CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1. Một số khái niệm công ty chứng khoán 1. Khái niệm Công ty chứng khoán là một trong những tổ chức tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán. Uỷ ban chứng khoán nhà nước cấp giấy phép cho CTCK hoạt động trên lĩnh vực chứng khoán, có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và thực hiện chế độ hạch toán độc lập.
Như vậy: “công ty chứng khoán thực chất là một doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán với các lĩnh vực hoạt động chính là tự doanh, môi giới, quản lý danh mục đầu tư, bảo lãnh phát hành và tư vấn”. Trên thực tế, một CTCK không nhất thiết phải thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ trên, tùy theo loại hình nghiệp vụ mà CTCK được cấp phép có đáp ứng được các tiêu chuẩn quy định của loại hình nghiệp vụ đó không. Sự phát triển của công ty chứng khoán luôn gắn liền với sự phát triển của thị trường chứng khoán. Phân loại công ty chứng khoán 1.1 Dựa vào mô hình tổ chức - Công ty chứng khoán đa năng, bao gồm 2 loại: + Công ty đa năng một phần: Các NHTM muốn kinh doanh chứng khoán phải thành lập công ty kinh doanh độc lập và hoạt động tách rời với kinh doanh tiền tệ.
Các công ty này gọi là công ty đa năng một phần. + Công ty đa năng toàn phần: các ngân hàng trực tiếp kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ cũng như các dịch vụ khác. Mô hình này có ưu điểm là sự kết hợp đa năng rất cao nên giảm bớt được rủi ro của hoạt động kinh doanh của NHTM, có khả năng chịu đựng các biến động của TTCK. Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại Tuy nhiên nếu như thì trường biến động mạnh thì hoạt động kinh doanh sẽ bị ảnh hưởng nêu không tách bạch rõ ràng các nghiệp vụ kinh doanh.
- Công ty chứng khoán chuyên doanh: Theo mô hình này, hình hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do CTCK độc lập, chuyên môn hóa trong lĩnh vực chứng khoán đảm nhận, Ngân hàng không được tham gia vào kinh doanh chứng khoán. Mô hình này có ưa điểm là khả năng san bằng rủi ro trong kinh doanh bị hạn chế. Dựa vào hình thức sở hữu Hiện nay có ba loại hình sở hữu cơ bản của công ty chứng khoán là: - Công ty cổ phần: là công ty có số vốn điều lệ được chia nhỏ thành các phần bằng nhau gọi là cổ phần. Đây là một trong những loại hình công ty căn bản tồn tại trên thị trường và nhất là để niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Đặc biệt, công ty vẫn tồn tại bình thường khi quyền sở hữu của công ty bị thay đổi. - Công ty hợp danh: Là loại hình kinh doanh có từ hai chủ sở hữu trở lên. Thành viên được tham gia vào quá trình ra quyết định tổ chức quản lý là các thành viên hợp danh. Các thành viên này chịu trách nhiệm vô hạn về những nghĩa vụ tài chính của công ty bằng toàn bộ tài sản của mình.
Còn lại, các thành viên không tham gia quản lý công điều hành công ty gọi là thành viên góp vốn, họ chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn về các khoản nợ của công ty trong số vốn góp vào công ty trong giới hạn vốn góp của họ vào công ty. - Công ty trách nhiệm hữu hạn: Đây là loại hình công ty đòi hỏi trách nhiệm của các thành viên giới hạn trong số vốn mà họ đã góp vào công ty. Xét về phương tiện huy động vốn cũng đơn giản và linh hoạt hơn so với công ty hợp danh. Hơn nữa vấn đề tuyển đội ngũ quản lý cũng năng động hơn, không bị giới hạn bó hẹp trong một số đối tác như công ty hợp danh.
Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại 1. Vai trò công ty chứng khoán Trên thị trường chứng khoán, CTCK có vừa là nhà đầu tư tham gia trực tiếp vào hoạt động của thị trường, vừa là cầu nối giữa nhà phát hành và các nhà đầu tư khác, cung cấp các dịch vụ cần thiết cho hoạt động của thị trường. Đối với các tổ chức phát hành Mục tiêu khi tham gia thị trường của các tổ chức phát hành là huy động vốn thông qua phát hành các chứng khoán. Vì vậy thông qua hoạt động đại lý bảo lãnh phát hành, các công ty chứng khoán có vai trò tạo ra cơ chế huy động vốn phục vụ cho nhà phát hành.
Một trong những nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán là nguyên tắc trung gian. Theo nguyên tắc này nhà đầu tư và khách hàng không được phép trực tiếp trao đổi chứng khoán với nhau mà phải tiến hành thông qua trung gian môi giới. Đối với nhà đầu tư Thông qua các hoạt động bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư, môi giới và quản lý danh mục đầu tư, CTCK có vai trò làm giảm chi phí về thời gian và chi phí giao dịch cho nhà đầu tư, do đó hiệu quả đầu tư sẽ được nâng cao. Thông qua các công ty chứng khoán với trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao và uy tín nghề nghiệp sẽ giúp cho nhà đầu tư thực hiện các khoản đầu tư một cách có hiệu quả.
Đối với thị trường chứng khoán - Góp phần xác lập giá cả điều tiết thị trường. Trên thị trường sơ cấp, các công ty chứng khoán cùng với các nhà phát hành đưa ra mức giá đầu tiên. Để bảo vệ các khoản đầu tư của khách hàng và bảo vệ lợi ích của chính mình, nhiều CTCK đã nắm giữ những tỷ lệ nhất định để thực hiện vai trò bình ổn thị trường. - Góp phần làm tăng tính thanh khoản của tài sản tài chính.
Các CTCK không những thực hiện chức năng huy động nguồn vốn lớn đưa vào sản xuất kinh doanh mà còn thực Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 7 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại hiện chức năng tạo tính thanh khoản cho các tài sản tài chính, vì các chứng khoán sau khi được phát hành sẽ được mua bán trên thị trường thứ cấp. Trên thị trường thứ cấp, do thực hiện các giao dịch mua và bán, các công ty chứng khoán giúp cho nhà đầu tư chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt và ngược lại. Đối với các cơ quan quản lý thị trường Các CTCK có vai trò cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý thị trường. Việc cung cấp các thông tin vừa là quy định của hệ thống pháp luật vừa là nguyên tắc nghề nghiệp của công ty chứng khoán vì các CTCK cần phải hoạt động minh bạch và công khai.
Nhờ những thông tin này, các cơ quan quản lý thị trường có thể kiểm soát thị truờng và chống lại các hiện tượng lũng đoạn, thao túng, bóp méo thị trường. Tóm lại, CTCK là một tổ chức chuyên nghiệp trên thị trường chứng khoán, có vai trò hết sức quan trọng đối với đối với các chủ thể phát hành, các nhà đầu tư, đối với cơ quan quản lý thị trường và đối với thị trường chứng khoán nói chung. Khái quát những nghiệp vụ chính của một công ty chứng khoán 1. Môi giới chứng khoán Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện bên mua hoặc bên bán thực hiện giao dịch để hưởng hoa hồng.
Theo đó các công ty chứng khoán đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua Sở giao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC mà chính khách hàng phải chịu trách nhiệm đối với các kết quả giao dịch mà mình đã quyết định. Đây là hoạt động đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của công ty. Đặc biệt là khi thị trường chứng khoán đi xuống, doanh thu các từ các hoạt động khác suy giảm thì doanh thu từ hoạt động môi giới vẫn mang tính ổn định nhất, do các khoản thu từ phí môi giới luôn luôn ổn định. Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 8 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại 1.
Tự doanh chứng khoán Tự doanh chứng khoán là các giao dịch bằng chính nguồn vốn kinh doanh của các CTCK nhằm thực hiện mục đích đầu tư kinh doanh thu lợi cho chính công ty và gánh chịu mọi rủi ro từ hoạt động đầu tư của mình. Hoạt động tự doanh trong nhiều công ty đóng vai trò chủ đạo, doanh thu từ hoạt động tự doanh chiếm tỷ trọng lớn. Tuy nhiên, khi thị trường đi xuống, hoạt động tự doanh cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Nếu công ty không có những chiến lược phù hợp cho tự doanh thì sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng bị phá sản.
Đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành chứng khoán Bảo lãnh phát hành chứng khoán là một trong những nghiệp vụ chính của CTCK giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, nhận mua chứng khoán của các tổ chức phát hành để bán lại hoặc mua các chứng khoán chưa được phân phối trong đợt phát hành giúp bình ổn giá cả chứng khoán trong giai đoạn đầu ngay sau khi phát hành. Bảo lãnh phát hành sẽ giúp tổ chức phát hành chắc chắn hơn trong khả năng huy động vốn và có kế hoạch sử dụng vốn huy động hợp lý. Tư vấn và đầu tư chứng khoán Tư vấn và đầu tư chứng khoán là quá trình phân tích các cổ phiếu và đưa ra các lời khuyên liên quan đến chứng khoán, phân tích các tình huống và có thể thực hiện một số công việc liên quan đến phát hành, đầu tư và cơ cấu lại nguồn tài chính cho khách hàng. Hoạt động này đòi hỏi người môi giới phải chuyên nghiệp và có nhiều kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ cũng như kinh nghiệm.
Mặt khác, tính trung thực của công ty chứng khoán có tầm quan trọng rất lớn trong việc thu hút khách hàng. Các hoạt động phụ trợ khác 1. Hoạt động môi giới chứng khoán Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 9 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại 1. Khái niệm Thị trường chứng khoán ngày càng phát triển, hàng hoá trên thị trường hết sức phong phú và đa dạng.
Từ việc lựa chọn chứng khoán, thời điểm mua bán, tiến hành mua bán chứng khoán riêng lẻ hay kết hợp chúng trong một danh mục đầu tư và thường xuyên điều chỉnh danh mục, cho đến việc thiết kế và theo đuổi mục tiêu đầu tư riêng phù hợp với từng người, đòi hỏi những nhà đầu tư cá nhân phải bỏ ra thời gian, công sức và hiểu biết nghiệp vụ vững vàng, và là người có kinh nghiệm trên thương trường.