Khóa luận tốt nghiệp quốc tế học tính toán địa chiến lược trong chính sách hoa kỳ đối với đài loan từ đầu thế kỷ xxi đến nay

Luận văn tốt nghiệp toán học nghiên cứu tốt nghiệp quốc tế học tính toán địa chiến lược trong chính sách hoa kỳ đối với đài loan từ đầu thế, điều tra thực trạng, phân tích số

• Tác giả: Quan Vĩnh Thuận
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Minh Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quốc Tế Học
• Đề tài: Tính Toán Địa - Chiến Lược Trong Chính Sách Của Hoa Kỳ Đối Với Đài Loan Từ Đầu Thế Kỷ XXI Đến Nay
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CHO NHỮNG TÍNH TOÁN ĐỊA - CHIẾN LƯỢC TRONG CHÍNH SÁCH CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI ĐÀI LOAN
• 1.1. Khái niệm về địa - chính trị. Khái niệm về địa - chiến lược. Cơ sở thực tiễn
• 1.2. Bối cảnh quốc tế những năm đầu thế kỷ XXI. Bối cảnh khu vực Đông Bắc Á những năm đầu thế kỷ XXI. Vị trí địa - chiến lược của đảo Đài Loan
• 2. CHƯƠNG 2: TÍNH TOÁN ĐỊA - CHÍNH TRỊ, ĐỊA - CHIẾN LƯỢC CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI VỊ TRÍ ĐỊA LÝ CỦA ĐẢO ĐÀI LOAN
• 2.1. Tổng quan về hiện trạng của đảo Đài Loan. Tình hình của Đài Loan từ năm 1947 đến năm 2022. Nguồn gốc đảo Đài Loan thông qua Nội chiến Quốc Cộng từ năm 1945 đến nay
• 2.2. Hợp thức hoá sự can thiệp vào vấn đề Đài Loan dựa trên tư tưởng “Địa Vị Đài Loan: chưa định” của Hoa Kỳ. Chính sách “Luật Quan hệ với Đài Loan” năm 1979. Chính sách xây dựng tổ chức “Đài Loan liên tuyến” trong Quốc hội Hoa Kỳ
• 2.3. Vị trí địa lý của đảo Đài Loan đối với tính toán địa - chiến lược và địa - chính trị của Hoa Kỳ trải qua các nhiệm kỳ Tổng thống trong những thập niên đầu của thế kỷ XXI (George W. Bush - Barack Obama — Donald Trump — Joe Biden)
• 2.4. Vị trí địa lý của Đài Loan trong chính sách địa — chính trị, địa — chiến lược của Tổng thống George W. Bush
• 2.5. Vị trí địa lý của Đài Loan trong chính sách địa — chính trị, địa - chiến lược xu hướng ôn hoà bất đối kháng đối với Đài Loan của Tổng thống Barack Obama (2009 - 2017)
• 2.6. Vị trí địa lý của Đài Loan trong chính sách địa — chính trị, địa - chiến lược cùng sự hiện diện chiến lược bảo hộ chứa sức mạnh quyền lực của Tổng thống Donald Trump
• 2.7. Vị trí địa lý của Đài Loan trong chính sách địa — chính trị, địa - chiến lược của Tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm Joe Biden (2021 — 2022)
• 3. CHƯƠNG 3: DUY TRÌ CÁN CẦN QUYỀN LỰC CỦA HOA KỲ XOAY QUANH TRUNG QUỐC VÀ ĐẢO ĐÀI LOAN TỪ ĐẦU THẾ KỶ XXI ĐẾN NAY
• 3.1. Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đối với vấn đề Đài Loan tại khu vực Đông Bắc Á từ đầu thế kỷ XXI đến 2022
• 3.2. Hoa Kỳ và Trung Quốc trong mối quan hệ cạnh tranh “hợp tác” và “đối thủ”
• 3.2.1. Giai đoạn từ năm 2001 đến 2012
• 3.2.2. Giai đoạn từ năm 2012 đến nay
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.3. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận

Tóm tắt

I. Tổng quan về tính toán địa chiến lược trong chính sách Hoa Kỳ đối với Đài Loan

Tính toán địa chiến lược trong chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan từ đầu thế kỷ XXI đến nay đã trở thành một chủ đề nóng trong quan hệ quốc tế. Đài Loan, với vị trí địa lý chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong các tính toán của Hoa Kỳ nhằm kiểm soát ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực Đông Bắc Á. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan mà còn tác động đến an ninh khu vực và toàn cầu.

1.1. Địa chính trị và địa chiến lược Khái niệm và tầm quan trọng

Khái niệm địa chính trị và địa chiến lược là những yếu tố cốt lõi trong việc phân tích chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan. Địa chính trị đề cập đến vị trí địa lý và các yếu tố ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế, trong khi địa chiến lược liên quan đến các chiến lược quân sự và chính trị mà các quốc gia áp dụng để bảo vệ lợi ích của mình.

1.2. Bối cảnh quốc tế và khu vực từ đầu thế kỷ XXI

Bối cảnh quốc tế từ đầu thế kỷ XXI đã chứng kiến nhiều biến động lớn, đặc biệt là sự trỗi dậy của Trung Quốc. Điều này đã tạo ra những thách thức mới cho chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan, khi mà các mối quan hệ quốc tế ngày càng trở nên phức tạp và đa chiều.

II. Những thách thức trong chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan

Chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan không chỉ gặp phải những thách thức từ phía Trung Quốc mà còn từ các yếu tố nội bộ và quốc tế. Sự gia tăng căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã tạo ra một môi trường bất ổn, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các chính sách của Hoa Kỳ tại khu vực này.

2.1. Tác động của Trung Quốc đến chính sách Hoa Kỳ

Trung Quốc đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm gia tăng sức ép đối với Đài Loan, từ đó ảnh hưởng đến các tính toán địa chiến lược của Hoa Kỳ. Sự gia tăng quân sự và các hoạt động ngoại giao của Trung Quốc đã khiến Hoa Kỳ phải điều chỉnh chính sách của mình để bảo vệ lợi ích tại khu vực.

2.2. Các yếu tố nội bộ ảnh hưởng đến chính sách

Các yếu tố nội bộ như sự thay đổi trong chính quyền Hoa Kỳ, sự phân hóa trong chính trị nội bộ và áp lực từ các nhóm lợi ích cũng đã ảnh hưởng đến cách thức mà Hoa Kỳ thực hiện chính sách đối với Đài Loan. Những yếu tố này cần được xem xét để hiểu rõ hơn về động thái của Hoa Kỳ.

III. Phương pháp tính toán địa chiến lược của Hoa Kỳ đối với Đài Loan

Hoa Kỳ đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau trong việc tính toán địa chiến lược đối với Đài Loan. Những phương pháp này không chỉ bao gồm các chiến lược quân sự mà còn cả các biện pháp ngoại giao và kinh tế nhằm củng cố vị thế của Đài Loan trong khu vực.

3.1. Chiến lược quân sự và an ninh khu vực

Chiến lược quân sự của Hoa Kỳ tại Đài Loan bao gồm việc tăng cường sự hiện diện quân sự và hợp tác quân sự với Đài Loan. Điều này nhằm đảm bảo an ninh khu vực và ngăn chặn các hành động xâm lược từ Trung Quốc.

3.2. Hợp tác kinh tế và ngoại giao

Hợp tác kinh tế giữa Hoa Kỳ và Đài Loan đã được tăng cường thông qua các hiệp định thương mại và đầu tư. Ngoài ra, các hoạt động ngoại giao cũng được đẩy mạnh nhằm củng cố mối quan hệ giữa hai bên và tạo ra một mặt trận thống nhất đối phó với Trung Quốc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Đài Loan

Nghiên cứu về tính toán địa chiến lược của Hoa Kỳ đối với Đài Loan đã mang lại nhiều kết quả quan trọng. Những kết quả này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về chính sách của Hoa Kỳ mà còn cung cấp những thông tin quý giá cho các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách.

4.1. Những thành tựu đạt được trong quan hệ Hoa Kỳ Đài Loan

Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Đài Loan đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong các lĩnh vực quân sự, kinh tế và ngoại giao. Những thành tựu này không chỉ củng cố vị thế của Đài Loan mà còn góp phần vào sự ổn định của khu vực Đông Bắc Á.

4.2. Những thách thức cần vượt qua

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức mà Hoa Kỳ và Đài Loan cần phải đối mặt. Các thách thức này bao gồm sự gia tăng sức ép từ Trung Quốc và những biến động trong chính trị nội bộ của Hoa Kỳ.

V. Kết luận và tương lai của chính sách Hoa Kỳ đối với Đài Loan

Chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan trong tương lai sẽ tiếp tục phải đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội. Sự thay đổi trong bối cảnh quốc tế và khu vực sẽ ảnh hưởng đến cách thức mà Hoa Kỳ thực hiện các tính toán địa chiến lược của mình.

5.1. Dự đoán về tương lai quan hệ Hoa Kỳ Đài Loan

Dự đoán về tương lai quan hệ giữa Hoa Kỳ và Đài Loan cho thấy rằng mối quan hệ này sẽ tiếp tục phát triển, nhưng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức từ phía Trung Quốc. Sự hợp tác chặt chẽ giữa hai bên sẽ là yếu tố quyết định cho sự ổn định trong khu vực.

5.2. Những khuyến nghị cho chính sách tương lai

Để đảm bảo an ninh và ổn định cho Đài Loan, Hoa Kỳ cần tiếp tục củng cố mối quan hệ với Đài Loan thông qua các biện pháp quân sự, kinh tế và ngoại giao. Đồng thời, cần có những chiến lược linh hoạt để ứng phó với các biến động từ phía Trung Quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CO SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN CHO NHỮNG TÍNH TOÁN ĐỊA - CHIẾN LƯỢC TRONG CHÍNH SÁCH CỦA HOA KỲ ĐÓI VỚI “VAN DE DAI LOAN” 1. Khái niệm về địa - chính trị Địa — chính trị học là khoa học nghiên cứu về mối quan hệ giữa chính trị và các nhân tô địa lý. các hình thức tập hợp lực lượng và các chiến lược như chính trị, kinh tế, quân sự, văn hoa,. theo quan điểm mang tính địa lý.

Thuật ngữ địa — chính trị (Geopolitics) được sử dụng đầu tiên vào năm 1899 do nhà địa lý Thuy Điện Rudolph Kijellen (1846—1922)!, Năm 1917, Kijellen đưa ra định nghĩa về địa — chính trị: Là khoa học coi quốc gia là một tô chức vẻ mặt địa lý hay là một hiện tượng trong không gian (toa độ, vĩ độ, kinh độ, khu vực nào, các nước láng giéng trên thế giới). Tỏ chức nay bị rang buộc với cuộc dau tranh dé có được các nguồn lực cần thiết cho sự sống, trong đó lãnh thô là yếu tố quan trọng nhất. Luận giải các mối quan hệ quốc tế dựa trên các yeu tố địa lý, tức là nghiên cứu các thực thé, các quá trình xu hướng cũng như sự phân bố quyên lực chính trị trên một phạm vi địa lý, trong những thời điểm lịch sử cụ thé. Khái niệm về địa — chính trị khi được quan sát dưới góc nhìn địa lý thì địa — chính trị là một lĩnh vực của khoa học địa lý nhằm nghiên cứu sự tô chức, phân bỗ và sắp xếp các hiện tượng chính trị và các biểu hiện phân bố như hệ thống chính trị quốc gia, đặc điểm địa lý, quốc gia va chủ quyền.

Ngoài ra con được theo dõi dười góc độ quan hệ quốc tế la địa — chính trị nhìn các quốc gia với tư cách là một tô chức vẻ mặt lãnh thô, hiện tượng trong không gian có sự vận động, biến đôi, vị thé trong tiền trình bién động và phát triển: mỗi quan hệ giữa các quốc gia, lợi ích quốc gia, quá trình phát triển, tư tưởng địa chiến lược, sự đụng độ của các quốc gia. Thuật ngữ về địa — chính trị được phân tích la sự tông hợp từ hai yếu tố, đó chính là yếu tô địa lý và yếu tô chính trị. Yếu tổ địa lý trong địa — chính trị (geographical) được hiểu là toàn bộ hoặc một phan bẻ mặt tự nhiên Trái Đất bao gồm các hiện tượng tự nhiên, kinh tế, dân cư cùng tỉnh hình phân bố chúng trên bề mặt đó, sử dụng trong thuật xem đất dé dụng nha, đặt m6 ma,. Các yếu td địa lý gồm có vị trí địa lý (toa độ địa lý), địa lý tự nhiên (tài nguyên thiên nhiên), địa lý nhân văn (trình độ phát triển con người), địa lý giao thông ! Rudolph Kijellen la học giả người Thuy Điền, học trò của Ratzel, người dau tiên đưa ra thuật ngữ`"Geopolitics” (Địa chính trị).

Tư tưởng của ông được phản ánh trong tic phẩm "Nid nude như là một dang sink vật sông ”. Trong đỏ cho ring sự “cỗ kết nội tại” và "ý chỉ tâm lý” của một din tộc là điều kiện can thiết, phải có nếu như quốc gia đó muốn trở thành cường quốc. địa lý quốc phòng. Trong đó có địa ly học (geography) là địa lý kinh tế, là sự nghiên cứu sự phân bố về mặt kinh tế và khả năng khai thác tài nguyên; địa lý nhân văn là nghiên cứu sự phân bố dân cư trên Trái Dat; địa lý lịch sử là nghiên cứu những điều kiện địa lý tác động và ảnh hưởng đến sự phát triên của xã hội trong lich sử: địa lý giao thông là những yếu tổ địa lý ảnh hưởng đến giao thông: địa lý quốc phòng là nghiên cứu những yếu tổ địa lý (địa hình, địa vật) phục vụ cho lĩnh vực quân sự.

Yếu tố chính trị trong địa — chính trị (political) là hoạt động tô chức và điều khiển bộ máy nhà nước trong đối nội và đối ngoại từ chưa có chính quyền, đến quá trình giành và giữ được chính quyên, tiến đến phát triển đất nước và có chính sách đối nội lẫn đối ngoại; hoạt động của một giai cấp, một chính đảng hay một tập đoàn người,. nhằm giành hoặc duy trì quyền điều khiển bộ máy nha nước, hiểu biết về mục đích, nhiệm vụ đầu tranh của một giai cấp, một chính đảng lên tự giác; hoạt động nâng cao nhận thức chính trị của quan chúng; sự không khéo đối xử dé đạt được mục đích mong muốn (thủ đoạn và âm mưu chính tri). Sir Halford Mackinder (1861 — 1947) với thuyết vùng đất trung tâm đã vận dụng khái niệm địa — chính trị vào bài viết của mình. Ông là nhà địa lý học, nha kinh tế học, chính trị gia người Anh.

Năm 1904, trong bài viết Mẫu chốt địa lý của lịch sử (geographical Pivof of History), trình bày có hệ thống tư tưởng địa - chính trị của mình, mô tả rõ ràng và phong phú vẻ thế giới dưới góc độ địa - chính trị. Định nghĩa của "trục quay địa lý của lịch sử” cho rằng Trái Đất là một hệ thong đóng do đó sự thay đôi trên một bộ phận của hệ thông này sẽ làm thay đôi sự cân bằng của các mỗi quan hệ khác của phan còn lại. Ba yếu tổ địa lý - kỹ thuật - chính trị của một quốc gia có mối quan hệ với nhau. Sự thay đôi va phát triển của 3 yếu tô ấy sẽ đem lại quyên lực trên đất liền chứ không phải trên biên.

Lich sử được chia theo không gian hóa lịch sử với những biến đổi bên trong hết sức sinh động. Trái Đất là một không gian duy nhất, thông nhất, đã được chiếm lĩnh và là một hệ thống khép kín. Saul Cohen là một nha nghiên cứu thé giới, ông có nhận thức sâu sắc về tam quan trọng của tư tưởng địa — chính trị. ông đã duy trì sự nghiên cứu thé giới đưới góc độ địa ~ chính trị và khuyến cáo các chính trị gia không nên xem thường hoặc phủ nhận các giá trị mà nó mang lại.

Với tác phâm Geography and Politics in a World Divided (1963) đã trình bày những tư tưởng địa - chính trị của ông. Ông phân tích các khu vực địa — chính trị được chia nhỏ thành các không gian quyền lực với quy mô khu vực. Bên cạnh đó ông còn chú ý về định nghĩa của cụm từ *Vành đai xung yếu” là những không gian 16 chính trị chứa đựng nhiều nhân tố mat ôn định tiềm tang và là nơi tranh chấp của các cường quốc, tranh giành sức anh hưởng. Ong dé cao vai trò quyết định những van dé toàn câu của các quôc gia có quyền lực.

Khái niệm vẻ địa — chính trị còn được xem là sự kết hợp địa thé, tài nguyên thiên nhiên, tải nguyên nhân văn. với những vận hội mà cục diện chính trị và kinh tế mở ra cho quốc gia đó là những lợi thé có được do tài nguyên địa lý tự nhiên và nhân văn của khu vực đó trên bản đồ chính trị quốc tế. Khái niệm địa — chính trị cũng có sự thay đỗi tuỳ thuộc theo trình độ phát triển của mỗi quốc gia và bối cảnh của khu vực và thé giới. Bán kính vùng ảnh hưởng của địa — chính trị có xu hướng ngảy càng mở rộng trong bôi cảnh phát triển của khoa học và công nghệ cùng với quá trình toản cầu hoá.

Ý nghĩa của địa — chính trị được định nghĩa theo từng giai đoạn khác nhau, khái niệm địa - chiến lược nhắn mạnh đến yếu tô tài nguyên thiên nhiên cùng con người đối với trước đây và hiện nay chính tài nguyên địa - chính trị mới là yếu tố số một quyết định sự phon vinh của một quoc gia, 1. Khái niệm về địa - chiến lược Khái niệm vẻ địa - chiến lược chưa được định hình một cách hoàn chỉnh nhưng các ¥ tưởng, quan niệm từ nhiều học giả đã góp phan đặt nền móng cho sự hình thành địa - chiến lược với tư cách là một phạm trù khoa học. Thuật ngữ địa - chiến lược mới hình thành đầu TK XX nhưng tư tưởng địa - chiến lược đã xuất hiện từ rất sớm. Vé mặt thuật ngữ thì khái niệm về địa - chiến lược xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1942 trong bài báo Cùng tim hiểu về địa chính trị do nhà sử học và nghiên cứu chính trị quốc tế người Mỹ Frederick Lewis Schuman (1904 — 1981) sử dụng đầu tiên với tên gọi "geo- strategy", dich từ một thuật ngữ của nhà địa chiến lược — quân sự Karl Haushofer (1869 — 1946) là "Wehrgeopolitik" có nghĩa là "địa - chính trị phòng vệ", "địa - chính trị quốc phòng".

Thuật ngữ này được giải nghĩa theo nhiều cách khác nhau, trong đó có nhà địa chính trị người Mỹ gốc Ao Robert Strausz-Hupé (1903 — 2002) dich la: địa chỉnh trị chiến tranh” — (war-geopolitics) và từ đó phô biến rộng rãi ở Hoa Ky". * Gyorgy Andrew (1993), “The Geopolitics of War: Total War and Geostrategy”, The Journal of Politics 8, November. 17 Địa - chiến lược là sự xem xét về mặt chiến lược, đồng thời la cũng là nghệ thuật kiểm soát và khai thác nhân tổ địa lý thường được áp dụng cho một quốc gia được kết hợp với môi trường. bối cảnh chính trị.

kinh tế quốc tế đang thay đôi của giới cầm quyền trong hoạch định và thực thi chiến lược hoặc hoạch định chính sách đối ngoại nhằm đảm bảo lợi ích tôi đa của quốc gia dé tăng thé va lực trên trường quốc tế. Địa - chiến lược là một lĩnh vực khoa học nằm xen giữa nhiều bộ môn khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời có môi liên hệ tương quan chặt chẽ với địa — chính trị, địa kinh tế, địa quân sự ở một mức độ nhất định. Kê từ khi Chiến tranh thể giới thứ hai kết thúc he đến nay, nhiều nhà = giả, k thuyết xác định nội hàm của khái niệm “dia - chiến lược”. Hau hết các lý tuyếngia cho rằng, địa - chiến lược là một bộ phận của địa - chính trị`, là một dang của chính sách đối ngoại chủ yếu được hình thành dựa vào các yếu tổ địa lý nắm giữ vai trò cung cấp thông tin, kiêm ché, hoặc tác động đến tỉnh hình chính trị và quá trình hoạch định chính sách của các quốc gia.

Địa - chiến lược có mỗi liên quan mật thiết đến việc thúc đây các nguồn lực của quốc gia nhằm đạt được mục tiêu địa — chính trị ở cấp quốc gia, rộng hơn nữa la cap khu vực cho đên toàn cầu.