Nâng Cao Kỹ Năng Sống Cho Học Sinh: Kỹ Năng Ra Quyết Định

Nâng cao kỹ năng sống cho học sinh thông qua việc phát triển kỹ năng ra quyết định hiệu quả, giúp định hướng tương lai và thành công.

• Tác giả: Nguyễn Khánh Hà
• Trường học: Nhà Xuất Bản Đại Học Sư Phạm
• Chuyên ngành: Kỹ Năng Sống
• Đề tài: Kỹ Năng Ra Quyết Định Cho Học Sinh
• Loại tài liệu: Sách

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỹ Năng Ra Quyết Định Cho Học Sinh

Kỹ năng ra quyết định là một trong những kỹ năng sống quan trọng mà học sinh cần phát triển. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc trang bị cho học sinh những kỹ năng này không chỉ giúp các em tự tin hơn trong cuộc sống mà còn là nền tảng cho sự phát triển bản thân. Học sinh thường phải đối mặt với nhiều quyết định hàng ngày, từ việc chọn trang phục đến việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai. Việc hiểu rõ về quy trình ra quyết định sẽ giúp các em có những lựa chọn đúng đắn hơn.

1.1. Kỹ Năng Ra Quyết Định Là Gì

Kỹ năng ra quyết định là khả năng phân tích và lựa chọn giữa các phương án khác nhau. Điều này bao gồm việc đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định và dự đoán hậu quả của từng lựa chọn.

1.2. Tại Sao Kỹ Năng Ra Quyết Định Quan Trọng

Kỹ năng ra quyết định giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Những kỹ năng này không chỉ cần thiết trong học tập mà còn trong cuộc sống hàng ngày.

II. Những Thách Thức Trong Việc Ra Quyết Định Của Học Sinh

Học sinh thường gặp phải nhiều thách thức khi phải đưa ra quyết định. Những áp lực từ bạn bè, gia đình và xã hội có thể khiến các em cảm thấy khó khăn trong việc lựa chọn. Ngoài ra, sự thiếu kinh nghiệm và kiến thức cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định của học sinh.

2.1. Áp Lực Từ Bạn Bè Và Gia Đình

Áp lực từ bạn bè có thể dẫn đến những quyết định sai lầm. Học sinh cần học cách phân biệt giữa những gì mình muốn và những gì người khác mong đợi.

2.2. Thiếu Kinh Nghiệm Và Kiến Thức

Sự thiếu hụt thông tin và kinh nghiệm có thể khiến học sinh cảm thấy bối rối khi phải đưa ra quyết định. Việc trang bị kiến thức cần thiết là rất quan trọng.

III. Phương Pháp Giúp Học Sinh Ra Quyết Định Hiệu Quả

Có nhiều phương pháp giúp học sinh nâng cao kỹ năng ra quyết định. Việc áp dụng các bước cụ thể trong quy trình ra quyết định sẽ giúp các em tự tin hơn trong việc lựa chọn. Các phương pháp này bao gồm việc xác định vấn đề, liệt kê các lựa chọn và đánh giá hậu quả của từng lựa chọn.

3.1. Quy Trình Ra Quyết Định

Quy trình ra quyết định bao gồm các bước như xác định vấn đề, tìm kiếm thông tin, đánh giá các lựa chọn và đưa ra quyết định cuối cùng.

3.2. Sử Dụng Kỹ Thuật Tư Duy Phản Biện

Tư duy phản biện giúp học sinh phân tích và đánh giá thông tin một cách khách quan, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn.

IV. Ứng Dụng Kỹ Năng Ra Quyết Định Trong Cuộc Sống Hàng Ngày

Kỹ năng ra quyết định không chỉ áp dụng trong học tập mà còn trong cuộc sống hàng ngày. Học sinh có thể áp dụng những kỹ năng này để giải quyết các vấn đề trong gia đình, bạn bè và các mối quan hệ xã hội khác. Việc thực hành ra quyết định trong các tình huống thực tế sẽ giúp các em tự tin hơn.

4.1. Ra Quyết Định Trong Học Tập

Học sinh cần biết cách lựa chọn môn học, phương pháp học tập phù hợp để đạt được kết quả tốt nhất.

4.2. Ra Quyết Định Trong Quan Hệ Xã Hội

Kỹ năng ra quyết định giúp học sinh xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực, từ đó phát triển bản thân.

V. Kết Luận Về Kỹ Năng Ra Quyết Định Cho Học Sinh

Kỹ năng ra quyết định là một phần quan trọng trong việc phát triển kỹ năng sống cho học sinh. Việc trang bị cho các em những kỹ năng này sẽ giúp các em tự tin hơn trong cuộc sống và có khả năng đối mặt với những thách thức trong tương lai. Đầu tư vào việc rèn luyện kỹ năng ra quyết định là đầu tư cho tương lai của các em.

5.1. Tương Lai Của Kỹ Năng Ra Quyết Định

Kỹ năng ra quyết định sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp và cuộc sống của học sinh trong tương lai.

5.2. Khuyến Khích Rèn Luyện Kỹ Năng Ra Quyết Định

Các bậc phụ huynh và giáo viên cần khuyến khích học sinh thực hành ra quyết định trong các tình huống thực tế để nâng cao kỹ năng này.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học thuật Kỹ Năng Ra Quyết Định Cho Học Sinh: Nâng Cao Kỹ Năng Sống do tác giả Nguyễn Khánh Hà biên soạn, được xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. Ấn phẩm này nằm trong bộ tài liệu chuyên đề Rèn kĩ năng sống cho học sinh, giữ vị trí tài liệu giảng dạy và tham khảo trong chương trình giáo dục kỹ năng sống, tâm lý học đường và phương pháp công tác Đội - Đoàn tại các cơ sở đào tạo sư phạm cũng như trường phổ thông.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học hệ thống nhận thức lý luận và năng lực thực hành về việc lựa chọn hành vi; phân biệt các phong cách ra quyết định; nắm vững mối quan hệ bản chất giữa giải quyết vấn đề và ra quyết định; đồng thời vận dụng thành thạo quy trình 8 bước chuẩn hóa để giải quyết các mâu thuẫn, khủng hoảng và lựa chọn hướng đi trong thực tiễn học đường.

Giáo trình được thiết kế theo cách tiếp cận sư phạm tương tác và thực nghiệm hành vi. Cấu trúc mỗi nội dung bao gồm phần định nghĩa khái niệm, sơ đồ hóa quy trình logic, hệ thống bảng phân loại, bảng câu hỏi tự đánh giá nhận thức, bài tập tình huống thực hành có mẫu điền (worksheet) và ngữ liệu truyện đọc tích hợp câu hỏi trắc nghiệm hành vi.

Điểm đặc trưng của tài liệu là việc chuẩn hóa các thao tác tư duy phức tạp thành quy trình định lượng cụ thể, gắn liền với các tình huống tâm lý lứa tuổi học sinh như chọn nghề, quản lý tài chính cá nhân, quan hệ bạn bè, kỷ luật học đường và xung đột gia đình.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình vận hành trong chỉnh thể 8 chủ đề giáo dục kỹ năng cơ bản được Nhà xuất bản Đại học Sư phạm xác lập, bao gồm:

1. Kĩ năng tự nhận thức;
2. Kĩ năng kiểm soát cảm xúc;
3. Kĩ năng làm chủ bản thân;
4. Kĩ năng giao tiếp;
5. Kĩ năng đặt mục tiêu;
6. Kĩ năng giải quyết vấn đề;
7. Kĩ năng tư duy sáng tạo và tư duy tích cực;
8. Kĩ năng ra quyết định.

Trong chuyên đề Kĩ năng ra quyết định, nội dung được triển khai tuần tự theo trục phát triển nhận thức:

• Khái niệm và bản chất của việc ra quyết định: Định nghĩa việc ra quyết định là quá trình nhận thức về một tình huống có thể xảy ra hoặc những phương án hành động khả thi, từ đó xác lập sự lựa chọn cuối cùng.
• Phân loại 3 phong cách ra quyết định:
  • Không quyết định: Trạng thái trì hoãn, để người khác hoặc số phận quyết định thay, dẫn đến việc thiếu trách nhiệm và giảm khả năng kiểm soát cuộc sống.
  • Quyết định nhanh chóng: Lựa chọn thực hiện trong thời gian dưới 5 giây mà không xem xét thấu đáo hậu quả, chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu nhất thời.
  • Quyết định có trách nhiệm: Lựa chọn dựa trên sự cân nhắc lợi ích cá nhân song hành với lợi ích của cộng đồng, định hình tương lai lâu dài.
• Mối tương quan giữa giải quyết vấn đề và ra quyết định: Giáo trình xác định giải quyết vấn đề là tập hợp các hoạt động phân tích có hệ thống nhằm tạo ra và đánh giá giải pháp; trong đó, ra quyết định đóng vai trò là cơ chế lựa chọn hiện diện tại từng bước của quy trình giải quyết vấn đề.
• Quy trình 8 bước ra quyết định chuẩn hóa:
  • Bước 1: Thư giãn (Hít thở sâu, ổn định sinh lý).
  • Bước 2: Tạo sự tự tin (Tự nhủ bằng các mệnh đề tích cực).
  • Bước 3: Xác định vấn đề hoặc tình huống (Đặt câu hỏi cốt lõi).
  • Bước 4: Liệt kê các giải pháp có thể (Mở rộng danh mục phương án).
  • Bước 5: Đánh giá hệ quả tích cực và tiêu cực (Dự báo kết quả cho bản thân và người liên quan).
  • Bước 6: Xác định hệ giá trị ưu tiên (Đánh giá tính công bằng, trung thực, chuẩn mực đạo đức).
  • Bước 7: Ra quyết định (Lựa chọn phương án tối ưu không gây phương hại đến xung quanh).
  • Bước 8: Đánh giá kết quả và bài học (Rút kinh nghiệm để phát triển kỹ năng phán đoán).
• Nhận diện và phản biện 4 kiểu ngụy biện cho quyết định sai lầm:
  • "Bởi vì tôi muốn như vậy!" (Bỏ qua quy tắc và ràng buộc xã hội).
  • "Mọi người đều làm thế!" (Chối bỏ trách nhiệm cá nhân).
  • "Tôi có thể làm gì khác đây?" (Thất bại trong việc tìm kiếm phương án thay thế).
  • "Nhưng tôi nói là tôi sẽ làm" (Bảo thủ, sợ thừa nhận sai lầm).

[Nhận thức vấn đề] 
[Kiểm soát cảm xúc (Thư giãn & Tự tin)]
[Phân tích đa phương án & Dự báo hệ quả]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu xây dựng hệ thống lý thuyết dựa trên các nguyên lý:

• Tâm lý học nhận thức và thần kinh học hành vi: Phân tích cơ chế não bộ xử lý hàng ngàn tín hiệu trong tích tắc khi đứng trước lựa chọn, dung hòa giữa xung năng cảm xúc bản năng và tư duy duy lý.
• Lý thuyết giá trị và đạo đức học ứng dụng: Đạo đức được định vị là hệ quy chiếu định hướng hành vi, buộc chủ thể phải cân nhắc giữa mong muốn vị kỷ tức thời và chuẩn mực xã hội.
• Mô hình ma trận quyết định: Xây dựng bảng đối chiếu hai chiều giữa kết quả tích cực và hậu quả tiêu cực của từng giải pháp độc lập.

Kỹ năng phát triển

• Năng lực phân tích logic: Phân loại và xếp nhóm 20 quyết định thường nhật; nhận diện quyết định mang tính cảm tính thông qua các câu hỏi trắc nghiệm nhận thức.
• Năng lực kiểm soát tâm lý: Kỹ thuật tự trấn an tâm lý trước áp lực xung đột.
• Năng lực phản biện xã hội: Phân tích tình huống xung đột bạo lực học đường, áp lực đồng trang lứa và sự phụ thuộc vào sự may rủi.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm kiến tạo thông qua hệ thống hoạt động thực hành đa dạng:

Bài tập tình huống có cấu trúc phân tích 8 bước

Tài liệu cung cấp 9 kịch bản tình huống thực tế, yêu cầu người học điền trực tiếp vào biểu mẫu 8 bước:

1. Tình huống tài chính cá nhân 1: Cân đối nguồn tiền khi muốn mua điện thoại 800.000 đồng (so sánh giữa tiết kiệm, xin tiền cha mẹ hoặc mua máy rẻ hơn).
2. Tình huống xử lý sự cố: Bị lỡ chuyến xe buýt đến trường.
3. Tình huống an toàn học đường: Bị học sinh khác đẩy vào tường và đe dọa lần thứ tư tại hành lang trường học.
4. Tình huống mâu thuẫn đạo đức: Tận mắt thấy bạn thân lấy trộm bút mực và tiền ăn trưa của bạn cùng lớp.
5. Tình huống bất đồng gia đình 1: Cha mẹ từ chối cho đi chơi bowling vào thứ Bảy cùng bạn bè do bận việc.
6. Tình huống sức khỏe và thẩm mỹ: Nữ sinh H thừa 7kg, chọn nhịn ăn trưa và dùng nước ngọt/kẹo để giảm cân.
7. Tình huống tài chính cá nhân 2: Học sinh K có 200.000 đồng tiền sinh nhật, cân nhắc giữa việc mua 1 chiếc quần jean 150.000 đồng hay mua kết hợp áo sơ mi và đồ bơi.
8. Tình huống trách nhiệm tài sản: Học sinh T mượn quần jean của bạn M mặc đi học và ngã rách đầu gối.
9. Tình huống định hướng cá nhân: Học sinh P (14 tuổi) đã học piano từ 5 tuổi muốn bỏ học đàn để tham gia hoạt động khác nhưng bị mẹ phản đối.

Hoạt động mô phỏng và trò chơi định hướng

Hoạt động bốc thăm nghề nghiệp ngẫu nhiên với danh sách 20 ngành nghề (Kế toán, Nông dân, Y tá, Lái xe, Hướng dẫn viên du lịch, Luật sư, Công nhân, Vận động viên, Cảnh sát, Bán hàng rong, Người mẫu, Phi công, Nhà văn, Lao công, Ca sĩ, Bác sĩ, Đầu bếp, Giáo viên, Bảo vệ, Thợ may). Hoạt động này minh họa trực quan sự khác biệt giữa phong cách "Không quyết định" (để số phận định đoạt) và "Quyết định có trách nhiệm" (chủ động lựa chọn theo năng lực và sở thích).

Phương pháp phân tích văn bản qua truyện đọc

Sử dụng truyện ngắn "Chuyện trên bãi biển" với các nhân vật Cái Lê, Cái Hòa, A-pô-lô và Cổn để phân tích tâm lý hiếu chiến, lòng sĩ diện cá nhân và vai trò của ý thức trách nhiệm (liên hệ hình tượng chiếc khăn quàng đỏ và 5 điều Bác Hồ dạy) trong việc kiềm chế hành vi bốc đồng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp bối cảnh biến đổi xã hội: Phân tích trực diện tác động của toàn cầu hóa, sự thay đổi chuẩn mực sống và ảnh hưởng tiêu cực từ không gian mạng Internet đối với quá trình định hình nhân cách lứa tuổi học sinh.
• Khung phân tích định lượng rõ ràng: Cung cấp thang đo thời gian cụ thể (lựa chọn dưới 5 giây là quyết định nhanh chóng; 10 giây trong bài tập chọn nghề) nhằm giúp người học phân biệt giữa phản ứng bản năng và tư duy cân nhắc.
• Phân tách rạch ròi giữa cảm xúc và lý trí: Thiết kế 10 câu hỏi thực hành tự vấn (ví dụ: việc tranh cãi với em gái, việc được mời dự tiệc khi phụ huynh vắng nhà) để người học tự định vị xu hướng ra quyết định của bản thân là thiên về cảm xúc hay dựa trên logic.
• Tính ứng dụng cao: Chuyển hóa các lý thuyết tâm lý giáo dục thành các biểu mẫu hành động cụ thể, có thể sử dụng ngay trong các buổi sinh hoạt lớp hoặc tiết học kỹ năng sống.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên ngành Sư phạm và Tâm lý học Giáo dục: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu phương pháp giảng dạy kỹ năng sống, thiết kế giáo án thực hành và xây dựng kịch bản xử lý tình huống sư phạm.
• Giáo viên phổ thông và Tổng phụ trách Đội: Dùng làm học liệu tổ chức các tiết học Giáo dục công dân, Hoạt động trải nghiệm - Hướng nghiệp và các buổi sinh hoạt chuyên đề.
• Học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông: Đối tượng tự học, rèn luyện tư duy tự chủ và nâng cao kỹ năng kiểm soát hành vi trước các tình huống khủng hoảng.
• Cán bộ quản lý giáo dục và phụ huynh: Tham khảo làm khung tiêu chuẩn để định hướng, đối thoại và hỗ trợ học sinh giải quyết xung đột nhận thức.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh lứa tuổi phổ thông (đặc biệt là học sinh trung học), đồng thời là tài liệu giảng dạy cho giáo viên bộ môn Kỹ năng sống, giáo viên chủ nhiệm và sinh viên các trường đại học sư phạm.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học không yêu cầu phải có kiến thức chuyên sâu về tâm lý học. Giáo trình sử dụng ngôn ngữ trực quan, các ví dụ sinh hoạt đời thường và hệ thống phiếu bài tập hướng dẫn từng bước.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các tài liệu lý thuyết khác là gì?

Tài liệu tập trung vào phương pháp thực nghiệm hành vi: cung cấp mẫu biểu phân tích 8 bước cố định áp dụng cho 9 kịch bản tình huống đa dạng, kết hợp trò chơi mô phỏng 20 nghề nghiệp và phân tích tình huống văn học.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với tài liệu này?

Học sinh nên hoàn thành tuần tự các bài tập phân loại quyết định, trả lời trung thực bảng 10 câu hỏi tự vấn nhận thức, và thực hiện viết chi tiết các phương án vào mẫu 8 bước đối với từng tình huống được nêu trong sách.

5. Có tài liệu bổ trợ nào trong cùng hệ thống?

Tài liệu thuộc bộ sách 8 chủ đề của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. Người học có thể tham khảo thêm 7 chuyên đề bổ trợ: Kĩ năng tự nhận thức, Kĩ năng kiểm soát cảm xúc, Kĩ năng làm chủ bản thân, Kĩ năng giao tiếp, Kĩ năng đặt mục tiêu, Kĩ năng giải quyết vấn đề, và Kĩ năng tư duy sáng tạo và tư duy tích cực.

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ Năng Ra Quyết Định Cho Học Sinh: Nâng Cao Kỹ Năng Sống của tác giả Nguyễn Khánh Hà là tài liệu chuẩn hóa về phương pháp rèn luyện năng lực tư duy lựa chọn cho học sinh. Bằng việc tích hợp giữa lý luận hành vi và hệ thống 9 tình huống thực tiễn học đường, tài liệu cung cấp tiến trình đào tạo khoa học từ nhận thức khái niệm đến thực hành quy trình 8 bước ra quyết định có trách nhiệm. Để đạt hiệu quả tối ưu, người học được khuyến nghị kết hợp giáo trình này cùng 7 chuyên đề kỹ năng sống đồng bộ do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm phát hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Nguyễn Khánh Hà Rền KI NANG M H “ HOCSINH G SACHHOC.COM w NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC sư PHẠM Nguyễn Khánh Hà Rèn KI NắNG StÍNG ““ HỌCaHH Kĩ năng raquyếtdịnh NHÀ XUẤT BẢN OẠI HỌC sư PHẠM Thê giới đang có những thay đổi mạnh mẽ trên mọi mặt và tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Vì vậy, một số chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, quy tắc sống cũng phải thay đổi theo. Lứa tuổi học sinh là giai đoạn hình thành những giá trị nhân cách; các em giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, muốn khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống nên dễ bị lôi kéo, kích động, hoặc dễ học theo, bắt chước một số thói hư, tật xấu du nhập từ thế giới bên ngoài, từ mạng Internet. Sống trong xã hội phát triển với xu thế toàn cẩu hoá, con người cẩn phải sớm được trang bị những kĩ năng cần thiết để hoà nhập với cộng đồng.

Rèn kĩ năng sống lại càng cẩn thiết đối với thế hệ trẻ vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước. Giáo dục kĩ năng sống góp phẩn giáo dục toàn diện cho học sinh. Kĩ năng sống tốt sẽ giúp các em sẵn sàng đối diện với mọi hoàn cảnh, là chìa khoá để các em mở ra cánh cửa thành công. Rèn kĩ năng sống cho học sinh đòi hỏi một quá trình lâu dài và liên tục.

Nhằm góp phần nâng cao kĩ năng sống cho các em học sinh, chúng tôi biên soạn bộ sách Rèn kĩ nàng sống cho học sinh, giới thiệu những kĩ năng sống cơ bản nhất với học sinh qua 8 chủ đề chính: Kĩ năng tự nhận thức; Kĩ năng kiểm soát cảm xúc; Kĩ năng làm chủ bản thân; Kĩ năng giao tiếp; Kĩ năng đặt mục tiêu; Kĩ năng giải quyết vấn đề; Kĩ năng tư duy sáng tạo và tư duy tích cực; Kĩ năng ra quyết định. Thông qua những khái niệm cơ bản, những câu chuyện và những hoạt đông khám phá, bộ sách giúp học sinh không chỉ nắm vững khái niệm mà còn được tham gia như người trong cuộc vào những tình huống cụ thể, cùng suy nghĩ tìm biện pháp xử lí các tình huống, qua đó rèn luyện và biết cách ứng dụng những kĩ năng sống vào thực tiễn. Hi vọng bộ sách sẽ là tài liệu bổ ích đối với các em học sinh. Thế nào là ra quyết định? Hằng ngày, mỗi chúng ta thực hiện rất nhiều quyết định.

Chẳng hạn, trước khi đi ra ngoài, bạn phải quyết định sẽ mặc trang phục gì, sẽ ăn những món gì, hoặc sẽ làm gì vào buổi tối. Bạn hãy nêu 8 - 1 0 quyết định hạn cần thực hiện mỗi ngày. Bạn cẩn đưa ra quyết định trong những loại tình huống nào? Mỗi ngày, bạn phải đưa ra rất nhiều quyết định, một số là quyết định nhỏ và một số là quyết định lớn. Rất nhiều các quyết định đưỢc thực hiện mà không cẩn suy nghĩ nhiêu.

Bạn muốn ăn một chiếc bánh mì. Hãy quyết định xem sẽ ăn bánh mì nhân thịt, trứng, hay pa-tê? Khi bạn cần phải quyết định xem sẽ mặc gì đ ể đi ra đường, bạn thích mặc quần soóc; vậy là, bạn chọn ra một chiếc quần soóc và măc nó. 6 Vào buổi tối, bạn cần phải quyết định sẽ làm gì. Bạn cảm thấy thích xem ti vi, thế là bạn bật ti vi đê xem nếu có chương trình hay.

Sự lựa chọn của bạn có thể sẽ không tạo ra nhiều sự khác biệt trong cuộc sống của bạn hay bất cứ ai khác. Đôi khi, bạn cấn thực hiện các quyết định quan trọng hơn nhiều. Bạn có thể quyết định tiết kiệm tiền đ ể mua 9 một chiếc xe đạp. Sau đó, bạn cân nhắc xem trong các loại xe đạp khác nhau thì bạn thích cái nào và tìm cách tiết kiệm tiền đ ể mua nó.

Những quyết định này cần đưỢc suy nghĩ nhiều hơn nữa. Vậy, ra quyết định có nghĩa là bạn nghĩ về một tình huống có thể xảy ra hoặc những điều bạn có thể làm, sau đó quyết định bạn sẽ làm gì. Nhưng có một số quyết định khó khăn hơn. Chẳng hạn như, bạn đang bị một bạn trong lớp hiểu lầm.

Bạn sẽ phải suy nghĩ xem có nên giải thích không và sẽ giải thích như thế nào. Bạn hãy viết ra 20 quyết định mà một người có thể thực hiện trong cuộc sống của họ, ví dụ: ăn món gì, làm gì vào cuối tuần, những mục tiêu vê nghê nghiệp. 8 Bạn hãy nêu 10 quyết định mà bạn thấy là quan trọng trong cuộc sống của bạn. Một số quyết định trong cuộc sống cần được cân nhắc và suy nghĩ rất kĩ lưỡng.

Có những cách ra quyết định nào? Có ba cách ra quyết định: * Không quyết định: Đ ể người khác quyết định thay bạn những gì bạn sẽ làm. Quyết định nhanh chóng: Một sự lựa chọn bạn thực hiện nhanh chóng mà không xem xét đến kết quả. 10 Bạn hãy xếp 20 quyết đinh mà ban đã viết ra ở trên vào từng loai theo bảng dưới đây. Q u y ế t đ ịn h Q u y ế t đ ịnh K h ô n g q u y ế t đ ịn h nhanh ch ó n g có trá ch n h iệm 4.

Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn không quyết định? Nếu bạn không bao giờ lựa chọn thì bạn sẽ không bao giờ phải chịu trách nhiệm vể bất cứ việc gì. Nếu chỉ phó mặc cuộc sống của bạn cho sự may rủi, bạn sẽ đưỢc lợi gì và phải chịu những bất lợi gì? - N hững điều có lợi: n - Những điều bất lợi: Có rất nhiều câu nói khuyên chúng ta đừng cố lựa chọn hay hành động, hãy để cuộc sống tự diễn ra. Bạn nghĩ gì vê' những câu nói sau đây? “Điêu gì xảy ra thì nó sẽ xảy ra.” “Đừng lo lắng, mọi việc tự nó có cách giải quyết.” “Hãy trao số phận của mình cho gió.” “Điều gì đến sẽ đến.” Nhưng, có nhiều câu nói khác khuyên chúng ta nên hành động và lựa chọn, như: “Nếu bạn tạo dựng điều gì thì điều đó sẽ đến.” “Cách tốt nhất đ ể dự đoán tương lai là phát minh ra nó.” “Bạn có thể có bất cứ thứ gì miễn là bạn phải muốn có những thứ đó.” “Những người không có mục đích gì thì sẽ chẳng có thành công nào cả.” “Không quyết định là một phong cách đưỢc một số người ưa thích vì họ không muốn chịu trách nhiệm hoặc không quan tâm những gì xảy ra đối với cuộc sống của họ. 12 Trồ' clưỉrl Chuẩn bị: - Nhóm 1 0 - 1 6 học sinh.

Trên mỗi mảnh giấy, viết tên một nghề nghiệp theo danh sách dưới đây. - Sau đó, gấp các mảnh giấy làm tư, cho vào một cái hộp. - Mỗi học sinh bốc thăm chọn lấy 1 phiếu, mở ra và đọc tên nghề đượcghi trong mảnh giấy. Hướng dẫn viên du lịch 6.

Luật sU c N xíV/ \ L xyy Y / iU V J 7. Vận động viên 9. Người bán hàng rong 11. Người mẫu 12.

Thợ may 14 Ban có thích nghề mà mình đã bốc thăm đươc không? Giả sử đó chắc chắn là nghề bạn phải làm trong tương lai, bạn thấy nghê đó có gì tốt đẹp và có gì không hay? Bạn nghĩ gì nếu tương lai của bạn lại do người khác hoặc do số phận quyết định? Nêu ít nhất ba lí do giải thích ý kiến trên của bạn. 15 Một người không đưa ra được quyết định là người không thực hiện sự lựa chọn. Họ luôn chần chừ, trì hoãn và để cho sự việc tự tiếp diễn. Cuối cùng, họ không lựa chọn sẽ hành động như thế nào mà đành chấp nhận điểu xảy đến với họ.

Người có phong cách này sẽ khó có thể có sự tự tin và thường cảm thấy rằng họ không thể kiểm soát được cuộc sống của mình. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn luôn đưa ra những quyết định nhanh chóng? Bạn hãy nêu những quyết định nhanh chóng mà bạn đã thực hiện trong 24 giờ qua. Ví dụ: mặc chiếc áo nào, xem những chương trình truyền hình gì, gọi điện thoại cho những ai. Trong nhiều tình huống, việc đưa ra những quyết định nhanh chóng là điểu rất tốt.

Một quyết định nhanh chóng được hiểu là “một sự lựa chọn bạn thực hiện nhanh chóng mà không xem xét đến kết quả.” Số lượng các quyết định nhanh chóng là rất lớn, bởi vì chúng không khiến ta mất nhiều thời gian. Nhưng đôi khi, việc thực hiện một quyết định nhanh chóng gây ra những kết quả mà bạn không mong muốn. Mỗi khi bạn thực hiện một sự lựa chọn trong vòng chưa đầy 5 giây, tức là bạn đã đưa ra quyết định nhanh chóng. 16 Có một số tình huống đòi hỏi bạn phải đưa ra quyết định chớp nhoáng.

Khi đó, bạn không thể lán lượt qua 8 bước mà phải phản ứng tức thì. Hãy nối mỗi tình huống với quyết định bạn cần làm ngay. Tinh huống Quyết định của bạn Bạn thấy ai đó trong tình trạng nguy kịch (bị tai nạn. Ai đó (anh, chị lớp lớn hoặc người lớn) quát tháo bạn; doạ nạt bạn hoặc đánh đập người khác.

Bạn bè đồn những lời không hay vé bạn. - Bạn quên không làm bài tập. - Bạn bè không chơi với ban. 17 Quay trở lại với danh sách 20 nghề.

Trong vòng 10 giây, hạn hãy chọn một công việc mà hạn thích và đánh dấu vào tên công việc đó. (ĩ)K ế toán @ Nông dân (3)Ytá (4)Láixe ( 5) Hướng dẫn viên du lịch (6)Luậtsư r 1Ị ở / i U ) \ > (7)Côngnhân (s)Vận động viên @ Cảnhsát 18 ^ Bán hàng rong Người mẫu ^2) Phi công Nhà văn @ Lao công (15) Ca sĩ ^6) Bác sĩ ^ ^ Đ ẩ u bếp Giáo viên Bảo vệ ( ^ T h ợ may 19 Sau đó, bạn đọc kĩ lại danh sách các nghề, suy nghĩ về sự lựa chọn của bạn lâu hơn một chút. Hãy xem xét lựa chọn nào đáp ứng tốt nhất nhu cẩu, sở thích và khả năng của bạn. Nếu bạn cẩn phải tìm hiểu thêm vê' mỗi sự lựa chọn để quyết định, hãy cố gắng để có được thông tin hữu ích.

Tên công việc mà bạn lựa chọn là gì? Bạn thích cách làm thứ nhất hay thứ hai? Tại sao? Khi quyết định nhanh chóng, bạn dành ít thời gian để suy nghĩ về nhu cầu, sở thích và khả năng của bạn. Quyết định nhanh chóng chỉ làm thoả mãn ham thích nhất thời của bạn. Vì thế bạn cần phải đưa ra quyết định khác với sự cân nhắc kĩ càng hơn để có được kế hoạch hiệu quả cho tương lai. Thê nào là môt quyết định có trách nhiêm?