Luận văn: Kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh kiều hối phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Cao Thị Nguyệt Quế
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Kiều Hối, Phát Triển Tài Chính Và Tăng Trưởng Kinh Tế Ở Các Nước Đang Phát Triển
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. CÁC DÒNG KIỀU HỐI
• 5. CÁC KÊNH CHUYỂN TIỀN CỦA KIỀU HỐI
• 6. KHUYNH HƯỚNG KIỀU HỐI TRÊN THẾ GIỚI
• 7. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiều Hối và Tác Động Đến Tăng Trưởng Kinh Tế

Kiều hối đã trở thành một trong những nguồn tài chính quan trọng cho các nước đang phát triển. Theo Ngân hàng Thế giới, kiều hối toàn cầu ước tính đạt 529 tỷ USD vào năm 2012, trong đó 401 tỷ USD được chuyển về các nước đang phát triển. Điều này cho thấy vai trò của kiều hối trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế và tài chính. Kiều hối không chỉ giúp cải thiện thu nhập của các hộ gia đình mà còn có thể thúc đẩy đầu tư và tiêu dùng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều tranh cãi và cần được nghiên cứu sâu hơn.

1.1. Kiều Hối Là Gì và Tại Sao Quan Trọng

Kiều hối được định nghĩa là dòng tiền mà người lao động di cư gửi về quê hương. Đây là nguồn tài chính lớn thứ hai cho các nước đang phát triển, chỉ sau đầu tư trực tiếp nước ngoài. Kiều hối không chỉ giúp cải thiện đời sống của người nhận mà còn có thể tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế thông qua việc tăng cường tiêu dùng và đầu tư.

1.2. Tác Động Tích Cực Của Kiều Hối Đến Kinh Tế

Kiều hối có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc tăng cường tiêu dùng và đầu tư. Nghiên cứu cho thấy rằng các hộ gia đình nhận kiều hối có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho giáo dục và y tế, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống. Hơn nữa, kiều hối cũng có thể giúp cải thiện tình hình tài chính của các ngân hàng địa phương.

II. Thách Thức Trong Việc Đo Lường Tác Động Của Kiều Hối

Mặc dù kiều hối có nhiều lợi ích, việc đo lường tác động của nó đến tăng trưởng kinh tế gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là sự tồn tại của các kênh chuyển tiền phi chính thức, khiến cho việc thu thập dữ liệu trở nên khó khăn. Hơn nữa, không phải tất cả kiều hối đều được sử dụng cho mục đích đầu tư, mà nhiều người nhận có thể sử dụng cho tiêu dùng hàng ngày.

2.1. Kênh Chuyển Tiền Chính Thức và Phi Chính Thức

Kiều hối có thể được chuyển qua kênh chính thức như ngân hàng hoặc qua kênh phi chính thức như tiền mặt. Kênh phi chính thức thường được ưa chuộng hơn do tính tiện lợi và chi phí thấp. Tuy nhiên, điều này cũng gây khó khăn trong việc thống kê và phân tích tác động của kiều hối đến nền kinh tế.

2.2. Tác Động Tiêu Cực Của Kiều Hối

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng kiều hối có thể tạo ra tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Người nhận kiều hối có thể trở nên phụ thuộc vào nguồn thu này, dẫn đến giảm động lực làm việc và đầu tư. Hơn nữa, sự gia tăng kiều hối có thể làm tăng tỷ giá hối đoái, ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của nền kinh tế.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Của Kiều Hối Đến Tăng Trưởng Kinh Tế

Để nghiên cứu tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Một trong những phương pháp phổ biến là sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp moment tổng quát (GMM). Phương pháp này cho phép phân tích mối quan hệ giữa kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế một cách chính xác hơn.

3.1. Dữ Liệu Nghiên Cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 27 nước đang phát triển trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2011. Dữ liệu này bao gồm thông tin về kiều hối, tăng trưởng kinh tế và các chỉ số phát triển tài chính. Việc sử dụng dữ liệu bảng giúp tăng cường độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phân Tích Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối không đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. Tuy nhiên, kiều hối có tác động tích cực đến phát triển tài chính, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kiều Hối Trong Phát Triển Kinh Tế

Kiều hối không chỉ là nguồn tài chính quan trọng mà còn có thể được sử dụng để phát triển các chương trình xã hội và kinh tế. Các chính sách khuyến khích người nhận kiều hối mở tài khoản ngân hàng có thể giúp tăng cường sự phát triển tài chính và tạo ra cơ hội đầu tư cho các hộ gia đình.

4.1. Khuyến Khích Đầu Tư Từ Kiều Hối

Các chính sách khuyến khích đầu tư từ kiều hối có thể bao gồm việc cung cấp thông tin về các sản phẩm tài chính và cơ hội đầu tư. Điều này giúp người nhận kiều hối có thể sử dụng nguồn tiền một cách hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4.2. Tác Động Đến Các Chương Trình Xã Hội

Kiều hối có thể được sử dụng để tài trợ cho các chương trình xã hội như giáo dục và y tế. Việc đầu tư vào giáo dục có thể tạo ra một thế hệ lao động có trình độ cao hơn, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Kiều Hối Trong Phát Triển Kinh Tế

Kiều hối sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của các nước đang phát triển. Tuy nhiên, cần có các chính sách hợp lý để tối ưu hóa tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế. Việc nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Kiều Hối

Dự báo rằng kiều hối sẽ tiếp tục tăng trưởng trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và di cư lao động. Các nước đang phát triển cần chuẩn bị để tận dụng nguồn tài chính này một cách hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Chính Sách

Cần có các chính sách khuyến khích người nhận kiều hối đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và làn sóng dịch chuyển lao động quốc tế gia tăng mạnh mẽ, kiều hối đã vươn lên trở thành nguồn tài chính đối ngoại lớn thứ hai đối với các nền kinh tế đang phát triển. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, tổng dòng kiều hối toàn cầu năm 2012 ước đạt 529 tỷ USD, trong đó có tới 401 tỷ USD được chuyển về các quốc gia đang phát triển, chiếm tỷ trọng 75,8% và tăng 5,3% so với năm 2011. Quy mô này vượt xa nguồn viện trợ phát triển chính thức (ODA) khi gấp hơn 3 lần vào năm 2009 và tương đương với tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu dòng tiền khổng lồ này có thực sự thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững hay chỉ dừng lại ở việc tài trợ tiêu dùng cá nhân ngắn hạn.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Cao Thị Nguyệt Quế, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Liên Hoa tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết hai mục tiêu nghiên cứu cốt lõi:

• Đánh giá tác động thực chứng của dòng kiều hối đến tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đầu người tại các nước đang phát triển.
• Phân tích vai trò tương tác và mối quan hệ bổ sung hoặc thay thế giữa kiều hối và sự phát triển của hệ thống tài chính trung gian.

Nghiên cứu được triển khai trên tập dữ liệu bảng gồm 27 quốc gia đang phát triển đại diện cho các khu vực Nam Á, Đông Á - Thái Bình Dương, Mỹ Latinh, Đông Âu và Trung Đông - Bắc Phi trong giai đoạn 12 năm từ năm 2000 đến năm 2011. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp các bằng chứng định lượng vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính tái cấu trúc kênh dẫn vốn ngoại tệ vào khu vực sản xuất kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu kế thừa mô hình tăng trưởng nội sinh của Robert Barro kết hợp với các lý thuyết tài chính hiện đại để xây dựng khung phân tích toàn diện:

• Lý thuyết phát triển tài chính của Schumpeter và Hicks: Nhấn mạnh vai trò trung gian của hệ thống ngân hàng trong việc huy động các nguồn tiết kiệm nhàn rỗi, phân bổ vốn hiệu quả và tài trợ cho các dự án đổi mới sáng tạo, từ đó kích thích tăng trưởng dài hạn.
• Giả thuyết bổ sung và thay thế của Giuliano và Ruiz-Arranz: Đặt ra hai kịch bản tương tác. Thứ nhất, kiều hối đóng vai trò thay thế khi hệ thống tài chính kém phát triển, giúp nới lỏng các ràng buộc thanh khoản cho hộ gia đình. Thứ hai, kiều hối đóng vai trò bổ sung khi thị trường tài chính phát triển, tạo điều kiện tích tụ tiền gửi ngân hàng và mở rộng tín dụng đầu tư.
• Lý thuyết nguy cơ đạo đức của Chami và các cộng sự: Cảnh báo dòng kiều hối chuyển về có thể làm gia tăng tâm lý ỷ lại, giảm động lực cung ứng lao động và làm xói mòn năng suất của nền kinh tế tiếp nhận.

Các khái niệm chính được lượng hóa trong mô hình bao gồm: Tỷ lệ kiều hối trên GDP đại diện cho quy mô dòng tiền di cư; Chỉ số phát triển tài chính được đo lường bằng tỷ lệ cung tiền mở rộng M2 trên GDP và tỷ lệ tín dụng nội địa cấp cho khu vực tư nhân trên GDP; Biến tương tác giữa kiều hối và phát triển tài chính đại diện cho cơ chế truyền dẫn qua hệ thống trung gian tiền tệ; Tốc độ tăng trưởng GDP thực bình quân đầu người là biến phụ thuộc.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ các cơ sở dữ liệu quốc tế uy tín bao gồm Ngân hàng Thế giới (World Bank - WDI), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) trong suốt khung thời gian từ năm 2000 đến năm 2011.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mẫu nghiên cứu bao gồm 27 quốc gia đang phát triển có dữ liệu liên tục và đáng tin cậy về kiều hối và tài chính, tiêu biểu như Việt Nam, Philippines, Mexico, Ấn Độ, Indonesia, Colombia, Lebanon, Kenya, Thổ Nhĩ Kỳ. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích đảm bảo tính bao quát đa dạng về cấu trúc kinh tế và mức độ phụ thuộc kiều hối giữa các khu vực địa lý.
• Phương pháp phân tích: Nghiên cứu áp dụng phương pháp Moment Tổng quát (GMM) cho dữ liệu bảng động thay vì phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS) hay hồi quy tác động cố định. Lý do lựa chọn GMM là nhằm kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh bắt nguồn từ mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa kiều hối và tăng trưởng kinh tế, đồng thời loại bỏ độ chệch từ các biến bị bỏ sót và sai số đo lường.
• Xử lý biến công cụ: Tác giả sử dụng biến trễ của tỷ lệ kiều hối trên GDP làm biến công cụ thỏa mãn đồng thời hai điều kiện: tương quan mạnh với biến nội sinh và trực giao với sai số ngẫu nhiên của mô hình, đảm bảo tính vững của các ước lượng thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm trên 27 nền kinh tế đang phát triển giai đoạn 2000–2011 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Kiều hối đơn lẻ không tạo ra tác động thúc đẩy tăng trưởng trực tiếp: Khi xem xét độc lập trong phương trình hồi quy, hệ số của biến kiều hối trên GDP không đạt ý nghĩa thống kê. Điều này chỉ ra rằng bản thân dòng tiền kiều hối đổ về không tự động chuyển hóa thành động lực tăng trưởng GDP nếu thiếu đi các cơ chế phân bổ vốn hiệu quả.
• Kiều hối phát huy vai trò bổ sung rõ nét cho phát triển tài chính: Hệ số của biến tương tác giữa tỷ lệ kiều hối và cung tiền mở rộng M2 trên GDP mang dấu dương và có ý nghĩa thống kê cao. Phát hiện này chứng minh kiều hối và hệ thống tài chính hỗ trợ lẫn nhau, tạo ra hiệu ứng cộng hưởng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn.
• Phát triển tài chính là kênh dẫn vốn thiết yếu: Sự mở rộng của quy mô cung tiền M2 và tỷ lệ tín dụng nội địa khu vực tư nhân đều thể hiện mối tương quan dương có ý nghĩa với tốc độ tăng trưởng kinh tế, khẳng định vai trò trụ cột của hệ thống trung gian tài chính.
• Tác động của các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô: Tỷ lệ tổng đầu tư trên GDP và độ mở thương mại có tác động tích cực đến tăng trưởng, trong khi lạm phát gia tăng tạo ra lực cản đáng kể đối với sự phát triển kinh tế bình quân đầu người.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự phân hóa sâu sắc về quy mô kiều hối tiếp nhận. Những quốc gia có tỷ lệ kiều hối trên GDP vượt mức 10% như Tajikistan (đạt 47%), Kyrgyzstan (29%), Liberia hay Moldova thường là các nền kinh tế nhỏ, thị trường tài chính kém phát triển và nguồn thu ngoại tệ chủ yếu dùng để bù đắp tiêu dùng sinh hoạt hàng ngày. Ngược lại, tại các quốc gia tiếp nhận lượng kiều hối tuyệt đối lớn nhất thế giới như Ấn Độ, Trung Quốc, Philippines, Mexico và Việt Nam, dòng tiền này có xu hướng hòa vào hệ thống ngân hàng thương mại dưới dạng tiền gửi tiết kiệm.

Trong thực tế phân tích dữ liệu, các bảng ma trận tự tương quan và bảng kết quả ước lượng hồi quy GMM hai bước đã chứng minh rằng khi người nhận kiều hối tiếp cận ngân hàng để nhận tiền, họ có xu hướng mở tài khoản tiết kiệm, tích lũy tài sản và tiếp cận các gói tín dụng sản xuất. Biểu đồ phân tán giữa biến tương tác kiều hối - tài chính và tốc độ tăng trưởng GDP thể hiện rõ xu hướng dốc lên, minh chứng rằng kiều hối đóng vai trò như chất xúc tác làm gia tăng độ sâu tài chính.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của Nyamongo và các cộng sự (2012) tại châu Phi cũng như công trình của Aggarwal và đồng nghiệp (2006), nhưng phản biện lại quan điểm của Chami và cộng sự (2003) về tác động tiêu cực thuần túy của kiều hối. Nghiên cứu chỉ ra rằng kiều hối chỉ triệt tiêu động lực lao động khi bị cô lập bên ngoài hệ thống tài chính chính thức; khi được tích hợp vào kênh ngân hàng, nó trở thành nguồn vốn đầu tư tư nhân hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa dòng kiều hối phục vụ tăng trưởng kinh tế:

• Hoàn thiện hạ tầng thanh toán và chuyển đổi số ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại cần cắt giảm chi phí giao dịch kiều hối từ mức bình quân 7% hiện nay xuống dưới 3% theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý giao dịch xuống dưới 24 giờ. Mục tiêu gia tăng tỷ trọng kiều hối chuyển qua kênh ngân hàng chính thức đạt trên 85% trong giai đoạn 2024–2026.
• Đa dạng hóa các sản phẩm tài chính liên kết kiều hối: Các tổ chức tín dụng cần thiết kế các gói sản phẩm chuyên biệt như chứng chỉ tiền gửi kiều hối lãi suất ưu đãi, gói vay vốn kinh doanh thế chấp bằng dòng tiền kiều hối tương lai, và các quỹ đầu tư vi mô dành cho thân nhân lao động di cư. Đặt mục tiêu chuyển dịch ít nhất 25% tổng lượng kiều hối nhàn rỗi vào các hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh trực tiếp trước năm 2027.
• Mở rộng mạng lưới tài chính toàn diện tại khu vực nông thôn: Chính phủ và các cơ quan quản lý tiền tệ cần thúc đẩy phát triển hệ thống chi nhánh ngân hàng và dịch vụ tiền di động (Mobile Money) tại các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa – nơi tập trung đông đảo thân nhân lao động xuất khẩu. Lộ trình đến năm 2028 nâng tỷ lệ người nhận kiều hối sở hữu tài khoản thanh toán và tài khoản tiết kiệm lên trên 90%.
• Xây dựng chính sách ưu đãi thuế và bảo hộ đầu tư: Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần ban hành các khung pháp lý minh bạch, miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu cho các dự án khởi nghiệp hoặc cơ sở sản xuất do kiều bào và thân nhân thành lập từ nguồn kiều hối trong giai đoạn 2025–2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà hoạch định chính sách tiền tệ và kinh tế vĩ mô: Cung cấp cơ sở định lượng để các chuyên gia tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính xây dựng chiến lược thu hút ngoại hối, điều hành tỷ giá và hoàn thiện thể chế tài chính quốc gia.
• Ban lãnh đạo và chuyên viên phát triển sản phẩm ngân hàng thương mại: Giúp các ngân hàng nhận diện tiềm năng từ phân khúc khách hàng nhận kiều hối, từ đó thiết kế các dịch vụ gia tăng giá trị như tiết kiệm, bảo hiểm và cấp tín dụng tiêu dùng - sản xuất.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học khối ngành Kinh tế - Tài chính: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu dữ liệu bảng động, kỹ thuật hồi quy GMM xử lý biến nội sinh và cách xây dựng biến tương tác trong kinh tế lượng ứng dụng.
• Các tổ chức phát triển quốc tế và công ty chuyển tiền toàn cầu: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về xu hướng dòng tiền di cư, giúp các định chế tài chính quốc tế như World Bank hay ADB tối ưu hóa các chương trình hỗ trợ tài chính vi mô tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Kiều hối có tự động thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển không?
Không. Kết quả phân tích mô hình GMM trên 27 quốc gia giai đoạn 2000–2011 cho thấy biến kiều hối đơn lẻ không có tác động trực tiếp mang ý nghĩa thống kê lên tăng trưởng GDP. Kiều hối chỉ kích thích tăng trưởng khi đi qua kênh trung gian tài chính phát triển.

Tại sao dòng kiều hối chuyển qua kênh phi chính thức lại gây rủi ro cho nền kinh tế?
Kênh phi chính thức làm suy giảm khả năng thống kê dữ liệu vĩ mô của nhà nước, tăng nguy cơ rửa tiền và tài trợ bất hợp pháp. Quan trọng hơn, dòng tiền mặt trao tay trực tiếp sẽ triệt tiêu cơ hội tích tụ vốn tại hệ thống ngân hàng, làm thu hẹp quy mô phát triển tài chính quốc gia.

Mối quan hệ giữa kiều hối và hệ thống tài chính trong luận văn là gì?
Nghiên cứu chứng minh mối quan hệ bổ sung rõ rệt. Khi kiều hối đổ về một quốc gia có thị trường tài chính phát triển với tỷ lệ cung tiền M2 cao, nguồn tiền này sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành tiền gửi tiết kiệm và mở rộng nguồn cung tín dụng phục vụ sản xuất.

Phương pháp GMM giải quyết vấn đề gì trong nghiên cứu kinh tế lượng về kiều hối?
Phương pháp GMM xử lý triệt để hiện tượng nội sinh bắt nguồn từ quan hệ nhân quả hai chiều giữa kiều hối và tăng trưởng. Bằng cách sử dụng biến trễ của kiều hối làm biến công cụ, GMM mang lại các ước lượng không chệch và có độ tin cậy thống kê cao.

Những quốc gia nào nhận lượng kiều hối lớn nhất trong giai đoạn nghiên cứu?
Theo dữ liệu thống kê của World Bank, các quốc gia tiếp nhận lượng kiều hối tuyệt đối hàng đầu thế giới bao gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Philippines, Mexico, Ai Cập và Việt Nam. Về tỷ lệ trên GDP, các quốc gia như Tajikistan (47% GDP) và Kyrgyzstan (29% GDP) đứng đầu bảng xếp hạng.

Kết luận

• Luận văn khẳng định kiều hối là nguồn lực tài chính đối ngoại khổng lồ nhưng chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi kết hợp chặt chẽ với hệ thống tài chính phát triển.
• Công trình giải quyết thành công bài toán nội sinh trong kinh tế lượng bằng phương pháp ước lượng GMM trên mẫu dữ liệu 27 quốc gia đang phát triển giai đoạn 2000–2011.
• Kết quả thực nghiệm bác bỏ quan điểm bi quan về tác động tiêu cực của kiều hối, đồng thời chứng minh cơ chế tương tác bổ sung tích cực giữa kiều hối và cung tiền M2 đối với tăng trưởng GDP bình quân đầu người.
• Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện hướng tới mục tiêu giảm chi phí chuyển tiền quốc tế xuống dưới 3% và nâng tỷ lệ tiền gửi tiết kiệm từ kiều hối trong giai đoạn 2024–2030.
• Đây là tài liệu tham khảo khoa học giá trị cao dành cho các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý tiền tệ và các định chế tài chính trong việc hoạch định chính sách thu hút nguồn lực kiều bào bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ----------  ---------- CAO THỊ NGUYỆT QUẾ KIỀU HỐI, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ----------  ---------- CAO THỊ NGUYỆT QUẾ KIỀU HỐI, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ LIÊN HOA TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.HCM, tháng 10 năm 2013 Tác giả luận văn Cao Thị Nguyệt Quế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục cụm từ viết tắt Danh mục bảng biểu Danh mục hình vẽ Tóm tắt.

Mục tiêu nghiên cứu. Các dòng kiều hối. Các kênh chuyển tiền của kiều hối. Khuynh hướng kiều hối trên thế giới.

Tổng quan những nghiên cứu trước đây. Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Dữ liệu nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu. Nguồn dữ liệu. Nội dung và các kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu. 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu chính .60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT Cụm viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt GMM Generalized Method of Phương pháp Moment Moments tổng quát IMF International Monetary Quỹ tiền tệ quốc tế Fund OECD Organization for Tổ chức hợp tác và phát Economic Co-operation triển kinh tế and Development OLS Ordinary Least Square Phương pháp bình phương bé nhất TSLS Two Stage Least Square Phương pháp hồi quy hai bước WB World Bank Ngân hàng thế giới UNCTAD United Nations Hội nghị liên hiệp quốc Conference on Trade and tế về thương mại và phát Development triển LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Ước tính kiều hối và tỷ lệ kiều hối trên GDP ở các nước đang phát triển.

15 Bảng 2: Tên các biến sử dụng trong mô hình của Guiliano và Ruiz-Arranz (2006). 21 Bảng 3: Tên biến và cách tính toán các biến của Nyamongo, Misati, Kipyegon và Ndirangu (2012). 30 Bảng 4: Danh sách các quốc gia trong mẫu nghiên cứu. 37 Bảng 5: Tên biến và nguồn thu thập dữ liệu.

39 Bảng 6: Thống kê mô tả các biến trong mô hình. 44 Bảng 7: Ma trận tự tương quan giữa các biến. 45 Bảng 8: Tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 46 Bảng 9: Kiểm định biến công cụ.

48 Bảng 10: Tác động của tỷ lệ mở rộng cung tiền trên GDP đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 49 Bảng 11: Kiểm định biến công cụ. 51 Bảng 12: Tác động của tỷ lệ tín dụng nội địa trên GDP đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 52 Bảng 13: Kiểm định biến công cụ.

53 Bảng 14: Tác động của kiều hối và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 55 Bảng 15: Kiểm định biến công cụ. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1: Kiều hối và các nguồn vốn khác đến các nước đang phát triển. 9 Hình 2: Các nước nhận kiều hối nhiều nhất trong năm 2012.

11 Hình 3: Mười quốc gia có tỷ lệ kiều hối trên GDP lớn nhất năm 2011. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Theo các nghiên cứu về lý thuyết và thực nghiệm thì kiều hối của lao động xuất khẩu, dòng tiền nhận được từ lao động di cư ra nước ngoài, đã trở thành nguồn tài chính bên ngoài lớn thứ hai cho các nước đang phát triển trong những năm gần đây. Đề tài nghiên cứu vai trò của kiều hối và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế của 27 nước đang phát triển trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2011. Đề tài sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp moment tổng quát (GMM).

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn gồm hai vấn đề như sau. Thứ nhất kiều hối tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển trong suốt thời kỳ nghiên cứu. Thứ hai phân tích mối quan hệ giữa kiều hối và phát triển tài chính. Các kết quả chính đạt được của luận văn như sau.

Thứ nhất, kiều hối không đóng vai trò là một nguồn quan trọng đến tăng trưởng kinh tế trong mẫu nghiên cứu. Thứ hai, kiều hối có vai trò bổ sung cho phát triển tài chính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU Kiều hối của lao động xuất khẩu chuyển về quê hương họ đã tăng lên trở thành một trong những dòng tài chính lớn nhất đến các nước đang phát triển, thường được ẩn chứa dưới các nguồn truyền thống như nguồn viện trợ phát triển chính thức và dòng vốn tư nhân (World Bank (2003, 2004); Aggarwal (2010), Giuliano & Ruiz –Arranz (2009)).

Các bằng chứng thêm vào đó chỉ ra rằng trong năm 2012, dòng kiều hối trên toàn thế giới được ước lượng là 529 tỷ USD, trong đó 401 tỷ USD được chuyển về các nước đang phát triển, tăng 5,3% so với năm 2011 (World Bank, 2013), một lượng lớn vượt xa nguồn viện trợ phát triển chính thức. Ngoài ra, lượng kiều hối trong năm 2009 lớn gấp 3 lần số tiền viện trợ phát triển chính thức (ODA) cũng như xấp xỉ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến các nước đang phát triển (World Bank, 2011). Và chỉ trong năm 2007, hơn 300 tỷ USD kiều hối của lao động xuất khẩu được chuyển trên toàn cầu theo kênh chính thức và khoảng nghìn tỷ USD được chuyển qua kênh phi chính thức (Barajas, Chami, Fullenkamp, Gapen, & Montiel, 2009). Theo lý thuyết, kiều hối được chuyển theo kênh chính thức và kênh phi chính thức (World Bank, 2011).

Theo Nyamongo và Misati, (2011), kiều hối chuyển theo kênh chính thức tác động đến sự phát triển trong lĩnh vực tài chính. Đặc biệt điều này xảy ra khi người nhận kiều hối mở tài khoản tại ngân hàng thương mại. Thêm vào đó, khi những người nhận tiền đến ngân hàng họ có thể thu thập thông tin về việc tồn tại các sản phẩm cho vay của ngân hàng mà họ có thể tận dụng. Nếu tác động này của kiều hối LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 đến lĩnh vực tài chính là có ý nghĩa thì sự phát triển tài chính được kỳ vọng là cao hơn.

Nhưng theo lý thuyết, sự phát triển tài chính cũng liên kết với đầu tư tư nhân và tăng trưởng kinh tế (Deodat, (2011); Mindaca, (2009), Misati & Nyamongo, (2010, 2011); Sufian & Siridopoulos, (2010)). Trên đây là tổng hợp các bằng chứng lý thuyết cho thấy phát triển tài chính cũng đóng vai trò quan trọng đến tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu về lý thuyết trước đó cũng ủng hộ vai trò của phát triển tài chính là Schumpeter (1911), và gần đây là Hicks (1969). Theo Schumpeter (1911), các giao dịch được cung cấp bởi các trung gian tài chính là quan trọng cho sự đổi mới và phát triển.

Ông còn chỉ ra rằng các tổ chức tài chính có thể khuyến khích sự đổi mới và tăng trưởng bởi sự nhận biết và cấp vốn cho đầu tư sản xuất. Quan điểm tương tự được đưa ra bởi Hicks (1969) đã tìm được vai trò lịch sử của hệ thống tài chính trong cuộc công nghiệp hoá đầu tiên ở Anh. Các bằng chứng thêm nữa như Aggarwal và cộng sự (2010) đã chỉ ra rằng ở đâu có mức độ phát triển tài chính cao hơn thì kiều hối có xu hướng tác động biên thấp hơn đến tăng trưởng. Điều này, bởi lẽ phát triển tài chính có khuynh hướng liên kết với thông tin sản xuất về các dự án đầu tư có thể có và phân bổ nguồn vốn, giám sát các hãng và có ảnh hưởng đến quản trị doanh nghiệp, thương mại, đa dạng hoá và quản lý rủi ro, huy động và sự hợp nhất các nguồn tiết kiệm, và dễ dàng trao đổi hàng hoá và dịch vụ.

Những chức năng này của tài chính có khuynh hướng mang lại quyết định tiết kiệm và đầu tư và cải tiến về công nghệ và sau cùng là góp phần tăng trưởng kinh tế (Misati, (2007), Misati & Nyamingo, (2011)). Tuy nhiên, theo một hướng khác, kiều hối lại có tác động tiêu cực đến tăng trưởng vẫn tồn tại trong lý thuyết. Những kiến nghị về tác động LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 tiêu cực của kiều hối đến tăng trưởng bao gồm, thứ nhất, kiều hối xảy ra trong bối cảnh bất cân xứng thông tin giữa người chuyển và người nhận kiều hối. Trong trường hợp này những người chuyển tiền thiếu sự kiểm soát trong việc sử dụng nguồn này của người nhận, vì vậy, người nhận có thể không dùng các quỹ tiền nhận được cho các dự án đầu tư hoặc hiệu quả như dự định ban đầu.

Thứ hai, bởi vì kiều hối là sự chuyển tiền lớn về gia đình để tiêu dùng bên cạnh đầu tư, những người tiếp nhận có thể coi như nguồn quỹ nhận được như là sự thay thế cho thu nhập của người lao động và tăng lên các hoạt động nhàn rỗi, tác động ngược chiều tới năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế (Chami, Fullenkamp & Jahjah, 2003). Thứ ba, trong khi kiều hối tăng cường dòng ngoại tệ, kết quả làm tăng tỷ giá hối đoái có thể làm xói mòn tính cạnh tranh cho các quốc gia phụ thuộc vào lĩnh vực thương mại (Amuedo-Dorantes & Pozo, 2004) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Mục tiêu nghiên cứu Căn cứ vào tầm quan trọng gắn liền kiều hối ở các quốc gia đang phát triển và theo bằng chứng thực nghiệm cũng như trong lý thuyết quan điểm không rõ ràng tác động của kiều hối đến mối quan hệ phát triển tài chính và tăng trưởng, thì mối liên kết này đáng để xem xét.