Nguyễn Khánh Hà Rền KI NANG M H “ HOCSINH G SACHHOC.COM w NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC sư PHẠM Nguyễn Khánh Hà Rèn KI NắNG StÍNG ““ HỌCaHH Kĩ năng raquyếtdịnh NHÀ XUẤT BẢN OẠI HỌC sư PHẠM Thê giới đang có những thay đổi mạnh mẽ trên mọi mặt và tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Vì vậy, một số chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, quy tắc sống cũng phải thay đổi theo. Lứa tuổi học sinh là giai đoạn hình thành những giá trị nhân cách; các em giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, muốn khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống nên dễ bị lôi kéo, kích động, hoặc dễ học theo, bắt chước một số thói hư, tật xấu du nhập từ thế giới bên ngoài, từ mạng Internet. Sống trong xã hội phát triển với xu thế toàn cẩu hoá, con người cẩn phải sớm được trang bị những kĩ năng cần thiết để hoà nhập với cộng đồng.
Rèn kĩ năng sống lại càng cẩn thiết đối với thế hệ trẻ vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước. Giáo dục kĩ năng sống góp phẩn giáo dục toàn diện cho học sinh. Kĩ năng sống tốt sẽ giúp các em sẵn sàng đối diện với mọi hoàn cảnh, là chìa khoá để các em mở ra cánh cửa thành công. Rèn kĩ năng sống cho học sinh đòi hỏi một quá trình lâu dài và liên tục.
Nhằm góp phần nâng cao kĩ năng sống cho các em học sinh, chúng tôi biên soạn bộ sách Rèn kĩ nàng sống cho học sinh, giới thiệu những kĩ năng sống cơ bản nhất với học sinh qua 8 chủ đề chính: Kĩ năng tự nhận thức; Kĩ năng kiểm soát cảm xúc; Kĩ năng làm chủ bản thân; Kĩ năng giao tiếp; Kĩ năng đặt mục tiêu; Kĩ năng giải quyết vấn đề; Kĩ năng tư duy sáng tạo và tư duy tích cực; Kĩ năng ra quyết định. Thông qua những khái niệm cơ bản, những câu chuyện và những hoạt đông khám phá, bộ sách giúp học sinh không chỉ nắm vững khái niệm mà còn được tham gia như người trong cuộc vào những tình huống cụ thể, cùng suy nghĩ tìm biện pháp xử lí các tình huống, qua đó rèn luyện và biết cách ứng dụng những kĩ năng sống vào thực tiễn. Hi vọng bộ sách sẽ là tài liệu bổ ích đối với các em học sinh. Thế nào là ra quyết định? Hằng ngày, mỗi chúng ta thực hiện rất nhiều quyết định.
Chẳng hạn, trước khi đi ra ngoài, bạn phải quyết định sẽ mặc trang phục gì, sẽ ăn những món gì, hoặc sẽ làm gì vào buổi tối. Bạn hãy nêu 8 - 1 0 quyết định hạn cần thực hiện mỗi ngày. Bạn cẩn đưa ra quyết định trong những loại tình huống nào? Mỗi ngày, bạn phải đưa ra rất nhiều quyết định, một số là quyết định nhỏ và một số là quyết định lớn. Rất nhiều các quyết định đưỢc thực hiện mà không cẩn suy nghĩ nhiêu.
Bạn muốn ăn một chiếc bánh mì. Hãy quyết định xem sẽ ăn bánh mì nhân thịt, trứng, hay pa-tê? Khi bạn cần phải quyết định xem sẽ mặc gì đ ể đi ra đường, bạn thích mặc quần soóc; vậy là, bạn chọn ra một chiếc quần soóc và măc nó. 6 Vào buổi tối, bạn cần phải quyết định sẽ làm gì. Bạn cảm thấy thích xem ti vi, thế là bạn bật ti vi đê xem nếu có chương trình hay.
Sự lựa chọn của bạn có thể sẽ không tạo ra nhiều sự khác biệt trong cuộc sống của bạn hay bất cứ ai khác. Đôi khi, bạn cấn thực hiện các quyết định quan trọng hơn nhiều. Bạn có thể quyết định tiết kiệm tiền đ ể mua 9 một chiếc xe đạp. Sau đó, bạn cân nhắc xem trong các loại xe đạp khác nhau thì bạn thích cái nào và tìm cách tiết kiệm tiền đ ể mua nó.
Những quyết định này cần đưỢc suy nghĩ nhiều hơn nữa. Vậy, ra quyết định có nghĩa là bạn nghĩ về một tình huống có thể xảy ra hoặc những điều bạn có thể làm, sau đó quyết định bạn sẽ làm gì. Nhưng có một số quyết định khó khăn hơn. Chẳng hạn như, bạn đang bị một bạn trong lớp hiểu lầm.
Bạn sẽ phải suy nghĩ xem có nên giải thích không và sẽ giải thích như thế nào. Bạn hãy viết ra 20 quyết định mà một người có thể thực hiện trong cuộc sống của họ, ví dụ: ăn món gì, làm gì vào cuối tuần, những mục tiêu vê nghê nghiệp. 8 Bạn hãy nêu 10 quyết định mà bạn thấy là quan trọng trong cuộc sống của bạn. Một số quyết định trong cuộc sống cần được cân nhắc và suy nghĩ rất kĩ lưỡng.
Có những cách ra quyết định nào? Có ba cách ra quyết định: * Không quyết định: Đ ể người khác quyết định thay bạn những gì bạn sẽ làm. Quyết định nhanh chóng: Một sự lựa chọn bạn thực hiện nhanh chóng mà không xem xét đến kết quả. 10 Bạn hãy xếp 20 quyết đinh mà ban đã viết ra ở trên vào từng loai theo bảng dưới đây. Q u y ế t đ ịn h Q u y ế t đ ịnh K h ô n g q u y ế t đ ịn h nhanh ch ó n g có trá ch n h iệm 4.
Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn không quyết định? Nếu bạn không bao giờ lựa chọn thì bạn sẽ không bao giờ phải chịu trách nhiệm vể bất cứ việc gì. Nếu chỉ phó mặc cuộc sống của bạn cho sự may rủi, bạn sẽ đưỢc lợi gì và phải chịu những bất lợi gì? - N hững điều có lợi: n - Những điều bất lợi: Có rất nhiều câu nói khuyên chúng ta đừng cố lựa chọn hay hành động, hãy để cuộc sống tự diễn ra. Bạn nghĩ gì vê' những câu nói sau đây? “Điêu gì xảy ra thì nó sẽ xảy ra.” “Đừng lo lắng, mọi việc tự nó có cách giải quyết.” “Hãy trao số phận của mình cho gió.” “Điều gì đến sẽ đến.” Nhưng, có nhiều câu nói khác khuyên chúng ta nên hành động và lựa chọn, như: “Nếu bạn tạo dựng điều gì thì điều đó sẽ đến.” “Cách tốt nhất đ ể dự đoán tương lai là phát minh ra nó.” “Bạn có thể có bất cứ thứ gì miễn là bạn phải muốn có những thứ đó.” “Những người không có mục đích gì thì sẽ chẳng có thành công nào cả.” “Không quyết định là một phong cách đưỢc một số người ưa thích vì họ không muốn chịu trách nhiệm hoặc không quan tâm những gì xảy ra đối với cuộc sống của họ. 12 Trồ' clưỉrl Chuẩn bị: - Nhóm 1 0 - 1 6 học sinh.
Trên mỗi mảnh giấy, viết tên một nghề nghiệp theo danh sách dưới đây. - Sau đó, gấp các mảnh giấy làm tư, cho vào một cái hộp. - Mỗi học sinh bốc thăm chọn lấy 1 phiếu, mở ra và đọc tên nghề đượcghi trong mảnh giấy. Hướng dẫn viên du lịch 6.
Luật sU c N xíV/ \ L xyy Y / iU V J 7. Vận động viên 9. Người bán hàng rong 11. Người mẫu 12.
Thợ may 14 Ban có thích nghề mà mình đã bốc thăm đươc không? Giả sử đó chắc chắn là nghề bạn phải làm trong tương lai, bạn thấy nghê đó có gì tốt đẹp và có gì không hay? Bạn nghĩ gì nếu tương lai của bạn lại do người khác hoặc do số phận quyết định? Nêu ít nhất ba lí do giải thích ý kiến trên của bạn. 15 Một người không đưa ra được quyết định là người không thực hiện sự lựa chọn. Họ luôn chần chừ, trì hoãn và để cho sự việc tự tiếp diễn. Cuối cùng, họ không lựa chọn sẽ hành động như thế nào mà đành chấp nhận điểu xảy đến với họ.
Người có phong cách này sẽ khó có thể có sự tự tin và thường cảm thấy rằng họ không thể kiểm soát được cuộc sống của mình. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn luôn đưa ra những quyết định nhanh chóng? Bạn hãy nêu những quyết định nhanh chóng mà bạn đã thực hiện trong 24 giờ qua. Ví dụ: mặc chiếc áo nào, xem những chương trình truyền hình gì, gọi điện thoại cho những ai. Trong nhiều tình huống, việc đưa ra những quyết định nhanh chóng là điểu rất tốt.
Một quyết định nhanh chóng được hiểu là “một sự lựa chọn bạn thực hiện nhanh chóng mà không xem xét đến kết quả.” Số lượng các quyết định nhanh chóng là rất lớn, bởi vì chúng không khiến ta mất nhiều thời gian. Nhưng đôi khi, việc thực hiện một quyết định nhanh chóng gây ra những kết quả mà bạn không mong muốn. Mỗi khi bạn thực hiện một sự lựa chọn trong vòng chưa đầy 5 giây, tức là bạn đã đưa ra quyết định nhanh chóng. 16 Có một số tình huống đòi hỏi bạn phải đưa ra quyết định chớp nhoáng.
Khi đó, bạn không thể lán lượt qua 8 bước mà phải phản ứng tức thì. Hãy nối mỗi tình huống với quyết định bạn cần làm ngay. Tinh huống Quyết định của bạn Bạn thấy ai đó trong tình trạng nguy kịch (bị tai nạn. Ai đó (anh, chị lớp lớn hoặc người lớn) quát tháo bạn; doạ nạt bạn hoặc đánh đập người khác.
Bạn bè đồn những lời không hay vé bạn. - Bạn quên không làm bài tập. - Bạn bè không chơi với ban. 17 Quay trở lại với danh sách 20 nghề.
Trong vòng 10 giây, hạn hãy chọn một công việc mà hạn thích và đánh dấu vào tên công việc đó. (ĩ)K ế toán @ Nông dân (3)Ytá (4)Láixe ( 5) Hướng dẫn viên du lịch (6)Luậtsư r 1Ị ở / i U ) \ > (7)Côngnhân (s)Vận động viên @ Cảnhsát 18 ^ Bán hàng rong Người mẫu ^2) Phi công Nhà văn @ Lao công (15) Ca sĩ ^6) Bác sĩ ^ ^ Đ ẩ u bếp Giáo viên Bảo vệ ( ^ T h ợ may 19 Sau đó, bạn đọc kĩ lại danh sách các nghề, suy nghĩ về sự lựa chọn của bạn lâu hơn một chút. Hãy xem xét lựa chọn nào đáp ứng tốt nhất nhu cẩu, sở thích và khả năng của bạn. Nếu bạn cẩn phải tìm hiểu thêm vê' mỗi sự lựa chọn để quyết định, hãy cố gắng để có được thông tin hữu ích.
Tên công việc mà bạn lựa chọn là gì? Bạn thích cách làm thứ nhất hay thứ hai? Tại sao? Khi quyết định nhanh chóng, bạn dành ít thời gian để suy nghĩ về nhu cầu, sở thích và khả năng của bạn. Quyết định nhanh chóng chỉ làm thoả mãn ham thích nhất thời của bạn. Vì thế bạn cần phải đưa ra quyết định khác với sự cân nhắc kĩ càng hơn để có được kế hoạch hiệu quả cho tương lai. Thê nào là môt quyết định có trách nhiêm?
