Chương 1 : BÀI GIANG ĐIỆN TU VA VIỆC SU DUNG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH DE THIET KE BAI GIANG DIEN TU TRONG DAY HOC VAT Li Ở TRUONG TRUNG HỌC PHO THONG 1.1 Mục tiêu và nhiệm vụ của hoạt động day học vat lí ở trường trung học phổ thông Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn điện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thâm mỹ và nghé nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội : hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tô quốc. Phát triển giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước ta coi là quốc sách hàng đầu trong đó nhiệm vụ trọng tâm là cải tiến phương pháp day và học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tao của học sinh : tang cường thực hành, thực tập ; kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và lao động sản xuất ; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và các thành tựu khác của khoa học công nghệ vào việc dạy và học. Thực hiện đổi mới phương pháp day học theo tinh thân phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh hoạt động trí tuệ trong giờ học và cả ở nha. Trong giờ học, thông qua những hoạt động trí tuệ đa dạng như quan sát và theo dõi thí nghiệm.
lập luận theo những van dé giáo viên đặt ra, thực hiện một số tính toán cần thiết, học sinh có thể tự mình tìm ra được một số qui luật, thiết lập được một số phương trình mả giáo viên can truyền dat. Trong mỗi bài có phần dé cho học sinh nhận xét, suy luận, đối chiếu, vận dụng,. giáo viên khai thác những phần này để dan đắt học sinh hoạt động trí tuệ một cách chủ động. kết hợp với việc thuyết giảng của mình.
Có nhiều cách khai thác nội dung khác nhau, tùy theo đối tượng học sinh, tùy mỗi giáo viên. Trong sự đa đạng của phương pháp. giáo viên sẽ là người chủ động. Một yêu cầu rất quan trọng khác của chương trình Vật lí là coi trọng thí nghiệm, cô gang dé 30% tiết học vat lí có làm thi nghiệm.
Dé thực hiện yêu cầu SVTH : TRAN THỊ KIEU PHƯỢNG LUẬN VĂN TÓT NGHIỆP GVHD : TS. PHAM THE DAN này cần có trang thiết bj thích hợp ở mức độ tương đối hiện đại. Nếu thực hiện được những thí nghiệm trên lớp thì có tác dụng tốt để học sinh nắm được phương pháp thực nghiệm của Vật lí học. Bên cạnh việc coi trọng phương pháp thực nghiệm, giáo viên cần coi trọng các phương pháp khác của vật lí dựa trên những suy luận, từ những quan sát các hiện tượng tự nhiên, từ những thí nghiệm dẫn đến một số nhận xét và kết luận.
Thông qua các hoạt động trên, giáo viên đã cung cấp cho học sinh một hệ thông các kiến thức vật lí cơ bản, khoa học, hiện đại và các kĩ năng, kĩ xảo tương ứng, đồng thời rèn luyện tư duy, bồi dưỡng năng lực sáng tạo và khả năng tự học, khả năng hoạt động độc lập của học sinh, góp phần giáo dục một số phẩm chat đạo đức cho học sinh.2 Nội dung đôi mới phương pháp day học vật lí ở trường Trung học pho thông 1.1 Đa dạng hóa các hình thức tô chức đạy học, kết hợp học tập cá nhân và học tập theo nhóm Quá trình tô chức cho học sinh làm việc theo nhóm thường gồm các giai đoạn sau : Giáo viên dua đề tai hoặc các câu hỏi cho lớp, có thé gợi ý bằng các van dé. nhỏ đê học sinh xác định đúng mục tiêu và nhiệm vụ cần thực hiện. Cả lớp chia thành những nhóm nhỏ, xác định và giao nhiệm vụ cho các nhóm. Sau đó mỗi nhóm phân công và giao nhiệm vụ cho mỗi cá nhân, sau khi thực hiện những nhiệm vụ được phân công thì tô chức thảo luận rút ra kết luận chung va cử người đại điện cho nhóm trình bày trước lớp.
Trong quá trình học sinh làm việc và thảo luận thì giáo viên theo déi, giúp đỡ khi cần thiết. Học tập theo nhóm không chỉ áp dụng trong nghiên cứu lí thuyết, giải bài tập ma còn trong lúc tiễn hành thí nghiệm. Khi tổ chức học tập theo nhóm, giáo viên phải quan sát, theo dõi tốt dé đánh giá một cách khách quan, không làm mat sự đoàn kết trong nhóm đồng thời phat huy được tinh tích cực của mối cá nhân. SVTH : TRAN THỊ KIEU PHƯỢNG LUẬN VĂN TÓT NGHIỆP GVHD : TS.
PHAM THE DAN 1.22 Boi dưỡng phương pháp tự học cho học sinh Mục tiêu quan trọng nhất của quá trình day học là giúp học sinh phát triển trí tuệ và có năng lực tự học, tự nghiên cứu, Căn cử vào trình độ của học sinh mà giáo viên có thê giao cho học sinh những câu hỏi, bài tập hoặc thí nghiệm dé học sinh tự làm trên lớp hoặc ở nhà với mức độ từ dé đến khó, từ cơ bản đến nâng cao đề học sinh thích ứng với việc tự học, tự giải quyết van dé và từ từ nâng cao năng lực tự học.3 Bồi dưỡng cho học sinh các phương pháp nghiên cứu vật lí Những phương pháp nghiên cứu vật lí chủ yếu là : Phương pháp thực nghiệm vật lí Phương pháp tiên dé Phương pháp mô hình Phương pháp tương tự Phương pháp toán học Ngoài các phương pháp đặc trưng này còn có các phương pháp khác như phương pháp phân tích — tông hop, phương pháp qui nạp — suy dién, phương pháp dé xuất giả thuyết, phương pháp trừu tượng hóa va cụ thể hóa , phương pháp thí nghiệm tưởng tượng,. Trong quá trình dạy học vật lí cần làm rõ phương pháp nghiên cứu vật lí dé tìm ra kiến thức vật lí đó hoặc có thé cho học sinh tự thiết lập thí nghiệm kiểm chứng dựa trên những kiến thức đã học và sự sang tạo của bản thân.4 Áp dụng rộng rãi phương pháp day học nêu và giải quyết van đề Nội dung cơ bản của phương pháp này là giáo viên đặt ra trước học sinh một vấn đề học tập cần giải quyết dưới đạng một bài toán có vấn đẻ, đẫn dắt học sinh tiếp nhận được mâu thuẫn của bài toán và chuyền mâu thuẫn này thành mâu thuẫn nội tâm, đặt học sinh vào trạng thái tâm lí có nhu cầu và sẵn sảng giải quyết mâu thuẫn, trạng thái nay gọi là tình huồng có van đề. Sau đó, với sự giúp đỡ của giáo viên, học sinh tự lực nghiên cứu giải quyết van dé đã được đặt ra, tức là đã phát hiện được kiến thức mới và vận dụng được kiến thức này. SVTH : TRAN THỊ KIEU PHƯỢNG LUẬN VĂN TÓT NGHIỆP GVHD : TS.
PHAM THE DÂN 1.5 Dạy học thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập mang tính tim tòi nghiên cứu của học sinh Giáo viên cần tạo điều kiện và hướng dẫn học sinh tự mình nêu ra và thực hiện các giải pháp dé giải quyết van dé da phát hiện. dé xuất các giả thuyết, thiết kế và tiến hành các phương án thí nghiệm nhằm kiểm tra tính đúng đẫn của các giả thuyết hoặc các hệ quả được suy ra từ chúng. Học sinh cũng cần được giao những nhiệm vụ đòi hỏi phải vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã thu được không những vao các tinh huông quen thuộc ma còn vào những tình huống mới. Với mỗi chủ dé học tập, giáo viên có thé giao cho các nhóm học sinh những đẻ tài nghiên cứu nhỏ đòi hỏi học sinh phải sưu tầm, thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, xử lí thông tin và truyền đạt thông tin thông qua thảo luận, viết báo cáo,.
Thông qua các hoạt động học tập tự lực, tích cực, học sinh không những chiếm lĩnh được kiến thức, rèn luyện được kĩ năng mà còn có niềm vui của sự thành công trong học tập và phát triển năng lực sáng tạo của mình.6 Đôi mới việc thiết kế bài giảng Khi soạn giáo án, giáo viên phải xác định rõ ràng, cụ thé mục tiêu của bài học về kiến thức, kĩ năng. thái độ mà học sinh cần đạt được sau khi học. Việc soạn giáo án của giáo viên phải chuyền trọng tâm từ thiết kế các hoạt động của giáo viên sang thiết kế các hoạt động của học sinh trong quá trình lĩnh hội từng nội dung kiến thức của bài học và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy học.3 Sử dụng bài giảng điện tử trong day học vật lí ở trường Trung học phố thông 1.1 Cơ sở triết học V.Lênin đã khái quát quá trình nhận thức như sau : “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn - đó là con đường biện chứng của sự nhận thức hiện thực khách quan”. Quá trình học tập vẻ bản chất là một quá trình nhận thức nên cần phải thông qua hoạt động thực tiễn.
Điểm khác biệt là quá trình học tập của học sinh là một SVTH : TRAN THỊ KIEU PHƯỢNG LUẬN VĂN TÓT NGHIỆP GVHD : TS. PHAM THE DÂN quá trình được tô chức và hướng dan của giáo viên. Vi vậy cần phái có cách tô chức và hướng dan học sinh đặc biệt đề có thé phát triển mạnh hon năng lực nhận thức của học sinh như tổ chức cho học sinh đọc sách, tìm tài liệu, thảo luận theo nhóm, tự phát hiện va giải quyết van dé, liên hệ thực tiễn. Quan trọng nhất là tăng cường yếu tô trực quan trong dạy học.
Bài giảng điện tử với các thí nghiệm ảo và hình ảnh động là một trong những cách tốt nhất đề tăng cường yếu tổ trực quan trong dạy học mà giáo viên có thê thực hiện và phat trién hơn nữa.2 Cơ sở giáo đục học Qua trình giáo dục là một quá trình trong đó dưới tác động chủ đạo của nha giáo dục thì người được giáo dục tự giác, tích cực tự giáo dục dé hình thành thé giới quan vả những phẩm chất nhân cách khác của người công dân, người lao động. Mục đích của giáo dục là phát triển nhân cách của người học một cách toàn điện và hài hòa. Thông qua quá trình day học chúng ta có thé trau đôi kiến thức, rèn luyện kĩ nang và phâm chat cho người học tức là giúp người học phát trién nhân cách một cách toàn diện.