Luận văn thạc sĩ kỹ thuật hàng không: Phát triển chiến lược cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu kỹ thuật hàng không phát triển chiến lược cho sân bay quốc tế tân sơn nhất, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tính
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tiến Anh
• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa Tp Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Hàng Không
• Đề tài: Chiến Lược Phát Triển Cho Sân Bay Quốc Tế Tân Sơn Nhất
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG THỰC TẾ TẠI SÂN BAY QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT
• 2.1. Sự phát triển của Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất đóng vai trò phát triển Thành Phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Tình hình thực tế tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO NHU CẦU HÀNG KHÔNG QUA CẢNG QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT
• 3.1. Giới thiệu về dự báo
• 3.2. Phương pháp dự báo
• 3.2.1. Phân loại dự báo
• 3.2.2. Lý thuyết chung về các phương pháp dự báo
• 3.2.3. Phương pháp dự báo định lượng
• 3.2.3.1. Phương pháp phân tích theo chuỗi thời gian
• 3.2.3.2. Phương pháp nhân quả (Causal methods)
• 3.2.4. Phương pháp dự báo định tính
• 3.2.4.1. Phương pháp Delphi
• 3.2.4.2. Phương pháp dự báo công nghệ
• 3.2.4.3. Phương pháp phân tích quyết định
• 3.2.4.4. Nghiên cứu thị trường và khảo sát ngành
• 3.2.4.5. Phân tích xác suất
• 3.2.4.6. Phân tích Bayes
• 3.2.4.7. Phân tích hệ thống trạng thái động
• 3.3. Dự báo nhu cầu hàng không qua cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất
• 3.3.1. Sự tăng trưởng GDP và lượt vận chuyển hàng không quốc tế
• 3.3.2. Mô hình dự báo Tân Sơn Nhất
• 3.3.2.1. Phương pháp phân tích chuỗi thời gian
• 3.3.2.2. Phương pháp nhân quả
• 3.3.2.3. Phân tích hồi quy
• 3.3.3. So sánh các dự báo
• 4. CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CHO SÂN BAY QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT
• 4.1. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất của một sân bay
• 4.1.1. Hệ thống đường cất hạ cánh
• 4.1.2. Nhà ga hành khách
• 4.1.3. Hệ thống đường lăn, sân đỗ
• 4.1.4. Điều hành không lưu
• 4.1.5. Hệ thống kết nối giao thông xung quanh sân bay
• 4.2. Các yếu tố đánh giá năng lực sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
• 4.2.1. Hệ thống đường cất hạ cánh
• 4.2.2. Nhà ga hành khách
• 4.2.3. Hệ thống đường lăn, sân đỗ
• 4.2.4. Điều hành không lưu
• 4.2.5. Hệ thống kết nối giao thông xung quanh sân bay
• 4.3. Phân tích năng lực sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
• 4.3.1. Yếu tố nhà ga hành khách sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
• 4.3.1.1. Hệ thống nhà ga quốc nội và quốc tế
• 4.3.1.2. Mô hình cơ sở lý thuyết tính toán năng lực nhà ga hành khách
• 4.3.1.3. Mô hình cơ sở tính toán năng lực nhà ga hành khách
• 4.3.1.4. Đánh giá năng lực nhà ga quốc nội T1 và nhà ga quốc tế T2
• 4.3.1.5. Đề xuất và giải pháp cho nhà ga hành khách cho sân bay Tân Sơn Nhất
• 4.3.2. Yếu tố đường cất hạ cánh sân bay Tân Sơn Nhất
• 4.3.2.1. Hệ thống đường cất hạ cánh Tân Sơn Nhất
• 4.3.2.2. Mô hình cơ sở lý thuyết về tính toán năng lực của hệ thống đường cất hạ cánh
• 4.3.2.3. Mô hình cơ sở tính toán cho năng lực đường cất hạ cánh
• 4.3.2.4. Đánh giá năng lực đường cất hạ cánh sân bay Tân Sơn Nhất
• 4.3.2.5. Đề xuất và giải pháp cho đường cất hạ cánh sân bay Tân Sơn Nhất
• 5. CHƯƠNG 5: LẬP CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CHO SÂN BAY QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT
• 5.1. Việt Nam và Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
• 5.2. Chiến lược phát triển cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất 2030
• 5.2.1. Dự báo nhu cầu hàng không qua Tân Sơn Nhất
• 5.2.2. Năng lực thực tế tối đa của hai đường cất hạ cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất
• 5.2.3. Lập chiến lược tổng thể cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất giai đoạn 2018 -2030 (Master plan 2030)
• 5.3. Các phương án điều chỉnh quy hoạch Cảng Hàng Không Quốc tế Tân Sơn Nhất hiện nay
• 5.3.1. Phương án ADCC
• 5.3.2. Phương án ADPi
• 5.3.3. Phương án của thành phố Hồ Chí Minh
• 5.3.4. Phương án đề xuất
• 5.4. So sánh các phương án hiện tại với phương án đề xuất
• 5.4.1. So sánh về việc đáp ứng nhu cầu cho tương lai
• 5.4.2. So sánh về mặt kỹ thuật
• 5.4.3. So sánh về mặt quy hoạch đô thị và kết nối giao thông
• 5.4.4. So sánh về hiệu quả đầu tư
• 5.5. Đánh giá các phương án
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất là một trong những cảng hàng không lớn nhất tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh. Với công suất thiết kế chỉ 28 triệu hành khách mỗi năm, nhưng vào năm 2018, sân bay đã phục vụ tới 38,5 triệu hành khách, cho thấy sự quá tải nghiêm trọng. Dự báo đến năm 2025, lượng hành khách sẽ tăng lên khoảng 80 triệu lượt. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phát triển và mở rộng cơ sở hạ tầng tại sân bay. Việc phát triển chiến lược phát triển cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành hàng không Việt Nam.

1.1 Tình hình hiện tại của sân bay

Tình hình hoạt động tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã cho thấy những điểm nghẽn trong việc phục vụ hành khách. Nhà ga hành khách và đường cất hạ cánh hiện tại không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Các nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao năng lực phục vụ tại sân bay. Theo báo cáo, năng lực phục vụ vào giờ cao điểm không đáp ứng được nhu cầu thực tế, dẫn đến tình trạng chậm trễ và không hài lòng của hành khách. Việc cải thiện chất lượng dịch vụ là một trong những yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển sắp tới.

II. Dự báo nhu cầu hàng không

Dự báo nhu cầu hàng không qua sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất trong giai đoạn 2019-2035 được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Phân tích dữ liệu lịch sử, kết hợp với các yếu tố kinh tế như tăng trưởng GDP, sẽ giúp xác định xu hướng vận chuyển hành khách trong tương lai. Việc sử dụng phương pháp dự báo định lượng và phương pháp phân tích chuỗi thời gian cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ trong số lượng hành khách. Kết quả dự báo cho thấy, nếu không có các biện pháp mở rộng và nâng cấp, sân bay sẽ không thể đáp ứng được nhu cầu này, dẫn đến những tác động tiêu cực đến ngành hàng không và kinh tế địa phương.

2.1 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng

Nhu cầu hàng không không chỉ phụ thuộc vào số lượng hành khách mà còn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như chính sách hàng không, sự phát triển của các hãng hàng không giá rẻ, và xu hướng du lịch quốc tế. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp xác định được các chiến lược phù hợp nhằm nâng cao năng lực phục vụ tại sân bay. Sự phát triển của các hãng hàng không giá rẻ đã làm gia tăng đáng kể nhu cầu đi lại của người dân, đồng thời cũng tạo ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng hiện tại của sân bay.

III. Đánh giá năng lực và đề xuất giải pháp

Đánh giá năng lực hiện tại của sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất cho thấy nhiều yếu tố tắc nghẽn, đặc biệt là ở nhà ga hành khách và đường cất hạ cánh. Việc phân tích các yếu tố này là cần thiết để đưa ra các giải pháp cải thiện. Cần thực hiện các biện pháp như mở rộng nhà ga, nâng cấp hệ thống đường cất hạ cánh và cải thiện hệ thống kết nối giao thông xung quanh sân bay. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng lực phục vụ mà còn góp phần đảm bảo an toàn hàng không và nâng cao trải nghiệm của hành khách.

3.1 Giải pháp cải thiện chất lượng dịch vụ

Để cải thiện chất lượng dịch vụ, cần có các biện pháp như tăng cường đào tạo nhân lực, nâng cấp cơ sở vật chất và cải thiện quy trình phục vụ hành khách. Đào tạo nhân lực là một yếu tố quan trọng, giúp nâng cao kỹ năng và thái độ phục vụ của nhân viên. Đồng thời, việc đầu tư vào công nghệ và công nghệ hàng không cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của sân bay, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của hành khách.

IV. Lập chiến lược phát triển cho sân bay

Lập chiến lược phát triển cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách trong tương lai. Chiến lược này cần bao gồm các mục tiêu cụ thể, kế hoạch mở rộng cơ sở hạ tầng, và các biện pháp nâng cao chất lượng dịch vụ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp trong ngành hàng không để thực hiện thành công chiến lược này. Việc phát triển quy hoạch sân bay cũng cần được thực hiện đồng bộ với các kế hoạch phát triển đô thị và giao thông trong khu vực.

4.1 Đề xuất phương án quy hoạch

Các phương án quy hoạch hiện tại cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế. Các phương án như mở rộng nhà ga, xây dựng thêm đường cất hạ cánh và cải thiện kết nối giao thông cần được đưa vào trong quy hoạch tổng thể. Đặc biệt, việc phát triển bến vững cho sân bay sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh và thu hút thêm đầu tư từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2018, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đã phục vụ 38,5 triệu lượt hành khách, vượt 37,5% so với công suất thiết kế ban đầu là 28 triệu lượt khách mỗi năm. Là cửa ngõ hàng không lớn nhất khu vực phía Nam, Tân Sơn Nhất cùng với sân bay Nội Bài và Đà Nẵng đảm nhận tới 76% tổng dung lượng vận chuyển hành khách của cả nước. Vị trí sân bay nằm cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh chỉ khoảng 7 km mang lại ưu thế kết nối giao thương vượt trội. Tuy nhiên, mức tăng trưởng vận tải hành khách liên tục ở mức hai con số đã dẫn đến tình trạng quá tải nghiêm trọng trên toàn bộ hệ thống đường băng, sân đỗ, nhà ga và vùng trời tiếp cận.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là phân tích toàn diện các yếu tố gây tắc nghẽn hạ tầng và xây dựng chiến lược phát triển tối ưu cho Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất trong giai đoạn 2018-2035, với tầm nhìn quy hoạch đến năm 2030. Mục tiêu cụ thể bao gồm: dự báo chính xác nhu cầu hành khách tương lai, tính toán năng lực giới hạn của hệ thống đường cất hạ cánh và nhà ga, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật - quy hoạch khả thi trước khi sân bay Long Thành đi vào vận hành sau năm 2025.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp các luận cứ khoa học định lượng giúp nâng công suất phục vụ toàn cảng lên mức 50 triệu hành khách/năm. Kết quả nghiên cứu hỗ trợ cơ quan quản lý tối ưu hóa thời gian xử lý thủ tục hàng không xuống dưới 30 phút, giảm thiểu chậm chuyến và định hướng kế hoạch đầu tư công đạt hiệu quả tài chính cao nhất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng hệ thống lý thuyết kinh tế lượng hàng không kết hợp các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế để đánh giá năng lực khai thác:

Thứ nhất, Lý thuyết Cung - Cầu vận tải hàng không và Độ co giãn nhu cầu: Mô hình hóa mối quan hệ giữa biến phụ thuộc (lượng hành khách luân chuyển) và các biến độc lập như tăng trưởng GDP bình quân đầu người, mức giá vé máy bay. Trong dài hạn, tốc độ tăng trưởng khách quốc tế tại Tân Sơn Nhất gấp khoảng 2 lần, còn tốc độ tăng trưởng khách quốc nội gấp tới 5 lần tốc độ tăng trưởng GDP thực tế.

Thứ hai, Lý thuyết Năng lực phục vụ và Mức độ dịch vụ (LOS) theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO): Đánh giá định lượng diện tích bình quân (m2/người) và thời gian chờ đợi tối đa tại khu vực quầy thủ tục (Check-in), kiểm soát an ninh, xuất nhập cảnh và băng chuyền hành lý theo các thang đo từ loại A đến loại E.

Thứ ba, Mô hình tính toán năng lực đường cất hạ cánh: Xác định năng lực thông qua của cặp đường cất hạ cánh song song phụ thuộc 07L/25R và 07R/25L dựa trên quy chuẩn phân cách an toàn và phân cách nhiễu động vệt khí thải (Wake Turbulence Separation) trong điều kiện tiếp cận chót.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp giải tích kỹ thuật, khảo sát thực địa và phân tích thống kê đa biến. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm chuỗi thời gian liên tục 18 năm (giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2018) về sản lượng hành khách, lượt chuyến bay, lượng khách quốc tế và số liệu GDP do Tổng cục Thống kê và ICAO công bố. Ngoài ra, tác giả tiến hành thu thập dữ liệu vận hành chi tiết từ Hệ thống Quản lý Thông tin An toàn Hàng không (SMIS) tại Đài kiểm soát không lưu Tân Sơn Nhất trong 6 tháng cao điểm (từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2018) với tổng số 119.854 chuyến bay.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo chuỗi thời gian được lựa chọn nhằm bảo đảm tính liên tục và loại bỏ các sai số ngẫu nhiên mang tính mùa vụ. Quá trình xử lý số liệu sử dụng hai nhóm mô hình chính:

1. Phương pháp chuỗi thời gian: Áp dụng hàm tuyến tính, hàm mũ, hàm bậc hai Parabol, bình quân di động (MA) chu kỳ 3 đến 5 năm và san bằng mũ đơn giản.
2. Phương pháp nhân quả: Xây dựng phương trình hồi quy đơn biến theo GDP và hồi quy đa biến kết hợp biến GDP với lượng khách quốc tế.

Lý do lựa chọn phương pháp hồi quy đa biến là khả năng giải thích bản chất tương tác giữa tăng trưởng kinh tế vĩ mô và nhu cầu đi lại. Độ tin cậy của các mô hình được kiểm định qua chỉ số sai số tuyệt đối bình quân (MAD), sai số bình phương trung bình gốc (RMSE), sai số phần trăm tuyệt đối (MAPE) và hệ số không ngang bằng Theil U.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình mô hình hóa và phân tích số liệu thực tế đã mang lại các phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, Tốc độ tăng trưởng vượt xa giới hạn hạ tầng: Sản lượng vận chuyển tại Tân Sơn Nhất tăng nhanh từ 32 triệu lượt khách năm 2016 lên 38,5 triệu lượt khách năm 2018, tương đương mức tăng trưởng 20,3% chỉ sau 2 năm. Thống kê 6 tháng cao điểm năm 2018 cho thấy sân bay phục vụ trung bình 657 chuyến bay/ngày với hệ số lấp đầy đạt 161,93 hành khách/chuyến.

Thứ hai, Dự báo nhu cầu giai đoạn 2019-2035: Mô hình hồi quy nhân quả hai biến đạt độ chính xác cao nhất với hệ số Theil U nhỏ hơn 0,55. Kết quả dự báo chỉ ra rằng nhu cầu hành khách qua cảng sẽ đạt khoảng 78,7 triệu lượt vào năm 2025 và tiệm cận 105 triệu lượt vào năm 2030, hoàn toàn tương thích với mức dự báo 77,6 triệu lượt của IATA.

Thứ ba, Điểm nghẽn nghiêm trọng tại khu bay và nhà ga: Nhà ga quốc nội T1 thường xuyên hoạt động vượt tải 35% diện tích tiêu chuẩn vào giờ cao điểm, khiến thời gian xếp hàng tại khu vực kiểm tra an ninh kéo dài trên 35 phút. Hệ thống đường cất hạ cánh song song có khoảng cách tim chỉ 365 m nên không thể vận hành độc lập, giới hạn năng lực tiếp thu tối đa ở mức 44 đến 46 chuyến/giờ, trong khi nhu cầu thực tế giờ cao điểm đạt 50 đến 52 chuyến/giờ.

Thảo luận kết quả

Tình trạng quá tải tại Tân Sơn Nhất bắt nguồn từ sự phát triển vượt bậc của các hãng hàng không giá rẻ nội địa (chiếm trên 50% thị phần) cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam đạt bình quân trên 6,8%/năm trong thập kỷ qua. Dữ liệu khi được biểu diễn trên biểu đồ tương quan phân tán cho thấy hệ số xác định R2 giữa tăng trưởng GDP và sản lượng hành khách đạt trên 0,95, chứng minh thu nhập bình quân đầu người là động lực chính định hình nhu cầu hàng không.

Khi so sánh với phương án quy hoạch của đơn vị tư vấn ADCC (Việt Nam) và Tư vấn ADPi (Pháp), việc chỉ mở rộng cục bộ về phía Nam hoặc xây dựng riêng lẻ nhà ga T3 sẽ không giải quyết được xung đột giao thông tại trục đường Trường Sơn. Kết quả tính toán giải tích khẳng định giải pháp tối ưu là phải kết hợp mở rộng nhà ga về phía Bắc (khu vực đất quốc phòng) với việc cải tạo hệ thống đường lăn thoát nhanh. Việc rút ngắn cự ly phân cách tiếp cận chót từ 5 hải lý xuống 3 hải lý sẽ giúp nâng năng lực tiếp thu của đường băng lên mức tối đa mà vẫn bảo đảm tuyệt đối an toàn bay.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ nhằm nâng cao công suất khai thác sân bay:

Thứ nhất, Cải tạo và tối ưu hóa hạ tầng đường cất hạ cánh: Xây dựng bổ sung các đường lăn thoát nhanh và đường lăn song song kết nối giữa hai đường băng 07L/25R và 07R/25L. Áp dụng quy trình giảm phân cách nhiễu động tối thiểu theo tiêu chuẩn ICAO nhằm nâng năng lực tiếp thu từ 44 chuyến/giờ lên mức 54 đến 56 chuyến/giờ. Chủ thể thực hiện: Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) phối hợp Cục Hàng không Việt Nam, lộ trình hoàn thành trong giai đoạn 2019-2022.

Thứ hai, Xây dựng mới nhà ga hành khách T3: Triển khai xây dựng nhà ga T3 với công suất thiết kế 20 triệu lượt hành khách/năm, diện tích sàn xây dựng đạt trên 110.000 m2, nâng tổng công suất toàn cảng lên 50 triệu hành khách/năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Giao thông Vận tải và ACV, mốc thời gian hoàn thành giai đoạn 2020-2024.

Thứ ba, Hiện đại hóa công nghệ quản lý không lưu: Đưa vào vận hành hệ thống điều hành bay tích hợp (VATM CDM) và phương thức dẫn đường theo tính năng (PBN) nhằm tối ưu hóa luồng bay đến, cắt giảm 15-20% thời gian bay chờ trên không vào khung giờ cao điểm. Chủ thể thực hiện: Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), hoàn thành trước năm 2023.

Thứ tư, Đồng bộ hóa hạ tầng giao thông kết nối ngoại vi: Xây dựng tuyến đường nối từ đường Phan Thúc Duyện sang đường Hoàng Hoa Thám và tuyến cầu vượt kết nối nhà ga T3 ra trục đường Cộng Hòa, giúp giải tỏa 40% lưu lượng giao thông cho nút giao Lăng Cha Cả. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao thông Vận tải, hoàn thiện trong giai đoạn 2021-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu chuyên sâu, mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Giao thông Vận tải, Cục Hàng không Việt Nam): Khai thác phương pháp dự báo kinh tế lượng và khung đánh giá năng lực khu bay để phục vụ công tác điều chỉnh quy hoạch tổng thể mạng lưới cảng hàng không quốc gia tầm nhìn 2030-2050.
2. Doanh nghiệp vận hành cảng hàng không (Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - ACV): Ứng dụng các bảng tính tiêu chuẩn diện tích theo chuẩn IATA LOS để tối ưu hóa vị trí quầy thủ tục, cửa kiểm soát an ninh và quản lý hiệu quả slot bay giờ cao điểm.
3. Đơn vị tư vấn thiết kế hạ tầng giao thông: Tham khảo mô hình giải tích phân cách tàu bay và phương án thiết kế đường lăn thoát nhanh làm tài liệu kỹ thuật lập báo cáo khả thi cho các dự án mở rộng sân bay đô thị.
4. Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Kỹ thuật Hàng không và Quản trị Logistics: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, nghiên cứu tình huống thực tế về dự báo chuỗi thời gian, hồi quy kinh tế lượng và kỹ thuật mô phỏng không lưu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Cảng hàng không Tân Sơn Nhất rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng từ năm 2016 đến 2018? Sản lượng khai thác thực tế năm 2018 đạt 38,5 triệu khách, vượt xa công suất thiết kế 28 triệu khách/năm. Sự gia tăng nhanh chóng của các hãng hàng không giá rẻ kết hợp mức tăng trưởng GDP trên 7% đã thúc đẩy nhu cầu đi lại vượt quá tốc độ mở rộng cơ sở hạ tầng khu bay.

2. Mô hình dự báo nào mang lại độ chính xác cao nhất trong nghiên cứu? Mô hình hồi quy nhân quả hai biến kết hợp giữa GDP bình quân đầu người và lượng khách quốc tế mang lại kết quả tối ưu. Mô hình đạt hệ số xác định R2 trên 0,95 và chỉ số sai số Theil U dưới 0,55, dự báo sản lượng đạt khoảng 78,7 triệu khách vào năm 2025.

3. Hai đường cất hạ cánh hiện hữu tại Tân Sơn Nhất có thể vận hành độc lập không? Hai đường băng 07L/25R và 07R/25L có khoảng cách tim chỉ đạt 365 m, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn tối thiểu 760 m của ICAO để khai thác độc lập. Do đó, sân bay bắt buộc phải vận hành phụ thuộc, phân chia một đường chuyên cất cánh và một đường chuyên hạ cánh.

4. Việc bổ sung 21 ha sân đỗ giai đoạn 2017-2018 mang lại hiệu quả gì? Khu vực đất quốc phòng bàn giao đã bổ sung gần 30 vị trí đỗ máy bay qua đêm. Giải pháp này giúp giải tỏa áp lực thiếu bãi đỗ tức thời, giảm thiểu 10-15 phút thời gian máy bay phải lăn chờ đợi sau khi hạ cánh trong các khung giờ cao điểm.

5. Sân bay Long Thành có thay thế hoàn toàn vai trò của sân bay Tân Sơn Nhất không? Không, Tân Sơn Nhất vẫn đóng vai trò là cảng hàng không trung tâm phục vụ trực tiếp Thành phố Hồ Chí Minh. Đến năm 2030, sân bay tiếp tục duy trì công suất 50 triệu khách/năm, hoạt động song song và hỗ trợ kỹ thuật chặt chẽ với sân bay Long Thành.

Kết luận

• Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết kinh tế lượng và kiểm định mức độ chính xác của các mô hình dự báo chuỗi thời gian trong lĩnh vực hàng không.
• Lượng hóa chính xác mức độ quá tải tại khu bay và nhà ga hành khách Tân Sơn Nhất trong giai đoạn 2018-2035.
• Đề xuất phương án mở rộng quy hoạch tổng thể giúp nâng công suất khai thác toàn cảng lên 50 triệu hành khách/năm.
• Xác lập lộ trình giải pháp kỹ thuật, điều hành không lưu và giao thông kết nối theo các mốc thời gian cụ thể 2020, 2023 và 2025.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định đầu tư hạ tầng hàng không chính xác, tránh lãng phí nguồn lực.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là việc kết hợp hài hòa giữa mô hình dự báo định lượng và giải pháp tối ưu hóa năng lực điều hành bay thực tế. Trong giai đoạn 2020-2025, việc khẩn trương xây dựng nhà ga T3 và bổ sung hệ thống đường lăn thoát nhanh là yêu cầu cấp thiết hàng đầu. Quý cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu hãy cùng tham khảo, ứng dụng kết quả của luận văn để thúc đẩy ngành hàng không phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của hàng không đã góp phần thúc đẩy thị trường vận tải hàng không phát triển. Trong 15 năm qua, thị trường vận tải hàng không khu vực Đông Nam Á đang phát triển nhanh hơn so với mức trung bình của toàn cầu trong đó: Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar, Thái Lan và Philippines đã tăng trưởng nhanh chóng, có nhiều tiềm năng phát triển song cũng đặt ra nhiều thách thức. Ở Việt Nam, ngành hàng không đã có những chuyển mình từ những năm 2008, khi có sự xuất hiện của các hãng hàng không phân khúc giá rẻ như Jetstar Pacific (hoạt động từ tháng 5 năm 2005) và Vietjet (thành lập năm 2008, chính thức hoạt động cuối năm 2011) tạo nên cuộc cạnh tranh hàng không với hãng hàng không quốc gia truyền thống Vietnam Airline trước đó đã nắm thị trường.

Sau đó là các hãng giá rẻ nước ngoài tiếp cận vào thị trường hàng không Việt Nam như Air Asia, Scoot (trước đây là Tiger Air), Nok Air,…đã tạo nên sự bùng nổ và thúc đẩy nhu cầu đi lại cho người dân Việt Nam cũng như thu hút lượng lớn khách du lịch nước ngoài. Năm 2017, hãng hàng không Bamboo Airway thành lập, chính thức hoạt động ngày 16 tháng 1 năm 2019 đã góp phần tạo nên thách thức trong thị trường vận tải hàng không. Điều này sẽ giúp phát triển du lịch tạo tiềm năng phát triển ngành hàng không Việt Nam. Theo thống kê của Tổng cục du lịch, năm 2018 số khách quốc tế đến Việt Nam tăng kỷ lục 15.497,8 nghìn lượt, tăng 30% so với năm 2017 (10.

Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất là tiêu biểu cho sự phát triển ngành hàng không, đứng đầu cả nước về sản lượng hành khách và sản lượng điều hành bay. Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất giữ vai trò đầu mối giao thông chính với các nước trong khu vực. Hiện nay, Cảng hàng không Tân Sơn Nhất trong tình trạng quá tải, năm 2017 theo thống kê thực tế là khoảng 36 triệu hành khách/năm vượt xa năng suất thiết kế của sân bay là 28 triệu hành khách/năm. Vì vậy, việc quy hoạch và mở rộng Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đang là vấn đề cấp bách hiện nay nhằm tăng năng suất sân bay trong tương lai để tránh tình trạng quá tải càng ngày nghiêm trọng như hiện nay.

Nhằm giúp giúp Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất nâng cao năng suất đến mức tối đa trong tương lai nên vấn đề “Phát triển chiến lược cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất” được chọn làm đề tài luận văn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ cơ sở lý luận và phân tích thực trạng tại sân bay Tân Sơn Nhất hiện nay, vận dụng các phương pháp dự báo nhu cầu trong tương lai, đánh giá tính chính xác và so sánh với các dự báo được công bố. Từ đó đưa ra đề xuất, giải pháp nâng cao năng lực của sân bay và vạch ra chiến lược phát triển cho sân bay Tân Sơn Nhất trong tương lai. Nhiệm vụ nghiên cứu: Dự báo nhu cầu hành khách tại sân bay Tân Sơn Nhất trong tương lai (2018-2035).

Đánh giá năng lực và phân tích các yếu tố tắc nghẽn tại sân bay Tân Sơn Nhất. Đề xuất và giải pháp. Lập chiến lược phát triển cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất.

Phạm vi nghiên cứu: Đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách sân bay Tân Sơn Nhất. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa giải tích, khảo sát thực tế và thống kê phân tích. Về phương pháp giải tích dựa vào cơ sở lý thuyết của thế giới nghiên cứu các vấn đề gặp phải khi xây dựng, thiết kế và vận hành khai thác sân bay. Về vấn đề khảo sát thực tế, các dữ liệu thực tế được thu thập qua hệ thống dữ liệu tại Đài kiểm soát không lưu Tân Sơn Nhất khá chính xác.

Các phương pháp dùng để thống kê, dự báo là phù hợp. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu Trình bày tổng quan lý thuyết cơ sở khi lập kế hoạch, thiết kế và vận hành khai thác sân bay bất kỳ theo kinh nghiệm thế giới, từ đó áp dụng vào một trường hợp cụ thể tại Việt Nam. Cơ sở khoa học về những phương pháp thống kê dự báo được nghiên cứu và trình bày rõ ràng làm nền tảng để đánh giá độ tin cậy khi ước tính dự báo nhu cầu trong tương lai. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu Giúp đánh giá đầy đủ và toàn diện về tình hình hoạt động của Tân Sơn Nhất hiện nay.

Các đề xuất và giải pháp có căn cứ khoa học khi hoạch định và có kế hoạch phù hợp để khai thác có hiệu quả sân bay trong tương lai, giúp định hướng đầu tư hiệu quả tránh lãng phí. 20 CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG THỰC TẾ TẠI SÂN BAY QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT 2. Sự phát triển của Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất đóng vai trò phát triển Thành Phố Hồ Chí Minh[5] Sự phát triển của thành phố Hồ Chí Minh và khu vực phía Nam với hoạt động kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, du lịch. tạo ra nhu cầu đi lại bằng đường hàng không và sự thuận tiện cho hành khách đi lại qua các đường bay liên kết với Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất.

Mặt khác Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất có tác động giúp phát triển thành phố Hồ Chí Minh và khu vực phía Nam. Kinh nghiệm trên thế giới cho thấy thành phố là nhà đầu tư lớn và tham gia quản trị cảng hàng không trực thuộc thành phố. Do đó Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất không thể tách rời thành phố Hồ Chí Minh mà cần có cơ chế quản lý đặc thù phù hợp để có được sự hỗ trợ của Thành phố. Việt Nam hiện có nhiều cảng hàng không quốc tế nhưng Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất là cửa ngõ chính của đường hàng không quốc tế đến Việt Nam để đưa đón khách vào thành phố lớn nhất nước mà con đường từ Tân Sơn Nhất đến trung tâm thành phố.

Khoảng cách từ Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất đến trung tâm thành phố khoảng 7 km, là một thuận lợi lớn trong tình hình giao thông hiện nay. Tình hình thực tế tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất Trong những năm qua, nền kinh tế phát triển mạnh (tốc độ tăng trưởng GDP bình quân năm 2018 tăng 7.08%/năm, ngành Hàng không Việt Nam cũng ở mức tăng trưởng cao hơn so với thế giới, trong đó sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đứng đầu cả nước về thị trường vận chuyển hành khách. Đây cũng là mức tăng cao nhất từ năm 2008 trở lại đây. Cụ thể, mức tăng trưởng năm 2008 đạt 6.

21 TĂNG TRƯỞNG GDP CỦA VIỆT NAM TRONG 10 NĂM QUA TỪ NĂM 2008 - 2018 8 6,78 6,68 6,81 7,08 7 6,23 6,24 6,21 Tăng trưởng GDP (%) 5,32 5,98 5,42 6 5,25 5 4 3 2 Tăng trưởng kinh tế (%) 1 0 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Năm Hình 2.1: Tăng trưởng GDP của Việt Nam trong 10 năm qua từ năm 2008 đến năm 2018, đơn vị % (Nguồn: Tổng cục Thống kê) LƯỢT HÀNH KHÁCH QUA SÂN BAY QUỐC TẾ TÂN SƠN NHẤT 45.500 Lượt hành khách (Nghìn 40.000 Vận chuyển hành khách - Nghìn 35.000 lượt người 32.2: Tình hình hoạt động của sân bay Tân Sơn Nhất từ năm 2007 đến năm 2018, đơn vị nghìn lượt, (Nguồn: Tổng cục Thống kê) Ngoài ra, có thế đánh giá thực trạng của sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất qua các chuyến bay vào giờ cao điểm, theo quan sát thực tế và sử dụng hệ thống SMIS thu thập dữ liệu tại Đài chỉ huy Tân Sơn Nhất. Từ tháng 6 tới tháng 9 năm 2018 là những tháng cao điểm, qua đó có thể đánh giá thực trạng sân bay một cách chính xác hơn.1: Thống kê tình hình hoạt động ở sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất từ tháng 4 tới tháng 9 năm 2018 (Nguồn: Hệ thống dữ liệu SMIS) Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng 4 5 6 7 8 9 Chuyến 20.840 khách (nghìn lượt) Trung 161.93 bình khách/ Chuyến Trong 6 tháng từ tháng 4 tới tháng 9 năm 2018 có tổng cộng là 119.854 chuyến và vận chuyển 19.883 lượt hành khách. Trung bình có 657 chuyến/ngày. TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG SÂN BAY TÂN SƠN NHẤT TỪ THÁNG 4 TỚI THÁNG 9 NĂM 2018 4,000 21,000 Hành khách (người) Chuyến bay (lượt) 3,500 20,000 3,000 2,500 19,000 2,000 1,500 18,000 1,000 17,000 0,500 0,000 16,000 Tháng 4 Tháng 5 tháng 6 tháng 7 tháng 8 tháng 9 Hình 2.3: Tình hình hoạt động sân bay Tân Sơn Nhất từ tháng 4 tới tháng 9 năm 2018 (Nguồn: Hệ thống dữ liệu SMIS) Năm 2018, số khách trung bình trên chuyến đã tăng lên 160-170 khách, cao hơn so với năm 2017.

Năm 2018 đạt khoảng 39 triệu hành khách/năm. Ngoài ra, hệ thống không lưu Việt Nam đối mặt với sự tăng trưởng giao thông mạnh mẽ với dự báo hàng năm tăng hai chữ số trong 5 năm tới. Mục tiêu của dự án thiết kế không phận VATM (Viet Nam Air Tarffic Mangement) là tăng công suất trong hai chính sân bay Hà Nội Nội Bài và Thành phố Hồ Chí Minh Khu vực nhà ga Tân Sơn Nhất, cũng như tại Trung tâm kiểm soát khu vực. Sân bay 23 Tân Sơn Nhất (VVTS) đã phải đối mặt với sự gia tăng lưu lượng rất lớn trong 5 năm vừa qua và mặc dù đầu tư cơ sở hạ tầng đang diễn ra trên mặt đất, không phận dung lượng trong cấu hình hiện tại của nó đang đạt đến giới hạn hoạt động.

Điều này tiếp tục gây căng thẳng cho các nguồn lực hàng không, tác động đến tăng trưởng lưu lượng hành khách và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích kinh tế tương ứng của các lĩnh vực liên quan đến hàng không Việt Nam. ACV là doanh nghiệp thống lĩnh trong kinh doanh cảng hàng không tại Việt Nam. Hiện tại ACV đang quản lý 100% các sân bay thương mại tại Việt Nam. Trong năm 2018, sân bay Vân Đồn sẽ được đưa vào động, đây là là sân bay thương mại trong nước đầu tiên không thuộc sự quản lý của ACV.

ACV hiện đang quản lý và kinh doanh tại 21 sân bay trong đó 9 sân bay quốc tế và 12 sân bay nội địa. Trong đó ba sân bay Tân Sơn Nhất, Nội Bài và Đà Nẵng chiếm 76% tổng lượt khách toàn quốc. Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất phục vụ 38.