Vấn đề Xây dựng Cường quốc Biển của Trung Quốc: Tác động và Đối sách của Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích vấn đề xây dựng cường quốc biển của trung quốc giai đoạn 2012 đến nay tác động và đối sách của việt, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: GS. Đỗ Tiến Sâm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Tác động và Đối sách của Việt Nam trước Chiến lược Cường quốc Biển của Trung Quốc (2012 - Nay)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chiến Lược Cường Quốc Biển Trung Quốc Mục Tiêu

Chiến lược Cường quốc Biển của Trung Quốc (từ 2012 đến nay) là một chính sách toàn diện nhằm tăng cường sức mạnh và ảnh hưởng của Trung Quốc trên biển. Mục tiêu chính là biến Trung Quốc thành một cường quốc biển hàng đầu thế giới, có khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia và khẳng định vị thế địa chính trị trong khu vực và trên toàn cầu. Chiến lược này bao gồm nhiều lĩnh vực, từ phát triển kinh tế biển, tăng cường sức mạnh quân sự, đến mở rộng ảnh hưởng ngoại giao và pháp lý. Trung Quốc coi biển là một không gian quan trọng để phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh năng lượng, và thể hiện sức mạnh quốc gia. Sự trỗi dậy của Trung Quốc như một cường quốc biển đang tạo ra những thách thức và cơ hội mới cho các quốc gia ven biển, đặc biệt là Việt Nam. Việc phân tích Chiến lược cường quốc biển Trung Quốc giúp Việt Nam có cái nhìn sâu sắc hơn về tham vọng và hành động của Trung Quốc, từ đó đưa ra các đối sách phù hợp.

1.1. Bối Cảnh Hình Thành Chiến Lược Cường Quốc Biển của Trung Quốc

Chiến lược Cường quốc Biển của Trung Quốc không phải là một sự kiện đơn lẻ mà là kết quả của một quá trình phát triển lâu dài. Nó bắt nguồn từ nhu cầu phát triển kinh tế, đặc biệt là đảm bảo nguồn cung năng lượng và tài nguyên. Sự trỗi dậy kinh tế mạnh mẽ của Trung Quốc đã tạo ra nhu cầu lớn về tài nguyên biển, thúc đẩy nước này mở rộng hoạt động trên biển. Bên cạnh đó, sự gia tăng sức mạnh quân sự cũng là một yếu tố quan trọng. Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào hải quân và các lực lượng tuần duyên, tăng cường khả năng kiểm soát và bảo vệ các vùng biển tranh chấp. UNCLOS và các diễn đàn quốc tế khác cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược biển của Trung Quốc. Trung Quốc tìm cách diễn giải và áp dụng luật pháp quốc tế theo cách có lợi cho mình, đồng thời tăng cường hợp tác với các nước khác để củng cố vị thế của mình trên biển.

1.2. Nội Dung Cốt Lõi của Chiến Lược Cường Quốc Biển Trung Quốc

Nội dung cốt lõi của Chiến lược Cường quốc Biển Trung Quốc bao gồm nhiều yếu tố. Thứ nhất, phát triển kinh tế biển, bao gồm khai thác tài nguyên, phát triển du lịch, và xây dựng cơ sở hạ tầng. Thứ hai, tăng cường sức mạnh quân sự, đặc biệt là hải quân và lực lượng tuần duyên, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia trên biển. Thứ ba, mở rộng ảnh hưởng ngoại giao và pháp lý, thông qua các hoạt động ngoại giao, đàm phán, và diễn giải luật pháp quốc tế. Thứ tư, tăng cường khả năng nghiên cứu khoa học và công nghệ biển, nhằm nâng cao năng lực khai thác và quản lý tài nguyên biển. Trung Quốc cũng chú trọng đến việc tuyên truyền và quảng bá hình ảnh một cường quốc biển có trách nhiệm, đóng góp vào hòa bình và ổn định khu vực. Tuy nhiên, các hành động thực tế của Trung Quốc thường đi ngược lại với những tuyên bố này.

II. Tác Động Chiến Lược Cường Quốc Biển Đến Chủ Quyền Việt Nam

Việc Trung Quốc triển khai Chiến lược Cường quốc Biển có tác động sâu sắc đến chủ quyền và lợi ích của Việt Nam trên Biển Đông. Các hoạt động xây dựng đảo nhân tạo, quân sự hóa Biển Đông, và các hành động xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam đã gây ra những lo ngại nghiêm trọng. Chủ quyền biển đảo Việt Nam đang bị đe dọa trực tiếp bởi các hành động đơn phương của Trung Quốc. Tự do hàng hải và an ninh hàng hải trong khu vực cũng bị ảnh hưởng tiêu cực bởi sự gia tăng hiện diện quân sự của Trung Quốc. Các hoạt động khai thác tài nguyên trái phép của Trung Quốc trong vùng biển của Việt Nam gây thiệt hại lớn về kinh tế và môi trường. Hơn nữa, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc đang chịu áp lực lớn do những tranh chấp trên Biển Đông.

2.1. Ảnh Hưởng đến Chủ Quyền và Quyền Chủ Quyền của Việt Nam

Các hoạt động của Trung Quốc trên Biển Đông, như xây dựng đảo nhân tạo và quân sự hóa các đảo này, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam. Việc Trung Quốc đơn phương áp đặt các yêu sách chủ quyền phi lý, như đường chín đoạn, không phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS. Các hành động này không chỉ xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa của Việt Nam mà còn gây ra những hậu quả lâu dài đối với an ninh và ổn định khu vực. Việt Nam kiên quyết phản đối các hành động này và khẳng định chủ quyền của mình đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

2.2. Tác Động Đến An Ninh Hàng Hải và Kinh Tế Biển Việt Nam

Sự gia tăng hiện diện quân sự của Trung Quốc trên Biển Đông đe dọa an ninh hàng hải và tự do hàng hải trong khu vực. Các hành động quấy rối, cản trở hoạt động của tàu thuyền Việt Nam và các nước khác trên Biển Đông gây ra những lo ngại về an toàn và ổn định. Các hoạt động khai thác tài nguyên trái phép của Trung Quốc trong vùng biển của Việt Nam gây thiệt hại lớn về kinh tế và môi trường. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của ngư dân Việt Nam và sự phát triển bền vững của kinh tế biển Việt Nam. Kinh tế biển Việt Nam cần được bảo vệ trước các hành động xâm phạm của Trung Quốc.

2.3. Ảnh Hưởng Đến Quan Hệ Ngoại Giao Việt Nam Trung Quốc

Tranh chấp Biển Đông là một trong những yếu tố chính gây căng thẳng trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc. Các hành động của Trung Quốc trên Biển Đông khiến dư luận Việt Nam bất bình và gây áp lực lên chính phủ phải có những phản ứng mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, Việt Nam cũng cần duy trì quan hệ ổn định với Trung Quốc, một đối tác kinh tế quan trọng. Việc cân bằng giữa bảo vệ chủ quyền và duy trì quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc là một thách thức lớn đối với ngoại giao Việt Nam.

III. Đối Sách Của Việt Nam Giải Pháp Ứng Phó Hiệu Quả Nhất

Để đối phó với những thách thức từ Chiến lược Cường quốc Biển của Trung Quốc, Việt Nam cần có một chiến lược toàn diện và linh hoạt. Các đối sách cần bao gồm cả biện pháp chính trị, ngoại giao, pháp lý, kinh tế, và quân sự. Việt Nam cần tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt là với các nước có cùng quan điểm về Biển Đông, để tạo ra một mặt trận thống nhất phản đối các hành động xâm phạm của Trung Quốc. Đồng thời, Việt Nam cũng cần tăng cường năng lực quốc phòng, đặc biệt là hải quân và lực lượng tuần duyên, để bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển. Đối sách của Việt Nam với Trung Quốc cần được xây dựng dựa trên luật pháp quốc tế và các nguyên tắc hòa bình, ổn định.

3.1. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế và Khu Vực ASEAN

Việt Nam cần tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực, đặc biệt là các thành viên ASEAN, để tạo ra một tiếng nói chung về vấn đề Biển Đông. Việc thúc đẩy đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) có tính ràng buộc pháp lý là rất quan trọng. Việt Nam cũng cần tăng cường hợp tác với các nước lớn, như Mỹ, Nhật Bản, và Ấn Độ, để duy trì trật tự dựa trên luật lệ ở Biển Đông. Hợp tác quốc tế về biển sẽ giúp Việt Nam có thêm sức mạnh để đối phó với các hành động đơn phương của Trung Quốc.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quốc Phòng và An Ninh Biển

Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào nâng cao năng lực quốc phòng, đặc biệt là hải quân và lực lượng tuần duyên, để bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển. Việc hiện đại hóa trang thiết bị quân sự và tăng cường huấn luyện cho lực lượng vũ trang là rất cần thiết. Đồng thời, Việt Nam cũng cần tăng cường hợp tác với các nước khác trong lĩnh vực an ninh biển, như trao đổi thông tin, diễn tập chung, và phối hợp tuần tra. So sánh sức mạnh quân sự Việt Nam - Trung Quốc cho thấy sự chênh lệch lớn, do đó Việt Nam cần có chiến lược phù hợp để bảo vệ mình.

3.3. Sử Dụng Các Biện Pháp Pháp Lý Quốc Tế UNCLOS

Việt Nam cần tiếp tục sử dụng các biện pháp pháp lý quốc tế, đặc biệt là UNCLOS, để bảo vệ chủ quyền và lợi ích của mình trên Biển Đông. Việc kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế là một lựa chọn có thể được xem xét, mặc dù có thể gây ra những phản ứng tiêu cực từ phía Trung Quốc. Tuy nhiên, việc sử dụng các biện pháp pháp lý sẽ giúp Việt Nam khẳng định chủ quyền của mình và tạo ra một tiền lệ quan trọng cho việc giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông.

IV. Phát Triển Kinh Tế Biển Bền Vững Hướng Đi Mới Cho Việt Nam

Bên cạnh các biện pháp đối phó trực tiếp với các hành động của Trung Quốc, Việt Nam cũng cần tập trung vào phát triển kinh tế biển bền vững. Việc khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên biển, phát triển du lịch biển, và xây dựng các ngành công nghiệp liên quan đến biển sẽ giúp tăng cường sức mạnh kinh tế của Việt Nam và tạo ra những lợi ích thiết thực cho người dân. Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam là một yếu tố quan trọng để đảm bảo an ninh và ổn định khu vực.

4.1. Khai Thác và Quản Lý Tài Nguyên Biển Hiệu Quả và Bền Vững

Việt Nam cần có một chiến lược khai thác và quản lý tài nguyên biển hiệu quả và bền vững. Việc này bao gồm việc điều tra, đánh giá trữ lượng tài nguyên, xây dựng các quy định về khai thác, và kiểm soát ô nhiễm môi trường. Việt Nam cũng cần tăng cường hợp tác với các nước khác trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học biển để nâng cao năng lực khai thác và quản lý tài nguyên biển.

4.2. Phát Triển Du Lịch Biển và Các Ngành Dịch Vụ Liên Quan

Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển du lịch biển. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ, và quảng bá hình ảnh du lịch Việt Nam sẽ giúp thu hút du khách trong và ngoài nước. Đồng thời, Việt Nam cũng cần phát triển các ngành dịch vụ liên quan đến biển, như vận tải biển, bảo hiểm biển, và sửa chữa tàu thuyền.

4.3. Xây Dựng Các Ngành Công Nghiệp Liên Quan Đến Biển

Việt Nam cần xây dựng các ngành công nghiệp liên quan đến biển, như đóng tàu, chế biến thủy sản, và năng lượng tái tạo. Việc này sẽ giúp tạo ra việc làm, tăng cường sức mạnh kinh tế, và giảm sự phụ thuộc vào các ngành công nghiệp truyền thống. Đồng thời, Việt Nam cũng cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường biển trong quá trình phát triển công nghiệp.

V. Tuyên Truyền và Nâng Cao Nhận Thức về Biển Đông Bí Quyết Thành Công

Việc nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của Biển Đông và các vấn đề liên quan đến chủ quyền và an ninh quốc gia là rất quan trọng. Việt Nam cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, và thông tin để người dân hiểu rõ hơn về tình hình Biển Đông và các chính sách của nhà nước. Tuyên truyền về Biển Đông cần được thực hiện một cách khách quan, trung thực, và có tính thuyết phục cao.

5.1. Tăng Cường Tuyên Truyền và Giáo Dục về Chủ Quyền Biển Đảo

Việt Nam cần tăng cường tuyên truyền và giáo dục về chủ quyền biển đảo trong các trường học, cơ quan, và cộng đồng. Việc này giúp người dân hiểu rõ hơn về lịch sử, cơ sở pháp lý, và tầm quan trọng của việc bảo vệ chủ quyền biển đảo. Đồng thời, Việt Nam cũng cần đấu tranh chống lại các luận điệu sai trái của Trung Quốc về Biển Đông.

5.2. Sử Dụng Các Phương Tiện Truyền Thông Đa Dạng và Hiệu Quả

Việt Nam cần sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng và hiệu quả để tuyên truyền về Biển Đông, như báo chí, truyền hình, internet, và mạng xã hội. Việc này giúp tiếp cận được nhiều đối tượng khác nhau và truyền tải thông tin một cách nhanh chóng và chính xác. Đồng thời, Việt Nam cũng cần kiểm soát thông tin trên mạng để ngăn chặn các tin đồn thất thiệt và các thông tin sai lệch.

5.3. Hợp Tác với Truyền Thông Quốc Tế

Việt Nam cần hợp tác với các cơ quan truyền thông quốc tế để đưa tin về tình hình Biển Đông và các quan điểm của Việt Nam. Việc này giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng quốc tế về vấn đề Biển Đông và tạo ra sự ủng hộ cho Việt Nam. Đồng thời, Việt Nam cũng cần chủ động phản bác các thông tin sai lệch về Biển Đông trên các phương tiện truyền thông quốc tế.

VI. Tương Lai Quan Hệ Việt Trung Bài Học và Triển Vọng

Quan hệ Việt Nam - Trung Quốc là một mối quan hệ phức tạp, với nhiều yếu tố đan xen. Việc giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông đòi hỏi sự kiên trì, linh hoạt, và thiện chí từ cả hai bên. Việt Nam cần duy trì quan hệ ổn định với Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng phải kiên quyết bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia. Địa chính trị Biển Đông sẽ tiếp tục là một yếu tố quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.

6.1. Duy Trì Đối Thoại và Đàm Phán Hòa Bình

Việt Nam cần tiếp tục duy trì đối thoại và đàm phán hòa bình với Trung Quốc để giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông. Việc này đòi hỏi sự kiên nhẫn, thiện chí, và tôn trọng lẫn nhau. Đồng thời, Việt Nam cũng cần khẳng định các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, như tự do hàng hải và tôn trọng chủ quyền của các quốc gia.

6.2. Tăng Cường Giao Lưu và Hợp Tác

Việt Nam cần tăng cường giao lưu và hợp tác với Trung Quốc trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, và giáo dục. Việc này giúp xây dựng lòng tin và hiểu biết lẫn nhau, tạo ra một nền tảng vững chắc cho quan hệ song phương. Đồng thời, Việt Nam cũng cần chủ động giải quyết các vấn đề còn tồn tại trong quan hệ với Trung Quốc, như vấn đề biên giới trên đất liền và trên biển.

6.3. Xây Dựng Quan Hệ Đối Tác Tin Cậy và Bền Vững

Việt Nam cần xây dựng quan hệ đối tác tin cậy và bền vững với Trung Quốc, dựa trên các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, và toàn vẹn lãnh thổ. Việc này đòi hỏi sự nỗ lực từ cả hai bên để giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình và xây dựng một tương lai tốt đẹp cho quan hệ song phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, bố cục của luận văn được chia thành 3 chương: Chƣơng 1: Những nội dung cơ bản về chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc Trong chương này, luận văn tập trung phân tích, làm rõ các nhân tố tác động tới việc hình thành chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc từ Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc; những thuận lợi, khó khăn trong triển khai chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc; đồng thời đi sâu trình bày mục tiêu, lộ trình và các giải pháp thực hiện chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc. Chƣơng II: Quá trình triển khai chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc Trình bày và làm rõ các nội dung, các bước triển khai chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc, những thuận lợi và khó khăn của Trung Quốc trong quá trình triển khai. Phân tích lộ trình, các bước triển khai của Trung Quốc trên các lĩnh vực cụ thể như pháp lý, kinh tế, quân sự,. trong xây dựng cường quốc biển của Trung Quốc.

Chƣơng III: Tác động và đối sách của Việt Nam Tập trung phân tích những tác động của việc thực hiện chiến lược cường quốc biển của Trung Quốc đối với Việt Nam trên các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, kinh tế, quân sự; đồng thời, nhận diện một số nhân tố tác động mới. Trên cơ sở đó, đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm đảm bảo an ninh quốc gia của Việt Nam.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1. NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC HÌNH THÀNH CHIẾN LƢỢC CƢỜNG QUỐC BIỂN CỦA TRUNG QUỐC 1. Bối cảnh hình thành chiến lƣợc cƣờng quốc biển của Trung Quốc 1.

Bối cảnh thế gi i và hu vực 1. Bối cảnh t Kể từ thập niên 90 của thế kỷ trước, với sự chấm dứt của “Chiến tranh Lạnh” cùng với trật tự thế giới hai cực đối lập “Mỹ - Xô”, xu thế đối thoại hòa hoãn trong quan hệ giữa các quốc gia ngày càng phát triển và được củng cố chặt chẽ bằng những hiệp ước, điều ước, cam kết quốc tế, cũng như các cơ chế để thực hiện. Do đó, các cường quốc hiện nay hầu hết điều chỉnh quan hệ theo hướng tránh đối đầu trực diện nhưng tăng cường “quyền lực mềm” thông qua sức mạnh kinh tế và văn hóa để tranh giành ảnh hưởng tại các khu vực địa - chính trị quan tr ng trên toàn thế giới. Quan hệ giữa các thành viên cộng đồng quốc tế nói chung, các nước lớn nói riêng ngày càng có nhiều sự ràng buộc, phụ thuộc lẫn nhau; lợi ích quốc gia dân tộc là cơ sở quan tr ng để bảo đảm tồn tại, phát triển, tính toán cân đối giữa cạnh tranh và thỏa hiệp phục vụ nhu cầu ứng phó các thách thức lớn mang tính toàn cầu.

Mỹ vẫn là siêu cường duy nhất trên thế giới, tuy nhiên sự chuyển dịch tr ng tâm sức mạnh kinh tế, sự đầu tư nguồn lực của thế giới từ các trung tâm truyền thống như Mỹ, châu Âu sang các khu vực đang phát triển; đồng thời sự xuất hiện và khẳng định vai trò của nhiều tổ chức khu vực, cơ chế đa phương đã góp phần quan tr ng dung hòa lợi ích giữa các nước lớn, xử lý các thách thức chung toàn cầu và qua đó th c đẩy sự hình thành trật tự thế giới đa cực ngày càng rõ nét. Các thể chế quốc tế và khu vực ngày càng khẳng định vai trò trong trật tự thế giới đa cực. Các tổ chức đa phương trở thành các diễn đàn đối thoại, cạnh tranh, thỏa hiệp và tập hợp lực lượng, qua đó góp phần làm cho 12 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quan hệ quốc tế dân chủ hơn và giảm lệ thuộc vào các nước lớn. Vai trò của Liên Hợp Quốc được đề cao và trở nên độc lập hơn.

Các mối quan hệ quốc tế trở nên linh hoạt, đa dạng hơn. Quan hệ giữa hầu hết các nước lớn có những chuyển biến nhất định theo hướng hòa dịu và cùng nhau xây dựng các cơ chế mới để xử lý những khác biệt, mâu thuẫn. Sự thực dụng về lợi ích quốc gia và sự gắn kết tự nhiên gia tăng giữa các thành viên trong cộng đồng quốc tế khiến các nước có sự linh hoạt về tư duy đối tượng, đối tác. Tiêu biểu là cách tiếp cận của Mỹ trong quan hệ với Trung Quốc khi Tổng thống Obama lên nắm quyền (2009), thừa nhận quan hệ Mỹ - Trung là “phức tạp”, đan xen hợp tác và cạnh tranh.

Bối cảnh trên làm phát sinh nhu cầu thích ứng với tình hình cạnh tranh lợi ích và tăng cường “quyền lực mềm” của Trung Quốc. Hiện nay, nhân tố biển đang dần chi phối mạnh mẽ tình hình chính trị, kinh tế toàn cầu. Trung Quốc là một nước lớn và ngày càng bộc lộ tham v ng gia tăng phạm vi ảnh hưởng trong khu vực cũng như trên thế giới, tuy nhiên, ảnh hưởng của nước này tại các vùng biển và đại dương vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với địa vị chính trị hiện tại. Do đó, Trung Quốc muốn nhanh chóng triển khai chiến lược biển để nâng cao vị thế cũng như sức mạnh quốc gia, đáp ứng tình hình cạnh tranh lợi ích nhưng tránh đối đầu giữa các cường quốc hiện nay.

Bối cảnh khu v Khu v c CA-TBD trở t đầu t u t trưởng c a kinh t th gi i, liên k t kinh t ngày càng sâu r ng, song ti p t đối mặt v i nhi u thách th c. Trong hơn một thập kỷ qua, tăng trưởng GDP trung bình của các nước khu vực CA-TBD luôn cao hơn nhiều so với mức bình quân của thế giới và các nền kinh tế phát triển khác. Các thị trường mới nổi ở CA-TBD đang dần trở thành động lực quan tr ng chi phối thương mại quốc tế. Bên cạnh sự vượt trội về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ trong khu vực cũng ngày càng phát triển và tự do hóa hơn.

CA-TBD đang đi đầu trong xu thế hình 13 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thành các liên kết kinh tế, với hình thức, phạm vi và mức độ liên kết đa dạng, từ các hiệp định thương mại tự do song phương, hiệp định ưu đãi thuế quan đến các khu vực mậu dịch tự do, liên minh thuế quan, các hình thức liên kết, hợp tác tiểu vùng. Khu vực CA-TBD hiện có hơn 200 hiệp định liên kết kinh tế song phương và đa phương (toàn thế giới có 400 FT ); riêng năm 2009 đã có 54 FT được ký kết và 78 ý tưởng FT khác đang được nghiên cứu hoặc xúc tiến đàm phán. Việc các nước trong khu vực đẩy mạnh quan hệ đầu tư và thương mại cũng làm tăng cường liên kết kinh tế khu vực, từ đó củng cố các thể chế hợp tác kinh tế như Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương ( PEC), Hội đồng hợp tác kinh tế Thái Bình Dương (PECC), các FTA khu vực và song phương. Các nền kinh tế ngày càng cởi mở, tự do và hội nhập sâu sắc hơn, dần tiến tới một thị trường thống nhất.

Tuy nhiên, sự đan xen, chồng chéo và phức tạp của các liên kết kinh tế khu vực cũng khiến các nước thành viên bị phân tán nguồn lực và khó xác định ưu tiên chính sách. Cơ chế hợp tác kinh tế không có tính ràng buộc cao, kém hiệu quả. Các hình thức liên kết kinh tế vẫn chủ yếu tập trung vào tự do hóa thương mại, tiến trình đi đến một thị trường chung hoặc một liên minh thuế quan còn khá chậm. Bên cạnh đó, các nước lớn có xu hướng lợi dụng quá trình đàm phán liên kết kinh tế để can thiệp vào quá trình hoạch định chính sách của những nước kém phát triển hơn.

Do những hạn chế về năng lực sản xuất, cạnh tranh và trình độ quản lý kinh tế, các nước đang phát triển đều đang phải chịu thâm hụt thương mại và nhiều thua thiệt so với các đối tác kinh tế lớn. Nhữ uy ư ng hoả lượ , lư t c, thi u ư c s ch, ô nhiễ ô trường, bi đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệ ,… ô ả ưởng trong ph m vi lãnh thổ m t quố đã l r ng ra toàn khu v c. Song song với quá trình phát triển kinh tế, hoạt động tranh giành tài nguyên, năng lượng, kể cả nước sạch, đang diễn ra ngày càng quyết liệt, làm tăng nguy cơ xung đột giữa các nước, cản trở xu thế hòa bình và hợp tác cùng 14 (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phát triển. Trong vài thập kỷ qua, châu Á là châu lục khô hạn nhất thế giới (Tiêu thụ nước ở châu Á chỉ bằng 1/2 mức trung bình của thế giới 6.380m3/người/năm, 1/3 của châu u, 1/4 của các nước Bắc Mỹ và bằng 1/10 của các nước Nam Mỹ).

Cạn kiệt nguồn tài nguyên nước đang gây ra những hệ lụy và thách thức ngày càng lớn đối với nền sản xuất (nhất là nông nghiệp), kinh tế - xã hội và an ninh quốc gia của các nước trong khu vực. Bên cạnh đó, các nguy cơ như khủng hoảng năng lượng, lương thực, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu… tiếp tục là những thách thức lớn, đe d a sự ổn định và phát triển của khu vực. C c diện khu v c ngày càng chịu s chi phối m nh mẽ c a mối quan hệ Trung - Mỹ; cọ sát chi lược và c nh tranh ả ưởng giữ á ư cl nt i khu v y t ; t số đ ểm nóng trong khu v c diễn bi n ph c t p, lường. Cán cân quyền lực đang thay đổi, do đó tạo ra bối cảnh mới cho quan hệ rất phức tạp giữa các nước lớn trong khu vực.

Sau Chiến tranh lạnh, đặc điểm hợp tác - đấu tranh của các nước lớn thể hiện rất rõ tại khu vực CA- TBD. Quan hệ Trung - Mỹ dần trở thành nhân tố chủ yếu tác động tới tình hình khu vực sau Chiến tranh lạnh. Nói cách khác, cục diện hòa bình ổn định của khu vực phụ thuộc rất lớn vào quan hệ Trung - Mỹ; một mối quan hệ đang theo hướng “vừa hợp tác vừa đấu tranh” và không loại trừ sự mặc cả, thỏa hiệp trên lưng các nước khác. Thỏa hiệp, cạnh tranh nước lớn Trung - Mỹ tác động trực tiếp tới việc “tăng nhiệt” hay “hạ nhiệt” các điểm nóng về an ninh trong khu vực (bán đảo Triều Tiên, Biển Đông…).

Thực tế, trong những năm gần đây, các điểm nóng trong khu vực như vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, tranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên Biển Đông và biển Hoa Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thậm chí diễn biến theo hướng phức tạp và khó lường hơn.