BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------- ---------- CAO THỊ NGUYỆT QUẾ KIỀU HỐI, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------- ---------- CAO THỊ NGUYỆT QUẾ KIỀU HỐI, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ LIÊN HOA TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.HCM, tháng 10 năm 2013 Tác giả luận văn Cao Thị Nguyệt Quế LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục cụm từ viết tắt Danh mục bảng biểu Danh mục hình vẽ Tóm tắt.
Mục tiêu nghiên cứu. Các dòng kiều hối. Các kênh chuyển tiền của kiều hối. Khuynh hướng kiều hối trên thế giới.
Tổng quan những nghiên cứu trước đây. Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Dữ liệu nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu. Nguồn dữ liệu. Nội dung và các kết quả nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu. 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu chính .60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT Cụm viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt GMM Generalized Method of Phương pháp Moment Moments tổng quát IMF International Monetary Quỹ tiền tệ quốc tế Fund OECD Organization for Tổ chức hợp tác và phát Economic Co-operation triển kinh tế and Development OLS Ordinary Least Square Phương pháp bình phương bé nhất TSLS Two Stage Least Square Phương pháp hồi quy hai bước WB World Bank Ngân hàng thế giới UNCTAD United Nations Hội nghị liên hiệp quốc Conference on Trade and tế về thương mại và phát Development triển LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Ước tính kiều hối và tỷ lệ kiều hối trên GDP ở các nước đang phát triển.
15 Bảng 2: Tên các biến sử dụng trong mô hình của Guiliano và Ruiz-Arranz (2006). 21 Bảng 3: Tên biến và cách tính toán các biến của Nyamongo, Misati, Kipyegon và Ndirangu (2012). 30 Bảng 4: Danh sách các quốc gia trong mẫu nghiên cứu. 37 Bảng 5: Tên biến và nguồn thu thập dữ liệu.
39 Bảng 6: Thống kê mô tả các biến trong mô hình. 44 Bảng 7: Ma trận tự tương quan giữa các biến. 45 Bảng 8: Tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 46 Bảng 9: Kiểm định biến công cụ.
48 Bảng 10: Tác động của tỷ lệ mở rộng cung tiền trên GDP đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 49 Bảng 11: Kiểm định biến công cụ. 51 Bảng 12: Tác động của tỷ lệ tín dụng nội địa trên GDP đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 52 Bảng 13: Kiểm định biến công cụ.
53 Bảng 14: Tác động của kiều hối và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. 55 Bảng 15: Kiểm định biến công cụ. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1: Kiều hối và các nguồn vốn khác đến các nước đang phát triển. 9 Hình 2: Các nước nhận kiều hối nhiều nhất trong năm 2012.
11 Hình 3: Mười quốc gia có tỷ lệ kiều hối trên GDP lớn nhất năm 2011. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM TẮT Theo các nghiên cứu về lý thuyết và thực nghiệm thì kiều hối của lao động xuất khẩu, dòng tiền nhận được từ lao động di cư ra nước ngoài, đã trở thành nguồn tài chính bên ngoài lớn thứ hai cho các nước đang phát triển trong những năm gần đây. Đề tài nghiên cứu vai trò của kiều hối và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế của 27 nước đang phát triển trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2011. Đề tài sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp moment tổng quát (GMM).
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn gồm hai vấn đề như sau. Thứ nhất kiều hối tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển trong suốt thời kỳ nghiên cứu. Thứ hai phân tích mối quan hệ giữa kiều hối và phát triển tài chính. Các kết quả chính đạt được của luận văn như sau.
Thứ nhất, kiều hối không đóng vai trò là một nguồn quan trọng đến tăng trưởng kinh tế trong mẫu nghiên cứu. Thứ hai, kiều hối có vai trò bổ sung cho phát triển tài chính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU Kiều hối của lao động xuất khẩu chuyển về quê hương họ đã tăng lên trở thành một trong những dòng tài chính lớn nhất đến các nước đang phát triển, thường được ẩn chứa dưới các nguồn truyền thống như nguồn viện trợ phát triển chính thức và dòng vốn tư nhân (World Bank (2003, 2004); Aggarwal (2010), Giuliano & Ruiz –Arranz (2009)).
Các bằng chứng thêm vào đó chỉ ra rằng trong năm 2012, dòng kiều hối trên toàn thế giới được ước lượng là 529 tỷ USD, trong đó 401 tỷ USD được chuyển về các nước đang phát triển, tăng 5,3% so với năm 2011 (World Bank, 2013), một lượng lớn vượt xa nguồn viện trợ phát triển chính thức. Ngoài ra, lượng kiều hối trong năm 2009 lớn gấp 3 lần số tiền viện trợ phát triển chính thức (ODA) cũng như xấp xỉ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến các nước đang phát triển (World Bank, 2011). Và chỉ trong năm 2007, hơn 300 tỷ USD kiều hối của lao động xuất khẩu được chuyển trên toàn cầu theo kênh chính thức và khoảng nghìn tỷ USD được chuyển qua kênh phi chính thức (Barajas, Chami, Fullenkamp, Gapen, & Montiel, 2009). Theo lý thuyết, kiều hối được chuyển theo kênh chính thức và kênh phi chính thức (World Bank, 2011).
Theo Nyamongo và Misati, (2011), kiều hối chuyển theo kênh chính thức tác động đến sự phát triển trong lĩnh vực tài chính. Đặc biệt điều này xảy ra khi người nhận kiều hối mở tài khoản tại ngân hàng thương mại. Thêm vào đó, khi những người nhận tiền đến ngân hàng họ có thể thu thập thông tin về việc tồn tại các sản phẩm cho vay của ngân hàng mà họ có thể tận dụng. Nếu tác động này của kiều hối LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 đến lĩnh vực tài chính là có ý nghĩa thì sự phát triển tài chính được kỳ vọng là cao hơn.
Nhưng theo lý thuyết, sự phát triển tài chính cũng liên kết với đầu tư tư nhân và tăng trưởng kinh tế (Deodat, (2011); Mindaca, (2009), Misati & Nyamongo, (2010, 2011); Sufian & Siridopoulos, (2010)). Trên đây là tổng hợp các bằng chứng lý thuyết cho thấy phát triển tài chính cũng đóng vai trò quan trọng đến tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu về lý thuyết trước đó cũng ủng hộ vai trò của phát triển tài chính là Schumpeter (1911), và gần đây là Hicks (1969). Theo Schumpeter (1911), các giao dịch được cung cấp bởi các trung gian tài chính là quan trọng cho sự đổi mới và phát triển.
Ông còn chỉ ra rằng các tổ chức tài chính có thể khuyến khích sự đổi mới và tăng trưởng bởi sự nhận biết và cấp vốn cho đầu tư sản xuất. Quan điểm tương tự được đưa ra bởi Hicks (1969) đã tìm được vai trò lịch sử của hệ thống tài chính trong cuộc công nghiệp hoá đầu tiên ở Anh. Các bằng chứng thêm nữa như Aggarwal và cộng sự (2010) đã chỉ ra rằng ở đâu có mức độ phát triển tài chính cao hơn thì kiều hối có xu hướng tác động biên thấp hơn đến tăng trưởng. Điều này, bởi lẽ phát triển tài chính có khuynh hướng liên kết với thông tin sản xuất về các dự án đầu tư có thể có và phân bổ nguồn vốn, giám sát các hãng và có ảnh hưởng đến quản trị doanh nghiệp, thương mại, đa dạng hoá và quản lý rủi ro, huy động và sự hợp nhất các nguồn tiết kiệm, và dễ dàng trao đổi hàng hoá và dịch vụ.
Những chức năng này của tài chính có khuynh hướng mang lại quyết định tiết kiệm và đầu tư và cải tiến về công nghệ và sau cùng là góp phần tăng trưởng kinh tế (Misati, (2007), Misati & Nyamingo, (2011)). Tuy nhiên, theo một hướng khác, kiều hối lại có tác động tiêu cực đến tăng trưởng vẫn tồn tại trong lý thuyết. Những kiến nghị về tác động LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 tiêu cực của kiều hối đến tăng trưởng bao gồm, thứ nhất, kiều hối xảy ra trong bối cảnh bất cân xứng thông tin giữa người chuyển và người nhận kiều hối. Trong trường hợp này những người chuyển tiền thiếu sự kiểm soát trong việc sử dụng nguồn này của người nhận, vì vậy, người nhận có thể không dùng các quỹ tiền nhận được cho các dự án đầu tư hoặc hiệu quả như dự định ban đầu.
Thứ hai, bởi vì kiều hối là sự chuyển tiền lớn về gia đình để tiêu dùng bên cạnh đầu tư, những người tiếp nhận có thể coi như nguồn quỹ nhận được như là sự thay thế cho thu nhập của người lao động và tăng lên các hoạt động nhàn rỗi, tác động ngược chiều tới năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế (Chami, Fullenkamp & Jahjah, 2003). Thứ ba, trong khi kiều hối tăng cường dòng ngoại tệ, kết quả làm tăng tỷ giá hối đoái có thể làm xói mòn tính cạnh tranh cho các quốc gia phụ thuộc vào lĩnh vực thương mại (Amuedo-Dorantes & Pozo, 2004) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Mục tiêu nghiên cứu Căn cứ vào tầm quan trọng gắn liền kiều hối ở các quốc gia đang phát triển và theo bằng chứng thực nghiệm cũng như trong lý thuyết quan điểm không rõ ràng tác động của kiều hối đến mối quan hệ phát triển tài chính và tăng trưởng, thì mối liên kết này đáng để xem xét.