập và giúp học viên rèn luyện kỹ xảo thao tác kỹ thuật quân sự chuẩn xác.

Hạn chế lớn nhất trong công tác quản lý phương tiện dạy học tại trường là gì? Hạn chế lớn nhất là nguồn ngân sách toàn quân còn phân bổ hạn hẹp (chỉ tăng 2% đến 3% mỗi năm) dẫn đến trang thiết bị thiếu đồng bộ. Bên cạnh đó, có tới 18,50% cán bộ và 17,50% giáo viên đánh giá hiệu suất khai thác thực tế của một số trang bị chỉ ở mức trung bình.

Tác giả đã thu thập dữ liệu bằng những phương pháp cụ thể nào? Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát chọn mẫu phân tầng với 200 phiếu hỏi gửi tới cán bộ chỉ huy, giảng viên và học viên. Dữ liệu thực nghiệm thu thập trong giai đoạn 2007 - 2012 được xử lý bằng toán thống kê, bảo đảm tính khách quan cho kết quả đánh giá 6 chuyên ngành đào tạo.

Làm thế nào để nâng cao kỹ năng sử dụng thiết bị hiện đại cho giảng viên? Nhà trường cần mở các lớp bồi dưỡng định kỳ về tin học, hướng dẫn sử dụng phần mềm đồ họa 3D và bắt buộc thực hiện nghiêm quy trình thục luyện giảng thử trước khi lên lớp. Giải pháp này giúp tỷ lệ giáo viên sử dụng thành thạo phương tiện đạt mức cao trên 81,50%.

Phong trào tự nghiên cứu, cải tiến mô hình học cụ mang lại hiệu quả gì? Phong trào sáng chế giúp nhà trường chủ động khắc phục tình trạng thiếu thiết bị mới từ cấp trên. Minh chứng thực tế là nhà trường đã tự sửa chữa 20 mô hình học cụ, nghiệm thu 5 đề tài cấp ngành và phát triển 2 phòng máy tính 60 máy, tiết kiệm đáng kể ngân sách.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học, khẳng định thiết bị là mắt xích gắn kết mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học.
• Đánh giá xác thực thực trạng tại trường với 87,5% cán bộ ghi nhận chất lượng mô hình súng pháo, đồng thời chỉ rõ 18,50% ý kiến phản ánh hiệu suất sử dụng còn ở mức trung bình.
• Xây dựng 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, quy hoạch đầu tư, bồi dưỡng công nghệ thông tin đến đẩy mạnh phong trào sáng chế mô hình.
• Xác lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các phòng, khoa nhằm duy trì nghiêm chế độ bảo dưỡng và bảo đảm an toàn kỹ thuật tuyệt đối 100%.
• Tạo tiền đề nâng cao chất lượng đào tạo chuyên môn cho 6 chuyên ngành trung cấp kỹ thuật quân khí trong toàn quân.

Đóng góp chính của công trình là đề xuất hệ thống giải pháp quản lý mang tính thực tiễn cao, giúp thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết giảng đường và thực tế sử dụng vũ khí tại đơn vị. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung hoàn thiện quy chế quản lý thiết bị trong 6 tháng tới và triển khai các lớp bồi dưỡng công nghệ thông tin giai đoạn 2013 - 2015. Các cơ sở đào tạo quân sự cần chủ động áp dụng đồng bộ các giải pháp này để chuẩn hóa cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÍ PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KỸ THUẬT QUÂN KHÍ, TỔNG CỤC KỸ THUẬT 1. Cơ sở lý luận quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí 1. Các khái niệm cơ bản a. Quan niệm về phương tiện kỹ thuật dạy học Theo các chuyên gia nghiên cứu về giáo dục của Việt Nam cho rằng: phương tiện kỹ thuật dạy học là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp đối tượng vật chất mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh.

Còn đối với học sinh thì đó là các nguồn tri thức, là các ph ương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định luật, lý thuyết khoa học.hình thành trong họ kỹ năng, kỹ xảo nhằm đạt được mục đích của quá trình dạy học. Phương tiên ̣ dạy học được hiểu là những dụng cụ, máy móc, thiết bị, vật dụng cần thiết cho hoạt động dạy và học, giúp cho quá trình nhận biết, lĩnh hội kiến thức của ngươì hoc̣ được tốt hơn. Ví dụ: sách giáo khoa, giáo trình, bảng viết, bảng dữ liệu đã chuẩn bị sẵn, tranh ảnh, phim, các đoạn clip hoạt hình mô phỏng cùng với máy chiếu qua đầu (overheat), máy chiếu đa năng Projecter với sự trợ giúp của máy tính, của các phần mềm, chương trình như Powerpoint, mindmap, Workbelch,…vật mẫu, vật thật các phương tiện, dụng cụ trang bị trong các phòng thí nghiệm thực hành. Phương tiện dạy học: là những vật mang (chứa đựng) thông tin học tập, còn coi là giá mang thông tin (phần mềm).

Nghĩa là, tự bản thân mỗi 13 phương tiện đều chứa đựng một khối lượng thông tin học tập nhất định, d­ ưới dạng chữ, âm thanh hoặc hình ảnh, đó là các băng đĩa ghi âm, ghi hình mang nội dung học tập, các phương tiện dùng cho sự tập dượt thành thạo các kỹ năng thực hành như: các thiết bị mô phỏng, các vũ khí, đạn dược, khí tài quân sự…Các phương tiện trên được sử dụng thông qua các nguyên lí sư phạm, tâm lí, khoa học kỹ thuật, nhằm xây dựng cho học viên một khối lượng kiến thức hay cải thiện cách ứng xử, hình thành các kỹ năng hoạt động thực tiễn. Thiết bị kỹ thuật: là những vật chuyển tải thông tin, làm cho thông tin có ý nghĩa, có tác dụng (phần cứng). Nghĩa là, thiết bị kỹ thuật cung cấp cho các giác quan của người học nguồn thông tin học tập dưới dạng tiếng hoặc hình ảnh, hoặc cả hai cùng một lúc, trong đó những phương tiện như máy chiếu, các loại máy thu thanh, thu hình, máy vi tính…là kết quả của sự phát triển khoa học và công nghệ thông tin điện tử, có tác dụng tăng năng xuất và hiệu quả truyền đạt các thông tin học tập rất cao đến người học. Có thể hiểu phương tiện kỹ thuật dạy học là tất cả các phương tiện vật chất, kỹ thuật và sản phẩm khoa học ­ công nghệ (chứa đựng) thông tin học tập được huy động vào các hoạt động giáo dục­ đào tạo trong nhà trường.

Các loại hình, đặc điểm và yêu cầu phương tiện kỹ thuật dạy học: Loại hình phương tiện kỹ thuật dạy học: Phương tiện kỹ thuật dạy học được phân loại theo rất nhiều cách, sau đây là cách phân loại phổ biến nhất với 2 loại phương tiện kỹ thuật dạy học cho hai mục đích: 14 Loại dùng để chứng minh: Được sử dụng vào mục đích tìm ra hoặc chứng minh các hiện tượng, các quy luật tự nhiên và xã hội, nói chung là xây dựng những tri thức trong việc truyền đạt những tri thức nhân loại từ người dạy đến người học. Loại dùng để thực hành: Được dùng để củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng, kỹ sảo cho người học. Dựa vào hình thức tồn tại của phương tiện kỹ thuật dạy học, phân loại như sau: Mô hình: Là vật thay thế cho hiện tượng, sự vật có thực nhưng đã được đơn giản hoá nhưng vẫn giữ được những thuộc tính cơ bản của sự vật hiện tượng. Mẫu vật: Là vật thực còn giữ được toàn bộ các thuộc tính tự nhiên vốn có.

Ấn phẩm: Tranh, ảnh, bản đồ, sơ đồ, biểu bảng được in trên giấy. Tài liệu nghe ­ nhìn, phim, bản trong, băng đĩa âm thanh, băng đĩa hình ảnh Dụng cụ thí nghiệm: Chứng minh và thực hành để tái tạo lại những sự vật hiện tượng. Phương tiện kỹ thuật nghe ­ nhìn, máy tính: Để thể hiện các tài liệu trực quan. Việc dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học.

Có liên quan chặt chẽ đến phương tiện kỹ thuật dạy học: Người học được tổ chức hoạt động được làm (thực hành) nhiều hơn và thông qua việc làm đó mà chiếm lĩnh tri thức. 15 Sự đổi mới ở đây chính là cách thức, điều kiện, công nghệ mới nhằm thực hiện phương pháp đã có mà thôi và chính cái đổi mới đó lại nhờ vào phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần cho học sinh hoạt động. Như vậy: Phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần nâng cao chất lượng của các phương pháp dạy học đã có mà không làm thay đổi bản chất các phương pháp này. Phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần đắc lực vào việc đa dạng hoá các hình thức dạy học: Phương tiện kỹ thuật dạy học chứa đựng những thông tin đã được mã hoá có tiềm năng to lớn về tri thức và phương pháp làm việc theo hướng hoạt động việc làm trong quá trình học tập.

Nếu phương tiện kỹ thuật dạy học đủ và đa dạng sẽ cho phép tổ chức nhiều nhiều hoạt động dạy học phong phú và có hiệu quả. Phương tiện kỹ thuật dạy học là nhân tố đảm bảo chất lượng dạy học. Xuất phát từ đặc trưng và tư duy hình ảnh, tư duy cụ thể của con người trong quá trình dạy học, yếu tố trực quan đóng vai trò quan trọng đối với sự lĩnh hội kiến thức của người học, đặc biệt quan trọng là kênh hình. Khoa học đã chứng minh khả năng của các giác quan trong việc tiếp thu các tri thức có các giác độ: nghe 10%, nhìn 81% các giác quan khác 9% (theo tài liệu VAT proheet).

Vị trí phương tiện kỹ thuật dạy học được xác định từ các góc độ chủ yếu sau: * Từ góc độ cấu trúc của hoạt động giáo dục ­ dạy học: Hoạt động giáo dục nói chung và dạy học nói chung (gọi tắt là giáo dục ­ dạy học) có cấu trúc gồm các thành tố chủ yếu là mục tiêu, nội dung, phương pháp, 16 phương tiện ­ điều kiện, hình thức tổ chức, lực lượng giáo dục ­ dạy học và môi trường (tự nhiên và xã hội). Theo hướng tiếp cận này, để cho quá trình giáo dục nói chung và dạy học nói riêng vận hành theo hướng phát triển thì phải tạo được sự cộng tác tối ưu của lực lượng giáo dục ­ dạy học nhằm xác đúng các nguyên tắc, qui luật, áp dụng hài hoà các phương pháp, tận dụng các phương tiện và điều kiện tổ chức có hiệu quả các hình thức dạy học, tìm ra phương thức đánh giá, tìm ra phương thức đánh giá kết quả giáo dục đáng tin và tận dụng các yếu tố của môi trường (tự nhiên và xã hội). Trong sơ đồ trên phương tiện kỹ thuật dạy học thể hiện rõ là một thành tố cơ bản mang tính tất yếu để mang lại kết quả dạy học và góp phần quan trọng trong thực hiện mục tiêu dạy học. Như vậy, dưới góc độ này phương tiện kỹ thuật dạy học nằm trong hệ thống các thành tố, cấu trúc của quá trình giáo dục nói chung và quá trình dạy học nói riêng.

* Từ mục đích và phương tiện giáo dục: Để thực hiện được mục đích giáo dục nói chung và dạy học nói riêng thì cần có những phương tiện (nghĩa rộng: không chỉ là những phương tiện vật chất kỹ thuật mà còn cả những vấn đề thông tin và thể chế xã hội). Nó bao gồm 4 nhóm chủ yếu sau. Nhóm 1: Đóng vai trò tiền đề, đó là các yếu tố thuộc về lĩnh vực thể chế và quy định giáo dục và đào tạo. Các yếu tố này giúp cho chủ thể giáo dục và chủ thể dạy học định hướng được mục đích nội dung, chương trình, kế hoạch, phương pháp, hình thức, tổ chức, đánh giá kết quả giáo dục.

Nó là phương tiện tiền đề để thực hiện mục đích giáo dục ­ dạy học. 17 Nhóm 2: Đóng vai trò quyết định, đó là các yếu tố thuộc về lực lượng giáo dục như: Cán bộ quản lí, chủ thể giáo dục, được sắp xếp thành bộ máy tổ chức trường học (gọi là bộ máy tổ chức và nhân lực giáo dục). Lực lượng giáo dục (yếu tố con người) quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục cho nên bộ máy tổ chức và nhân lực giáo dục được xem là phương tiện quyết định mục đích giáo dục ­ dạy học. Nhóm 3: Đóng vai trò tất yếu, đó là các yếu tố về lĩnh vực tài chính, phương tiện kỹ thuật dạy học được đầu tư vào hoạt động giáo dục (gọi chung là nguồn tài lực và vật lực giáo dục).

Đó là những vật chất và kỹ thuật mang tính tất yếu để tạo ra sự phát triển chung của các thành tố khác. Cho nên nguồn tài lực và vật lực giáo dục là phương tiện tất yếu để thực hiện mục đích giáo dục ­ dạy học. Nhóm 4: Đóng vai trò cần thiết, đó là các yếu tố về lĩnh vực thông tin và môi trường giáo dục (gọi chung là hệ thống thông tin và môi trường giáo dục). Để thực hiện mục đích giáo dục, lực lượng giáo dục cần có đủ thông tin giáo dục và cần có môi trường giáo dục thuận lợi.

Như vậy hệ thống thông tin và môi trường giáo dục vừa là điều kiện vừa là điều kiện và vừa là phương tiện cần thiết để thực hiện mục đích giáo dục ­ giáo dục. Tiếp cận theo quan điểm này thì dễ nhận thấy hơn về sự phát triển liên tục của hoạt động giáo dục nói chung và dạy học nói riêng bởi ý nghĩa: Mục đích một hoạt động trong giai đoạn này lại có thể là phương tiện của giai đoạn sau. Như vậy, ở góc độ này thì phương tiện kỹ thuật dạy học là một điều kiện không thể thiếu thực hiện mục đích giáo dục có vị trí ngang hàng với các phương tiện thực hiện mục đích giáo dục khác.