Luận văn tốt nghiệp hoạt động môi giới tại công ty chứng khoán ngân hàng việt nam thịnh vượng

Khám phá luận văn tốt nghiệp về hoạt động môi giới tại công ty chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng, phân tích và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thị Hoa
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Đức Tố
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoạt Động Môi Giới Chứng Khoán Tại Công Ty Chứng Khoán Ngân Hàng Việt Nam Thịnh Vượng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN
• 1.1. Một số khái niệm công ty chứng khoán
• 1.2. Phân loại công ty chứng khoán
• 1.2.1. Dựa vào mô hình tổ chức
• 1.2.2. Dựa vào hình thức sở hữu
• 1.3. Vai trò công ty chứng khoán
• 1.3.1. Đối với các tổ chức phát hành
• 1.3.2. Đối với nhà đầu tư
• 1.3.3. Đối với thị trường chứng khoán
• 1.3.4. Đối với các cơ quan quản lý thị trường
• 1.4. Khái quát những nghiệp vụ chính của một công ty chứng khoán
• 1.4.1. Môi giới chứng khoán
• 1.4.2. Tự doanh chứng khoán
• 1.4.3. Đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành chứng khoán
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN NGÂN HÀNG VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 2.1. Giới thiệu về Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của VPBS
• 2.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.2.1. Các phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.2.2. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 2.3. Thực trạng hoạt động môi giới tại VPBS
• 2.3.1. Số lượng tài khoản khách hàng mở tại công ty
• 2.3.2. Giá trị doanh số giao dịch và thị phần của VPBS
• 2.3.2.1. Giá trị doanh số giao dịch
• 2.3.2.2. Thị phần hoạt động môi giới của VPBS trên thị trường
• 2.3.3. Doanh thu hoạt động môi giới chứng khoán của VPBS
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI TẠI NGÂN HÀNG VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG
• 3.1. Đánh giá hoạt động môi giới tại VPBS
• 3.1.1. Kết quả đạt được
• 3.1.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.2. Cơ sở lý luận của giải pháp phát triển hoạt động môi giới chứng khoán tại công ty
• 3.2.1. Định hướng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.2.2. Định hướng phát triển của công ty chứng khoán VPBS
• 3.2.3. Định hướng cho hoạt động môi giới của công ty chứng khoán VPBS
• 3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS
• 3.3.1. Kế hoạch hóa hoạt động marketing, tiếp thị
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ
• 3.3.3. Tận dụng mối quan hệ với ngân hàng mẹ
• 3.3.4. Đào tạo nguồn nhân lực
• 3.3.5. Từng bước nâng cấp cơ sở vật chất – kỹ thuật
• 3.3.6. Mở rộng phạm vi hoạt động
• 3.3.7. Các giải pháp khác
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Kiến nghị với Uỷ ban chứng khoán nhà nước
• 3.4.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Môi Giới Chứng Khoán

Khóa luận tốt nghiệp về hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBS) là một nghiên cứu quan trọng. Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về lý thuyết mà còn cung cấp cái nhìn thực tiễn về hoạt động môi giới chứng khoán. Mục tiêu chính là đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới tại VPBS.

1.1. Lý Do Chọn Đề Tài Khóa Luận Tốt Nghiệp

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Việc nghiên cứu hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS giúp sinh viên nắm bắt được những thách thức và cơ hội trong lĩnh vực này.

1.2. Mục Đích Nghiên Cứu Khóa Luận

Mục đích nghiên cứu là làm rõ lý luận về môi giới chứng khoán, đánh giá thực trạng tại VPBS và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Hoạt Động Môi Giới Chứng Khoán

Hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như cạnh tranh gay gắt, sự biến động của thị trường và yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng là những yếu tố cần được xem xét. Để tồn tại và phát triển, VPBS cần có những chiến lược phù hợp.

2.1. Cạnh Tranh Trong Ngành Môi Giới Chứng Khoán

Sự cạnh tranh giữa các công ty chứng khoán ngày càng gia tăng. VPBS cần tìm ra những điểm mạnh để thu hút khách hàng.

2.2. Biến Động Thị Trường Chứng Khoán

Thị trường chứng khoán thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến hoạt động môi giới. VPBS cần có các biện pháp ứng phó kịp thời.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hoạt Động Môi Giới Chứng Khoán

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong khóa luận bao gồm cả định lượng và định tính. Việc kết hợp hai phương pháp này giúp đánh giá toàn diện về hoạt động môi giới tại VPBS.

3.1. Phương Pháp Định Lượng

Sử dụng số liệu thực tế từ báo cáo tài chính để phân tích hiệu quả hoạt động môi giới tại VPBS.

3.2. Phương Pháp Định Tính

Phỏng vấn và khảo sát ý kiến khách hàng để đánh giá chất lượng dịch vụ môi giới của VPBS.

IV. Thực Trạng Hoạt Động Môi Giới Tại VPBS

Thực trạng hoạt động môi giới tại VPBS cho thấy sự phát triển nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Doanh thu từ hoạt động môi giới ổn định nhưng chưa đạt được tiềm năng tối đa.

4.1. Doanh Thu Từ Hoạt Động Môi Giới

Doanh thu từ hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS đã có sự tăng trưởng nhưng cần cải thiện hơn nữa.

4.2. Số Lượng Tài Khoản Khách Hàng

Số lượng tài khoản khách hàng mở tại VPBS tăng nhưng chưa đủ để khẳng định vị thế trên thị trường.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Môi Giới Chứng Khoán

Để nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới, VPBS cần thực hiện một số giải pháp như cải thiện chất lượng dịch vụ, đào tạo nhân lực và mở rộng thị trường.

5.1. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ

VPBS cần nâng cao chất lượng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đào tạo nhân viên môi giới có chuyên môn cao sẽ giúp VPBS nâng cao hiệu quả hoạt động.

VI. Kết Luận Về Hoạt Động Môi Giới Chứng Khoán Tại VPBS

Hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, cần có những chiến lược rõ ràng để vượt qua thách thức và nâng cao hiệu quả hoạt động.

6.1. Tương Lai Của Hoạt Động Môi Giới

Tương lai của hoạt động môi giới tại VPBS phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và nhu cầu khách hàng.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển

Đề xuất các chính sách phát triển bền vững cho hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động từ tháng 7 năm 2000, giữ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế thị trường. Trong hệ thống tài chính, các công ty chứng khoán (CTCK) đóng vai trò định chế trung gian huyết mạch, cung cấp dịch vụ kết nối giữa các tổ chức phát hành và công chúng đầu tư. Tại Việt Nam, đa phần các CTCK được thành lập dưới hình thức công ty con hoặc trực thuộc các ngân hàng thương mại (NHTM), tạo nên những nét đặc thù về mô hình hoạt động và mạng lưới phân phối.

Nằm trong chiến lược đa dạng hóa hoạt động kinh doanh để hướng tới mô hình ngân hàng đầu tư, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đã thành lập Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBS) vào tháng 12 năm 2006 (hoạt động chính thức từ năm 2007). Trong cơ cấu hoạt động của VPBS, nghiệp vụ môi giới chứng khoán được xác định là hoạt động nền tảng, tạo dòng thu nhập tương đối ổn định và đóng vai trò cầu nối xây dựng cơ sở khách hàng. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2009–2011, trước sự suy giảm của thị trường chứng khoán cùng áp lực cạnh tranh gay gắt từ hơn 100 CTCK, hoạt động môi giới tại VPBS bộc lộ một số hạn chế về thị phần, tỷ trọng doanh thu, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và quy trình cung ứng dịch vụ. Việc phân tích thực trạng và tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới là lý do tác giả lựa chọn đề tài này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo ba nhiệm vụ:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động môi giới chứng khoán của công ty chứng khoán.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng giai đoạn 2009 – 2011.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới chứng khoán tại VPBS trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động môi giới và chất lượng hoạt động môi giới chứng khoán của công ty chứng khoán.
• Phạm vi không gian: Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (Hội sở chính tại 362 Phố Huế, Hai Bà Trưng, Hà Nội cùng các chi nhánh và phòng giao dịch).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực tế được thu thập và phân tích trong giai đoạn 3 năm từ năm 2009 đến năm 2011, có mở rộng cập nhật một số chỉ tiêu thị phần đến Quý I năm 2012.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận dựa trên khung lý luận chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng về định chế trung gian và thị trường vốn, kết hợp các quy định pháp luật điều chỉnh thị trường chứng khoán:

• Khái niệm và vai trò của CTCK: CTCK là tổ chức tài chính trung gian có tư cách pháp nhân, có vốn riêng, hạch toán độc lập và được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cấp phép thực hiện các nghiệp vụ: môi giới, tự doanh, bảo lãnh phát hành và tư vấn đầu tư chứng khoán.
• Phân loại CTCK: Dựa trên mô hình tổ chức (công ty đa năng một phần, công ty đa năng toàn phần, công ty chuyên doanh) và dựa trên hình thức sở hữu (công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty hợp danh).
• Khái niệm nghiệp vụ môi giới: Tác giả trích dẫn định nghĩa từ Tạp chí Value-line và định nghĩa pháp lý theo Luật Chứng khoán năm 2006: "Môi giới chứng khoán là việc công ty chứng khoán làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng".
• Quy trình nghiệp vụ môi giới: Chuẩn hóa theo 6 bước: (1) Mở tài khoản cho khách hàng; (2) Nhận lệnh; (3) Thực hiện lệnh; (4) Xác nhận kết quả thực hiện lệnh; (5) Thanh toán bù trừ giao dịch; (6) Thanh toán tiền và chuyển giao chứng khoán.
• Chỉ tiêu đánh giá hoạt động môi giới: Quy mô số lượng tài khoản mở tại công ty; Doanh thu và chi phí hoạt động môi giới; Doanh số giao dịch và thị phần môi giới trên các sở giao dịch (HOSE, HNX).
• Nhân tố ảnh hưởng: Các nhân tố khách quan (tăng trưởng kinh tế, chu kỳ thị trường chứng khoán, khung khổ pháp lý, thu nhập và thói quen của công chúng) và các nhân tố chủ quan (chất lượng nhân lực, cơ sở vật chất - công nghệ, mô hình tổ chức, hệ thống kiểm soát nội bộ).
• Khung pháp lý tham chiếu: Luật Chứng khoán năm 2006 (có hiệu lực từ 2007), Nghị định số 144/2003/NĐ-CP của Chính phủ về chứng khoán và thị trường chứng khoán, Quyết định số 30/QĐ-UBCKNN ngày 20/12/2006 của UBCKNN.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp giữa định tính và định lượng, trong đó phương pháp định lượng giữ vai trò chủ đạo:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế trong quá trình thực tập tại vị trí Nhân viên hỗ trợ phòng Môi giới tại Hội sở chính VPBS; ghi nhận ý kiến từ cán bộ quản lý, nhân viên nghiệp vụ và chuyên gia trong ngành.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập số liệu tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2009–2011 từ phòng Kế toán, phòng Nhân sự, phòng Môi giới của VPBS; số liệu giao dịch và thị phần công bố trên cổng thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (hsx.vn) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tổ dữ liệu, so sánh số tuyệt đối và số tương đối, lập bảng biểu tổng hợp để đánh giá xu hướng biến động của các chỉ tiêu tài chính và hoạt động.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những vấn đề chung về hoạt động môi giới chứng khoán của công ty chứng khoán

Chương I tổng hợp lý luận căn bản về công ty chứng khoán và nghiệp vụ môi giới trong nền kinh tế thị trường. Tác giả phân tích vị trí trung gian của CTCK trong việc huy động vốn cho tổ chức phát hành, hỗ trợ giảm thiểu chi phí giao dịch cho nhà đầu tư, bình ổn giá và cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý thị trường.

Khóa luận làm rõ 4 nghiệp vụ chính của CTCK (môi giới, tự doanh, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư) và khẳng định môi giới là nghiệp vụ cơ bản, có tính chất ổn định về nguồn thu hoa hồng ngay cả khi thị trường suy thoái. Quy trình môi giới được chi tiết hóa thành 6 bước kỹ thuật. Tác giả cũng chỉ ra các đặc điểm nghiệp vụ môi giới: đòi hỏi nhân sự được cấp chứng chỉ hành nghề của UBCKNN, cần hệ thống hạ tầng mạng kết nối trực tiếp với sở giao dịch, mức độ rủi ro vốn thấp hơn tự doanh do khách hàng tự chịu trách nhiệm kết quả đầu tư. Ba chỉ tiêu định lượng then chốt để đo lường hiệu quả môi giới gồm: số lượng tài khoản (kèm lưu ý về tỷ lệ tài khoản không hoạt động/tài khoản ảo chiếm tới trên 50%), doanh thu - chi phí môi giới, và tỷ trọng thị phần trên thị trường.

Chương II: Thực trạng hoạt động môi giới tại Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng

Chương II tập trung phân tích thực tế hoạt động kinh doanh và nghiệp vụ môi giới tại VPBS giai đoạn 2009–2011:

1. Tổng quan đơn vị: VPBS thành lập ngày 20/12/2006 với vốn điều lệ ban đầu 50 tỷ đồng. Công ty tăng vốn lên 300 tỷ đồng vào tháng 8/2007 và đạt 500 tỷ đồng tại thời điểm nghiên cứu. Cơ cấu tổ chức hoạt động theo mô hình TNHH một thành viên thuộc VPBank, nhận hỗ trợ kỹ thuật từ đối tác chiến lược Ngân hàng OCBC (Singapore). Mạng lưới gồm Hội sở chính (362 Phố Huế, Hà Nội), Chi nhánh TP.HCM (76 Lê Lai, Q.1), Chi nhánh Đà Nẵng (112 Phan Châu Trinh, thành lập Q1/2010), Phòng giao dịch Lê Thái Tổ (Hà Nội) và Phòng giao dịch Nguyễn Chí Thanh (TP.HCM). Phòng Môi giới trực thuộc Khối dịch vụ chứng khoán.

2. Kết quả kinh doanh tổng thể:

   • Năm 2009: Doanh thu hoạt động kinh doanh chứng khoán đạt 56.819 triệu đồng; chi phí hoạt động 42,9 tỷ đồng (trong đó trích lập dự phòng 26 tỷ đồng); chi phí quản lý 24.774 triệu đồng; lợi nhuận trước thuế lỗ 9.963 triệu đồng; lợi nhuận sau thuế lỗ 9.253 triệu đồng.
   • Năm 2010: Doanh thu thuần đạt 56.620 triệu đồng; lợi nhuận trước thuế đạt 28.000 triệu đồng (lãi thuần từ kinh doanh chứng khoán đạt 25.510 triệu đồng); thuế TNDN phải nộp 920 triệu đồng.
   • Năm 2011: Lợi nhuận trước thuế đạt gần 85.000 triệu đồng (lãi thuần kinh doanh chứng khoán đạt 86.000 triệu đồng); thuế TNDN phải nộp 20.748 triệu đồng; thuế TNDN hoãn lại 39 triệu đồng.

3. Phân tích các chỉ tiêu hoạt động môi giới:

Quy mô tài khoản khách hàng:

Chỉ tiêu	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011	So sánh 2010/2009 (+/-)	So sánh 2010/2009 (%)	So sánh 2011/2010 (+/-)	So sánh 2011/2010 (%)
Số lượng tài khoản mở tại VPBS (TK)	5.559	6.842	8.722	+1.283	+23,08%	+1.880	+27,48%
Tài khoản nhà đầu tư tổ chức (TK)	11	-	23	-	-	+12	-
Tỷ trọng tài khoản tổ chức (%)	0,19%	-	0,26%	-	-	+0,07%	-
Tài khoản nhà đầu tư nước ngoài (TK)	7	8	12	+1	+14,29%	+4	+50,00%

Tốc độ tăng trưởng tài khoản năm 2011 của VPBS đạt 27,48%, cao hơn mức tăng trưởng bình quân của toàn thị trường (16,89%/năm).

Doanh số giao dịch và thị phần:

Năm	Doanh số giao dịch môi giới (tỷ đồng)	Tăng trưởng doanh số (%)	Thị phần môi giới chung (%)	Thị phần môi giới Cổ phiếu & CCQ (%)	Thị phần môi giới Trái phiếu (%)
2008	[Cơ sở]	-	-	-	-
2009	8.776	+46,70%	0,89%	0,89%	Chưa tham gia
2010	13.719	+56,32%	2,89%	2,78%	6,222% (hạng 7/9)
2011	236.326	+1.622,62%	2,93%	2,80%	7,178% (hạng 4/9)

Năm 2011 ghi nhận doanh số giao dịch tăng vọt lên 236.326 tỷ đồng (tăng 222.607 tỷ đồng so với 2010) chủ yếu nhờ sự tham gia của các tổ chức lớn (như Công ty TNHH MTV Hanel) và giao dịch trái phiếu. VPBS lọt Top 10 thị phần môi giới cổ phiếu/CCQ trên HOSE và Top 4 thị phần trái phiếu trên HOSE (chiếm 21,9%). Sang Quý I/2012, VPBS vươn lên vị trí số 1 về thị phần trái phiếu (chiếm 26%) và xếp thứ 4 về thị phần cổ phiếu trên HNX (chiếm 5,632%).

Doanh thu và cơ cấu doanh thu môi giới:

Chỉ tiêu	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011	So sánh 2010/2009 (%)	So sánh 2011/2010 (%)
Doanh thu môi giới (triệu đồng)	13.806	17.291	16.108	+25,24%	-6,84%
Chi phí môi giới (triệu đồng)	-	-	11.532	-	-
Tỷ trọng doanh thu môi giới / Tổng doanh thu (%)	24,30%	9,64%	2,16%	-14,66%	-7,48%

Doanh thu môi giới năm 2011 sụt giảm 6,84% do thị trường chứng khoán chung suy giảm mạnh (VN-Index giảm về 356,2 điểm, HNX-Index giảm về 58 điểm vào tháng 12/2011). Tỷ trọng doanh thu môi giới giảm mạnh từ 24,30% (2009) xuống 2,16% (2011) do công ty chuyển dịch cơ cấu sang mảng doanh thu vốn kinh doanh và tư vấn tài chính doanh nghiệp (tư vấn phát hành 2.000 tỷ trái phiếu VPBank, 500 tỷ trái phiếu SDFC, 1.000 tỷ trái phiếu DECOTECH).

Chương III: Giải pháp phát triển hoạt động môi giới tại Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng

Tác giả đánh giá tổng hợp các mặt thành công, hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp:

1. Đánh giá chung:

   • Kết quả đạt được: Số lượng tài khoản và doanh số giao dịch tăng trưởng liên tục; thị phần trái phiếu bứt phá vào nhóm dẫn đầu; triển khai nhiều dịch vụ tiện ích số (Online Trading, Home Trading, đặt lệnh từ xa, nộp/rút tiền liên kết qua tài khoản VPBank, xác nhận số dư chứng khoán miễn phí).
   • Hạn chế: Tỷ trọng tài khoản so với toàn thị trường còn thấp; số lượng nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản ít (năm 2009: 7 NĐT; 2010: 8 NĐT; 2011: 12 NĐT); tỷ trọng doanh thu môi giới suy giảm nghiêm trọng; chính sách sản phẩm còn cứng nhắc (không cho phép mua đồng thời 2 mã chứng khoán rủi ro cao như VND và WSS trên cùng một tài khoản, tỷ lệ ký quỹ margin thấp); quy trình nội bộ rườm rà (hạn mức ứng trước tiền bán trên 500 triệu đồng hoặc bảo lãnh bất thường phải trình Tổng Giám đốc duyệt); hạ tầng kỹ thuật còn phát sinh sự cố (tiêu biểu là sự cố ngày 27/03/2012 khi HNX lỗi hệ thống, công ty chỉ có 02 máy tính kết nối cổng sàn HNX gây nghẽn lệnh; lỗi user đăng nhập).
   • Nguyên nhân: Thành lập sau các CTCK lớn; mô hình ban đầu bố trí các nghiệp vụ chung trong phòng kinh doanh làm giảm tính chuyên môn hóa; năng lực nhân sự xử lý sự cố chưa đồng đều; cơ sở vật chất chưa tạo dấu ấn riêng; thiếu chính sách phân đoạn khách hàng chuyên biệt; quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề môi giới chưa hoàn thiện.

2. Cơ sở xây dựng giải pháp: Khóa luận bám sát định hướng phát triển TTCK Việt Nam (mục tiêu vốn hóa đạt 65–70% GDP vào năm 2015, định hướng tái cấu trúc giảm số lượng CTCK từ trên 100 xuống khoảng 50 công ty) và chiến lược đưa VPBS thành định chế tài chính/ngân hàng đầu tư quy mô lớn, giữ vững vị thế dẫn đầu thị phần trái phiếu và nâng cao thị phần cổ phiếu.

3. Các nhóm giải pháp đề xuất cho VPBS:

   • Kế hoạch hóa hoạt động marketing, tiếp thị và phân đoạn khách hàng mục tiêu.
   • Nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ, nới lỏng các ràng buộc giao dịch mã chứng khoán và linh hoạt hóa tỷ lệ margin.
   • Tận dụng tối đa mạng lưới chi nhánh và cơ sở khách hàng của ngân hàng mẹ VPBank để bán chéo dịch vụ.
   • Đào tạo chuyên môn và chuẩn hóa đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhân viên môi giới.
   • Nâng cấp cơ sở vật chất - kỹ thuật, tăng số lượng máy chủ/máy tính chuyên dụng kết nối trực tiếp cổng giao dịch các sở để phòng ngừa rủi ro tắc nghẽn lệnh.
   • Mở rộng phạm vi mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch và đại lý nhận lệnh tại các tỉnh, thành phố lớn.

4. Kiến nghị:

   • Kiến nghị với UBCKNN: Hoàn thiện khung pháp lý và quy chế đạo đức hành nghề môi giới; ban hành chính sách ưu đãi thuế cho hoạt động chứng khoán; đẩy mạnh tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước để tăng hàng hóa niêm yết; tăng cường tuyên truyền, đào tạo kiến thức chứng khoán cho công chúng.
   • Kiến nghị với VPBank: Tăng cường hỗ trợ năng lực vốn, liên kết sâu rộng về giải pháp công nghệ thanh toán và chia sẻ dữ liệu khách hàng tiềm năng.

---

Kết quả và đóng góp của khóa luận

• Kết quả nghiên cứu thực nghiệm: Cung cấp hệ thống dữ liệu chi tiết phản ánh toàn diện hoạt động của VPBS trong giai đoạn biến động 2009–2011: số lượng tài khoản đạt 8.722 tài khoản (năm 2011); doanh số giao dịch đạt 236.326 tỷ đồng; thị phần môi giới trái phiếu đạt 7,178% (năm 2011) và bứt phá lên 26% (vị trí số 1 tại HNX trong Quý I/2012); lợi nhuận trước thuế chuyển biến từ lỗ 9.963 triệu đồng (2009) sang lãi 85.000 triệu đồng (2011).
• Phát hiện thực tiễn tại doanh nghiệp: Làm rõ nghịch lý giữa sự tăng trưởng vượt bậc về doanh số/thị phần giao dịch với sự sụt giảm tỷ trọng doanh thu môi giới (từ 24,30% xuống 2,16%), chỉ ra nguyên nhân do sự chuyển dịch sang mảng tư vấn trái phiếu và áp lực cạnh tranh phí môi giới.
• Đóng góp giải pháp: Đưa ra các khuyến nghị bám sát các điểm nghẽn tác nghiệp thực tế tại VPBS (tháo gỡ hạn mức phê duyệt ứng trước tiền bán 500 triệu đồng của Tổng Giám đốc, khắc phục tình trạng thiếu máy tính kết nối cổng HNX, xử lý chính sách giao dịch đa mã chứng khoán).
• Đóng góp học thuật/thực tiễn so với các nghiên cứu trước: Khóa luận là công trình nghiên cứu trường hợp (case study) điển hình về một CTCK trực thuộc ngân hàng thương mại trong giai đoạn thị trường thoái trào 2009–2011, làm rõ lợi thế bán chéo dịch vụ ngân hàng - chứng khoán và chiến lược phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế của đề tài:
  • Khung số liệu nghiên cứu bị giới hạn trong giai đoạn 2009–2011 và bước đầu năm 2012, chưa phản ánh được chu kỳ thị trường sau giai đoạn tái cấu trúc bắt buộc của UBCKNN.
  • Các số liệu so sánh đối thủ cạnh tranh trên thị trường (SSI, HSC, VCBS, WSS, KLS) mới dừng lại ở mức tổng hợp số lượng tài khoản theo bảng công bố, chưa tiếp cận được chi tiết cơ cấu chi phí và doanh thu môi giới nội bộ của các đối thủ.
  • Khóa luận chưa thực hiện khảo sát định lượng diện rộng về mức độ hài lòng của khách hàng (không có bảng hỏi điều tra mẫu n cụ thể).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng nghiên cứu tác động của Đề án tái cấu trúc hệ thống công ty chứng khoán đối với hoạt động môi giới tại các CTCK trực thuộc ngân hàng.
  • Nghiên cứu giải pháp phát triển các nghiệp vụ môi giới phái sinh, giao dịch ký quỹ tự động và quản trị rủi ro thanh khoản hệ thống khi ứng dụng công nghệ giao dịch tốc độ cao.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Chứng khoán, Quản trị Kinh doanh cần tài liệu tham khảo về mô hình tổ chức và nghiệp vụ của công ty chứng khoán.
  • Nhân viên môi giới, chuyên viên phân tích tại các định chế tài chính, CTCK tìm hiểu về quy trình vận hành dịch vụ môi giới.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Hệ thống bảng biểu phân tích thị phần và doanh số giao dịch cổ phiếu, trái phiếu giai đoạn 2009–2011 tại Chương II.
  • Quy trình 6 bước thực hiện giao dịch môi giới và các phân tích về sự cố kỹ thuật kết nối sàn tại Chương I và Chương II.
  • Các đề xuất tháo gỡ điểm nghẽn quy trình phê duyệt hạn mức tài chính và tích hợp dịch vụ giữa ngân hàng mẹ với công ty chứng khoán thành viên tại Chương III.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn điều lệ của VPBS đã có những thay đổi như thế nào từ khi thành lập đến giai đoạn nghiên cứu? Theo văn bản khóa luận, VPBS được cấp phép thành lập ngày 20/12/2006 với vốn điều lệ ban đầu là 50 tỷ đồng. Đến tháng 8/2007, công ty thực hiện tăng vốn điều lệ lên 300 tỷ đồng. Tại thời điểm tác giả thực hiện nghiên cứu (2011–2012), vốn điều lệ của VPBS đã đạt 500 tỷ đồng.

2. Tốc độ tăng trưởng tài khoản giao dịch tại VPBS giai đoạn 2009–2011 diễn biến ra sao? Số lượng tài khoản mở tại VPBS tăng liên tục qua 3 năm: năm 2009 đạt 5.559 tài khoản; năm 2010 đạt 6.842 tài khoản (tăng 23,08% so với 2009); năm 2011 đạt 8.722 tài khoản (tăng 27,48% so với 2010). Tốc độ tăng trưởng năm 2011 của công ty cao hơn mức tăng trưởng bình quân của toàn thị trường (16,89%/năm).

3. Vì sao tỷ trọng doanh thu môi giới trong tổng doanh thu của VPBS lại giảm mạnh từ 2009 đến 2011? Tỷ trọng doanh thu môi giới giảm từ 24,30% (2009) xuống 9,64% (2010) và còn 2,16% (2011). Nguyên nhân là do thị trường chứng khoán năm 2011 lao dốc làm doanh thu phí môi giới giảm (-6,84%), trong khi công ty ghi nhận mức tăng trưởng rất mạnh từ mảng doanh thu về vốn kinh doanh và tư vấn tài chính doanh nghiệp (tư vấn phát hành các đợt trái phiếu lớn cho VPBank, SDFC, DECOTECH).

4. VPBS đạt được những vị trí thị phần môi giới nổi bật nào trong giai đoạn 2010–2012?

• Năm 2010: Đạt 2,89% thị phần chung; lọt Top 10 thị phần cổ phiếu/CCQ trên HOSE (Quý IV/2010); đạt 6,222% thị phần trái phiếu (xếp thứ 7/9 công ty).
• Năm 2011: Chiếm 2,93% thị phần chung; duy trì Top 10 thị phần cổ phiếu HOSE (chiếm 2,97%); xếp thứ 4/9 công ty về thị phần trái phiếu (chiếm 7,178% toàn thị trường và Top 4 HOSE chiếm 21,9%).
• Quý I/2012: Vươn lên vị trí số 1 về thị phần giao dịch trái phiếu (chiếm 26%) và xếp thứ 4 về thị phần môi giới cổ phiếu trên HNX (chiếm 5,632%).

5. Khóa luận ghi nhận sự cố kỹ thuật cụ thể nào ảnh hưởng đến việc đặt lệnh của khách hàng tại VPBS? Vào ngày 27/03/2012, hệ thống sàn giao dịch Hà Nội (HNX) gặp lỗi kết nối, trong khi VPBS chỉ trang bị 02 máy tính kết nối trực tiếp với cổng thông tin sàn Hà Nội để vào lệnh. Do xảy ra vào đầu tuần với lượng khách hàng đặt lệnh lớn, việc xử lý của các bộ phận bị chậm, khiến lệnh bị đẩy vào sàn chậm và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả mua bán chứng khoán của khách hàng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Hoa đã phản ánh bức tranh thực trạng hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Chứng khoán Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBS) trong giai đoạn thị trường nhiều biến động 2009–2011. Công trình đã làm rõ sự tăng trưởng về quy mô tài khoản, sự bứt phá về doanh số và thị phần giao dịch trái phiếu, đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn về hạ tầng công nghệ, quy trình duyệt hạn mức và sự suy giảm tỷ trọng doanh thu môi giới. Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất xuất phát trực tiếp từ các dữ liệu thực tế tại Hội sở và chi nhánh, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho công tác quản trị nghiệp vụ môi giới tại các công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1. Một số khái niệm công ty chứng khoán 1. Khái niệm Công ty chứng khoán là một trong những tổ chức tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán. Uỷ ban chứng khoán nhà nước cấp giấy phép cho CTCK hoạt động trên lĩnh vực chứng khoán, có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và thực hiện chế độ hạch toán độc lập.

Như vậy: “công ty chứng khoán thực chất là một doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán với các lĩnh vực hoạt động chính là tự doanh, môi giới, quản lý danh mục đầu tư, bảo lãnh phát hành và tư vấn”. Trên thực tế, một CTCK không nhất thiết phải thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ trên, tùy theo loại hình nghiệp vụ mà CTCK được cấp phép có đáp ứng được các tiêu chuẩn quy định của loại hình nghiệp vụ đó không. Sự phát triển của công ty chứng khoán luôn gắn liền với sự phát triển của thị trường chứng khoán. Phân loại công ty chứng khoán 1.1 Dựa vào mô hình tổ chức - Công ty chứng khoán đa năng, bao gồm 2 loại: + Công ty đa năng một phần: Các NHTM muốn kinh doanh chứng khoán phải thành lập công ty kinh doanh độc lập và hoạt động tách rời với kinh doanh tiền tệ.

Các công ty này gọi là công ty đa năng một phần. + Công ty đa năng toàn phần: các ngân hàng trực tiếp kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ cũng như các dịch vụ khác. Mô hình này có ưu điểm là sự kết hợp đa năng rất cao nên giảm bớt được rủi ro của hoạt động kinh doanh của NHTM, có khả năng chịu đựng các biến động của TTCK. Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại Tuy nhiên nếu như thì trường biến động mạnh thì hoạt động kinh doanh sẽ bị ảnh hưởng nêu không tách bạch rõ ràng các nghiệp vụ kinh doanh.

- Công ty chứng khoán chuyên doanh: Theo mô hình này, hình hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do CTCK độc lập, chuyên môn hóa trong lĩnh vực chứng khoán đảm nhận, Ngân hàng không được tham gia vào kinh doanh chứng khoán. Mô hình này có ưa điểm là khả năng san bằng rủi ro trong kinh doanh bị hạn chế. Dựa vào hình thức sở hữu Hiện nay có ba loại hình sở hữu cơ bản của công ty chứng khoán là: - Công ty cổ phần: là công ty có số vốn điều lệ được chia nhỏ thành các phần bằng nhau gọi là cổ phần. Đây là một trong những loại hình công ty căn bản tồn tại trên thị trường và nhất là để niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Đặc biệt, công ty vẫn tồn tại bình thường khi quyền sở hữu của công ty bị thay đổi. - Công ty hợp danh: Là loại hình kinh doanh có từ hai chủ sở hữu trở lên. Thành viên được tham gia vào quá trình ra quyết định tổ chức quản lý là các thành viên hợp danh. Các thành viên này chịu trách nhiệm vô hạn về những nghĩa vụ tài chính của công ty bằng toàn bộ tài sản của mình.

Còn lại, các thành viên không tham gia quản lý công điều hành công ty gọi là thành viên góp vốn, họ chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn về các khoản nợ của công ty trong số vốn góp vào công ty trong giới hạn vốn góp của họ vào công ty. - Công ty trách nhiệm hữu hạn: Đây là loại hình công ty đòi hỏi trách nhiệm của các thành viên giới hạn trong số vốn mà họ đã góp vào công ty. Xét về phương tiện huy động vốn cũng đơn giản và linh hoạt hơn so với công ty hợp danh. Hơn nữa vấn đề tuyển đội ngũ quản lý cũng năng động hơn, không bị giới hạn bó hẹp trong một số đối tác như công ty hợp danh.

Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại 1. Vai trò công ty chứng khoán Trên thị trường chứng khoán, CTCK có vừa là nhà đầu tư tham gia trực tiếp vào hoạt động của thị trường, vừa là cầu nối giữa nhà phát hành và các nhà đầu tư khác, cung cấp các dịch vụ cần thiết cho hoạt động của thị trường. Đối với các tổ chức phát hành Mục tiêu khi tham gia thị trường của các tổ chức phát hành là huy động vốn thông qua phát hành các chứng khoán. Vì vậy thông qua hoạt động đại lý bảo lãnh phát hành, các công ty chứng khoán có vai trò tạo ra cơ chế huy động vốn phục vụ cho nhà phát hành.

Một trong những nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán là nguyên tắc trung gian. Theo nguyên tắc này nhà đầu tư và khách hàng không được phép trực tiếp trao đổi chứng khoán với nhau mà phải tiến hành thông qua trung gian môi giới. Đối với nhà đầu tư Thông qua các hoạt động bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư, môi giới và quản lý danh mục đầu tư, CTCK có vai trò làm giảm chi phí về thời gian và chi phí giao dịch cho nhà đầu tư, do đó hiệu quả đầu tư sẽ được nâng cao. Thông qua các công ty chứng khoán với trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao và uy tín nghề nghiệp sẽ giúp cho nhà đầu tư thực hiện các khoản đầu tư một cách có hiệu quả.

Đối với thị trường chứng khoán - Góp phần xác lập giá cả điều tiết thị trường. Trên thị trường sơ cấp, các công ty chứng khoán cùng với các nhà phát hành đưa ra mức giá đầu tiên. Để bảo vệ các khoản đầu tư của khách hàng và bảo vệ lợi ích của chính mình, nhiều CTCK đã nắm giữ những tỷ lệ nhất định để thực hiện vai trò bình ổn thị trường. - Góp phần làm tăng tính thanh khoản của tài sản tài chính.

Các CTCK không những thực hiện chức năng huy động nguồn vốn lớn đưa vào sản xuất kinh doanh mà còn thực Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 7 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại hiện chức năng tạo tính thanh khoản cho các tài sản tài chính, vì các chứng khoán sau khi được phát hành sẽ được mua bán trên thị trường thứ cấp. Trên thị trường thứ cấp, do thực hiện các giao dịch mua và bán, các công ty chứng khoán giúp cho nhà đầu tư chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt và ngược lại. Đối với các cơ quan quản lý thị trường Các CTCK có vai trò cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý thị trường. Việc cung cấp các thông tin vừa là quy định của hệ thống pháp luật vừa là nguyên tắc nghề nghiệp của công ty chứng khoán vì các CTCK cần phải hoạt động minh bạch và công khai.

Nhờ những thông tin này, các cơ quan quản lý thị trường có thể kiểm soát thị truờng và chống lại các hiện tượng lũng đoạn, thao túng, bóp méo thị trường. Tóm lại, CTCK là một tổ chức chuyên nghiệp trên thị trường chứng khoán, có vai trò hết sức quan trọng đối với đối với các chủ thể phát hành, các nhà đầu tư, đối với cơ quan quản lý thị trường và đối với thị trường chứng khoán nói chung. Khái quát những nghiệp vụ chính của một công ty chứng khoán 1. Môi giới chứng khoán Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện bên mua hoặc bên bán thực hiện giao dịch để hưởng hoa hồng.

Theo đó các công ty chứng khoán đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua Sở giao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC mà chính khách hàng phải chịu trách nhiệm đối với các kết quả giao dịch mà mình đã quyết định. Đây là hoạt động đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của công ty. Đặc biệt là khi thị trường chứng khoán đi xuống, doanh thu các từ các hoạt động khác suy giảm thì doanh thu từ hoạt động môi giới vẫn mang tính ổn định nhất, do các khoản thu từ phí môi giới luôn luôn ổn định. Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 8 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại 1.

Tự doanh chứng khoán Tự doanh chứng khoán là các giao dịch bằng chính nguồn vốn kinh doanh của các CTCK nhằm thực hiện mục đích đầu tư kinh doanh thu lợi cho chính công ty và gánh chịu mọi rủi ro từ hoạt động đầu tư của mình. Hoạt động tự doanh trong nhiều công ty đóng vai trò chủ đạo, doanh thu từ hoạt động tự doanh chiếm tỷ trọng lớn. Tuy nhiên, khi thị trường đi xuống, hoạt động tự doanh cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Nếu công ty không có những chiến lược phù hợp cho tự doanh thì sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng bị phá sản.

Đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành chứng khoán Bảo lãnh phát hành chứng khoán là một trong những nghiệp vụ chính của CTCK giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, nhận mua chứng khoán của các tổ chức phát hành để bán lại hoặc mua các chứng khoán chưa được phân phối trong đợt phát hành giúp bình ổn giá cả chứng khoán trong giai đoạn đầu ngay sau khi phát hành. Bảo lãnh phát hành sẽ giúp tổ chức phát hành chắc chắn hơn trong khả năng huy động vốn và có kế hoạch sử dụng vốn huy động hợp lý. Tư vấn và đầu tư chứng khoán Tư vấn và đầu tư chứng khoán là quá trình phân tích các cổ phiếu và đưa ra các lời khuyên liên quan đến chứng khoán, phân tích các tình huống và có thể thực hiện một số công việc liên quan đến phát hành, đầu tư và cơ cấu lại nguồn tài chính cho khách hàng. Hoạt động này đòi hỏi người môi giới phải chuyên nghiệp và có nhiều kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ cũng như kinh nghiệm.

Mặt khác, tính trung thực của công ty chứng khoán có tầm quan trọng rất lớn trong việc thu hút khách hàng. Các hoạt động phụ trợ khác 1. Hoạt động môi giới chứng khoán Lê Thị Hoa Lớp: K44H5 Luan van 9 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại 1. Khái niệm Thị trường chứng khoán ngày càng phát triển, hàng hoá trên thị trường hết sức phong phú và đa dạng.

Từ việc lựa chọn chứng khoán, thời điểm mua bán, tiến hành mua bán chứng khoán riêng lẻ hay kết hợp chúng trong một danh mục đầu tư và thường xuyên điều chỉnh danh mục, cho đến việc thiết kế và theo đuổi mục tiêu đầu tư riêng phù hợp với từng người, đòi hỏi những nhà đầu tư cá nhân phải bỏ ra thời gian, công sức và hiểu biết nghiệp vụ vững vàng, và là người có kinh nghiệm trên thương trường.