HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA CHỦNG NẤM SÕ VÀNG PC1 TRONG MỘT SỐ ĐIỀU KIỆN NUÔI CẤY KHÁC NHAU HÀ NỘI – 9/2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA CHỦNG NẤM SÕ VÀNG PC1 TRONG MỘT SỐ ĐIỀU KIỆN NUÔI CẤY KHÁC NHAU Sinh viên thực hiện : Nguyễn Văn Dƣơng Ngành : Công nghệ sinh học Mã sinh viên : 637311 Giảng viên hƣớng dẫn : TS. Nguyễn Thị Lâm Hải HÀ NỘI – 9/2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài: “Đánh giá khả năng sinh trƣởng, phát triển của chủng nấm sò vàng pc1 trong một số điều kiện nuôi cấy khác nhau” là do tôi trực tiếp thực hiện. Kết quả và số liệu nghiên cứu trong khóa luận này là hoàn toàn chính xác, trung thực và chưa từng được sử dụng để công bố trên bất kì bài báo, tài liệu hay tạp chí nào Tôi xin cam đoan các thông tin được trích dẫn trong khóa luận đều được chỉ rõ nguồn gốc, đảm bảo trích dẫn theo đúng quy định. Hà Nội, ngày 9 tháng 9 năm 2022 Sinh viên Nguyễn Văn Dƣơng i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt đề tài khóa luận này, ngoài sự nỗ lực của bản thân thì tôi còn được giúp đỡ và động viên rất nhiều từ thầy, cô, tập thể và bạn bè.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo của Học viện, Ban chủ nhiệm Khoa Công nghệ Sinh học và các thầy cô giáo đã truyền đạt cho tôi những kiến thức vô cùng quý giá trong suốt khoảng thời gian học tập và rèn luyện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin cảm ơn trân thành và sâu sắc nhất đến cô TS. Nguyễn Thị Bích Thùy đã dành nhiều thời gian, tâm huyết để hướng dẫn tôi cũng như tạo mọi điều kiện tốt nhất trong xuất quá trình thực hiện đề tài khóa luận để tôi có một kết quả tốt nhất. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thầy giáo, cô giáo trong Bộ môn Công nghệ vi sinh – Khoa Công nghệ sinh học, cũng như toàn bộ giảng viên và cán bộ trong Khoa Công nghệ sinh học đã tạo điều kiện tốt nhất và truyền đạt cho tôi rất nhiều kiến thức vô cùng quý quá trong xuất thời gian học tập và rèn luyện tại Học viện.
Cảm ơn các anh, các chị, các bạn đang và đã làm việc và công tác tại Viện nghiên cứu và Phát triển nấm ăn, nấm dược liệu – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã quan tâm và tạo mọi điều kiện cho tôi để hoàn thành khóa luận này. Cuối cùng, tôi xin cảm đến gia đình, bạn bè đã luôn bên cạnh động viên và giúp đỡ, tạo động lực cho tôi trong suất quá trình nghiên cứu và học tập. Hà Nội, ngày 9 tháng 9 năm 2022 Sinh viên Nguyễn Văn Dƣơng ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.
iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH. vii TÓM TẮT KHÓA LUẬN.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Yêu cầu của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.
Tình hình nghiên cứu, sản xuất nấm ở trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm ở Việt Nam. Giới thiệu về nấm sò vàng.
Vị trí phân loại. Đặc điểm hình thái. Chu kì sống của nấm sò. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của nấm sò.
Giá trị dinh dưỡng của nấm sò. Giá trị dược liệu của nấm sò. VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP. Đối tượng nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.
Đánh giá sinh trưởng của chủng nấm sò vàng pc1 trên một số môi trường nhân giống nấm cấp 1. Đánh giá sinh trưởng của chủng nấm sò vàng pc1 ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau. Đánh giá sinh trưởng của chủng nấm sò vàng pc1 trên môi trường nhân giống cấp 2. Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và sự hình thành quả thể của chủng nấm sò vàng pc1 trên một số nguyên liệu nuôi trồng khác nhau 26 4.
Đánh giá khả năng phát triển của sợi nấm sò vàng. Đánh giá sự hình thành và phát triển quả thể nấm sò vàng pc1 qua các công thức phối trộn khác nhau. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 34 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
38 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Cs Cộng sự CT Công thức CV % Sai số thí nghiệm HSSH Hiệu suất sinh học LSD0,05 Độ lệch tiêu chuẩn ở mức ý nghĩa 5% MT Môi trường NSSH Năng suất sinh học NSTT Năng suất thực thu TGXHQT Thời gian xuất hiện quả thể TGQTTT Thời gian quả thể trưởng thành v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Sản lượng nấm của một số quốc gia trên thế giới giai đoạn 2000 – 2019 (đơn vị: tấn). Sản lượng nấm của Việt Nam giai đoạn 2000-2019 (tấn) .1: Sinh trưởng hệ sợi chủng nấm sò vàng pc1 trên môi trường nhân giống cấp 1 .2: Độ dài hệ sợi chủng nấm sò vàng pc1 ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau .3: Sinh trưởng hệ sợi của chủng nấm sò vàng trên môi trường nhân giống cấp 2. Một số chỉ tiêu sinh trưởng của hệ sợi nấm sò vàng (Pc1) trong giai đoạn ươm sợi trên các công thức phối trộn khác nhau.
27 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Hình dạng nấm sò vàng.2: Chu trình sống của nấm sò .1: Hệ sợi nấm sò vàng sau 3 ngày nhân giống trên môi trường cấp 1 .2: Hệ sợi nấm sò vàng sau 5 ngày nhân giống trên môi trường cấp 1 .3: Hệ sợi nấm sò vàng sau 7 ngày nhân giống trên môi trường cấp 1 .4: Hệ sợi của chủng nấm sò vàng dưới các điều kiện nhiệt độ khác nhau.5: Hình ảnh sợi sau 7 ngày nuôi cấy .6: Hình ảnh sợi sau 10 ngày nuôi cấy .7: Hình ảnh sợi sau 15 ngày nuôi cấy. Hệ sợi bịch giá thể nấm sò vàng sau 10 ngày ươm sợi. Hệ sợi trên bịch giá thể nấm sò vàng sau 20 ngày ươm sợi. Mặt trước quả thể nấm sò vàng Pc1.
Quả thể nấm (a) và bịch nấm (b) chủng Pc1 bị ruồi phá hoại. 32 vii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Tên đề tài khóa luận: “Đánh giá khả năng sinh trƣởng, phát triển của chủng nấm sò vàng pc1 trong một số điều kiện nuôi cấy khác nhau”. Nấm sò là một trong 3 loại nấm được nuôi trồng phổ biến nhất trên thế giới cùng với nấm hương và nấm mỡ. Nấm sò có hàm lượng protein cao, lipid thấp, nhiều loại vitamin với hương vị thơm ngon nên đã trở thành thực phẩm cần thiết cho người dân ở nhiều nước trên thế giới.
Ngoài ra nấm sò vàng (pleurotus citrinopileatus) còn có giá trị dinh dưỡng và dược liệu cao do ở trong nấm có chứa nhiều polysaccharid và các acid amin thiết yếu. Mục đích của nghiên cứu này là khảo sát điều kiện nuôi cấy tối ưu cho sự phát triển của hệ sợi nấm, đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của nấm sò vàng trên một số môi trường nhân giống và giá thể nuôi trồng khác nhau. Kết quả thí nghiệm được đánh giá như sau: Đối với việc đánh giá sinh trưởng của chủng nấm sò vàng trên một số môi trường nhân giống nấm cấp 1 thì chùng ta thấy, môi trường PGA bổ sung cám gạo là môi trường thích hợp nhất bên cạnh đó thì môi trường Czapek là môi trường kém nhất Trong việc đánh giá sinh trưởng chủng nấm sò vàng trên điều kiện nhiệt độthì chúng ta thấy chúng ta thấy đối với nhiệt độ thì 25 độ là hệ sợi phất triển tốt nhất, ngược lại thì 15 độ là điều kiện kém nhất để hệ sợi phát triển. Đánh giá sinh trưởng của chủng nấm sò vàng trên môi trường nhân giống cấp 2 thì công thức với tỉ lệ mùn cưa 80% và 19% thóc tẻ được xem là điều kiện tốt để sợi nấm phát triển còn đối với công thức tỉ lệ 40% và 79% thóc tẻ là điều kiện chưa tốt để để sợi nấm phát triển mạnh.
Với 4 công thức của thí nghiệm đánh giá khả năng sinh trưởng,phát và sự hình thành quả thể của chủng nấm sò vàng trên một số nguyên liệu khác nhau có thể thấy công thức 1 là sự phát triển hệ sợi mạnh nhất ngược lại công thức 3 là kém nhất. Về mặt quả thể thì công thức 2 có sự ổn định về năng xuất, công thức 4 đem lại sản lượng thấp hơn với các công thức còn lại. Tính cấp thiết của đề tài Nấm là một trong số những nguồn thực phẩm sạch, chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng cao. Hàm lượng protein trong nấm cao hơn trong sữa chiếm 8,41% - 47,42% trọng lượng khô với nhiều loại axit amin quan trọng, trong đó có 25% là axit tự do.
Protein của nấm không giống như protein của động vật, nó không gây xơ cứng động mạch, không làm tăng cholesterol trong máu. Nấm còn chứa nhiều loại vitamin, chất xơ, chất khoáng,. Là một trong các sản phẩm tự nhiên tốt cho sức khỏe do thành phần chứa hoạt tính trị tiểu đường cao (S. Rushita, et al, 2013), hàm lượng protein, lipit thô, chất xơ, kali lần lượt là 22,1, 1,32, 20,78 và 2,28%.
Tám loại axit amin thiết yếu cũng đã được tìm thấy (leucine, valine, threonine, lysine, phenylalanine, isoleucine, methionine, triptophan) ở nấm sò vàng. Ngoài ra, nấm sò vàng còn chứa axit glutamic với hàm lượng khá cao (3. Musieba, et al. 2013), tạo hương vị thơm ngon độc đáo.
Với giá trị dinh dưỡng và dược liệu cao, nấm sò vàng được xem là đối tượng tiềm năng, thu hút sự quan tâm của các nhóm nghiên cứu về thực phẩm và y học. Nước ta là một nước có nguồn nguyên liệu phong phú , dồi dào, có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nghề sản xuất nấm phát triển đặc biệt là nấm sò. Nấm được biết đến như những nguồn thực phẩm sạch ngoài ra còn có tính dược liệu rất cao vì thế lượng nấm được tiêu thụ trong nước ngày càng tăng và được nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc,. vào Việt Nam với số lượng lớn, sử dụng chất bảo quản, không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng bằng nhiều hình thức khác nhau ảnh hưởng đến tâm lý cũng như sức khỏe người tiêu dùng.
Các loại nấm ăn, nấm dược liệu đang được sản xuất phổ biến tại Việt Nam như: nấm sò, nấm rơm, nấm mỡ, nấm hương, mộc nhĩ, nấm linh chi, đông trùng hạ thảo,.