ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN VI THÙY DỊU ĐẢNG BỘ TỈNH LẠNG SƠN LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2010 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Hà Nội - 2012 1 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN VI THÙY DỊU ĐẢNG BỘ TỈNH LẠNG SƠN LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2010 Chuyên ngành : Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số : 60 22 56 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học : PGS, TS. VŨ QUANG HIỂN Hà Nội - 2012 2 z c¸c ch÷ viÕt t¾t An ninh trËt tù ANTT C«ng an nh©n d©n CAND C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ CNH, H§H D©n téc thiÓu sè DTTS Héi ®ång nh©n d©n H§ND NÕp sèng v¨n hãa NSVH Uû ban nh©n d©n UBND Uû ban MÆt trËn Tæ quèc UBMTTQ X· héi chñ nghÜa XHCN LỜI CAM ĐOAN 3 z Tôi xin cam đoan luận văn là công trính bản thân tôi tự nghiên cứu dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của PGS,TS. Tất cả các số liệu, kết quả nêu trong luận văn đều đảm bảo tình trung thực. Những kết luận của luận văn chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kí công trính nào khác.
Hà Nội, ngày 15 tháng 4 năm 2012 Tác giả luận văn Môc lôc Trang Më ®Çu…………………………………………………………………. 3 4 z Ch¬ng 1 ®¶ng bé tØnh l¹ng s¬n l·nh ®¹o x©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸ tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2005. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cã ¶nh hëng ®Õn x©y dùng nÕp sèng v¨n hãa ë L¹ng S¬n vµ chñ tr¬ng cña §¶ng bé.1 §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi .2 Chñ tr¬ng cña §¶ng vµ §¶ng bé tØnh L¹ng S¬n. Sù chØ ®¹o x©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸.1 TriÓn khai thùc hiÖn chñ tr¬ng cña §¶ng bé.2 C¸c phong trµo quÇn chóng.
54 Ch¬ng 2 ®¶ng bé tØnh l¹ng s¬n T¨ng cêng l·nh ®¹o x©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸ tõ n¨m 2006 ®Õn n¨m 2010. Yªu cÇu míi cña viÖc x©y dùng nÕp sèng v¨n hãa vµ chñ tr¬ng míi cña §¶ng bé. Chñ tr¬ng míi cña §¶ng vµ §¶ng bé. ChØ ®¹o ®Èy m¹nh x©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸.
C¸c biÖn ph¸p triÓn khai cña §¶ng bé. C¸c phong trµo quÇn chóng…………………………………………………. 93 Ch¬ng 3 nhËn xÐt vµ bµi häc kinh nghiÖm …………………………………. N©ng cao h¬n n÷a nhËn thøc vÒ vai trß cña nÕp sèng v¨n ho¸ trong ®ång bµo c¸c d©n téc.
Trong chØ ®¹o x©y dùng x©y dùng nÕp sèng v¨n hãa, ph¶i kÕt hîp gi÷a 5 z “x©y” vµ “chèng”. Ph¶i ®¶m b¶o tÝnh kÕ ho¹ch, tÝnh chuÈn mùc vµ tÝnh hiÖu lùc cña qu¸ tr×nh x©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸. T¨ng cêng huy ®éng mäi nguån lùc ®Çu t cho v¨n ho¸, u tiªn cho vïng s©u, vïng xa, vïng gi¸p biªn giíi, vïng ®Æc biÖt khã kh¨n. 122 tµi liÖu tham kh¶o.
Lý do chọn đề tài Tõ lÞch sö nh©n lo¹i, v¨n ho¸ ®· chøng tá gi¸ trÞ vµ søc m¹nh cña m×nh. Kh«ng cã v¨n ho¸, loµi ng-êi kh«ng thÓ thùc hiÖn ®-îc nh÷ng b-íc tiÕn dµi trong hµnh tr×nh c¶i t¹o giíi tù nhiªn vµ x· héi, kh¼ng ®Þnh, t¹o dùng nÒn v¨n minh trÝ tuÖ nh- hiÖn nay. Cuéc sèng ®-¬ng ®¹i cµng kh¼ng ®Þnh v¨n ho¸ lµ 6 z bé phËn kh«ng thÓ thiÕu trong mäi sinh ho¹t x· héi, tõ chÝnh trÞ, kinh tÕ ®Õn sinh ho¹t céng ®ång. ThËt khã h×nh dung mét lÜnh vùc nµo ®ã thiÕu v¾ng sù tham gãp cña v¨n ho¸ nh- mét yÕu tè thÓ hiÖn tr×nh ®é tiÕn bé cña chñ thÓ trong nh×n nhËn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò.
ThËm chÝ, cuéc sèng cµng phøc t¹p, khã kh¨n vai trß cña v¨n ho¸ cµng ®-îc thÓ hiÖn, gi¸ trÞ cña v¨n ho¸ cµng ®-îc ®Ò cao. NhËn thøc râ ®iÒu ®ã, d©n téc ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh lÞch sö dùng n-íc vµ gi÷ n-íc ®· t¹o dùng nÒn v¨n ho¸ ®éc ®¸o vµ khÐo sö dông nã nh- søc m¹nh b¶o vÖ sù tr-êng tån cña quèc gia, d©n téc, ®¸nh th¾ng nh÷ng ©m mu ‚®ång ho¸‛ cña c¸c thÕ lùc x©m lîc Ph¬ng B¾c tríc ®©y còng nh chñ nghÜa thùc d©n cña c¸c lùc l-îng Ph-¬ng T©y. V¨n ho¸ lµ lÜnh vùc réng lín, tuú theo c¸ch tiÕp cËn, môc ®Ých nghiªn cøu, cã thÓ chia thµnh nh÷ng vÊn ®Ò kh¸c nhau ®Ó gi¶i quyÕt. Mét biÓu hiÖn cña v¨n ho¸ trong ®êi sèng x· héi lµ nÕp sèng v¨n hãa.
NÕp sèng v¨n ho¸ ®-îc hiÓu lµ ph-¬ng thøc xö sù cã nhiÒu biÓu hiÖn v¨n ho¸ nhÊt trong t×nh thÕ nhÊt ®Þnh nµo ®ã ®-îc lÆp ®i lÆp l¹i trong mét thêi gian dµi vµ trong mét kh«ng gian nhÊt ®Þnh, cã chøc n¨ng ®Þnh h-íng, ®iÒu chØnh ho¹t ®éng cña con ng-êi v-¬n tíi c¸i tèt ®Ñp trong cuéc sèng. Nãi ®Õn nÕp sèng v¨n ho¸ lµ nãi ®Õn mét lo¹i hµnh vi cã nhiÒu biÓu hiÖn v¨n ho¸ nhÊt trong c¸c hµnh vi sèng. NÒn v¨n hãa cã ¶nh h-ëng ®Õn ®êi sèng x· héi, ®Õn nÕp sèng c¸ nh©n vµ céng ®ång, bëi nÒn v¨n hãa ®Þnh ra mét hÖ thèng gi¸ trÞ vµ c¸c tiªu chuÈn x¸c ®Þnh gi¸ trÞ Êy. Nh÷ng gi¸ trÞ ®-îc rót ra tõ trong ®êi sèng hiÖn thùc, nh÷ng gi¸ trÞ Êy ®iÒu tiÕt c¸c xu h-íng, quan niÖm vµ hµnh vi cña con ng-êi lµm c¬ së cho viÖc ®¸nh gi¸ tÝnh h÷u Ých cho x· héi, quyÕt ®Þnh c¸c nguyªn t¾c cña trËt tù x· héi vµ ho¹ch ®Þnh c¸c c¬ së cña nÕp sèng c¸ nh©n, gia ®×nh vµ céng ®ång.
NÕp sèng v¨n hãa cña c¸ nh©n, gia ®×nh hay céng ®ång dÜ nhiªn ®-îc h×nh thµnh tõ cuéc sèng, song khi ®Þnh h×nh, cã t¸c ®éng v« cïng lín ®èi víi ho¹t ®éng sèng cña con ng-êi. Nh- vËy, nÕp sèng v¨n ho¸ chØ khÝa c¹nh tÝch cùc cña nÕp sèng, nghÜa lµ nÕp sèng tÝch cùc cña c¸ nh©n, gia ®×nh hoÆc céng ®ång ®Ó øng xö thÝch hîp víi nh÷ng hoµn c¶nh cô thÓ trong giao tiÕp hoÆc t¸c ®éng ®Õn ®èi t-îng nµo ®ã mét c¸ch tèi -u theo h-íng ch©n, thiÖn, mü. 7 z Qu¸ tr×nh lÞch sö ®· chøng minh r»ng nÕp sèng v¨n ho¸ lu«n g¾n liÒn víi mçi c¸ nh©n, gia ®×nh vµ céng ®ång, nÕp sèng v¨n ho¸ cã liªn quan chÆt chÏ víi c¸c ho¹t ®éng thùc tiÔn, chóng cã mèi quan hÖ h÷u c¬ kh«ng thÓ t¸ch rêi, ¶nh h-ëng qua l¹i trong mét thÓ thèng nhÊt. yÕu tè tÝch cùc hay tiªu cùc cña mçi nh©n tè nµy ®Òu ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn yÕu tè kia vµ ng-îc l¹i.
ChÝnh v× vËy, c¸c h×nh thøc biÓu hiÖn cña nÕp sèng v¨n ho¸ rÊt ®a diÖn, ®-îc thÓ hiÖn trong nÕp sèng v¨n hãa c¸ nh©n, nÕp sèng v¨n hãa gia ®×nh vµ nÕp sèng v¨n hãa céng ®ång. NÕp sèng v¨n ho¸ c¸ nh©n lµ nÕp sèng cã v¨n ho¸ cña mçi con ng-êi ®-îc biÓu hiÖn trong lao ®éng s¸ng t¹o, trong lµm ¨n sinh sèng, trong häc tËp vµ rÌn luyÖn, trong ®¹o ®øc vµ nh©n c¸ch, trong giao tiÕp vµ øng xö. ®-îc x· héi lÊy lµm chuÈn mùc, lµm khu«n mÉu øng xö. §ã lµ khu«n mÉu vÒ nh÷ng h×nh thøc xö sù cña con ng-êi trong nh÷ng m«i tr-êng vµ hoµn c¶nh ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh.
Nã lµ øng xö mÉu mùc ®-îc tæng qu¸t ho¸, tiªu chuÈn ho¸, hîp thøc ho¸ ®Ó mçi c¸ nh©n noi theo khi hä thùc hiÖn vai trß x· héi cña m×nh. §ång thêi còng lµ khu«n mÉu ®Þnh h-íng chung cÇn ®-îc t¹o thµnh thãi quen, tËp qu¸n trong hµnh vi hµng ngµy cña mçi c¸ nh©n. Tuy nhiªn, trong x· héi khi nãi ®Õn c¸ nh©n còng rÊt ®a d¹ng, cã c¸ nh©n ë n«ng th«n, c¸ nh©n ë miÒn nói, thµnh thÞ, hoÆc c¸ nh©n lµ c«ng nh©n, n«ng d©n, trÝ thøc, qu©n nh©n, ng-êi d©n téc thiÓu sè. Do ®ã cã rÊt nhiÒu khu«n mÉu øng xö kh¸c nhau, tuy nhiªn, cÇn ph¶i kh¼ng ®Þnh r»ng tÊt c¶ c¸c c¸ nh©n dï ë tÇng líp nµo còng ®Òu ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng chøc n¨ng c¬ b¶n cña mét con ng-êi (lµ con, lµ chång, lµ vî, lµ cha mÑ, lµ «ng bµ.), mçi c¸ nh©n ®Òu ph¶i thùc hiÖn nh÷ng ho¹t ®éng tÊt yÕu nh»m ®¸p øng môc ®Ých nhu cÇu cña x· héi nãi chung vµ c¸ nh©n nãi riªng, ®ã lµ ph¶i lao ®éng, ph¶i tiªu dïng nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ gi¸ trÞ tinh thÇn.
Trªn c¬ së ®ã ta x¸c ®Þnh ®èi víi nÕp sèng v¨n ho¸ c¸ nh©n, khu«n mÉu øng xö còng dùa trªn nh÷ng ho¹t ®éng tÊt yÕu c¬ b¶n nãi trªn. Khu«n mÉu øng xö ®ã mang ý nghÜa x· héi lín, mang tÝnh phæ biÕn, ®-îc mçi c¸ nh©n tù gi¸c tu©n theo, ë ®©y muèn nhÊn m¹nh tíi viÖc c¸ nh©n sèng ph¶i cã ®¹o, nh- ®¹o yªu n-íc, ®¹o vî chång, ®¹o lµm cha mÑ, ®¹o lµm con, ®¹o lµm anh chÞ em, ®¹o hä hµng, ®¹o lµm d©u lµm rÓ, ®¹o hµng xãm 8 z l¸ng giÒng. trong ®ã ®¹o yªu n-íc lµ nÒn t¶ng, lµ bao trïm tÊt c¶ c¸c ®¹o kh¸c v× nÒn t¶ng cho t×nh yªu Tæ quèc b¾t nguån tõ t×nh yªu cha mÑ, «ng bµ, tæ tiªn, anh em hä hµng, ®Õn t×nh yªu lµng xãm, yªu ®ång bµo. Ngµy nay, ®Ó ph¸t huy vai trß nÕp sèng v¨n hãa c¸ nh©n, chóng ta ®ang thùc hiÖn c¸c phong trµo x©y dùng ‚G¬ng ngêi tèt, viÖc tèt, ®iÓn h×nh tiªn tiÕn‛, ‘Häc tËp, lao ®éng s¸ng t¹o‛, ‚ Uèng níc nhí nguån‛, ‚L¸ lµnh ®ïm l¸ r¸ch‛.
nh»m kh¬i dËy vµ ph¸t huy nh÷ng ®øc tÝnh, ®¹o lý cao ®Ñp trong nh©n d©n. NÕp sèng v¨n ho¸ gia ®×nh lµ mét bé phËn quan träng cña v¨n ho¸ gia ®×nh, lµ c¸i gèc cña v¨n ho¸ lµng, v¨n ho¸ n-íc. Gia ®×nh lµ tÕ bµo cña x· héi, lµ mét x· héi thu nhá, lµ tæng hîp c¸c quan hÖ gi¸ trÞ nh©n c¸ch, t×nh c¶m, ®¹o ®øc, danh dù, nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm ®èi víi quèc gia, d©n téc. Gia ®×nh truyÒn thèng trong x· héi ViÖt Nam x-a rÊt chó träng x©y dùng gia ®¹o, gia phong vµ gia lÔ, coi träng viÖc gi÷ g×n nÕp sèng ®ã chÝnh lµ søc m¹nh cña gia ®×nh.
C¸c thµnh viªn trong gia ®×nh cã bæn phËn coi träng nÒn nÕp ®ã ®Ó kh«ng lµm ph-¬ng h¹i ®Õn thanh danh, uy tÝn cña gia ®×nh. HiÖn nay, ®Ó ph¸t huy vai trß nÕp sèng v¨n hãa gia ®×nh, chóng ta ®ang thùc hiÖn cuéc vËn ®éng x©y dùng gia ®×nh cã v¨n hãa, gäi t¾t lµ ‚Gia ®×nh v¨n hãa‛. §ã lµ m« h×nh gia ®×nh ViÖt Nam hiÖn ®¹i phï hîp víi tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Môc tiªu x©y dùng gia ®×nh v¨n ho¸ võa ph¶i kÕ thõa vµ ph¸t huy nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng tèt ®Ñp cña gia ®×nh ViÖt Nam, võa kÕt hîp nh÷ng gi¸ trÞ tiªn tiÕn cña gia ®×nh hiÖn ®¹i ®Ó phï hîp víi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn tÊt yÕu cña x· héi.