Tập Bài Giảng Kỹ Năng Nghiên Cứu và Lập Luận - TS. Lê Thị Hồng Vân

Kỹ năng nghiên cứu và lập luận là những yếu tố quan trọng trong việc đào tạo sinh viên luật. 237 trang · Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh · 2011.

• Tác giả: TS. Lê Thị Hồng Vân
• Trường học: Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Thương mại quốc tế
• Đề tài: Kỹ Năng Nghiên Cứu và Lập Luận
• Loại tài liệu: Tập bài giảng
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KỸ NĂNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2. CHƯƠNG 2: KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH
• 3. CHƯƠNG 3: KỸ NĂNG LẬP LUẬN
• 4. CHƯƠNG 4: KỸ NĂNG TRANH LUẬN – PHẢN BIỆN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kỹ Năng Nghiên Cứu và Lập Luận cho Sinh Viên Luật

Kỹ năng nghiên cứu và lập luận là những yếu tố quan trọng trong việc đào tạo sinh viên luật. Những kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý mà còn trang bị cho họ khả năng phân tích và đánh giá thông tin một cách hiệu quả. Việc nắm vững các kỹ năng này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong quá trình học tập và nghiên cứu, đồng thời giúp họ tự tin hơn trong các hoạt động giao tiếp và tranh luận.

1.1. Tầm quan trọng của Kỹ Năng Nghiên Cứu trong Ngành Luật

Kỹ năng nghiên cứu là nền tảng cho việc phát triển tư duy phản biện và khả năng lập luận. Sinh viên luật cần phải nắm vững các phương pháp nghiên cứu để có thể phân tích và đánh giá các tài liệu pháp lý một cách chính xác.

1.2. Các Kỹ Năng Lập Luận Cần Thiết cho Sinh Viên Luật

Kỹ năng lập luận giúp sinh viên xây dựng và trình bày các quan điểm pháp lý một cách thuyết phục. Việc rèn luyện kỹ năng này sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong các cuộc tranh luận và thuyết trình.

II. Những Thách Thức trong Nghiên Cứu và Lập Luận cho Sinh Viên Luật

Sinh viên luật thường gặp phải nhiều thách thức trong quá trình nghiên cứu và lập luận. Những khó khăn này có thể đến từ việc thiếu kinh nghiệm, không nắm vững các phương pháp nghiên cứu, hoặc không biết cách tổ chức và trình bày thông tin một cách hợp lý. Để vượt qua những thách thức này, sinh viên cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thực hành thường xuyên.

2.1. Khó Khăn trong Việc Tìm Kiếm Tài Liệu Nghiên Cứu

Việc tìm kiếm tài liệu nghiên cứu phù hợp là một trong những thách thức lớn nhất. Sinh viên cần biết cách sử dụng các nguồn tài liệu đáng tin cậy và hiệu quả để phục vụ cho quá trình nghiên cứu của mình.

2.2. Vấn Đề Tổ Chức và Trình Bày Thông Tin

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc tổ chức và trình bày thông tin một cách logic và mạch lạc. Kỹ năng lập luận và viết luận văn là rất cần thiết để giải quyết vấn đề này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hiệu Quả cho Sinh Viên Luật

Để thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học hiệu quả, sinh viên cần nắm vững các phương pháp nghiên cứu cơ bản. Những phương pháp này bao gồm nghiên cứu thư viện, nghiên cứu thực địa và nghiên cứu thực nghiệm. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và hạn chế riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp sinh viên đạt được kết quả tốt nhất.

3.1. Nghiên Cứu Thư Viện Cách Tiếp Cận Tài Liệu

Nghiên cứu thư viện là phương pháp phổ biến giúp sinh viên thu thập thông tin từ các tài liệu, sách báo. Việc biết cách tìm kiếm và sử dụng tài liệu sẽ giúp sinh viên tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng nghiên cứu.

3.2. Nghiên Cứu Thực Địa Khám Phá Thực Tế

Nghiên cứu thực địa cho phép sinh viên thu thập dữ liệu từ thực tế. Phương pháp này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý trong bối cảnh thực tiễn.

3.3. Nghiên Cứu Thực Nghiệm Kiểm Chứng Giả Thuyết

Nghiên cứu thực nghiệm là phương pháp giúp sinh viên kiểm chứng các giả thuyết thông qua các thí nghiệm và quan sát. Phương pháp này thường được áp dụng trong các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

IV. Ứng Dụng Kỹ Năng Nghiên Cứu và Lập Luận trong Thực Tiễn

Kỹ năng nghiên cứu và lập luận không chỉ có giá trị trong học tập mà còn trong các hoạt động nghề nghiệp sau này. Sinh viên luật có thể áp dụng những kỹ năng này trong các cuộc tranh luận, thuyết trình, và viết luận văn. Việc thực hành thường xuyên sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong việc trình bày quan điểm và bảo vệ ý kiến của mình.

4.1. Kỹ Năng Trình Bày và Thuyết Trình

Kỹ năng thuyết trình là rất quan trọng trong ngành luật. Sinh viên cần biết cách trình bày ý tưởng một cách rõ ràng và thuyết phục để gây ấn tượng với người nghe.

4.2. Kỹ Năng Viết Luận Văn và Tiểu Luận

Viết luận văn và tiểu luận là một phần không thể thiếu trong quá trình học tập. Kỹ năng viết tốt sẽ giúp sinh viên truyền đạt ý tưởng một cách hiệu quả và đạt được kết quả cao trong học tập.

V. Kết Luận Tương Lai của Kỹ Năng Nghiên Cứu và Lập Luận

Kỹ năng nghiên cứu và lập luận sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp của sinh viên luật. Việc rèn luyện và phát triển những kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên thành công trong học tập mà còn trong các hoạt động nghề nghiệp sau này. Tương lai của ngành luật sẽ cần những luật sư có khả năng tư duy phản biện và lập luận sắc bén.

5.1. Tầm Quan Trọng của Kỹ Năng trong Ngành Luật

Kỹ năng nghiên cứu và lập luận sẽ giúp sinh viên luật tự tin hơn trong việc giải quyết các vấn đề pháp lý phức tạp trong tương lai.

5.2. Định Hướng Phát Triển Kỹ Năng Nghiên Cứu

Sinh viên cần có kế hoạch phát triển kỹ năng nghiên cứu và lập luận một cách liên tục để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành luật.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tập bài giảng Kỹ năng nghiên cứu và lập luận là tài liệu học tập lưu hành nội bộ do Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh (Khoa Khoa học cơ bản) biên soạn và đưa vào chương trình giảng dạy chính thức từ năm học 2011–2012. Tài liệu do TS. Lê Thị Hồng Vân chủ biên, cùng sự tham gia biên soạn của ThS. Phạm Thị Ngọc Thủy. Trong chương trình đào tạo cử nhân luật và các ngành khoa học xã hội liên quan, môn học này giữ vị trí khối kiến thức kỹ năng bổ trợ nền tảng, được xếp vào nhóm "kỹ năng mềm" mang tính nghiệp vụ bắt buộc.

Mục tiêu đào tạo (learning outcomes) của giáo trình tập trung vào việc chuẩn hóa ba năng lực then chốt của sinh viên: suy nghĩ logic, viết chính xác và diễn đạt thuyết phục. Học phần hướng tới việc trang bị cho người học phương pháp luận nghiên cứu khoa học xã hội, kỹ thuật xây dựng công trình học thuật, kỹ năng thuyết trình trước công chúng, kỹ năng lập luận logic và kỹ năng tranh luận – phản biện đa chiều.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, tập bài giảng được thiết kế theo mô hình tích hợp liên ngành, khai thác kiến thức từ Ngôn ngữ học, Tiếng Việt thực hành, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Logic học, Tư duy phản biện, Tâm lý học và Văn hóa học. Cấu trúc nội dung phân định thành 4 chương độc lập về mặt chuyên đề nhưng liên thông chặt chẽ trên trục phát triển năng lực tư duy và ngôn ngữ: Suy nghĩ – Nói – Viết.

Điểm đặc thù của tài liệu là định hướng ứng dụng sâu vào thực tiễn ngành Luật – lĩnh vực đòi hỏi tính chuẩn xác về thuật ngữ pháp lý, tư duy logic chặt chẽ trong phân tích chứng cứ và năng lực tranh tụng sắc bén. Giáo trình cung cấp hệ thống nguyên tắc, bảng phân loại khoa học và các thao tác kỹ thuật cụ thể, gắn liền với các dạng bài tập nghiên cứu tại bậc đại học.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             KỸ NĂNG NGHIÊN CỨU VÀ LẬP LUẬN
                                (Trục: Suy nghĩ – Nói – Viết)
    Chương 1           Chương 2                            Chương 3           Chương 4
    KỸ NĂNG            KỸ NĂNG                             KỸ NĂNG            KỸ NĂNG
  NGHIÊN CỨU          THUYẾT TRÌNH                        LẬP LUẬN           TRANH LUẬN -

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình bao gồm 4 chương cốt lõi theo tiến trình phát triển từ kỹ năng viết học thuật đến kỹ năng trình bày và tranh biện:

• Chương 1: Kỹ năng nghiên cứu khoa học (TS. Lê Thị Hồng Vân biên soạn): Cung cấp hệ thống lý luận tổng quan về khoa học và tư duy khoa học; phân loại nghiên cứu khoa học; tiêu chuẩn của một sản phẩm khoa học. Chương này hướng dẫn chi tiết quy trình 6 bước thực hiện một công trình khoa học xã hội: tìm kiếm và đặt tên đề tài, thu thập và xử lý tài liệu, xây dựng đề cương (sơ lược và chi tiết), kỹ thuật hành văn học thuật, lập danh mục tài liệu tham khảo và phương pháp hoàn thiện phần mở đầu của luận văn khoa học.
• Chương 2: Kỹ năng thuyết trình (TS. Lê Thị Hồng Vân biên soạn): Chuẩn hóa quy trình thuyết trình học thuật và nghiệp vụ qua hai giai đoạn: chuẩn bị và thực hiện. Nội dung bao gồm việc xác định đối tượng người nghe, cấu trúc bài nói (mở đầu, nội dung, kết luận), kỹ thuật thiết kế slide trình chiếu Powerpoint chuẩn mực, phương pháp phân bổ thời gian (tỉ lệ 70% thuyết trình – 20% đối thoại – 10% dự trữ), cũng như kỹ năng kiểm soát ngôn ngữ cơ thể và ứng biến trước các câu hỏi phản biện.
• Chương 3: Kỹ năng lập luận (TS. Lê Thị Hồng Vân và ThS. Phạm Thị Ngọc Thủy biên soạn): Phân tích bản chất của cấu trúc lập luận, mối quan hệ giữa luận điểm, luận cứ và luận chứng; quy tắc liên kết logic trong văn bản và lời nói pháp lý; nhận diện và khắc phục các lỗi ngụy biện phổ biến trong tư duy.
• Chương 4: Kỹ năng tranh luận – phản biện (TS. Lê Thị Hồng Vân biên soạn): Trang bị nguyên tắc tiếp cận vấn đề đa chiều; phương pháp bảo vệ luận điểm khoa học; kỹ thuật phân tích, đánh giá phản đề và nghệ thuật đối thoại, phản biện học thuật có văn hóa.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập các hệ thống lý thuyết và nguyên tắc học thuật có tính chuẩn mực:

• Lý thuyết về hệ thống tri thức và tư duy: Phân biệt ranh giới giữa tri thức kinh nghiệm (nhận thức cảm tính, rời rạc) và tri thức khoa học (hệ thống hóa, phản ánh bản chất quy luật) dựa trên định nghĩa của Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên) và Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam. Giáo trình phân định 3 dạng thức tư duy: tư duy hành động trực quan, tư duy hình tượng – cảm tính, và tư duy khái niệm – logic (tư duy khoa học).
• Khung phân loại nghiên cứu khoa học: Tiếp thu phương pháp luận từ tác giả Vũ Cao Đàm (Giáo trình Phương pháp luận nghiên cứu khoa học), phân loại theo 3 tiêu chí:
  • Chức năng: Nghiên cứu mô tả, nghiên cứu giải thích, nghiên cứu giải pháp, nghiên cứu dự báo.
  • Phương thức thu thập: Nghiên cứu thư viện, nghiên cứu điền dã, nghiên cứu labô (thực nghiệm).
  • Mục tiêu ứng dụng: Nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, nghiên cứu triển khai, nghiên cứu dự báo.
• Khung nguyên tắc xác lập đề tài: Ứng dụng các quy tắc đặt tên công trình khoa học (dẫn theo nghiên cứu của TS. Nguyễn Văn Tuấn – Viện Garvan, Úc): giới hạn dưới 20 từ, không dùng từ viết tắt, không viết dạng nghịch lý, không đặt tiêu đề dưới dạng câu khẳng định tuyệt đối (statement).

Kỹ năng phát triển

Nội dung bài giảng chú trọng rèn luyện 3 nhóm năng lực chuyên môn:

• Kỹ năng kỹ thuật học thuật (Technical skills): Kỹ thuật lập phiếu trích dẫn dữ liệu (ghi rõ tác giả, tác phẩm, năm xuất bản, trang trích dẫn); phương pháp phân loại tài liệu sơ cấp và thứ cấp; kỹ thuật cấu trúc đề cương nghiên cứu theo hai mô hình: kết cấu theo chiều ngang (Lý luận – Thực trạng – Giải pháp) và kết cấu bổ dọc (từng vấn đề giải quyết trọn vẹn); kỹ thuật thiết kế slide Powerpoint (mật độ 3–5 dòng/slide, tối đa 10 từ/dòng, độ tương phản màu sắc cao, ứng dụng định lý của Thomas Edison về xử lý thị giác).
• Kỹ năng phân tích học thuật (Analytical skills): Năng lực nhận diện khoảng trống nghiên cứu trong phần lịch sử vấn đề; khả năng tổng thuật tài liệu theo trình tự thời gian, địa lý hoặc mức độ quan trọng; tư duy phân tích định tính đối với các văn bản quy phạm pháp luật và án lệ.
• Kỹ năng thực hành nghiệp vụ (Practical competencies): Kỹ năng dẫn nhập bài nói bằng 5 phương pháp (tình huống ấn tượng, kể chuyện, số liệu thống kê, đặt câu hỏi gợi mở, bộc lộ lý do chân thành theo phong cách của Larry King); kỹ năng quản lý thời lượng thuyết trình; khả năng lập luận và bảo vệ quan điểm pháp lý trước hội đồng hoặc trong các cuộc tranh luận chuyên môn.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng chuyển dịch phương pháp giáo dục đại học từ thụ động sang chủ động, lấy năng lực tự học và tự nghiên cứu làm trung tâm. Môn học phân định rõ sự khác biệt giữa nhận thức bậc 1 (biết, hiểu ở bậc phổ thông) với nhận thức bậc 2 (phân tích, tổng hợp, lý giải) và nhận thức bậc 3 (đánh giá, phê phán, vận dụng thực tiễn ở bậc đại học).

                  CÁC BẬC NHẬN THỨC THEO ĐỊNH HƯỚNG TẬP BÀI GIẢNG

Về hình thức tổ chức dạy học, tài liệu tích hợp giữa lý thuyết hướng dẫn và hệ thống bài tập thực hành theo cấp độ tăng dần:

1. Thực hành cơ bản: Viết bài tham luận cho buổi thảo luận nhóm/lớp; viết tóm tắt bài báo khoa học hoặc một tác phẩm chuyên khảo; soạn phiếu dữ liệu trích dẫn.
2. Thực hành trung cấp: Viết tiểu luận nghiên cứu cho bài tập tháng; thiết kế kịch bản và slide thuyết trình nhóm; thực hiện bài tập tập dượt lập luận và phản biện.
3. Thực hành nâng cao: Xây dựng đề cương đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên; viết niên luận, khóa luận tốt nghiệp cử nhân hoặc luận văn thạc sĩ.

Về phương pháp đánh giá, học phần đo lường sự tiến bộ của người học qua cả quá trình (bài tập nhóm, bài thuyết trình, phiếu xử lý dữ liệu) và sản phẩm cuối kỳ (bài tiểu luận đề tài hoàn chỉnh).

Đối với hoạt động tự học, giáo trình đưa ra chỉ dẫn rõ ràng: người học phải xây dựng thói quen đọc tài liệu từ hẹp đến rộng (bắt đầu từ sách chuyên khảo, giáo trình, tạp chí chuyên ngành có uy tín trước khi mở rộng ra internet), luyện tập nói trước gương hoặc trước nhóm bạn thân để rèn luyện ngôn ngữ hình thể và giọng điệu trước khi thuyết trình chính thức.

---

Điểm nổi bật và tính ứng dụng thực tế

Tập bài giảng Kỹ năng nghiên cứu và lập luận thể hiện tính ứng dụng cao thông qua việc gắn kết chặt chẽ các nguyên lý học thuật trừu tượng với các tình huống thực tế của ngành Luật và các lĩnh vực khoa học xã hội:

• Tích hợp hệ thống ví dụ thực chứng từ đề tài luật học: Giáo trình sử dụng trực tiếp các đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên và giảng viên Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh để phân tích cấu trúc, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Ví dụ: đề tài cấp Bộ của PGS.TS. Trần Hoàng Hải về Cơ chế giải quyết tranh chấp lao động tập thể ở Việt Nam; đề tài cấp Trường của ThS. Trần Kim Liễu về Phương pháp giảng dạy bằng tình huống trong đào tạo luật; các đề tài về So sánh luật Hồng Đức thời Lê với luật thời Minh (Trung Quốc), Pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ thời Lê Sơ, Chế độ pháp lý về cho thuê hàng hóa thương mại, và Quy hoạch treo.
• Chuẩn hóa kỹ thuật nghiên cứu định tính: Giáo trình làm rõ đặc thù của khoa học pháp lý là tính định tính và tính cá biệt của các tình huống thực tiễn đời sống pháp luật, từ đó hướng dẫn chi tiết cách thu thập số liệu từ Niên giám thống kê, văn kiện lưu trữ, văn bản luật và các hồ sơ xét xử thực tế của Tòa án và Trọng tài thương mại.
• Kết nối kỹ năng học đường với nghiệp vụ chuyên môn: Tài liệu nhấn mạnh mối liên hệ trực tiếp giữa kỹ năng lập luận, thuyết trình trong nhà trường với các ngành nghề đặc thù đòi hỏi năng lực ngôn ngữ và tư duy cao như: luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên, nhà ngoại giao, nhà báo, nhà sư phạm và chính khách.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong môi trường giáo dục đại học và nghiên cứu chuyên nghiệp:

• Sinh viên đại học: Dành cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai các ngành Luật (Luật Thương mại quốc tế, Luật Dân sự, Luật Hình sự, Luật Quốc tế, Luật Hành chính) và sinh viên các ngành khoa học xã hội khác nhằm trang bị phương pháp học đại học, chuẩn bị cho các bài tập thảo luận, tiểu luận môn học, nghiên cứu khoa học sinh viên và khóa luận tốt nghiệp.
• Học viên cao học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo về quy chuẩn phương pháp luận, kỹ thuật tổng thuật lịch sử vấn đề và quy trình xây dựng đề cương nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ.
• Giảng viên: Sử dụng làm đề cương bài giảng môn Kỹ năng nghiên cứu và lập luận, hoặc tài liệu hướng dẫn sinh viên thực hiện đồ án, niên luận và tiểu luận chuyên ngành.
• Người tự học và người làm công tác thực tế: Cung cấp tài liệu tham khảo cho cán bộ pháp chế, phóng viên, chuyên viên nghiên cứu chính sách cần nâng cao kỹ năng xử lý thông tin, kỹ năng soạn thảo báo cáo học thuật và năng lực thuyết trình trước công chúng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức ngữ văn, tiếng Việt cơ bản và có hiểu biết tổng quan về các môn khoa học xã hội đại cương.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình phù hợp với sinh viên đại học (đặc biệt là sinh viên chuyên ngành Luật và các ngành Khoa học Xã hội & Nhân văn), học viên cao học, giảng viên phụ trách môn kỹ năng, cũng như những người làm việc trong các lĩnh vực đòi hỏi năng lực lập luận, thuyết trình và viết báo cáo chuyên sâu.

2. Cần có kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học chỉ cần nắm vững kiến thức ngữ pháp Tiếng Việt phổ thông và kiến thức nền về các môn lý luận xã hội cơ bản. Tập bài giảng được thiết kế để dẫn dắt từ các khái niệm cơ bản nhất về tư duy khoa học đến các kỹ năng chuyên sâu.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các sách phương pháp luận nghiên cứu thông thường?

Khác với các giáo trình phương pháp luận đơn thuần mang nặng tính lý thuyết hàn lâm, tập bài giảng này tích hợp toàn diện 4 nhóm kỹ năng trên một trục liên thông: Nghiên cứu – Thuyết trình – Lập luận – Tranh luận/Phản biện. Đồng thời, toàn bộ hệ thống ví dụ minh họa và bài tập đều gắn liền với bối cảnh đặc thù của khoa học pháp lý.

4. Làm thế nào để tự học và rèn luyện kỹ năng hiệu quả từ giáo trình?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết với thực hành trực tiếp theo từng chương: tập lập phiếu dữ liệu khi đọc sách báo, tập xây dựng đề cương nghiên cứu theo hai mô hình (chiều ngang và bổ dọc), tự thiết kế slide trình chiếu chuẩn mật độ chữ, và luyện tập thuyết trình trước gương theo quy chuẩn phân bổ thời gian (70/20/10).

5. Những tài liệu bổ trợ nào được trích dẫn trong giáo trình để người học tra cứu mở rộng?

Người học có thể tham khảo thêm các tài liệu kinh điển được giáo trình trích dẫn: Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên), Giáo trình Phương pháp luận nghiên cứu khoa học (Vũ Cao Đàm), các bài viết về kỹ năng mềm của TS. Nguyễn Văn Tuấn (Viện Nghiên cứu Y khoa Garvan – Úc), cùng các đề tài nghiên cứu khoa học thực tế lưu trữ tại thư viện Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh.

---

Kết luận

Tập bài giảng Kỹ năng nghiên cứu và lập luận của Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh là tài liệu giảng dạy chuẩn mực, tích hợp hệ thống tri thức đa ngành nhằm phát triển toàn diện năng lực tư duy khoa học, kỹ năng viết học thuật và nghệ thuật hùng biện pháp lý.

Lộ trình học tập khuyến nghị dành cho sinh viên là tiếp cận tuần tự: nắm vững quy trình nghiên cứu khoa học và phương pháp xây dựng luận điểm ở Chương 1; thực hành kỹ thuật trình bày và công cụ hỗ trợ ở Chương 2; hoàn thiện tư duy logic ở Chương 3; và phát triển năng lực phản biện, tranh tụng đa chiều ở Chương 4. Việc nắm vững các nguyên tắc trong giáo trình là bước chuẩn bị học thuật thiết thực cho quá trình hoàn thành khóa luận tốt nghiệp và hành nghề chuyên môn lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KỸ NĂNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Mục đích yêu cầu: + Về nội dung kiến thức: - Hiểu được tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học và các kiến thức tổng quan về nghiên cứu khoa học. - Nắm được yêu cầu và các bước thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học. - Nắm được các thao tác cụ thể để thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học. + Về kỹ năng: - Rèn luyện phương pháp và kỹ năng tư duy khoa học.

- Rèn luyện các kỹ năng thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học. - Giúp sinh viên hình thành thói quen và kỹ năng tự học, tự nghiên cứu để nâng cao chất lượng của việc học ở đại học, đồng thời khơi nguồn niềm đam mê nghiên cứu, giúp họ tạo lập thói quen tự nghiên cứu lâu dài. NỘI DUNG BÀI HỌC Khác với việc học ở phổ thông, việc học ở bậc đại học với đúng nghĩa phải là quá trình tự học, tự nghiên cứu, tìm tòi kiến thức để đáp ứng được các yêu cầu nhận thức bậc cao. Nếu yêu cầu nhận thức ở bậc học phổ thông chỉ cần dừng lại ở cấp độ bậc 1: biết và hiểu, thì ở bậc đại học không chỉ dừng lại ở đó mà còn cần phải tiến đến các nấc thang nhận thức cao hơn, đó là nhận thức bậc 2: phân tích, tổng hợp, lý giải; và bậc 3: đánh giá, phê phán, liên hệ và vận dụng vào thực tiễn.

Để đạt được các mức độ nhận thức bậc 2 và 3 đòi hỏi việc học ở đại học phải gắn liền với các hoạt động nghiên cứu khoa học để rèn luyện tư duy khoa học cũng như các kỹ năng tự học, tự nghiên cứu, đó là những kỹ năng mà bất cứ sinh viên đại học nào cũng cần phải có. Sẽ không có những nhà khoa học, cũng như không có những khám phá, những phát minh khoa học trong tương lai, nếu không có sự khởi đầu bằng việc trang bị những kỹ năng nền tảng cũng như khơi gợi niềm say mê với công việc tìm tòi nghiên cứu từ lúc còn là sinh viên trên giảng đường. Hoạt động nghiên cứu khoa học, vì vậy là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng, được thực hiện thường xuyên, liên tục và xuyên suốt, gắn liền với nhiệm vụ học tập của mỗi sinh viên trong quá trình thực hiện các môn học. Các bài tập thực hành nghiên 5 Downloaded by Julie’s Channels (huynhbinh.com) lOMoARcPSD|25872019 cứu khoa học ở đại học thường được thực hiện dưới các dạng như: viết bài tham luận về một vấn đề để trình bày trong một buổi thảo luận nhóm, lớp; viết tóm tắt nội dung một bài báo khoa học hay một cuốn sách; viết một bài tiểu luận cho bài tập tháng.

Ở cấp độ cao hơn, đó là việc tập làm một đề tài nghiên cứu theo nhóm, viết bài tập niên luận, khoá luận tốt nghiệp. Tuy nhiên, phần đông sinh viên còn chưa có được những kiến thức cơ bản về nghiên cứu khoa học. Vì vậy nội dung chương này sẽ trang bị các kiến thức tổng quan về nghiên cứu khoa học cũng như qui trình và các kỹ năng để thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học. Tổng quan về nghiên cứu khoa học 1.

Khái niệm về nghiên cứu khoa học 1. Khái niệm khoa học Từ điển Tiếng Việt định nghĩa khoa học là “hệ thống tri thức tích lũy trong quá trình lịch sử và được thực tiễn chứng minh, phản ánh những quy luật khách quan của thế giới bên ngoài cũng như của hoạt động tinh thần của con người, giúp con người có khả năng cải tạo thế giới hiện thực”.