CHƯƠNG 1 Trong nội dung chương | của khoá luân tác giả đã tập trung nghiên cứu khái niém TNBTTH do NCTN gây ra, bên cạnh đó chỉ ra những đặc diém riêng về TNBTTH do NCTN gây ra. Từ đó, làm 16 những van đề cơ bản về lý luận TNBTTH do NCTN gây ra, đất nền móng cho việc nghiên cứu các van đề tiếp theo của đề tài. Ngoài ra, tác giả cũng đã trình bay quá trình phát triển các quy định của pháp luật dan sư Việt Nam về TNBTTH do NCTN gây za. Có thể thay rằng, qua các giai đoạn, thời ky lich sử khác nhau, các quy định pháp luật ve TNBTTH do NCTN gây ra được mở rộng hay thu hẹp theo quan tiệm lap pháp của từng thời ky, song đều được quy định tương đối rõ ràng, cụ thể.
17 CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CUA PHAP LUAT VIỆT NAM HIEN NAY VE TRÁCH NHIỆM BÒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN GÂY RA 2. Quy định về căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra Mặc đù mục đích của việc quy định TNBTTH nói chung và TNBTTH do NCTN gây ra nói riêng nhằm bảo vệ quyên và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại. Tuy nhiên, không phải trong moi trường hop NCTN gây thiệt hai đều phát sinh TNBTTH. Theo quy đính của pháp luật hiện hành TNBTTH do NCTN chỉ phát sinh khi thỏa mãn quy định tại khoản 1, điều 584, BLDS năm 2015: “Người nào có hành vì xâm phạm tỉnh mạng sức khỏe, danh dir nhân phẩm, uy tin, tài sản, quyên lot ich hop pháp khác của người khác mà gây thiết hại thì phải béi thường trừ trường hop Bộ luật này, luật khác có liên quan g“uy định khác.
* Dé dam bão sự công bằng, quyên và lợi ích hợp pháp của các bên đều được bảo vệ, TNBTTH không thé xác định một cách tùy tiện, vô căn cứ. Theo quy đính tại Điều 2 Nghị quyét số 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Tham phán Toa án nhân dân tôi cao hướng dẫn áp dung một số quy dinh của BLDS về TNBTTH ngoài hợp đông thì TNBTTH ngoài hợp đồng sẽ được xác định dua trên những căn cứ (1) Có thiét hai xay ra, 2) Có hành wi trái pháp luật gây thiệt hai; (3) Có môi quan hệ nhân. quả giữa hành vi trái pháp luật gây thiệt hại và thiệt hại xây ra. Có thiệt hại xảy ra Thiét hai được coi là căn cứ quan trọng tiên quyết cần xem xét tới để xác định TNBTTH co phát sinh hay không TNBTTH sé chi phát sinh trên cơ sở đã có thuật hei xảy ra.
Theo quy định của điều 361, BLDS năm 2015, thiệt hai bao gồm: “1. Thiệt hại do vi phạm nghita vụ bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hai về tình than 2. Thiét hai về vat chất là tốn thất vat chất thục tê xác định được, bao gém tôn thất về tài sản, chỉ phí hop dé ngăn chặn. khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bi mat hoặc bị giảm sút: 18 $ Thiệt hai về tinh thân là tén that về tinh thần do bị xâm phạm đến tinh mạng.
sức khỏe, danh due nhân phẩm, uy tín và các lợi ích nhân thân khác của một chí: thé.“ Đổi chiêu với quy định tại Điêu2 Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP hướng dan ap đụng một sô quy định của BLDS vệ TNBTTH ngoài hop dong với quy định của BLDS nam 2015 có thé thay thiệt hai về vật chat bao gồm thiệt hại do tài sản bi xâm phạm tại khoản (khoản 1, điệu 589, BLDS năm 2015); thiệt hai do sức khoẻ bi xêm pham (khoản 1, điêu 590, BLDS năm 2015, thiệt hại do tinh mang bị xâm pham quy định tại khoản 1, điều 591, BLDS năm 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm quy định tại khoản 1, điều 592, BLDS năm 2015. Tuy nhiên, trong xã hội ngày cảng phát trién như hiên nay, không những giá trị vệ vật chat được coi trọng ma những giá trị về tinh thân của cơn người cũng ngày cảng được xem trọng và lưu ý bão vệ hơn Trên tỉnh thân tiép thu các quy định của van ban pháp luật cũ quy định thiệt hai bao gom thiệt hại về vật chat, văn ban pháp luật hién hành đã mở rông thêm phạm vi thiệt hại làm căn cứ dé phát sinh TNBTTH bao gồm cả thiệt hại về tinh than. Cu thé tại điểm b Khoản1 Điều 2 của Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP quy đính “Thiết hai bao gồm thuật hai về vật chất và tình thần”. Tử quy định của pháp luật cho thay, pháp luật dân sự đã mở rộng pham vi được coi là thiệt hai.
Thiệt hại không những có thiệt hại về vật chất mà còn gồm cả thiệt hại về tinh than. Hơn nữa, thiệt hại tinh than được xác đính không những gồm thiét hai tinh thân của cá nhân ma còn cả thiệt hai tinh thân của tổ chức, pháp nhân Nhu vậy, pháp luật đá quan tâm bão vệ quyên và lợi ích hợp pháp của cá nhên ma cả quyên và loi ích hợp pháp của tô chức, pháp nhén. Quy định BTTH trong trường hợp tôn that tinh thân của pháp nhân con gop phan nâng cao uy tín, trách nhiệm của tô chức, pháp nhén trong hoạt đông của minh Do vậy, TNBTTH nói chung hoặc TNBTTH do NCTN gây ra nói riêng chi phát sinh khi một trong các bên chứng minh được có thiệt hại xây ra. Tuy nhiên, thiệt hại không phải là điều kiện duy nhất làm căn cứ phát snh TNBTTH, vì có những trường hop có thiệt hại xảy ra nhưng TNBTTH không phat sinh Do đó, pháp luật 19 quy định, bên cạnh điều kiện cân là có thiệt hai xảy ra, TNBTTH do NCTN gây ra sẽ phát sinh khi có hành vi gây thiệt hai trái pháp luật.
Có hành vi gây thiệt hại trái pháp lật Nêu như thiệt hai là điều kiện tiên quyết dé xem xét có hay không có TNBTTH do NCTN gây ra, thì hành vi trái pháp luật là điều kiên thứ hai sau điều kiện có thiệt hai thực tê xây ra. Dé đánh giá một hành vi có được coi là trái phép luật hay không, không thể nhìn qua "lăng kính" chủ quan đánh giá của bat ky cá nhân nào ma phải căn cứ vào quy định của pháp luật Một hành vi có thé theo đánh giá của nhiêu người dưới góc độ xã hôi, dao đức thi đã bị lên án nhưng hành vi đây nêu không được quy định trong luật là không được thực hiện, cam thực hiện thi cũng không thé coi là trải pháp luật. Hanh vi trái pháp luật do NCTN thực hiện cũng sẽ có ba đặc đêm cơ bản sau: Thứ nhất. hành vi trái phép luật là hành vi do NCTN thực hiện Trong trường hợp NCTN gay thiệt hại, hành vi trái pháp luật phải là xử sự của NCTN, người chưa có đủ kha năng nhận thức, làm chủ hành vi cũng như có những hành xử thâu đáo, can trọng như người đã thành miên.
Theo cách hiểu truyền thông, hành vị trái pháp luật chỉ có thé hiểu là hành vi do NCTN tiên hành, thuật ngữ này không bao gồm trường hop tài sản gây thiệt hại hoặc các thiết bị điện tử, các sản phẩm thông minh thuộc sở hữu của NCTN gây thiệt hại Thứ hai, hành vi trái pháp luật được hiểu là hành vi không phù hợp, thực hién không đúng các quy đính của pháp luật, được biêu hién đưới dang làm một việc ma pháp luật cam, không lam một việc ma pháp luật buộc phải làm va lam một việc vượt quá giới hạn pháp luật cho phép. Vé nguyên tắc chung hành vi được thực hiện theo sự cho phép của pháp luật, hoắc trường hợp mà pháp luật không bắt buộc phải thực hiện thì hành vi đó không phải là hành vi trái pháp luật và người thực hiện hoặc không thực hiện hành vi đó không phê: chiu TNBTTH, kể cả trong trường hop có thiệt hại thực tê xây ra. Con người là chủ thé thực hiện hanh vi gây thiệt hại và gây thiệt hai thông qua hành vi của chính minh. Nó có thé thể hiện dưới dang hành.
đông hoặc không hành động, nlumg cho di dưới dang nao chăng nữa thì nó đều thé hiện ý thức chủ quan trong kha nang kiểm soát, điều khiển hành vi của chủ thể và 20 đều có kha năng lam biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác đông, gây thiệt hai cho quan hệ xã hội được pháp được pháp luật bảo vệ Thứ ba, hành vi trái pháp luật bao gém hei dang là hành đông và không hành đông, Hanh vi trái pháp luật thé hiên đưới dạng hành động là việc NCTN thực hién hành động nhất dinh nhưng hành động đó pháp luật không cho phép thực hiện, hoặc pháp luật có quy định nhưng thực hiện không đúng alu quy đính ví dụ như hành đông trộm, cướp,. Hình thức thực hiện hành vị VPPL của NCTN khác thể hiện dưới dạng “không hành động”. Hành vi không hành động trái pháp luật có thể hiểu 1a pháp luật buộc chủ thé nói chung và NCTN nói riêng trong điều kiện hoàn cảnh nhật định phải thực hiên hành động đó, nhưng chủ thé lei không thực hiện nên đã trái quy định của pháp luật. Như vậy, cho di hành vi trái pháp luật của NCTN co thể được biểu hiện đưới dang nào, hành động hay không hành động thi đều có đặc đểm chung lả gây tôn thất cho chủ thé khác.
Tên that do hành động hay không hành đông gây ra có thé là tên that về vật chat, tan thất về tinh thân hoặc vừa tôn thất về vật chất, vừa tổn thất về tinh thân. Hành vi trái pháp luật, biểu hiện dưới dang không hành động lại không trực tiếp tác đông để người bị thiệt hại, nên trong nhiéu trường hợp chứng minh hành vi biểu hiện dưới dạng không hành động đã dẫn đền thiệt hai xảy ra là điều rất khó khăn. Quy đính “hành vi trai pháp luật" là một trong những căn cứ dé phát sinh TNBTTH là hết sức cân thiết, buộc người thực luận hành vị trái pháp luật phải chịu trách nhiệm với xử sự của minh. Tuy nhiên, trong hành vi trái pháp luật của NCTN có những biểu hiện khác biệt so với các trường hợp VPPL bởi các chủ thé thông thường khác, NCTN thực hiên hành vi trái pháp luật tại thời điểm ca nhân đó chưa đủ khả năng, nhân thức và điêu khiến hanh vi của minh, ngay cả những trưởng hợp hành vi nay được thực hiện bởi những nhóm dưới 6 tudi chưa co kha nang nhận thức thê giới quan và phan xa có điều kiện, có mục dich Do đó, những chủ thé nay cần có người chăm sóc, bảo vệ.