mở đầu của định hướng cải cách, đổi mới và phát triển kinh tế trên nền tảng 4.0 trở thành định hướng chính trong thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn tới, cần nghiên cứu, xây dựng đưa ra các giải pháp phù hợp.0 ở đây tạm xác định là nguồn vốn FDI có hàm lượng công nghệ cao của cuộc CMCN 4.0 được thu hút đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của mọi cá nhân, DN, tổ chức trong xã hội. Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, khi cuộc cách mạng 4.0 đang làm biến đổi đời sống toàn cầu và những biến đổi này bước đầu hiện hữu tại Việt Nam, vấn đề mới đặt ra là, FDI 4.0 có trở thành định hướng chính trong thu hút FDI giai đoạn tới? Quá trình hơn 30 năm thực hiện thu hút FDI đến nay, tuy bối cảnh kinh tế khu vực và thế giới có nhiều thăng trầm nhưng Việt Nam luôn đánh giá được tình hình và biết tận dụng cơ hội vượt qua các khó khăn thách thức. Nhờ đó, FDI đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Trong thời đại công nghệ gắn với ý tưởng sáng tạo và đổi mới sáng tạo ngày nay trên nền tảng 4.0, những rào cản công nghệ truyền thống không còn lớn nữa, mọi quốc gia đều có thể vươn lên và bứt phá.
Cũng tại diễn đàn này, đổi mới sáng tạo trên nền tảng 4.0 đã được xác định là một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế trong giai đoạn tới. Ðây là điều kiện để Việt Nam không bị tụt hậu, nâng cao được năng lực đổi mới sáng tạo, tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của DN và quốc gia. Ðồng thời cũng là cơ hội để Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các quốc gia phát triển. Việc tập trung thu hút FDI 4.0 chính là tạo động lực tăng trưởng mới nêu trên.
Chiến lược thu hút vốn để phát triển kinh tế, xã hội của quốc gia. Chiến lược thu hút vốn để phát triển kinh tế của đất nước có ý nghĩa quyết định đến việc thu hút vốn FDI vào địa phương. Chiến lược này thể hiện ở một số điểm như: 16 Luan van Mở cửa thu hút vốn bên ngoài hay không, giai đoạn nào thì nên tập trung nguồn vốn trong nước hay ngoài nước, đối với nguồn vốn ngoài nước thì nên lựa chọn nguồn vốn nào như đi vay thương mại, ODA hay FDI. Định hướng các lĩnh vực thu hút, tiêu chuẩn để xác định phương hướng lựa chọn dự án đầu tư nước ngoài.
Việc định hướng chiến lược thu hút có ý nghĩa quan trọng nhằm thiết lập các điều kiện để thu hút cho phù hợp. Các địa phương khác nhau ngoài chiến lược thu hút tổng thể của quốc gia sẽ có định hướng, chính sách và mục tiêu riêng để thu hút vốn FDI phát triển KT-XH của địa phương đó. Độ mở cửa kinh tế quốc tế của quốc gia tiếp nhận Với xu thế toàn cầu hóa, mức độ phụ thuộc lẫn nhau ngày càng lớn giữa các quốc gia. Hợp tác cùng tồn tại và phát triển là xu thế tất yếu của các nước.
Tham gia vào quan hệ kinh tế quốc tế các nước có cơ hội trao đổi thương mại, hợp tác về kinh tế và khoa học công nghệ, đầu tư quốc tế, các dịch vụ thu ngoại tệ… Các mối quan hệ kinh tế quốc tế của một quốc gia vừa là hệ quả của chiến lược huy động vốn của quốc gia đó, vừa là cơ hội để kiếm tìm đối tác đầu tư. Nhiều quốc gia khi thực hiện mở cửa tham gia các tổ chức kinh tế của khu vực và quốc tế, đã phát triển hoạt động ngoại thương, thu hút đầu tư nước ngoài gia tăng, chất lượng vốn được cải thiện, tạo thêm nguồn lực để phát triển kinh tế của đất nước. Để tăng cường quan hệ kinh tế quốc tế, Chính phủ phải thiết lập và duy trì các quan hệ đối ngoại chính thức cho hòa bình, hợp tác thân thiện và rộng rãi với các nước, đàm phán và ký kết các loại hiệp định, các cam kết thương mại, bảo hiểm, tư pháp song phương và đa phương ở quốc gia, khu vực và quốc tế tạo ra khung pháp lý chính thức để mở đường cho sự luân chuyển vốn đầu tư giữa các thị trường vốn bên ngoài với thị trường trong nước. Những nhân tố nội tại Sự ổn định về chính trị trên địa bàn An ninh - chính trị ổn định, liên tục cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh chính là một lợi thế rất lớn của Việt Nam trong thu hút FDI thời gian qua.
Sự ổn định chính trị - xã hội có ý nghĩa quyết định đến việc huy động và sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư, đặc biệt là đầu tư nước ngoài. Một khi tình hình chính trị không ổn định thì mục tiêu và phương thức thực hiện mục tiêu cũng thay đổi. Hậu quả là lợi ích của các nhà 17 Luan van đầu tư nước ngoài bị giảm nên lòng tin của họ bị giảm sút. Mặc khác, khi tình hình chính trị - xã hội không ổn định, Nhà nước không đủ khả năng kiểm soát hoạt động của các nhà đầu tư nước ngoài sẽ dẫn đến vấn đề là các nhà đầu tư hoạt động theo mục đích riêng, không theo định hướng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nước nhận đầu tư.
Do đó, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư rất thấp. Chính sách thu hút FDI của địa phương Đồng thời, với việc xây dựng hệ thống pháp luật, phải xây hệ thống chính sách kinh tế liên quan đến ĐTNN thực sự mềm dẻo, hấp dẫn cũng là điều kiện quan trọng để thu hút vốn FDI như: Chính sách khuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngoài: Đây cũng là một trong những chính sách mà các nhà ĐTNN quan tâm khi xem xét quyết định đầu tư vào một địa điểm nào đó, một chính sách khuyến khích phù hợp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư, ngược lại một chính sách khuyến khích đầu tư bất hợp lý sẽ tạo rào cản lớn, tạo ra một môi trường đầu tư không thuận lợi đối với các chủ đầu tư. Chính sách quản lý ngoại tệ: Chính sách này tác động trực tiếp đến tâm lý của nhà ĐTNN, một quốc gia quản lý ngoại hối theo nguyên tắc thả nổi theo thị trường sẽ dẫn đến sự thay đổi liên tục trong tỷ giá hối đoái theo nhu cầu thị trƣờng, do đó các nhà đầu tư có tâm lý rụt rè, lo sợ trong đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại quốc gia đó. Một quốc gia quản lý theo nguyên tắc thả nổi có điều tiết hoặc cố định sẽ tạo tâm lý yên tâm hơn cho các nhà đầu tư.
Chính sách thương mại: Chính sách này liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu của các dự án FDI, hạn ngạch xuất nhập khẩu thấp và các rào cản thƣơng mại khác sẽ gây khó khăn cho các dự án đó bởi vì các dự án FDI khi đi vào hoạt động đều liên quan tới hoạt động xuất nhập khẩu: nhập khẩu máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, sản phẩm. chính sách thương mại bất hợp lý sẽ là rào cản đối với hoạt động của FDI. Các chính sách ưu đãi về tài chính: muốn các nhà ĐTNN đầu tư vào quốc gia, vào địa phương, vào ngành, lĩnh vực ưu tiên thì phải dành cho nhà ĐTNN những ưu đãi, hỗ trợ nhất định về tài chính nhằm tạo điều kiện tốt nhất để các nhà đầu tư tìm kiếm được lợi nhuận. Chính sách ưu đãi về thuế: để thu hút các nhà ĐTNN, các quốc gia phải có chính sách miễn giảm thuế nhất định, thông thƣờng trong những năm đầu triển khai dự án 18 Luan van các nhà đầu tư được giảm thuế, thậm chí miễn thuế và tăng dần ở những năm sau đó khi các nhà ĐTNN có lợi nhuận.
Để đảm bảo lợi ích cho cả nước nhận đầu tư và cả nhà ĐTNN, mức thuế được ưu đãi phụ thuộc vào chính sách ưu tiên về ngành, lĩnh vực, vùng kinh tế mà quốc gia khuyến khích đầu tư như ưu đãi về thuế đối với những dự án sử dụng công nghệ hiện đại, thời gian đầu tư dài, quy mô lớn, hướng về xuất khẩu, sử dụng nhiều lao động, sử dụng nhiều nguyên liệu trong nước, sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư. Hệ thống thuế sẽ càng hiệu quả nếu càng rõ ràng, đơn giản, dễ áp dụng và mức thuế phù hợp (so với lãi suất, lợi nhuận bình quân, so với mức thuế ở các nƣớc trong khu vực.) các thủ tục thuế, cũng nhƣ các thủ tục quản lý FDI khác phải được tinh giảm hợp lý, tránh vòng vèo nhiều khâu trung gian, công khai và thuận lợi cho đối tượng chịu quản lý và nộp thuế. Thể chế, thủ tục hành chính liên quan đến FDI tại địa phương Ở cấp độ địa phương, các nghiên cứu cho rằng, ngoài sự ảnh hưởng của thể chế trung ương, thể chế và thực thi pháp luật thực tế của chính quyền địa phương cũng ảnh hưởng mạnh đến thu hút FDI ở địa phương trong mỗi quốc gia. Trong nền kinh tế chuyển đổi, cải cách ban đầu thực hiện chủ yếu ở thể chế trung ương, sau đó ảnh hưởng trực tiếp đến thể chế địa phương.
Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật và quy định được ban hành bởi chính quyền trung ương ở mỗi địa phương khác nhau do sự khác biệt về khía cạnh nhận thức và quy tắc ứng xử của chính quyền địa phương. Hơn nữa, một số nền kinh tế chuyển đổi Trung Quốc, Việt Nam và Nga thực hiện chính sách phân quyền, chính quyền địa phương có thể quyết định cách thức thực thi chính sách trung ương đưa ra. Vì vậy, lãnh đạo địa phương thường có ảnh hưởng đến sự thay đổi việc thực thi thể chế theo những quy tắc và nhận thức riêng của họ. Nếu quy định được thực hiện cứng nhắc, việc nhận thức quy định không đúng, nhà đầu tư sẽ gặp nhiều cản trở về tham nhũng, sự chậm trễ thủ tục hành chính tại địa phương.
Ngược lại, cách cư xử mang tính thân thiện và hỗ trợ của chính quyền địa phương sẽ giúp nhà đầu tư giảm khó khăn, chi phí giao dịch nên sẽ khuyến khích đầu tư trong vùng. Hơn nữa, thể chế chính thức trong nền kinh tế này còn khá mơ hồ. Vì thế, trên thực tế, mức độ ảnh hưởng của chính quyền địa phương dựa trên các thể chế phi chính thức nhiều hơn thể chế chính thức (Meyer, 2005). 19 Luan van Thủ tục hành chính là một yếu tố rất quan trọng góp phần tạo nên sự thành công của việc thu hút vốn FDI.