Chương 1. Đánh giá là học tập 1. Định nghĩa Việc nghiên cứu bat kì một van đề nào cũng doi hỏi sự hiệu biết nhat định về các khái niệm, thuật ngữ liên quan, và đánh giá là học tập không hé là một ngoại lệ. Mặc dù thuật ngữ đánh giá là học tập là một thuật ngừ thường xuyên được sử dụng trong nghiên cứu và thực hành, có thê thấy những nhà nghiên cứu giáo dục vẫn chưa có sự thống nhất về định nghĩa và các đặc điểm khác biệt của thuật ngữ nêu trên so với những thuật ngữ liên quan.
Đôi lúc trong việc nghiên cứu va thực hành, việc phân biệt đánh gia là học tập với các khái niệm liên quan khác trở nên rất khó khăn. Một khái niệm mơ hồ như vậy thực sự là hạn chế cho việc giao tiếp giữa những nhà nghiên cứu với nhau, và và lẽ đó sẽ khó lòng khiến việc thúc day ngành nghiên cứu này phát trién. Chương nảy trước hết xem xét lại những nỗ lực hình thành khái niệm đánh giá là học tập. sau đó chọn lọc và thống nhất một định nghĩa ngắn gọn.
day đủ nhất dé làm cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu. Sau đó, khái niệm đánh giá là học tập đó sẽ được đối chiếu với việc đánh giá năng lực (cụ thé la nang lực giải quyết vấn đề) nhằm tạo ra một cơ sở lý thuyết vững chắc trong việc sử dụng bộ câu hỏi đánh giá trong quá trình dạy học phô thông. Định nghĩa “đánh giá” Trước khi nghiên cứu về khái niệm "đánh giá là học tập”, việc hiểu tường tận khái niệm “đánh giá” là một điều cần thiết. Đánh giá được hiệu là một hành động mà thông qua đó ta nhận định giá trị của khách thể (Từ điển Tiếng Việt, 1997).
Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phân đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã dé ra, nhằm dé xuất những quyết định thích hợp đề cải tạo thực trạng, điều chinh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc. Trong phạm vi dạy va học, đánh giá được xem như quá trình ta đưa ra những nhận định sư phạm vẻ việc học của học sinh dựa vào các bằng chứng. Các bằng chứng đó có thê là điểm kiêm tra, thanh tích học tap, rén luyện của học sinh,., va đánh giá tức là xem xét các bằng chứng đó và đưa ra nhận định. Đánh giá cũng có thẻ được định nghĩa là “một loạt các phương pháp dé đánh giá học sinh hiệu suất va sự đạt được (Gipps, 2011).
Trong Module 3 (2020), đánh giá học sinh được hiểu là: một quá trinh thu thập, xứ lí thông tin thông qua các hoạt động quan sat theo dõi. trao đôi, kiểm tra, nhận xét quá trình học tập, rèn luyện của học sinh; tư vấn, hướng dẫn, động viên học sinh; diễn giải thông tin định tính hoặc định lượng về kết quả học tập, rèn luyện, sự hình thành và phát triển một số pham chat, năng lực của học sinh. (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2020) Trong phạm vi bài nghiên cứu này, ta sẽ hiệu đánh giá như cách định nghĩa của module 3, bởi nó bao hàm được định nghĩa đánh giá cũng như đánh giá trong phạm vi giáo duc, dong thoi nhắn mạnh được ý đánh gia năng lực của học sinh, phù hợp với định hướng của bài nghiên cứu này. Có nhiều cách phân loại đánh giá trong giáo dục dựa vào các yếu tố như: quy mô, vị trí của người đánh giá; đặc tính của câu hỏi; tính chất thường xuyên hay thời điểm hoặc tính chất quy chiếu của mục tiêu đánh giá.
tuy nhiên ở đây ta chí tập trung vào việc phân loại đánh giá theo quan điểm hiện đại, nghĩa là xem đánh giá như đánh giá giáo duc, bao gom ba thành phần chính: Đánh giá là học tập, Danh giá vì học tập và Đánh giá kết quả học tập. Định nghĩa “đánh giá là học tap” Việc nghiên cứu vé các loại hình đánh giá khác nhau đã và đang là một van đề nóng bỏng trong giới nghiên cứu về giáo dục. Theo thong kê tong cộng đã có 131 bài báo đã được nhóm nghiên cứu tuyến chọn và phục vụ cho quá trình tông hợp tai liệu so sánh về ba loại hình đánh giá phô biến: Đánh giá là học tap, đánh giá vì học tập và đánh giá kết quả học tập. Da số các nghiên cứu được thực hiện ở Châu Âu (chiếm khoảng 58, 44,2%).
Phan còn lại được viết bởi các tác giả đến từ châu A (khoảng 25, 19,1%). miền Bắc Mỹ (khoảng 20, 15,3%), Uc và New Zealand (khoảng 15, 11,5%), hoặc của các tác giả từ các quốc gia khác, hoặc từ hỗn hợp các quốc gia (13, 9. Với liên quan đến lĩnh vực giáo dục đã được nghiên cứu, gần như đồng đều phân bố ở các trường tiêu học (28,7%), trung học trường học (23,81%) và giáo dục đại học (26,7%). Khu vực giáo dục nghe nghiệp được đại điện ít hơn trong mẫu (2.
Da dạng các nghiên cứu bao gồm nhiều hơn một lĩnh vực trong mẫu của họ (18,8%). Nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện trong 84 (64,1%) nghiên cứu. Phan còn lại các nghiên cứu được phân loại là khái niệm (n = 47) và chứa lý thuyết hoặc nghiên cứu thảo luận (n = 43) hoặc chúng là nghiên cứu tổng quan (n = 4). Các phần lớn các nghiên cứu bao gồm nghiên cứu được bảo cáo liên quan đến khái niệm của đánh giá vì học tập (n = 109, 83,2%).
Khái niệm đánh giá là học tập là chủ dé trong chin nghiên cứu (6,9%), và một nghiên cứu báo cáo những phát hiện liên quan đến khái niệm đánh giá kết quả học tập (0.2%) nghiên cứu về chủ dé của nghiên cứu có hai hoặc ba quan điểm đánh giá. Trên thực tế, số lượng bài báo nghiên cứu về đánh giá là vượt xa con số nêu trên, chứng tỏ được mức độ quan tâm của các nhà nghiên cứu giáo dục đối với van dé đánh giá. Sehellekens, 2020) Về cơ bản, có ba hình thức đánh giá chính: Đánh giá là học tập (AaL - Assessment as learning), Đánh giá vì học tập (AfL — Assessment for learning) và Đánh giá kết quả học tập (AoL -Assessment of learning). Sự khác biệt giữa các loại đánh giá trên đã được thảo luận rất kỹ lưỡng về mặt lý thuyết, trong đó đánh giá kết quả học tập chủ yếu là các đánh giá về những gì một học sinh cuỗi cùng đã đạt được, đánh giá vì học tập chủ yếu là các đánh giá dé hỗ trợ học sinh trên con đường hướng tới đáp ứng kết qua học tập, và đánh giá là học tập chủ yếu là đánh giá có gia trị như một nhiệm vụ học tập theo đúng nghĩa của nó.
Trong đó, đánh giá kết qua học tap là có lịch sử lâu hơn ca. Dúng như tên gọi của nó, đánh giá kết qua học tập có mục tiêu chủ yếu là đánh giá tong kết, xếp loại, lên lớp và chứng nhận kết quá. Đánh giá kết quả học tập diễn ra sau khi học sinh học xong một giai đoạn học tập nhằm xác định xem các mục tiêu day học có được thực hiện không va đạt được ở mức nao. giáo viên la trung tâm trong quá trình đánh giá và học sinh không được tham gia vào các khâu của quá trình đánh giá.
Sự xuất hiện của đánh giá kết quả học tập đã có từ hơn một nghìn năm, cụ thé là từ các kỳ Khoa Cử hay Khoa Cử Chế ở Trung Quốc nhằm tuyển chọn người tài. Tuy vậy, đánh giá vì học tập và đánh giá là học tập lại có lịch sử gần đây hơn, và đặc biệt là đánh giá là học tập vẫn đang là một hình thức đánh giá khá mới trong giáo dục hiện đại. Thực chat, sự phân biệt giữa đánh giá là học tập với đánh giá vì học tập cũng không hoàn toàn rõ ràng, thông nhất trong giới nghiên cứu. Một số tác giả (ví dụ: Earl, 2006, 2013) coi đánh giá là học tập là tập hợp con của đánh giá vì học tập, trong đó tác giả đã đơn giản hóa vai trò của đánh giá là học tập.
Một số tác giả khác (ví du, Berry, 2008) phân biệt đánh giá là học tập với đánh giá vì học tập băng cách chỉ ra vai trò người học hay giáo viên có vai trò chỉ phối trong quá trình đánh giá. Tuy nhiên trong bài nghiên cứu nay, dé tiện cho việc theo dõi, ta sẽ thong nhất đánh giá là học tập và đánh giá vì học tập là hai khái niệm khác nhau, sau đó mới xét đến mối tương quan giữa chúng. Đánh giá vi học tập là hình thức đánh giá dién ra thường xuyên trong quá trình day học (đánh giá quá trình) nhằm phát hiện sự tiễn bộ của học sinh, từ đó hỗ trợ, điều chính quá trình dạy học. Việc đánh giá nhằm cung cap thông tin dé giáo viên va học sinh cái thiện chất lượng dạy học.
Việc chấm điểm (cho điểm và xếp loại) không nhằm dé so sánh giữa các học sinh với nhau ma để làm nồi bật những diém mạnh và điểm yếu của mỗi học sinh và cung cap cho họ thông tin phản hồi dé tiếp tục việc học của minh ở các giai đoạn học tập tiếp theo. giáo viên vẫn giữ vai trò chủ đạo trong đánh giá kết quả học tap, nhưng học sinh cũng được tham gia vao qua trình đánh giá. học sinh có thê tự đánh giá hoặc đánh giá lan nhau dưới sự hướng dan của giáo viên, qua đó họ tự đánh giá được khả năng học tập của mình đẻ điều chỉnh hoạt động học tập được tốt hơn. Đánh giá là học tập, mặt khác, nhìn nhận đánh giá với tư cách như là một quá trình học tập.
học sinh cần nhận thức được các nhiệm vụ đánh giá cũng chính là công việc học tập của họ. Việc đánh giá cũng được diễn ra thường xuyên, liên tục trong quá trình học tập của học sinh. Đánh giá là học tập tập trung vào bồi đưỡng khả năng tự đánh giá của học sinh (với hai hình thức đánh giá cơ ban là tự đánh giá và đánh giá đồng đăng) dưới sự hướng dẫn của giáo viên và có kết hợp với sự đánh giá của giáo viên. Qua đó, học sinh học được cách đánh gia, tự phản hồi với bản thân xem kết quả học tập của mình đến dau, tốt hay chưa, tốt như thé nào.
Ở đây, học sinh giữ vai trò chủ đạo trong quá trình đánh giá. Họ tự giám sát hoặc theo đối quá trình học tập, tự so sánh, đánh giá kết quả học tập của mình theo những tiêu chí do giáo viên cung cấp va sử dụng kết quả đánh giá ay dé điều chỉnh cách học.