mở đầu cho guồng quay tố tụng tạo điều kiện thuận lợi cho việc làm rõ vụ án ở giai đoạn tố tụng tiếp theo. Thứ hai, Khởi tố vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thể hiện bản chất giai cấp của Nhà nước trong công tác đấu tranh chống tội phạm. Tính giai cấp trong giai đoạn này cho thấy phản ứng nhanh của Nhà nước, khi phát hiện được các thông tin phản ánh có dấu 13 hiệu của tội phạm, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có những phản ứng nhanh nhất để tiếp nhận và áp dụng các biện pháp do pháp luật qui định tiến hành kiểm tra, xác minh để ra quyết định khởi tố (hoặc quyết định không khởi tố) vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nhằm mục đích phát hiện nhanh chóng, kịp thời hành vi phạm tội, xử lý đúng người, đúng tội, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội. Đồng thời, tội phạm là hiện tượng xã hội tiêu cực, tội phạm gây ra những hậu quả nặng nề về vật chất, tinh thần cho xã hội, việc khởi tố hay không khởi tố vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác một cách nhanh chóng, kịp thời, chính xác và công minh, cùng với việc thể hiện thái độ của Nhà nước đối với tội phạm, nó còn có tác dụng to lớn tạo niềm tin của quần chúng nhân dân với Nhà nước nói chung và các cơ quan bảo vệ pháp luật nói riêng.
Thứ ba, Khởi tố vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Trong giai đoạn khởi tố vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác chỉ xác định sự việc xảy ra có dấu hiệu của tội phạm hay không (khởi tố đối với một sự việc phạm tội) mà chưa bắt buộc phải xác định người thực hiện hành vi phạm tội. Do vậy, trong giai đoạn này các cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới chỉ áp dụng một số biện pháp tiền tố tụng được pháp luật quy định như: thu thập thông tin, tài liệu, đồ vật từ cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; tiến hành khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, trưng cầu giám định; yêu cầu định giá tài sản để xác định có dấu hiệu của tội phạm. Quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự về khởi tố vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác 1.
Quy định của pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác 14 Điều 134 BLHS năm 2015 quy định (trước đây được quy định tại Điều 104 BLHS năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009): “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” 1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm; c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình; đ) Có tổ chức; e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê; i) Có tính chất côn đồ; k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm: a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%; c) Phạm tội 02 lần trở lên; d) Tái phạm nguy hiểm; đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà 15 tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm: a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên, nếu không thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 4 Điều này; b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%; c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này; d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm: a) Làm chết người; b) Gây thương tích làm biến dạng vùng mặt của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên; d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này; đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: a) Làm chết 02 người trở lên; b) Gây 16 thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. Người nào chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm hoặc thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm”. Từ quy định trên của luật có thể nhận thấy dấu hiệu pháp lý của cấu thành tội phạm này phản ánh trong 4 yếu tố cấu thành tội phạm và hình phạt như sau: Về khách thể của tội phạm: Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi cố ý làm cho người khác bị thương hoặc tổn hại đến sức khỏe.
Tội phạm xâm phạm quyền được bảo hộ về sức khỏe của con người. Về mặt khách quan của tội phạm: Người phạm tội thực hiện các hành vi tác động vào cơ thể của người khác làm cho người đó bị thương, bị tổn hại sức khỏe. Các hành vi như: đâm, chém, bắn, đấm đá, đốt cháy, đầu độc, cho chó cắn, bị tra tấn. Có trường hợp người phạm tội cưỡng bức người bị hại tự làm tổn hại cho sức khỏe của mình như tự chọc vào mắt mình, uống thuốc phá thai, chặt ngón tay.
Hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 11% trở lên bị coi là tội phạm. Nếu hậu quả tổn thương cơ thể dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây thì cũng coi là phạm tội: - Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người. Vũ khí, vật liệu nổ theo quy định tại Pháp lệnh quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2011. Hung khí 17 nguy hiểm được hiểu là vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm khác.
Theo Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003 thì “phương tiện nguy hiểm” là công cụ, dụng cụ được chế tạo ra nhằm phục vụ cho cuộc sống của con người (trong sản xuất, trong sinh hoạt) hoặc vật mà người phạm tội chế tạo ra nhằm làm phương tiện thực hiện tội phạm hoặc vật có sẵn trong tự nhiên mà người phạm tội có được và nếu sử dụng công cụ, dụng cụ hoặc vật đó tấn công người khác thì sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng hoặc sức khỏe của người bị tấn công. Ví dụ, dùng dao sắc nhọn, dao phay, búa đinh, côn gỗ, thanh sắt mài nhọn, gạch, đá. gây thương tích cho người khác. - Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
Các a-xít, hóa chất nguy hiểm là những chất có thể phá hủy tế bào cơ thể. Để xác định có phải là a-xít hoặc hóa chất gì thì phải trưng cầu giám định. - Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi: Căn cứ vào giấy khai sinh, sổ hộ khẩu hoặc chứng minh nhân dân.