Luận văn kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Văn Giang, Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ phân tích hubt kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước văn giang tỉnh hưng yên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hiệp
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Huy Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Tại Văn Giang, Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Khái niệm ngân sách nhà nước
• 1.4. Vai trò của ngân sách Nhà nước
• 1.5. Chi thường xuyên Ngân sách nhà nước
• 1.6. Phân loại chi thường xuyên NSNN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC VĂN GIANG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước (KBNN) là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách. KBNN đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý và kiểm soát các khoản chi tiêu của nhà nước, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc kiểm soát này không chỉ giúp ngăn chặn lãng phí mà còn đảm bảo rằng các khoản chi được thực hiện đúng mục đích và theo quy định của pháp luật.

1.1. Khái Niệm Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước là quá trình theo dõi, đánh giá và điều chỉnh các khoản chi tiêu nhằm đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý và hiệu quả. Điều này bao gồm việc phân tích các khoản chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

1.2. Vai Trò Của Kho Bạc Nhà Nước Trong Kiểm Soát Chi

Kho bạc Nhà nước không chỉ là nơi quản lý tài chính mà còn là cơ quan thực hiện kiểm soát chi tiêu ngân sách. Vai trò của KBNN bao gồm việc đảm bảo các khoản chi được thực hiện đúng quy định, đồng thời cung cấp thông tin tài chính cần thiết cho các cơ quan nhà nước.

II. Những Thách Thức Trong Kiểm Soát Chi Ngân Sách Tại Văn Giang

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua KBNN tại Văn Giang, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Những vấn đề này bao gồm sự thiếu hụt về nguồn lực, sự phức tạp trong quy trình kiểm soát và sự chưa đồng bộ trong các quy định pháp luật.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực Nhân Sự

Đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ kiểm soát chi ngân sách tại KBNN Văn Giang còn thiếu về số lượng và chất lượng. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ kiểm soát một cách hiệu quả.

2.2. Quy Trình Kiểm Soát Chưa Đồng Bộ

Quy trình kiểm soát chi ngân sách hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng chồng chéo và khó khăn trong việc theo dõi các khoản chi tiêu. Sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật cũng gây khó khăn cho công tác kiểm soát.

III. Phương Pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua KBNN tại Văn Giang, cần áp dụng một số phương pháp cải tiến. Những phương pháp này bao gồm việc cải cách quy trình kiểm soát, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách.

3.1. Cải Cách Quy Trình Kiểm Soát

Cần thiết phải cải cách quy trình kiểm soát chi ngân sách để giảm thiểu sự chồng chéo và tăng cường tính minh bạch. Việc này có thể thực hiện thông qua việc xây dựng các quy trình rõ ràng và dễ hiểu.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực

Đào tạo và nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ kiểm soát chi ngân sách là rất quan trọng. Điều này sẽ giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kiểm Soát Chi Ngân Sách Tại Văn Giang

Việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua KBNN tại Văn Giang đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Kiểm Soát Chi

Kết quả từ công tác kiểm soát chi ngân sách đã giúp giảm thiểu tình trạng lãng phí và thất thoát ngân sách. Các khoản chi tiêu được thực hiện đúng mục đích và theo quy định của pháp luật.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Kiểm Soát Chi

Những bài học kinh nghiệm từ công tác kiểm soát chi ngân sách tại Văn Giang có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách trên toàn quốc.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Văn Giang

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua KBNN tại Văn Giang là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Tuy còn nhiều thách thức, nhưng với những giải pháp hợp lý, công tác này có thể được hoàn thiện hơn trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Kiểm Soát Chi Ngân Sách

Trong tương lai, công tác kiểm soát chi ngân sách cần được tiếp tục cải tiến để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Việc áp dụng công nghệ thông tin sẽ là một trong những yếu tố quan trọng.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Cải Cách

Cần có những chính sách cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách. Điều này bao gồm việc hoàn thiện các quy định pháp luật và tăng cường đào tạo cho cán bộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chi thường xuyên ngân sách nhà nước là huyết mạch duy trì sự vận hành ổn định của bộ máy hành chính công và bảo đảm an sinh xã hội, thường chiếm tỷ trọng lớn từ 60% đến 65% tổng chi ngân sách quốc gia. Tại cấp cơ sở, huyện Văn Giang thuộc tỉnh Hưng Yên sở hữu diện tích tự nhiên 71,79 km2 với 11 xã, thị trấn, giữ vị trí cửa ngõ kinh tế tiếp giáp Thủ đô Hà Nội. Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh và sự gia tăng của gần 100 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn, công tác quản lý tài chính công đối mặt với nhiều áp lực về thất thoát, lãng phí và sai phạm định mức.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thanh Hiệp, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Huy Thịnh tại Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội năm 2017, tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Văn Giang.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên giai đoạn 2014 – 2016, nhận diện các điểm nghẽn trong quy trình nghiệp vụ và tổ chức bộ máy, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp KBNN Văn Giang hạn chế 100% các khoản chi sai chế độ, rút ngắn từ 30% đến 50% thời gian xử lý thủ tục hành chính, tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực công cho 36.670 lao động nông nghiệp và các lĩnh vực y tế, giáo dục tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng dựa trên lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và mô hình kiểm soát chi tiêu qua tài khoản đơn nhất của Kho bạc (Treasury Single Account), kết hợp lý thuyết ủy quyền người đại diện (Principal-Agent Theory) trong phân bổ ngân sách công.

Khung lý thuyết vận dụng 5 khái niệm cốt lõi:

• Chi thường xuyên ngân sách nhà nước: Quá trình phân phối, sử dụng quỹ công nhằm trang trải nhu cầu hoạt động thường xuyên của bộ máy nhà nước và dịch vụ công ích trong niên độ 1 năm.
• Kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Hoạt động thẩm định, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của các khoản chi theo đúng dự toán được duyệt và tiêu chuẩn định mức nhà nước.
• Chuẩn chi: Thẩm quyền và quyết định cho phép chi trả của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách đã đăng ký mẫu dấu, chữ ký tại Kho bạc.
• Đơn vị dự toán ngân sách: Hệ thống phân cấp dự toán cấp I, cấp II và cấp III gắn liền với quyền hạn lập, chấp hành và quyết toán ngân sách.
• Hệ thống TABMIS: Hệ thống thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc tích hợp dữ liệu chi tiêu công toàn quốc.

Nền tảng pháp lý của nghiên cứu bao gồm Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002, Thông tư số 161/2012/TT-BTC về kiểm soát chi thường xuyên, Thông tư số 164/2011/TT-BTC về quản lý tiền mặt qua Kho bạc, Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính trong các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quyết toán, thống kê thu chi ngân sách định kỳ giai đoạn 2014 – 2016 của KBNN Văn Giang, KBNN tỉnh Hưng Yên, cùng số liệu so sánh thực tiễn tại KBNN Hải Dương (tổng chi 17.680 tỷ đồng) và KBNN Bắc Ninh (xử lý từ chối 94 món chi vi phạm).

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) đối với 100% cán bộ công chức tại KBNN Văn Giang gồm 13 nhân sự (7 cán bộ Tổ Kế toán và 6 cán bộ Tổ Kiểm soát chi), đồng thời khảo sát toàn diện 100% hồ sơ thanh toán của gần 100 đơn vị dự toán trực tiếp giao dịch trên địa bàn 11 xã, thị trấn của huyện.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh chuỗi thời gian 3 năm (2014, 2015, 2016) và suy luận logic kinh tế. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ bản chất của nghiệp vụ kiểm soát chi đòi hỏi phải đối chiếu liên tục giữa dự toán giao đầu năm với số thực chi theo từng mục lục ngân sách, qua đó làm rõ xu hướng biến động của các nhóm chi lương, chi nghiệp vụ và mua sắm tài sản công.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về tổ chức bộ máy và nhân lực: KBNN Văn Giang duy trì ổn định quy mô 13 cán bộ công chức trong suốt giai đoạn 2014 – 2016, trong đó 100% có trình độ đại học trở lên với 5 Thạc sĩ (chiếm 38,5%) và 8 Cử nhân (chiếm 61,5%). Cơ cấu giới tính gồm 8 nam (chiếm 61,5%) và 5 nữ (chiếm 38,5%). Tổ Kế toán đóng vai trò nòng cốt với 7 nhân sự (chiếm 53,8% tổng biên chế) đảm nhận toàn bộ nghiệp vụ kiểm soát chi thường xuyên cho gần 100 đơn vị giao dịch.

Thứ hai, về nghiệp vụ kiểm soát: Đơn vị đã kiểm soát chặt chẽ 4 nhóm nội dung chi gồm chi thanh toán cá nhân, chi chuyên môn nghiệp vụ, chi mua sắm sửa chữa và chi khác theo 7 hình thức chi đặc thù. Tuy nhiên, tình trạng hồ sơ chứng từ lập sai mục lục ngân sách, vượt hạn mức chi quý hoặc thiếu hóa đơn hợp pháp vẫn diễn ra, buộc KBNN Văn Giang phải từ chối và yêu cầu hoàn thiện lại hàng chục bộ hồ sơ thanh toán mỗi năm.

Thứ ba, về mối liên hệ với đặc thù kinh tế địa phương: Huyện Văn Giang có 70% diện tích là đất sản xuất nông nghiệp (50,32 km2 trên tổng số 71,79 km2) với 36.670 lao động nông nghiệp vào năm 2016 (chiếm 71,98%). Quy mô chi thường xuyên qua Kho bạc tăng trưởng bình quân khoảng 12% đến 15% mỗi năm, bảo đảm nguồn kinh phí vận hành bộ máy hành chính cho 11 xã, thị trấn và các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trong công tác kiểm soát chi bắt nguồn từ sự phân tán trong 7 văn bản hướng dẫn chi tiêu, trình độ kế toán tại các đơn vị sử dụng ngân sách không đồng đều, và cơ chế thanh toán hóa đơn dưới 20 triệu đồng chỉ yêu cầu bảng kê chứng từ khiến Kho bạc khó thẩm tra giá thị trường thực tế.

Dữ liệu kiểm soát chi qua các năm được trình bày trực quan thông qua Bảng thống kê chi thường xuyên theo mục lục ngân sách và Biểu đồ cột thể hiện cơ cấu chi tiêu công, trong đó chi thanh toán cá nhân chiếm tỷ trọng áp đảo từ 60% đến 65%, phần còn lại 35% đến 40% dành cho chi nghiệp vụ, mua sắm và sửa chữa cơ sở vật chất.

So sánh với các đơn vị lân cận, trong khi KBNN Hải Dương từ chối 193 món chi với 850 tỷ đồng năm 2016 và KBNN Bắc Ninh từ chối 94 món với 3,8 tỷ đồng nhờ mô hình giao dịch một cửa ISO 9001, KBNN Văn Giang đã bước đầu phát huy tốt quyền từ chối chi sai quy định nhưng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và đơn giản hóa thủ tục hành chính hơn nữa.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc quy trình kiểm soát chi theo mô hình một cửa liên thông: Hợp nhất đầu mối kiểm soát chi thường xuyên và chi đầu tư, giảm từ 30% đến 40% thời gian xử lý hồ sơ xuống còn tối đa 1 đến 2 ngày làm việc trong giai đoạn 2017 – 2020 do Ban Giám đốc KBNN Văn Giang trực tiếp chỉ đạo.
• Đào tạo chuẩn hóa kỹ năng công nghệ thông tin cho 100% cán bộ: Tổ chức tập huấn chuyên sâu về phần mềm TABMIS và dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm đến năm 2018 có 100% kiểm soát viên sử dụng thành thạo chữ ký số và hệ thống giao dịch điện tử do KBNN tỉnh Hưng Yên phối hợp triển khai.
• Thiết lập cơ chế kiểm tra giá mua sắm tài sản công: KBNN Văn Giang phối hợp với Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện xây dựng cơ sở dữ liệu giá tham chiếu, kiểm soát chặt chẽ 100% các gói mua sắm nhỏ lẻ dưới 20 triệu đồng từ quý II năm 2018 nhằm ngăn ngừa tình trạng kê khống giá trị hàng hóa.
• Mở rộng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt: Nâng tỷ lệ chi trả lương qua tài khoản ngân hàng và thanh toán qua thẻ tín dụng mua hàng đạt trên 95% tổng giá trị chi thường xuyên tại 11 xã, thị trấn trong giai đoạn 2017 – 2019 do Tổ Kế toán KBNN Văn Giang thực hiện.
• Kiến nghị cấp Trung ương: Đề xuất Bộ Tài chính và KBNN Trung ương sớm rà soát, hợp nhất 7 hình thức kiểm soát chi phân tán thành một quy chế đồng bộ, hoàn thiện khung pháp lý trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ, công chức hệ thống Kho bạc Nhà nước: Nắm bắt phương pháp phân loại 4 nhóm chi thường xuyên, quy trình thẩm định chứng từ và kỹ năng áp dụng quyền từ chối thanh toán đúng luật tại cấp huyện.
• Thủ trưởng và kế toán trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách: Hiểu rõ các quy định tại Thông tư 161/2012/TT-BTC và cơ chế tự chủ tài chính, giúp hoàn thiện hồ sơ dự toán, tạm ứng và thanh toán chính xác, tránh chậm trễ giải ngân.
• Cơ quan quản lý tài chính địa phương (Phòng Tài chính - Kế hoạch, UBND cấp huyện): Tham khảo mô hình điều hành ngân sách, cơ chế phối hợp kiểm tra sau chi và quản lý quỹ công hiệu quả trên địa bàn.
• Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng và Quản lý công: Tiếp cận nguồn tư liệu thực chứng phong phú về kiểm soát chi ngân sách nhà nước cấp huyện phục vụ giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

Mục đích cốt lõi của việc kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN là gì?

Kiểm soát chi thường xuyên nhằm bảo đảm mọi khoản kinh phí ngân sách được giải ngân đúng dự toán được duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức kinh tế của Nhà nước. Nghiệp vụ này giúp ngăn ngừa 100% các hành vi lãng phí, tham ô và nâng cao kỷ cương quản lý tài chính công tại các đơn vị thụ hưởng.

Nguyên tắc cơ bản nhất trong thanh toán chi thường xuyên qua Kho bạc là gì?

Hai nguyên tắc căn bản là quản lý nghiêm ngặt theo dự toán được giao và thực hiện chi trả trực tiếp từ KBNN tới người hưởng lương hoặc đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ. Phương thức này giúp hạn chế tối đa các khâu trung gian tiền mặt và giảm thiểu rủi ro thất thoát quỹ công.

Quy định giảm thiểu hồ sơ đối với khoản mua sắm dưới 20 triệu đồng được áp dụng ra sao?

Theo Thông tư số 161/2012/TT-BTC, với các khoản mua sắm chi thường xuyên có giá trị dưới 20 triệu đồng, đơn vị sử dụng ngân sách chỉ cần gửi bảng kê chứng từ thanh toán tới Kho bạc mà không phải nộp hợp đồng hay hóa đơn. Thủ trưởng đơn vị tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính hợp pháp của khoản chi.

Cơ cấu đội ngũ cán bộ tại KBNN Văn Giang giai đoạn 2014 – 2016 có điểm gì nổi bật?

KBNN Văn Giang có cơ cấu nhân sự tinh gọn với 13 cán bộ, trong đó 100% đạt trình độ từ đại học trở lên gồm 5 Thạc sĩ (38,5%) và 8 Đại học (61,5%). Tổ Kế toán gồm 7 cán bộ là lực lượng chủ chốt thực hiện kiểm soát chi thường xuyên cho gần 100 đơn vị giao dịch.

KBNN Văn Giang rút ra được bài học kinh nghiệm gì từ các địa phương lân cận?

Kho bạc Văn Giang vận dụng bài học từ KBNN Bắc Ninh về triển khai mô hình một cửa chuẩn ISO 9001 và bài học từ KBNN Hải Dương trong việc kiên quyết từ chối hàng trăm món chi sai chế độ (Hải Dương từ chối 193 món trị giá 850 tỷ đồng năm 2016), gắn liền với nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ kiểm soát.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước và vai trò trọng yếu của hệ thống Kho bạc Nhà nước trong quản lý quỹ công.
• Phân tích sâu sắc thực trạng kiểm soát chi tại KBNN Văn Giang giai đoạn 2014 – 2016 với đội ngũ 13 cán bộ quản lý gần 100 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn 11 xã, thị trấn.
• Nhận diện chính xác 5 nhóm nguyên nhân gây nghẽn trong khâu kiểm soát chứng từ, quản lý giá mua sắm dưới 20 triệu đồng và sự phân tán của 7 hình thức chi.
• Đề xuất lộ trình 5 giải pháp đồng bộ giai đoạn 2017 – 2020 hướng tới chuẩn hóa quy trình một cửa liên thông và hiện đại hóa trên nền tảng hệ thống TABMIS.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo thực tiễn có giá trị cao cho các nhà quản lý tài chính, kiểm soát viên Kho bạc và học viên nghiên cứu trong lĩnh vực quản trị tài chính công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm ngân sách nhà nước Lịch sử nhân loại đã cho thấy, khi xuất hiện Nhà nước thì Nhà nước đó phải có nguồn lực để bảo vệ chính thể nhà nước và đảm bảo cho các mặt hoạt động phát triển của mình.

Một trong những nguồn lực quan trọng nhất là NSNN. Do đó khi xuất hiện Nhà nước tất yếu phải có NSNN. NSNN phục vụ cho giai cấp thống trị. Nó là công cụ để giai cấp thống trị bảo vệ nhà nước, đảm bảo hoạt động bộ máy nhà nước, đồng thời là công cụ để hoàn thiện quản lý nhà nước của mình.

Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phương thức sản xuất của cộng đồng và Nhà nước của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra đời của Nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN. Ở Việt Nam, qua các giai đoạn lịch sử phát triển hàng ngàn năm của dân tộc, NSNN Việt Nam cũng hình thành và là nhân tố không thể thiếu của các chế độ xã hội trước đây. Từ ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và thành lập Nước đến nay.

Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm đến NSNN, coi đó là nguồn lực vô cùng quan trọng thực hiện thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc trước đây đồng thời bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay và mai sau, vì vậy Luật Ngân sách Nhà nước của Việt Nam đã được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 16/12/2002. 1 Khái niệm NSNN: Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về NSNN: Theo quan điểm của Nga: NSNN là bảng thống kê các khoản thu và chi bằng tiền của Nhà nước trong một giai đoạn nhất định. Người Pháp cho rằng: NSNN là toàn bộ tài liệu kế toán mô tả và trình bày các khoản thu và kinh phí của Nhà nước trong một năm. Theo luật NSNN Việt Nam 2002: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước.” Các quan điểm trên đã khẳng định NSNN là những khoản thu, chi của một chủ thể (ở đây là một nước) trong một giai đoạn nhất định (thường là một năm) và được cơ quan lập pháp của quốc gia ban hành.

Điều này thể hiện mối quan hệ mật thiết giữa Nhà nước và NSNN. Thu NSNN: bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động Kinh tế của Nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN: bao gồm các khoản chi phát triển KT - XH, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước, chi trả nợ của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật Vai trò của ngân sách Nhà nước Đảm bảo tài chính cho hoạt động của Nhà nước, nhà nước có nhiều chức năng, nhiệm vụ. Để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ đó Nhà nước cần có lực lượng vật chất nhất định.

Đối với bất kỳ quốc gia nào, NSNN luôn có vị trí quan trọng trong việc bảo đảm nguồn tài chính cho sự thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Chi NSNN: là việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định. Hay nói cách khác Chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào ngân sách nhà nước và đưa chúng đến mục đích sử dụng. Do đó, Chi ngân sách nhà nước là những việc cụ không thể chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng của nhà nước.

Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách trung ương là ngân sách của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ 2 quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác ở trung ương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân. Chi thường xuyên Ngân sách nhà nước.

Khái niệm chi thường xuyên NSNN: Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện nghĩa vụ quản lý Nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác. Chi thường xuyên NSNN bao gồm: Chi đảm bảo kinh phí cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục - đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, các sự nghiệp xã hội khác; quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; hoạt động của các cơ quan nhà nước; hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam; các đoàn thể; trợ giá theo chính sách của Nhà nước; cho các chương trình mục tiêu quốc gia; trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội và các khoản chi thường xuyên khác. Phân loại chi thường xuyên NSNN: Chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhằm thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước trong từng thời kỳ. Nội dung chi ngân sách rất đa dạng, điều này xuất phát từ vai trò quản lý vĩ mô của nhà nước trong việc phát triển kinh tế - xã hội.

Nó bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Tuỳ thuộc vào các mục tiêu khác nhau mà chi ngân sách có các cách phân loại sau: Phân loại theo ngành nghề kinh tế quốc dân: Đây là cách phân loại dựa vào chức năng của chính phủ đối với nền kinh tế - xã hội thể hiện qua 20 ngành kinh tế quốc dân, như: Nông nghiệp - lâm nghiệp - thủy lợi; thủy sản; công nghiệp khai thác mỏ; công nghiệp chế biến; xây dựng; khách sạn nhà 3 hàng và du lịch; giao thông vận tải, kho bãi và thông tin liên lạc; tài chính, tín dụng; khoa học và công nghệ; quản lý nhà nước và an ninh quốc phòng; giáo dục và đào tạo; y tế và các hoạt động xã hội; hoạt động văn hoá và thể thao. Phân loại theo ngành kinh tế quốc dân nhằm so sánh chi ngân sách giữa các nước được thuận lợi theo Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) và cẩm nang, Thống kê Tài chính của chính phủ (GFS) do Liên Hợp Quốc xây dựng. Hơn nữa, cách phân loại này còn giúp phân tích chính sách chi ngân sách phù hợp với chức năng, nhiệm vụ cụ thể của nhà nước trong từng thời kỳ.

Phân loại chi theo nội dung kinh tế của các khoản chi: Căn cứ vào nội dung kinh tế của các khoản chi mà chi ngân sách nhà nước có thể chia ra thành các nhóm, tiểu nhóm, mục, tiểu mục chi ngân sách. Theo cách phân loại này thì các khoản chi được chia thành: Chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển và chi khác. Chi thường xuyên là những khoản chi có thời hạn tác động ngắn thường dưới một năm. Nhìn chung, đây là các khoản chi chủ yếu phục vụ cho chức năng quản lý và điều hành xã hội một cách thường xuyên của nhà nước như: Quốc phòng, an ninh, sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, khoa học công nghệ, hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Thuộc loại chi thường xuyên gồm các nhóm, mục chi sau đây: Chi thanh toán cho cá nhân như tiền lương; tiền công; phụ cấp lương; học bổng sinh viên; tiền thưởng; phúc lợi tập thể; các khoản đóng góp như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệpkinh phí công đoàn. Chi nghiệp vụ chuyên môn: Các khoản chi về hàng hóa, dịch vụ tại các cơ quan Nhà nước như: điện nước, vệ sinh môi trường; vật tư văn phòng; dịch vụ thông tin; tuyên truyền; liên lạc, hội nghị, công tác phí; chi phí nghiệp vụ chuyên môn của từng ngành như ấn chỉ; đồng phục trang phục. Chi mua sắm, sửa chữa: Các khoản chi mua đồ dùng, trang thiết bị, phương tiện làm việc, sửa chữa lớn tài sản cố định và xây dựng nhỏ. Chi khác: Gồm những khoản chi thường xuyên không xếp vào nhóm trên.

Các khoản chi đầu tư phát triển là những khoản chi có thời hạn tác 4 động dài thường trên một năm, hình thành nên những tài sản vật chất có khả năng tạo được nguồn thu, trực tiếp làm tăng cơ sở vật chất của đất nước. Các khoản chi đầu tư phát triển bao gồm: Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội không có khả năng thu hồi vốn như: Các công trình giao thông, điện lực, bưu chính viễn thông, các công trình văn hoá, giáo dục, y tế, phúc lợi công cộng. chi mua hàng hoá, vật tư dự trữ của Nhà nước; đầu tư hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp Nhà nước; góp vốn cổ phần liên doanh vào các doanh nghiệp cần thiết phải có sự tham gia của Nhà nước; chi cho các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án của nhà nước. Các khoản chi khác bao gồm những khoản chi còn lại không xếp được vào nhóm chi kể trên bao gồm như: chi trả nợ gốc và lãi; chi viện trợ; chi cho vay; chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính; chi bổ sung cho Ngân sách cấp dưới; chi chuyển nguồn từ ngân sách năm trước sang ngân sách năm sau.

Việc phân loại các khoản chi thành chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển là rất cần thiết trong quản lý ngân sách nhà nước.