Khóa Luận Tốt Nghiệp Văn Học: Nghiên Cứu Phong Tục Trong Truyện Dân Gian Nam Bộ

Luận văn tốt nghiệp văn học nghiên cứu tốt nghiệp văn học truyện dân gian nam bộ về phong tục, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Nguyen Thi Hanh
• Người hướng dẫn: Tran Van Nam
• Trường học: Đại học Võ Trường Toản
• Chuyên ngành: Văn học dân gian
• Đề tài: Phong tục trong truyện dân gian Nam Bộ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hậu Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHAI QUÁT TRUYỀN DÂN GIAN NAM BỘ VỀ PHONG TỤC
• 1.1. Những vấn đề chung về truyền dân gian Nam Bộ
• 1.2. Truyền dân gian về phong tục Nam Bộ
• 1.3. Cơ sở hình thành và lưu truyền những truyền dân gian về phong tục ở Nam Bộ
• 1.4. Cơ sở lịch sử
• 1.5. Số lượng về văn hóa Nam Bộ
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG TRUYỀN DÂN GIAN VỀ PHONG TỤC NAM BỘ
• 2.1. Diện mạo phong tục người Việt qua truyền dân gian Nam Bộ
• 2.2. Phong tục lễ Tết
• 2.3. Phong tục lễ hội
• 2.4. Phong tục vòng đai
• 2.5. Bức tranh sinh hoạt gia đình và xã hội qua truyền dân gian về phong tục ở Nam Bộ
• 2.6. Phản ánh mâu thuẫn trong xã hội
• 2.7. Lòng khao khát cuộc sống yên bình, no đủ
• 3. CHƯƠNG 3: THI PHÁP
• 3.1. Thi pháp cốt truyện
• 3.2. Típ và mô típ
• 3.3. Yếu tố thần kỳ trong truyện
• 3.4. Thi pháp nhân vật
• 3.5. Nhân vật biểu hiện cho cái đẹp
• 3.6. Nhân vật biểu hiện cho cái xấu xa, cái tiểu cực và những thành kiến của xã hội
• 3.7. Thái gian và không gian trong truyện
• 3.8. Những biểu hiện của thái gian nghệ thuật trong truyện
• 3.9. Những biểu hiện của không gian nghệ thuật trong truyện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Khái quát về truyện dân gian Nam Bộ và phong tục

Chương này tập trung vào việc khái quát truyện dân gian và phong tục tại Nam Bộ. Phần đầu giới thiệu khái niệm về truyện dân gian, bao gồm các định nghĩa từ nhiều tác giả. Phần thứ hai đề cập đến cơ sở hình thành và lưu truyền các truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ, liên quan đến lịch sử khai hoang và văn hóa đặc trưng của vùng đất này.

1.1. Khái niệm truyện dân gian

Truyện dân gian là một khái niệm rộng, bao gồm các sáng tác dân gian bằng văn xuôi từ xưa đến nay. Nó không chỉ là những câu chuyện cổ xưa mà còn bao gồm cả những câu chuyện hiện đại được tập thể nhân dân sáng tác. Truyện dân gian phải có cốt truyện và mang đặc điểm của tác phẩm tự sự dân gian.

1.2. Cơ sở hình thành truyện dân gian Nam Bộ

Truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ được hình thành và lưu truyền cùng với quá trình khai hoang và phát triển xã hội của vùng đất này. Văn hóa Nam Bộ với những đặc điểm riêng đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo, được phản ánh qua các truyện dân gian.

II. Nội dung truyện dân gian Nam Bộ về phong tục

Chương này đi sâu vào nội dung của các truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ. Phần đầu tập trung vào các phong tục chính như lễ hội, lễ Tết, và phong tục vòng đời. Phần thứ hai khám phá bức tranh sinh hoạt gia đình và xã hội qua các truyện dân gian, phản ánh mâu thuẫn xã hội và khát vọng về cuộc sống yên bình, no đủ của người dân Nam Bộ.

2.1. Phong tục lễ hội và lễ Tết

Các truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ thường xoay quanh các lễ hội và lễ Tết, phản ánh cách thức thờ cúng và sinh hoạt văn hóa của người dân. Những phong tục này được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện sự gắn kết cộng đồng và tín ngưỡng dân gian.

2.2. Bức tranh sinh hoạt gia đình và xã hội

Các truyện dân gian cũng phản ánh bức tranh sinh hoạt gia đình và xã hội tại Nam Bộ, với những mâu thuẫn xã hội và khát vọng về cuộc sống yên bình, no đủ. Những câu chuyện này không chỉ là tài liệu văn hóa mà còn là nguồn tư liệu quý giá để hiểu về đời sống tinh thần của người dân.

III. Thi pháp trong truyện dân gian Nam Bộ

Chương này phân tích thi pháp trong các truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ. Phần đầu tập trung vào thi pháp cốt truyện, bao gồm cách mở đầu và kết thúc câu chuyện, cũng như yếu tố thần kỳ. Phần thứ hai khám phá thi pháp nhân vật, với sự thể hiện của các nhân vật đại diện cho cái đẹp và cái xấu. Phần cuối cùng đề cập đến thời gian và không gian nghệ thuật trong các truyện dân gian.

3.1. Thi pháp cốt truyện

Thi pháp cốt truyện trong truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ thường có cách mở đầu và kết thúc rõ ràng, kèm theo yếu tố thần kỳ. Những yếu tố này góp phần tạo nên sức hấp dẫn và tính truyền thống của câu chuyện.

3.2. Thi pháp nhân vật

Các nhân vật trong truyện dân gian thường đại diện cho cái đẹp hoặc cái xấu, phản ánh những thành kiến và giá trị văn hóa của xã hội. Nhân vật được xây dựng với tính cách rõ ràng, góp phần truyền tải thông điệp văn hóa và đạo đức.

3.3. Thời gian và không gian nghệ thuật

Thời gian và không gian nghệ thuật trong truyện dân gian về phong tục tại Nam Bộ thường mang tính biểu tượng, phản ánh thế giới quan và tín ngưỡng của người dân. Những yếu tố này góp phần tạo nên bối cảnh và không khí cho câu chuyện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRtfOfNG Dfil HOC VO TRtfOfNG TOflN KHOA KHOA HOC CO BAN KHOA LUAN TOT NGHIEP CHUYEN NGANH VAN HOC TRUYEN DAN GIAN NAM BO VE • • PHONG TUC Giang vien huxyng dan: Sinh vien thyc hien: TRAN VAN NAM NGUYEN THI HANH Dfil HOC VOTR(J0NGTOfiN Hau Giang, thdng 06 nam 2012 l6i cam ta Trong qua trinh thuc hien khoa luan toi da gap khong it kho khan nhung nha sir giup da cua thay co va ban be ma toi da vugt qua dugc kho khan do. Dae biet toi xin ghi lai long cam on chan thanh den thay Tran Van Nam vai tu each la mot nguai thay, nguai huang dan, da tan tinh huong dan giup toi tim dugc huong di va phuang phap cu the trong qua trinh viet tieu luan hay. Va toi cung xin cam an cac thay co va cac anh chi trong Thu vien Thanh pho Can Tha, thu vien Khoa Su Pham truong Dai hoc Can Tha, trung tarn hoc lieu truong Dai hoc Can Tha, thu vien truong Dai hoc V6 Truong Toan„. cam an gia dinh va ban be da nhiet tinh giup da, dong vien, ho trg rat nhieu trong qua trinh hoan thanh khoa luan.

Sinh vien thirc hien Nguyen Thi Hanh LOI CAM DOAN Toi xin cam doan rang de tai nay la do chinh toi thuc hien, cac so lieu thu thap va ket qua phan tich trong de tai la trung thuc, de tai khong trung vai bat cu de tai nghien cuu khoa hoc nao. Sinh vien thyc hien Nguyen Thi Hanh PHIEU DANH GIA LUAN VAN TOT NGHIEP (Gidng vien hw&ng dan) 1. GlANG VIEN HlTdNG DAN: Tran Van Nam 2. SINH VIEN THUC HIEN: Nguyen Thi Hanh MSSV: 0856010013 KHOA: 1 3.

TENDETAl: Truyen dan gian Nam Bo ve phong tuc NHAN XET CUA GIANG VIEN HlTdNG DAN 1. Danh gia chung qua trinh lam luan van tot nghiep: 1. Danh gia luan van: 2. Dat van de (theo 5 buac): 2.

Noi dung chinh: in 2. Chu thich, thu muc: 2. Hinh thuc trinh bay:. Chinh ta, ngu phap: 3.

Danh gia, xep loai: Danh gia: Xep loai: ,, ngay thdng nam 20 Giang vien huong dan (Ki va ghi ro hg ten) IV TOM TAT LUAN VAN • Ngoai phan mo dau va ket luan, luan van co 3 chuong chinh: Chirong 1: Khai quat truyen dan gian Nam Bo ve phong tuc. Trong chuong nay co hai noi dung chinh: - Thu nhdt: Giai thuyet ve truyen dan gian, trong do neu len khai niem ve truyen dan gian. Giai thieu cac djnh nghia ve phong tuc qua cac y kien cua nhieu tac gia. - Thu hai: Co so hinh thanh va luu truyen nhung truyen dan gian ve phong tuc a Nam Bo.

Trong phan nay chung toi giai thieu sa ve ljch su khan hoang Nam Bo. Qua trinh khai khan Mien Nam cung la qua trinh hinh thanh va cho ra dai nhung truyen dan gian ve phong tuc. So luge ve van hoa Nam Bg, trong do chung toi neu len mot vai dac diem ve van hoa Nam Bo - nhung dieu kien quan trgng hinh thanh nen ban sac van hoa Nam Bo. Chircng 2: Noi dung truyen dan gian Nam Bo ve phong tuc.

Day la noi dung chinh cua luan van. Trong chuong nay chung toi di sau vao hai van de chinh: - Thu nhdt: Di sau tim hieu cac phong tuc nguai Viet chu yeu la cac phong tuc le hoi, le tet, phong tuc vong dai qua cac truyen da suu tarn. - Thu hai: Tim hieu buc tranh sinh hoat gia dinh va xa hoi qua cac truyen da suu tarn. Neu len van de mau thuan trong xa hoi va long khao khat cuoc song yen binh, no du cua nguai dan Nam Bo.

Chircng 3: Thi phap. Neu len ba van de chinh: - Thu nhdt: Thi phap cot truyen. Trong phan nay chung toi nen len noi dung cot truyen qua do neu len tip va mo tip va yeu to than ky trong truyen. - Thu hai: Thi phap nhan vat.

Noi len su bieu hien cua nhan vat: nhan vat bieu hien cho cai dep; nhan vat bieu hien cho cai xau xa, cai tieu cue va nhung thanh kien cua xa hoi. - Thu ba: Thai gian va khong gian trong truyen. Neu len nhung bieu hien ciia thai gian va khong gian nghe thuat trong truyen. MUC LUC • • MdDAU —1 1.

Ly do chon de tai 1 2. Lich su* van de 1 3. Muc dich nghien cuu - 2 4. Doi tugng va pham vi nghien cuu - 3 5.

Phuong huong va phuong phap nghien cuu 4 Chirong 1: Khai quat truyen dan gian Nam Bo ve phong tuc 5 1. Nhung van de chung ve truyen dan gian Nam Bo 5 1. Truyen dan gian ve phong tuc 6* Nam Bo 7 1. Co so hinh thanh va luu truyen nhung truyen dan gian ve phong tuc a Nam Bo 10 1.

Co so lich su 10 1. So lugt ve van hoa Nam Bo— 12 Chirong 2: Noi dung truyen dan gian ve phong tuc 6* Nam Bo 18 2. Dien mao phong tuc nguai Viet qua truyen dan gian Nam Bo 18 2. Phong tuc le Tet 18 2.

Phong tuc le hoi 24 2. Phong tuc vong dai 34 2. Buc tranh sinh hoat gia dinh va xa hoi qua truyen dan gian ve phongtuc a Nam Bo 41 2. Phan anh mau thuan trong xa hoi 41 2.

Long khao khat cuoc song yen binh, no du 43 Chirong 3: Thi Phap 45 3. Thi phap cot truyen 45 3. Tip va mo tip 47 3. Yeu to than ky trong truyen 50 3.

Thi phap nhan vat 52 3. Nhan vat bieu hien cho cai dep 53 3. Nhan vat bieu hien cho cai xau xa, cai tieu cue va nhung thanh kien cua xa hoi 53 3. Thai gian va khong gian nghe thuat 54 3.

Nhung bieu hien cua thai gian nghe thuat trong truyen 54 3. Nhung bieu hien cua khong gian nghe thuat trong truyen 55 vi KET LUAN 57 TAI LIEU THAM KHAO PHU LUC vn Truyen dan gian Nam Bo ve phong tuc mOdAu 1. Ly do chon de tai Nam bg dugc xem la vung dat tre, lich su hinh thanh va khai pha kha tre han so vai mien Bac "nghin nam van hien". The nhung, du"sinh sau de muon" nhung van hoi tu, don nhan nhieu nen van hoa cua dan toe.

Dong thai, Nam Bo van mang nhung net rieng, doc dao, dieu do da gop phan lam phong phii nen van hoa cua dan toe. Trong qua trinh tiep can nen van hoa dan gian nam Bo, chung toi dac biet quan tam den mang truyen ke ve phong tuc von da ton tai tu rat lau dai cung vai su hinh thanh va phat trien cua vung dat Nam Bo. Hau het nhung truyen nay di sau vao giai thich nhung le hoi, each thuc tha cung. The nhung, so lugng truyen vo cung it 6i, cac truyen nam rai rac trong mot so tai lieu va chua co su quan tam khai thac dung muc de no co vi tri xung dang trong kho tang van hgc dan gian.

Viec suu tam bien soan phong tuc cung co sam nhung viec nghien cuu no thi chua dugc chu y dung muc. Van de nay tac gia Dang van Lung cung cho rang: hinh nhu lau nay dang la viec tay trdi cua mot so nhd dan toe hoc, Folklore. mot so khdc chi vi yeu thich ma suu tam hoac nghien cuu ve motphong tuc, loi song cu the nao day [15, tr. Han the nua, toi la dua con cua vung dat Nam Bo dugc tiep thu day du nhung phong tuc, tap quan cua Nam Bo tu phong tuc cuai hoi, le Tet, le hoi tang ma cho den phong tuc an uong, tha cung.

Qua bao nam, du cho''vat doi sao dai" nhung nhung phong tuc ay van khong thay doi, co chang la su cai bien lai cho phu hop vai thai dai nhung van giu dugc tinh than cua no, khong it Ian toi co nhung ban khoan tran tra, thac mac tai sao co phong tuc nay, tai sao co phong tuc kia, chung dugc hinh thanh nhu the nao, ton tai ra sao. Vi the toi luon khao khat dugc dip bo thai gian va cong sue de tim hieu de tai nay. Vai su to mo, niem yeu thich kham pha da giup toi co dong lire de manh dan chgn de tai nay, dong thai mong muon gop mot cai nhin khoa hgc cho de tai. Muc tieu nghien cihi: Khi chgn nghien cuu van de nay chung toi chi mong va co gang dat dugc nhung muc dich sau: - Tim hieu ve lich su van hoa vung dat Nam Bo - noi hinh thanh va luu truyen nhung truyen dan gian ve phong tuc.

- Di sau nghien cuu nhung truyen ve phong tuc, cung nhu su hinh thanh va luu giu nhung truyen ve phong tuc a Nam Bo. GVH: Tran Van Nam 1 SVTH: Nguyen Thi Hanh Truyen dan gian Nam Bo vephong tuc - Lap phu luc, tap hop nhung truyen ke dan gian ve nguon goc cac phong tuc. Ljch su* nghien cuu van de Truyen dan gian ve phong tuc la mot bo phan cua truyen dan gian Nam Bo nhung cung khong kem phan quan trgng. Tuy nhien, tren thuc te van de" nay chua dugc cac nha nghien cuu quan tam nhieu nen trong phan lich su nghien cuu van de chung toi tap hop dugc mot so truyen nam rai rac trong cac tai lieu va mot so cong trinh nghien cuu sau: 3.

Tai lieu suu tam - bien soan - Huyen thoai miet vuan - Nguyen Phuong Thao. - Nam ky co su - Nguyen Huu Hieu. - Nghin nam bia mieng - Huynh Nggc Trang, Truong Nggc Tuang. - Van hoc dan gian Chdu Doc - Nguyen Nggc Quang.

- Van hoc dan gian Soc Trang - Chu Xuan Dien. - Van hoc dan gian Bac Lieu - Xuan Dien. - Truyen xua Tich cu - San Nam, To Nguyet Dinh. - Kho tang truyen co tich Viet Nam - Nguyen Dong Chi.

- Van hoc dan gian Dong bang Song Cuu Long - Khoa ngu Van Truong Dai Hgc Can Tha. - Phong tuc, tap quan cac dan toe Viet Nam - Dang Van Lung, Nguyen Song Thao - Hoang van Tru. O cac cong trinh tren, cac tac gia co di sau vao nhung truyen ke ve phong tuc, moi truyen dugc ke ro rang, day du cac ban thao. The nhung nhung cong trinh do chi mang tinh tap hop nhieu mang truyen chu khong tap trung vao mot mang truyen cu the nao ca.

Cac truyen ke ve phong tuc nam rai rac, thieu he thong, chua dugc tong hop phan loai mot each co he thong de no thanh mot cong trinh chuyen biet trong kho tang van hgc dan gian Nam Bo. Tai lieu nghien cuu - suu khao - Van minh miet virfrn - San Nam: tac gia giai thieu ve vung dat va con nguai Nam Bo. - Van hoa dan gian Nam Bo - nhung phac thao - Nguyen Phuong Thao: tac gia noi den "lang Viet Nam Bo va van hod dan gian cua nguai Viet", "dqc trung truyen dan gian nguai Viet a Nam Bo".