phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và một số vấn đề cơ bản về kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. 3 Chƣơng 3: Công tác kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Chƣơng 4: Một số đề xuất và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới.
4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Trong điều kiện nền kinh tế nƣớc ta hiện nay, khi nguồn thu ngân sách còn nhiều hạn chế thì việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngân sách Nhà nƣớc là mối quan tâm hàng đầu của Đảng, Nhà nƣớc và của các cấp. Ở nƣớc ta trong những năm gần đây, vấn đề kiểm soát chi NSNN trở thành đối tƣợng nghiên cứu phổ biến trong các đề tài khoa học nhƣ: luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ, đề tài nghiên cứu khoa học ở cấp bộ, sở ban ngành. Có thể khái quát tình hình nghiên cứu liên quan đến nội dung này trong thời gian gần đây nhƣ sau: 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1.
Nhóm các công trình nghiên cứu về vấn đề NSNN trên phạm vi cả nước. - Luận văn Thạc sĩ kinh tế, “luận cứ khoa học của phương thức lập ngân sách theo kết quả đầu ra trong quản lý chi tiêu công của Việt Nam”của Nguyễn Thị Thanh Hƣơng (2007), trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn đã đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng việc soạn lập ngân sách và quản lý chi tiêu công của Việt Nam hiện nay, chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu của viêc̣ lâp̣ dƣ ̣toán ngân sách theo khoản muc̣ , lâp̣ dƣ ̣toán ngân sách theo chƣơng trình, lâp̣ dƣ ̣toán ngân sách theo công viêc̣ thƣc̣ hiêṇ vànêu lên tinh́¤ ƣu viêṭcủa phƣơng thƣ́c lâp̣ dƣ ̣toán ngân sách theo kết quảđầu r a, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ để vận dụng phƣơng thức lập ngân sách theo kết quả đầu ra nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính công. Tuy nhiên, Luâṇ văn chƣa đềcâp̣ rõràng , cụ thể những khó khăn trở n gại khi triển khai thƣc̣ hiêṇ phƣơng thƣ́c lâp̣ dƣ ̣toán Ngân sách mới này.
- ̃ Luận án Tiến si ¦kinh tế : “Đổi mới quản lý chi NSNN trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam” của Nguyễn Thị Minh, năm 2008. Luâṇ án đa ̃ 5 hệ thống đƣợc toàn bộ các vấn đề lý luận cơ bản về: chi NSNN, nội dung quản lý chi NSNN, các phƣơng thức quản lý chi NSNN, và các nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý chi NSNN, kinh nghiệm của một số quốc gia trong quản lý chi NSNN và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam; đánh giá thực trạng công tác quản lý chi NSNN ở Việt Nam đƣợc xem xét chủ yếu trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt là từ khi có luật NSNN. Qua đó đƣa ra những giải pháp thích hợp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN phù hợp với điều kiện kinh tế thị trƣờng ở Việt Nam. Tuy nhiên, Luận án chƣa đề cập một cách rõ ràng, cụ thể những khó khăn, trở ngại mà Việt Nam phải đối mặt khi triển khai thực hiện phƣơng thức quản lý chi NSNN mới.
Luâṇ án chủyếu đi sâu nghiên cƣ́u công tác quản lýngân sách nói chung , chƣa đi sâu nghiên cƣ́u cu ̣ thểcông tác kiểm soát chi Ngân sách nhànƣớc qua Kho bac̣ Nhànƣớc. - Đề tài cấp bộ “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư từ NSNN"- 2005 của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng do Ths. Hoàng Văn Thành chủ nhiệm. Đề tài đã đi sâu vào các giải pháp để nâng cao hiệu quả đầu tƣ từ NSNN và chia thành bốn nhóm chính: nhóm giải pháp tài chính; nhóm giải pháp về con ngƣời; nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý đầu tƣ từ NSNN; nhóm giải pháp khác.
Tuy nhiên, trong nghiên cứu này đã đƣa ra các giải pháp rất chung cho toàn bộ hoạt động quản lý dự án đầu tƣ từ vốn NSNN và nâng cao hiệu quả của nó, chƣa thể hiện đƣợc những giải pháp nào sẽ đƣợc áp dụng cho từng địa phƣơng riêng biệt. - Tài liệu Hội thảo về “Thực trạng và giải pháp về nâng cao hiệu quả vốn đầu tư từ NSNN" (Hà Nội năm 2008). Các bài viết trong tài liệu đã khát quát đƣợc thực trạng hiệu quả vốn đầu tƣ từ NSNN: từ cơ chế phân cấp, công tác quy hoạch, lập kế hoạch, thực hiện dự án, quyết toán đầu tƣ cho đến đánh giá đầu tƣ từ NSNN. Các bài viết cũng đƣa ra các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả vốn đầu tƣ từ ngân sách nhà nƣớc và các giải pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả 6 đầu tƣ.
Tuy nhiên, ở mức độ nghiên cứu bài viết để tham gia hội thảo, nên các tác giả chỉ khát quát cơ bản nhất thực trạng về hiệu quả sử dụng vốn đầu tƣ từ NSNN, những vấn đề nổi cộm và giải pháp khắc phục chung nhằm nâng cao hiệu quả đầu tƣ từ NSNN. Ngoài ra, trên các tạp chí chuyên ngành có rất nhiều bài viết, công trình đề cập đến quản lý chi NSNN. Có thể kể ra đây một số bài viết quan trọng nhƣ: “ Vướng mắc cần trao đổi trong công tác kiểm soát chi sửa chữa tài sản” của Nguyêñ Quang Hùng , trên tap̣ chíngân quỹ , số 111(9/2011). Bài viết đi sâu vào thƣc̣ tếcông tác kiểm soát c hi sƣ̉a chƣ̃a tài sản , nêu lên nhƣ̃ng khó khăn, vƣớng mắc vàđềra môṭsốđềxuất cho công tác kiểm soát chi sƣ̉a chƣ̃a lớn tài sản ; “ Môṭ sốtrao đổi vềquy trình kiểm soát chi NSNN môṭ cửa qua KBNN” của Nguyễn Văn Hoa, trên tap̣ chíngân quỹsố119 (5/2012).
Bài viết đa phân tich kỹ , nêu lên nhƣng kết qua tich cƣc̣ đa đaṭđƣơc̣ va nêu ra ̃ ́ ̃ ̉ ́ ̃ ̀ nhƣng tồn taịbất câp̣ đồng thơi nêu ra nhƣng đềxuất , kiến nghi ̣nhằm hoan ̃ ̀ ̃ ̀ thiêṇ quy trinh̀¬ giao dicḥ môṭcƣ̉a t rong thời gian tới. Cùng vấn đề “ Chi sửa chưa lơn tai san cốđinḥ , thưc̣ trang̣ va đềxuất” của tác giả Trƣơng Công Lý ̃ ́ ̀ ̉ ̀ trên tap̣ chíngân quỹquốc gia số 121 (7/2012). Bài viết nêu lên một số quy đinḥ trong cac văn ban con ch ồng chéo , không ro rang trong mua sắm , sƣa ́ ̉ ̀ ̃ ̀ ̉ chƣa tai san cốđinḥ gây kho khăn cho viêc̣ kiểm soat chi cua KBNN , tƣ đo ̃ ̀ ̉ ́ ́ ̉ ̀ ́ tác giả nêu lên một số đề xuất, kiến nghi. ̣ Môṭvấn đềrất quan trong̣ đo la “đổi mơi phương thưc kiểm soát chi và vị ́ ̀ ́ ́ thế, vai tròcủa Kho bac̣ Nhànước ” của tác giảNguyêñ Công Điều , trên tap̣ chí ngân quỹ số 135(9/2013).
Bài viết đã nêu khái quát cơ chế quản lý cấp phát, kiểm soát, thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN tƣ̀ kh i cóLuâṭ ngân sách Nhànƣớc đến nay vàđƣa ra môṭsốgiải pháp nhằm kiểm soát chi ngân sách theo hƣớng hiêụ quả. 7 Các bài báo trên các tác giảcho thấy khái quát sơ bộ về tình hình kiểm soát chi NSNN và giải pháp tăng cƣờng công t ác kiểm soát chi NSNN trong thời gian tới. Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết thì chƣa thể phân tích sâu về thực trạng cũng nhƣ đƣa ra các giải pháp sát đáng cho vấn đề. Nhóm các công trình nghiên cứu vấn đề kiểm soát chi NSNN ở từng địa phương.
- Luận văn Thạc sĩ kinh tế “ Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua KBNN Bến Tre” của Nguyễn Thị Hƣơng (2007), Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn đã hệ thống hoá và làm rõ cơ sở lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN; phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN của KBNN tỉnh Bến Tre. Từ đó, đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát các khoản chi thƣờng xuyên của các đơn vị sử dụng NSNN qua KBNN Bến Tre, góp phần thực hành tiết kiệm và chống lãng phí trong chi tiêu NSNN. - Luận văn Thạc sĩ kinh tế: “Hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Việt Nam (Lấy ví dụ tại Kho bạc Nhà nước tỉnh Nam Định) ” của Vũ Văn Yên (2008), Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận văn đã làm rõ thêm về cơ sở lý luận và thực tiễn về hoàn thiện cơ chế KSC thƣờng xuyên NSNN qua KBNN, trong quá trình xây dựng kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Trên cơ sở khảo sát, thống kê và tổng hợp, phân tích, đề tài đã đánh giá thực trạng về cơ chế cũng nhƣ kết quả tổ chức triển khai thực hiện cơ chế KSC thƣờng xuyên NSNN qua KBNN. Khẳng định kết quả KSC, đồng thời chỉ ra những tồn tại, hạn chế và tìm ra nguyên nhân của những tồn tại đó; Đề xuất quan điểm, giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế KSC thƣờng xuyên NSNN qua KBNN ở Việt Nam và tỉnh Nam Định, từ đó sử dụng NSNN có hiệu quả hơn, nâng cao trách nhiệm của đơn vị sử dụng ngân sách 8 góp phần thúc đẩy sự phát triển KT-XH và tăng cƣờng hội nhập quốc tế. Tuy nhiên đềtài chỉđi sâu nghiên cƣ́u linh̃ vƣc̣ chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc, lĩnh vực chi đầu tƣ xây dựng cơ bản đềtài chƣa đềcâp̣.
- ̃ Luận văn Thạc si ¦kinh tế : “Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN cho đầu tư XDCB trên địa bàn huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa của tác giả Lê Hoằng Bá Huyền, năm 2008, Đaịhoc̣ Kinh tếQuốc dân, Hà Nội. Luận văn đã hệ thống đƣợc các cơ sở lý luận cơ bản về quản lý chi NSNN cho đầu tƣ XDCB ở địa phƣơng nhƣ: chi ngân sách nhà nƣớc là gì, khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc quản lý và quy trình quản lý chi NSNN cho đầu tƣ XDCB ở địa phƣơng và nên rõ các nhân tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý chi NSNN cho đầu tƣ XDCB ở địa phƣơng.