Khóa luận tốt nghiệp quản lý Lễ hội Tây Thiên tại xã Đại Đình, Tam Đảo, Vĩnh Phúc

Khám phá luận văn về quản lý lễ hội Tây Thiên tại xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, với những phân tích và đề xuất hữu ích.

• Tác giả: Lưu Thị Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Hồng Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Quản Lý Lễ Hội Tây Thiên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của khóa luận
• 0.7. Bố cục của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LỄ HỘI, TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI TÂY THIÊN
• 1.1. Những vấn đề lý luận chung về quản lý lễ hội truyền thống
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1.1. Khái niệm lễ hội, lễ hội truyền thống
• 1.2. Nội dung của quản lý lễ hội truyền thống
• 1.2.1. Chủ thể quản lý
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI TÂY THIÊN, THỊ TRẤN ĐẠI ĐÌNH, HUYỆN TAM ĐẢO, TỈNH VĨNH PHÚC
• 2.1. Chủ thể quản lý
• 2.1.1. Chủ thể quản lý Nhà nước
• 2.1.2. Cơ chế phối hợp giữa các chủ thể quản lý
• 2.2. Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên
• 2.2.1. Thực hiện và ban hành các văn bản quản lý lễ hội
• 2.2.2. Quản lý các hoạt động trong lễ hội Tây Thiên
• 2.2.3. Đánh giá công tác quản lý lễ hội Tây Thiên
• 2.2.3.1. Những điểm tích cực
• 2.2.3.2. Những điểm hạn chế
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI TÂY THIÊN, XÃ ĐẠI ĐÌNH, HUYỆN TAM ĐẢO, TỈNH VĨNH PHÚC
• 3.1. Nhóm giải pháp đối với chủ thể quản lý
• 3.1.1. Tăng cường quản lý Nhà nước đối với di tích và lễ hội
• 3.1.2. Đào tạo, bổ sung và nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý
• 3.1.3. Tăng cường công tác quản lý di tích nơi diễn ra lễ hội
• 3.1.4. Phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống trong lễ hội
• 3.2. Nhóm giải pháp đối với đối tượng quản lý
• 3.2.1. Tăng cường hoạt động quảng bá về lễ hội Tây Thiên
• 3.2.2. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về lễ hội Tây Thiên đối với người dân và học sinh địa phương
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ WEBSITE THAM KHẢO
• PHỤ LỤC ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Lễ Hội Tây Thiên Nghiên Cứu Chung

Lễ hội là một phần không thể thiếu của văn hóa Việt Nam, đặc biệt là các lễ hội truyền thống. Lễ hội Tây Thiên là một ví dụ điển hình, thu hút đông đảo du khách và người dân địa phương. Quản lý lễ hội hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch bền vững. Theo Điều 4, Luật Di sản văn hóa, lễ hội được xem là di sản văn hóa phi vật thể. Lễ hội là sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng, bao gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ là hệ thống những hành vi, nghi thức, tác động nhằm biểu hiện sự tôn kính với thần linh, phản ánh ước mơ chính đáng của một cộng đồng. Phần hội là hoạt động tập thể liên quan đến tín ngưỡng chung của cộng đồng. Hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng xuất phát từ nhu cầu cuộc sống.

1.1. Khái Niệm Lễ Hội Truyền Thống và Quản Lý Lễ Hội

Lễ hội truyền thống là những lễ hội được hình thành từ lâu đời, mang tính bền vững và được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Quản lý lễ hội là quản lý nhà nước đối với hoạt động của lễ hội nhằm hoàn thiện một hệ thống chính sách, pháp luật để đảm bảo cho hoạt động của lễ hội được diễn ra theo đúng đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nâng cao giá trị về đời sống tinh thần của cộng đồng. Quản lý lễ hội là việc sử dụng các công cụ quản lý như chính sách, pháp luật, bộ máy và các nguồn lực khác, để kiểm soát hay can thiệp vào các hoạt động lễ hội. Sử dụng các phương thức thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm duy trì việc thực hiện hệ thống chính sách và luật.

1.2. Vai Trò Của Quản Lý Lễ Hội Trong Bảo Tồn Văn Hóa

Quản lý lễ hội đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Nó giúp duy trì bản sắc văn hóa, ngăn chặn các yếu tố tiêu cực xâm nhập, đồng thời tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của lễ hội. Theo tác giả Bùi Hoài Sơn: Quản lý di sản nói chung, lễ hội nói riêng là công việc của Nhà nước được được thực hiện thông qua việc ban hành, tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về lễ hội truyền thống nhằm mục đích bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của lễ hội được cộng đồng coi trọng, đồng thời nhằm góp phần phát triển kinh tế, xã hội của từng địa phương nói riêng, cả nước nói chung.

II. Thách Thức Quản Lý Lễ Hội Tây Thiên Vấn Đề Giải Pháp

Mặc dù Lễ hội Tây Thiên có nhiều tiềm năng phát triển, công tác quản lý vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như quá tải du khách, ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự, và bảo tồn di sản văn hóa cần được giải quyết một cách hiệu quả. Việc thiếu nguồn lực, nhân lực, và sự phối hợp giữa các bên liên quan cũng là những rào cản lớn. Nhiều vấn đề được đặt ra trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản để đạt mục tiêu về văn hóa, chính trị, giáo dục và bảo vệ môi trường. Vì vậy việc nghiên cứu và đề ra những giải pháp là rất quan trọng.

2.1. Các Vấn Đề Thường Gặp Trong Quản Lý Lễ Hội

Các vấn đề thường gặp bao gồm: Quản lý đám đông, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, quản lý các hoạt động văn hóa, và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Việc kiểm soát các hoạt động thương mại, dịch vụ, và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật cũng là một thách thức lớn. Bên cạnh đó công tác quản lý lễ hội mang lại nhiều giá trị thì công tác quản lý cũng gặp nhiều vấn đề khó khăn còn tồn tại.

2.2. Tác Động Của Du Lịch Đến Lễ Hội Truyền Thống

Du lịch có thể mang lại lợi ích kinh tế cho địa phương, nhưng cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến lễ hội truyền thống. Việc thương mại hóa, làm mất bản sắc văn hóa, và gây ô nhiễm môi trường là những vấn đề cần được quan tâm. Cần có các biện pháp quản lý phù hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch và bảo tồn các giá trị văn hóa.

2.3. Thiếu Hụt Nguồn Lực và Nhân Lực Quản Lý Lễ Hội

Một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác quản lý lễ hội là thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực có chuyên môn. Việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý lễ hội, và huy động nguồn lực từ xã hội là rất cần thiết. Cần có sự đầu tư thích đáng để nâng cao năng lực quản lý và đảm bảo sự thành công của lễ hội.

III. Cách Quản Lý Nguồn Lực Lễ Hội Tây Thiên Bí Quyết Hiệu Quả

Quản lý nguồn lực hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của Lễ hội Tây Thiên. Điều này bao gồm quản lý nguồn lực tài chính, nhân lực, vật lực, và thông tin. Cần có kế hoạch chi tiết, phân bổ nguồn lực hợp lý, và kiểm soát chặt chẽ để tránh lãng phí và thất thoát. Quản lý của cộng đồng về lễ hội truyền thống là một cơ chế quan trọng cho sự tham gia của cộng đồng vào giải quyết các vấn đề của lễ hội, tăng tính công khai, đồng thời người dân tự ý thức được bảo vệ những lễ hội truyền thống là cần thiết cho đời sống của họ, dẫn đến hành động thực tiễn giúp công tác quản lý lễ hội đạt hiệu quả cao.

3.1. Quản Lý Tài Chính Cho Lễ Hội Minh Bạch và Hiệu Quả

Quản lý tài chính cần đảm bảo tính minh bạch, công khai, và hiệu quả. Cần có quy trình rõ ràng về thu chi, kiểm soát chặt chẽ các khoản chi tiêu, và báo cáo tài chính đầy đủ. Việc huy động nguồn tài trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp, và cá nhân cũng là một giải pháp quan trọng.

3.2. Phát Triển Đội Ngũ Quản Lý Lễ Hội Chuyên Nghiệp

Cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý lễ hội có trình độ chuyên môn cao, am hiểu về văn hóa, du lịch, và quản lý sự kiện. Việc thu hút các chuyên gia, tình nguyện viên, và sự tham gia của cộng đồng cũng là một yếu tố quan trọng.

3.3. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Lễ Hội Tây Thiên

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý lễ hội có thể giúp nâng cao hiệu quả, giảm chi phí, và cải thiện trải nghiệm của du khách. Các ứng dụng như quản lý vé điện tử, hệ thống thông tin du lịch, và các kênh truyền thông trực tuyến có thể giúp quảng bá lễ hội và thu hút du khách.

IV. Phương Pháp Tăng Cường Truyền Thông Lễ Hội Tây Thiên

Truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá Lễ hội Tây Thiên đến với đông đảo công chúng. Cần có chiến lược truyền thông hiệu quả, sử dụng đa dạng các kênh truyền thông, và tạo ra những nội dung hấp dẫn, sáng tạo. Đồng thời thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước đem lại nhiều giá trị, duy trì và phát triển lễ hội. Tuy nhiên, bên cạnh đó công tác quản lý lễ hội mang lại nhiều giá trị thì công tác quản lý cũng gặp nhiều vấn đề khó khăn còn tồn tại.

4.1. Xây Dựng Thương Hiệu Lễ Hội Tây Thiên Điểm Nhấn Văn Hóa

Xây dựng thương hiệu cho lễ hội là một yếu tố quan trọng để thu hút du khách và tạo sự khác biệt so với các lễ hội khác. Cần xác định rõ giá trị cốt lõi, thông điệp truyền thông, và hình ảnh đại diện của lễ hội. Việc quảng bá thương hiệu trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội, và các sự kiện du lịch có thể giúp nâng cao nhận diện thương hiệu.

4.2. Sử Dụng Mạng Xã Hội Để Quảng Bá Lễ Hội

Mạng xã hội là một kênh truyền thông hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Cần xây dựng các trang mạng xã hội chuyên nghiệp, đăng tải các nội dung hấp dẫn, tương tác với người dùng, và tổ chức các hoạt động trực tuyến để thu hút sự quan tâm của công chúng.

4.3. Hợp Tác Với Báo Chí và Truyền Thông Để Lan Tỏa Thông Tin

Hợp tác với các cơ quan báo chí, truyền hình, và các trang tin điện tử có thể giúp lan tỏa thông tin về lễ hội đến với đông đảo công chúng. Cần cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, và kịp thời cho các cơ quan truyền thông, và tạo điều kiện cho họ tác nghiệp tại lễ hội.

V. Nghiên Cứu Tác Động Kinh Tế Của Lễ Hội Tây Thiên

Đánh giá tác động kinh tế của Lễ hội Tây Thiên là rất quan trọng để chứng minh vai trò của lễ hội trong sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần thu thập dữ liệu về doanh thu từ du lịch, dịch vụ, và các hoạt động kinh tế khác liên quan đến lễ hội. Qua quá trình đào tạo, học tập các kiến thức chuyên ngành Quản lý văn hóa. Tôi thấy rõ được vai trò và tầm quan trọng của công tác quản lý đối với quản lý lễ hội Tây Thiên hiện nay, vì vậy tôi chọn đề tài “Quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc” làm chủ đề cho khóa luận tốt nghiệp của mình.

5.1. Đo Lường Doanh Thu Từ Du Lịch và Dịch Vụ

Cần thu thập dữ liệu về doanh thu từ các hoạt động du lịch, dịch vụ như khách sạn, nhà hàng, vận tải, và các cửa hàng bán đồ lưu niệm. Việc phân tích dữ liệu này có thể giúp đánh giá tác động kinh tế trực tiếp của lễ hội.

5.2. Tạo Việc Làm và Thu Nhập Cho Người Dân Địa Phương

Lễ hội có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân địa phương, đặc biệt là trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, và sản xuất hàng thủ công. Cần có chính sách hỗ trợ người dân địa phương tham gia vào các hoạt động kinh tế liên quan đến lễ hội.

5.3. Thu Hút Đầu Tư và Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng

Lễ hội có thể thu hút đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tầng du lịch, dịch vụ, và các công trình văn hóa. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng có thể giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút du khách.

VI. Phát Triển Bền Vững Lễ Hội Tây Thiên Hướng Đến Tương Lai

Phát triển bền vững Lễ hội Tây Thiên là mục tiêu quan trọng để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của lễ hội trong tương lai. Điều này đòi hỏi sự cân bằng giữa bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế, và bảo vệ môi trường. Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, chúng ta phải “đem văn hóa để lãnh đạo quốc dân” và quán triệt các nghị quyết của Trung ương Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa VIII) về công tác xây dựng và phát triển văn hóa nền tảng xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững, Vĩnh Phúc đã và đang không ngừng đẩy mạnh công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, hướng đến tôn vinh giá trị truyền thống tốt đẹp, khích lệ sáng tạo các giá trị 1 văn hóa mới, gắn kết giữa phát triển kinh tế với bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc, góp phần vào sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nâng cao đời sống mọi mặt của nhân dân.

6.1. Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Cần có các biện pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội, bao gồm các nghi lễ, phong tục, tập quán, và các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Việc giáo dục, truyền bá văn hóa cho thế hệ trẻ là rất quan trọng.

6.2. Bảo Vệ Môi Trường và Quản Lý Chất Thải

Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường, giảm thiểu ô nhiễm, và quản lý chất thải hiệu quả. Việc khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho du khách và người dân địa phương là rất cần thiết.

6.3. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào công tác quản lý và phát triển lễ hội. Việc lắng nghe ý kiến của cộng đồng, và tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động của lễ hội có thể giúp nâng cao tính bền vững của lễ hội.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Quản lý lễ hội Tây Thiên xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc" do sinh viên Lưu Thị Thảo thực hiện thuộc ngành Quản lý văn hóa, Khoa Quản lý Xã hội, Trường Đại học Nội vụ Hà Nội (năm 2022), dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đặng Thị Hồng Hạnh.

Về bối cảnh thực tiễn, tỉnh Vĩnh Phúc có vị trí địa lý quan trọng, gắn liền với không gian văn hiến Xứ Đoài và sở hữu kho tàng di sản phong phú với 107 lễ hội truyền thống. Tỉnh hiện có 5 di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, trong đó có 1 di sản được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (Kéo song Hương Canh) và 5 di sản nằm trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Ca trù, Kéo song Hương Canh, Hát Soọng cô của người Sán Dìu, Lễ hội rước nước đền Ngự Dội, Hát trống quân Đức Bác và Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên). Trong đó, Quần thể danh thắng Tây Thiên và Lễ hội Tây Thiên giữ vai trò trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng - tâm linh lớn, thu hút đông đảo du khách thập phương. Tuy nhiên, hoạt động quản lý lễ hội trên thực tế đặt ra nhiều khó khăn về việc bảo tồn giá trị di sản, điều tiết các hoạt động dịch vụ thương mại, đảm bảo vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và thích ứng với bối cảnh phòng chống dịch bệnh.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý lễ hội truyền thống Tây Thiên giai đoạn 2020–2022, chỉ ra những kết quả đạt được cùng các tồn tại, hạn chế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức lễ hội trong giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể gồm 3 nhiệm vụ:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về lễ hội, lễ hội truyền thống Việt Nam và hệ thống văn bản pháp quy về quản lý lễ hội làm cơ sở khoa học cho công tác tổ chức, quản lý lễ hội Tây Thiên.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý, tổ chức lễ hội Tây Thiên; chỉ ra những thuận lợi, khó khăn trong công tác điều hành thực tế.
3. Đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, tổ chức lễ hội Tây Thiên phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác tổ chức và quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi không gian: Không gian tổ chức lễ hội tại Quần thể di tích danh thắng Tây Thiên thuộc địa bàn xã (nay là thị trấn) Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu từ năm 2020 đến năm 2022 (mốc thời gian gắn với sự kiện Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 176/QĐ-BVHTTDL ngày 14/01/2020 đưa Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia).

---

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận tiếp cận đối tượng nghiên cứu dựa trên hệ thống khái niệm chuyên ngành: định nghĩa về lễ hội, lễ hội truyền thống (theo Điều 4 Luật Di sản văn hóa; công trình của các tác giả Đoàn Văn Chúc, Ngô Đức Thịnh, Cao Đức Hải); khái niệm quản lý, quản lý lễ hội và cơ chế quản lý lễ hội dựa vào cộng đồng (tham chiếu công trình của PGS.TS. Bùi Hoài Sơn).

Khung văn bản pháp quy và chính sách được tác giả sử dụng làm căn cứ pháp lý gồm:

• Luật Di sản văn hóa năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2009, văn bản hợp nhất năm 2013) với Điều 25 và Điều 54 quy định cụ thể về trách nhiệm quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa phi vật thể và lễ hội truyền thống.
• Chỉ thị số 41-CT/TW ngày 05/02/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội.
• Công điện số 229/CĐ-TTg ngày 12/02/2015 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội.
• Nghị định số 110/2018/NĐ-CP ngày 29/08/2018 của Chính phủ quy định về quản lý và tổ chức lễ hội; Nghị định số 158/2003/NĐ-CP; Thông tư số 15/2015/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Quyết định số 39/2011/QĐ-BVHTT.
• Các văn bản chỉ đạo của địa phương: Quyết định số 388/QĐ-UBND ngày 29/01/2016 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc phê duyệt giai đoạn tổ chức Lễ hội Tây Thiên hàng năm; Quyết định số 02/2019/QĐ-UBND ngày 10/01/2019 về nếp sống văn minh; Nội quy giữ gìn an ninh trật tự (ANTT) năm 2017 của Ban Quản lý Di tích Danh thắng Tây Thiên.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp quan sát, mô tả: Thu thập tài liệu, hình ảnh trực tiếp tại hiện trường không gian di tích danh thắng Tây Thiên.
• Phương pháp điền dã: Khảo sát thực tế cơ sở vật chất, hoạt động hành lễ, điều hành của ban tổ chức tại địa bàn trong các đợt lễ hội (tiêu biểu như đợt khảo sát ngày 17/03/2022).
• Phương pháp điều tra xã hội học: Thu thập ý kiến, ghi nhận phản ánh của du khách và người dân địa phương tại xã Đại Đình giai đoạn 2020–2022.
• Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Kế thừa tư liệu lịch sử (Bắc Thành Địa Dư Chí Lục, Lịch triều hiến chương loại chí, Kiến văn tiểu lục) và các công trình nghiên cứu chuyên sâu về lễ hội của Lê Trung Vũ, Thạch Phương, Bùi Hoài Sơn, Phạm Thị Thanh Quy, cùng Kỷ yếu Hội thảo khoa học về di tích - danh thắng Tây Thiên (1999).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý lễ hội và tổng quan về lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 1 làm rõ các khái niệm công cụ về quản lý lễ hội truyền thống, xác định đây là hoạt động quản lý nhà nước kết hợp với sự tham gia của cộng đồng nhằm duy trì tính tôn nghiêm, bảo tồn bản sắc và thúc đẩy kinh tế - xã hội. Khóa luận tổng hợp mô hình phân cấp quản lý hành chính nhà nước về lễ hội truyền thống tại Việt Nam:

Cấp hành chính	Cơ quan trực tiếp quản lý	Cơ quan trực tiếp thực hiện
Trung ương	Chính phủ	Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Cấp Tỉnh	UBND tỉnh (Phó Chủ tịch phụ trách Văn - Xã)	Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Cấp Huyện	UBND huyện (Phó Chủ tịch phụ trách Văn - Xã)	Phòng Văn hóa – Thông tin
Cấp Xã	UBND xã (Phó Chủ tịch phụ trách Văn hóa)	Cán bộ công chức văn hóa xã

Về địa bàn nghiên cứu, xã (nay là thị trấn) Đại Đình nằm ở phía Bắc huyện Tam Đảo, có tổng diện tích tự nhiên là 3.452 ha (đất trồng trọt chiếm 512 ha). Kinh tế địa phương ghi nhận tốc độ tăng trưởng 14–15%/năm, thu nhập bình quân đầu người 11,2 triệu đồng/người/năm, sản lượng lương thực đạt 350 kg/người/năm. Trong cơ cấu kinh tế (số liệu năm 2011), ngành du lịch - dịch vụ chiếm 34%, nông lâm thủy sản chiếm 42%, công nghiệp - xây dựng chiếm 24%. Giá trị sản xuất nông nghiệp trong 5 năm đạt 70,7 tỷ đồng; công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và vận tải đạt 40,657 tỷ đồng; tổng thu nhập từ hoạt động du lịch 5 năm đạt 60 tỷ đồng.

Về di tích và lễ hội, Quần thể danh thắng Tây Thiên được công nhận là Di tích danh thắng cấp Quốc gia năm 1991, cách Hà Nội khoảng 85 km. Di tích gắn liền với tục thờ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu (chính phi của Hùng Chiêu Vương, có công chiêu mộ 3.000 binh sĩ đánh giặc, được phong tặng Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương, đệ nhất thượng đẳng phúc thần) và là trung tâm Phật giáo cổ khởi nguồn từ thế kỷ III TCN. Trong quần thể có Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên xây dựng trên nền chùa cổ Thiên Ân với diện tích 4,5 ha, đồi cao 300 m so với mực nước biển, chính điện cao 17 m, rộng 675 m².

Lễ hội Tây Thiên diễn ra chính hội vào ngày 15 tháng 2 Âm lịch hàng năm. Diễn trình lễ hội bao gồm công tác chuẩn bị từ tháng 11 Âm lịch năm trước đến tháng 2 Âm lịch năm sau. Đoàn tế gồm 30 người (1 chủ tế, 3 bồi tế, 2 xướng tế, 1 đánh chuông, 1 đánh trống và phường bát âm). Đúng sáng 15/2 Âm lịch, 14 xóm thuộc xã Đại Đình tổ chức rước kiệu từ đền Mẫu Sinh qua chùa Ngò về đền Thõng với các lễ vật truyền thống (xôi, lợn quay, gà, bánh giầy, chè lam, xôi đen, thịt chua của người Sán Dìu). Phần lễ gồm: lễ cáo (ngày 12/2 ÂL tại Đền Thượng - Chùa Thượng), lễ rước kiệu, lễ dâng hương tại Đền Thõng, lễ dâng hương tại Chùa Thượng và Đền Thượng, lễ tạ. Phần hội tổ chức thi đấu bóng chuyền, kéo co, cờ tướng, nhảy bao bố, vật dân tộc, thi làm bánh chưng gù, bánh gio, bánh dày, hội trại văn hóa và liên hoan dân ca Soọng cô.

Chương 2. Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, thị trấn Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 2 đi sâu khảo sát hệ thống chủ thể và các hoạt động quản lý thực tế tại địa phương giai đoạn 2020–2022:

• Hệ thống chủ thể quản lý: UBND huyện Tam Đảo giữ vai trò quản lý nhà nước toàn diện; Phòng Văn hóa - Thông tin huyện tham mưu chuyên môn và phối hợp với Đội kiểm tra liên ngành 814; Ban Chỉ đạo Lễ hội gồm 19 thành viên (có đại diện Sở VHTTDL); Ban Quản lý Di tích Danh thắng Tây Thiên chịu trách nhiệm tổ chức, bảo vệ cảnh quan di tích; Ban Tổ chức Lễ hội trực tiếp điều hành kịch bản nghi lễ; UBND xã/thị trấn Đại Đình phụ trách an ninh cơ sở và vệ sinh môi trường.
• Thực hiện và ban hành văn bản: Triển khai các chỉ thị của Trung ương và của tỉnh; ban hành các quyết định thành lập ban tổ chức, tiểu ban phục vụ, đội an ninh, đội thanh niên tình nguyện.
• Công tác truyền thông, quảng bá: Đài Truyền thanh - Truyền hình huyện Tam Đảo phát sóng chương trình giới thiệu di tích; Trung tâm Văn hóa - Thể thao lắp đặt hệ thống pano, băng rôn; Ban Tổ chức tổ chức họp báo với các cơ quan thông tấn báo chí Trung ương và địa phương trước mùa lễ hội.
• Quản lý an ninh trật tự, an toàn giao thông và PCCC: Công an huyện Tam Đảo thành lập cụm công an Tây Thiên và 2 tổ công tác 141; bố trí lực lượng tuần tra, phân luồng tránh ùn tắc; lắp đặt hệ thống camera an ninh, biển chỉ dẫn tự động; chấn chỉnh hiện tượng cờ bạc trá hình, ăn xin, xe ôm lôi kéo khách.
• Công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19 (Xuân Nhâm Dần 2022): Thực hiện nghiêm quy định y tế; tạm dừng phần hội, chỉ tổ chức phần lễ vào ngày 17/3/2022 (tức 15/2 Âm lịch). Ban Quản lý Cáp treo Tây Thiên thực hiện phun khử trùng cabin và xe điện, đo thân nhiệt, phát khẩu trang miễn phí và bố trí phòng cách ly tạm thời.
• Quản lý tài chính: Thực hiện dự toán chi tiêu công khai, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; điều phối lực lượng giám sát tiền công đức, tiền đặt lễ giọt dầu; số dư kinh phí được gửi ngân hàng phục vụ tái đầu tư lễ hội và trích một phần vào quỹ khuyến học địa phương.
• Quản lý dịch vụ, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm: Giải tỏa hành lang bán hàng rong, quy hoạch khu kiot lưu niệm; tăng cường thùng rác, nhà vệ sinh công cộng; thành lập tổ y bác sĩ trực cấp cứu; tổ chức kiểm tra đột xuất các nhà hàng ăn uống, tuy nhiên vẫn còn hiện tượng cơ sở chế biến chưa đảm bảo vệ sinh khép kín.

Đánh giá chung: Công tác quản lý đã đi vào nề nếp, đảm bảo tính trang nghiêm của nghi lễ, an toàn cho du khách và phát huy được vai trò tham gia của cộng đồng dân cư (Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, các câu lạc bộ nghệ thuật quần chúng). Tuy nhiên, bộ máy cán bộ văn hóa cấp xã còn mỏng (01 biên chế), phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc; công tác quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm tại một số hàng quán dịch vụ ăn uống dưới chân núi đôi lúc chưa triệt để.

Chương 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, khóa luận đề xuất hai nhóm giải pháp mang tính hệ thống:

1. Nhóm giải pháp đối với chủ thể quản lý:
   • Tăng cường quản lý Nhà nước đối với di tích và lễ hội: Tiếp tục hoàn thiện quy chế, nâng cao vai trò thanh tra, kiểm tra liên ngành của Đội 814; tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa cấp tỉnh, huyện và chính quyền cơ sở.
   • Đào tạo, bổ sung và nâng cao năng lực đội ngũ quản lý: Bố trí biên chế hợp lý cho cán bộ văn hóa - thông tin cấp xã, thường xuyên mở lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý di sản, kỹ năng xử lý tình huống lễ hội.
   • Tăng cường quản lý di tích nơi diễn ra lễ hội: Đầu tư tu bổ, tôn tạo các hạng mục đền, chùa theo quy hoạch đã được phê duyệt; bảo vệ nghiêm ngặt cảnh quan rừng nguyên sinh Tam Đảo.
   • Phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống: Xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh đặc sắc, nâng cao chất lượng dịch vụ cáp treo, xe điện và các điểm dừng chân.
2. Nhóm giải pháp đối với đối tượng quản lý:
   • Tăng cường hoạt động quảng bá về lễ hội Tây Thiên: Đa dạng hóa các kênh truyền thông hiện đại (website, mạng xã hội, ấn phẩm số), liên kết các tuyến du lịch trọng điểm của tỉnh Vĩnh Phúc.
   • Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về lễ hội: Đẩy mạnh giáo dục di sản cho người dân địa phương và học sinh các trường THCS, THPT trên địa bàn huyện nhằm nâng cao nhận thức bảo vệ di tích, ứng xử văn minh và bài trừ mê tín dị đoan.

---

Kết quả và đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp bức tranh chi tiết về thực trạng công tác quản lý Lễ hội Tây Thiên trong giai đoạn 2020–2022 với các kết quả cụ thể:

• Hệ thống hóa dữ liệu quản lý: Làm rõ cơ cấu tổ chức gồm Ban Chỉ đạo 19 thành viên, sự phối hợp của các phòng ban chuyên môn và sự tham gia của 14 xóm thuộc xã Đại Đình cùng đoàn tế lễ 30 người.
• Ghi nhận số liệu kinh tế - xã hội địa bàn: Cung cấp các chỉ số phát triển thực tế của xã Đại Đình (diện tích 3.452 ha, đất trồng trọt 512 ha, tăng trưởng 14–15%/năm, doanh thu du lịch 5 năm đạt 60 tỷ đồng).
• Phản ánh công tác tổ chức trong bối cảnh đặc thù: Phân tích quy trình điều hành lễ hội năm 2022 dưới tác động của dịch Covid-19 (chỉ tổ chức phần lễ với lễ cáo ngày 12/2 ÂL và lễ chính ngày 15/2 ÂL tại Đền Thõng, tạm dừng toàn bộ phần hội).
• Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận là công trình khảo sát toàn diện công tác quản lý Lễ hội Tây Thiên ngay sau mốc Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 176/QĐ-BVHTTDL năm 2020. Tác giả đã phân tích cơ chế kết hợp giữa cơ quan hành chính nhà nước và mô hình tự quản của cộng đồng, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp từ cấp huyện đến cấp cơ sở.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát thực địa của khóa luận chủ yếu tập trung trong giai đoạn 2020–2022, thời điểm lễ hội chịu sự điều chỉnh của các biện pháp phòng chống dịch Covid-19 (năm 2022 không tổ chức phần hội), do đó chưa phản ánh đầy đủ quy mô hoạt động hội dân gian và các giải đấu thể thao truyền thống ở trạng thái bình thường hoàn toàn. Dữ liệu khảo sát điền dã trực tiếp dựa trên một số thời điểm lễ chính (như ngày 17/03/2022).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu đánh giá công tác quản lý khi lễ hội phục hồi toàn diện cả phần lễ và phần hội; nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tài chính xã hội hóa và hoàn thiện mô hình đồng quản lý di sản giữa nhà nước và cộng đồng dân cư bản địa.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý văn hóa, Văn hóa học, Du lịch, Quản lý nhà nước; cán bộ văn hóa cơ sở, ban quản lý di tích tại các địa phương có lễ hội quy mô lớn.
• Nội dung đáng giá: Bảng phân cấp quản lý hành chính về lễ hội truyền thống; quy trình tổ chức thực tế từ lập kế hoạch, phân công tiểu ban, phối hợp liên ngành (công an, y tế, quân sự, doanh nghiệp cáp treo) và phương án xử lý các vấn đề vệ sinh môi trường, an ninh trật tự tại một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Lễ hội Tây Thiên được tổ chức vào thời gian nào và tôn vinh nhân vật lịch sử - tín ngưỡng nào?
Lễ hội Tây Thiên được tổ chức chính hội vào ngày 15 tháng 2 Âm lịch hàng năm tại xã (thị trấn) Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Lễ hội nhằm tưởng nhớ công đức của Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu, chính phi của Hùng Chiêu Vương, người có công giúp Vua Hùng đánh giặc giữ nước và được các triều đại phong tặng danh hiệu Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương.

2. Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo văn bản nào?
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định số 176/QĐ-BVHTTDL ngày 14/01/2020 đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

3. Công tác tổ chức Lễ hội Tây Thiên năm 2022 có điểm gì đặc biệt do ảnh hưởng của dịch Covid-19?
Nhằm đảm bảo an toàn phòng chống dịch, UBND huyện Tam Đảo đã thực hiện phương án chỉ tổ chức phần lễ (lễ cáo ngày 12/2 ÂL tại Đền Thượng - Chùa Thượng; lễ dâng hương, trồng kiệu và tuyên chúc văn ngày 15/2 ÂL tại Đền Thõng), hoàn toàn không tổ chức các hoạt động thi đấu thể thao và trò chơi dân gian thuộc phần hội.

4. Cơ cấu các chủ thể tham gia quản lý Lễ hội Tây Thiên gồm những đơn vị nào?
Chủ thể quản lý gồm: UBND huyện Tam Đảo, Ban Chỉ đạo Lễ hội (19 thành viên), Phòng Văn hóa - Thông tin huyện, Ban Quản lý Di tích Danh thắng Tây Thiên, Ban Tổ chức Lễ hội, Đội kiểm tra liên ngành 814, UBND xã/thị trấn Đại Đình cùng sự phối hợp của Công an huyện, Ban Quản lý Cáp treo Tây Thiên và cộng đồng dân cư địa phương.

5. Đoàn tế lễ chính của xã Đại Đình tham gia lễ hội được tổ chức với quy mô ra sao?
Đoàn tế lễ gồm khoảng 30 người (1 vị chủ tế là bậc cao niên khỏe mạnh, gia đình song toàn; 3 vị bồi tế; 2 vị xướng tế; 1 người đánh chuông; 1 người đánh trống và phường bát âm), kết hợp cùng nhân dân 14 xóm thuộc xã Đại Đình thực hiện nghi thức rước kiệu từ đền Mẫu Sinh qua chùa Ngò về đền Thõng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lưu Thị Thảo đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và khảo sát toàn diện thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với Lễ hội Tây Thiên giai đoạn 2020–2022. Công trình làm rõ cơ chế phối hợp liên ngành, việc phân cấp quản lý từ cấp huyện đến cơ sở và vai trò tự quản của cộng đồng dân cư địa phương trong việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các giải pháp được tác giả đề xuất bám sát thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức lễ hội và định hướng phát triển du lịch bền vững tại huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung khóa luận chia làm 3 chương, cụ thể như sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý lễ hội và tổng quan về lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Chƣơng 2. Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Chƣơng 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LỄ HỘI, TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI TÂY THIÊN 1.

Những vấn đề lý luận chung về quản lý lễ hội truyền thống 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm lễ hội, lễ hội truyền thống *Khái niệm lễ hội Cho đến nay có rất nhiều quan điểm, định nghĩa về lễ hội: Theo điều 4, Luật Di sản văn hóa thì lễ hội được xem là di sản văn hóa phi vật thể. Tác giả Đoàn Văn Chúc lý giải lễ hội như sau: Lễ (cuộc lễ) là sự bày tỏ kính ý đối với một sự kiện xã hội, hay tự nhiên, tưởng tượng hay có thật, đã qua hay hiện tại, được thực hành theo nghi điểm rộng lớn và theo phương thức thẩm mỹ, tùy thuộc cấp nhóm xã hội có nhiệm vụ cử hành, nhằm biểu hiện giá trị của đối tượng được cử lễ.

Hội là cuộc vui bằng vô số hoạt động giải trí công cộng, diễn ra tại một địa điểm nhất định vào dịp cuộc lễ kỷ niệm một sự kiện tự nhiên xã hội nhằm diễn đạt sự phấn khích, hoan hỉ của công chúng dự lễ [4]. Theo tác giả Ngô Đức Thịnh, “Lễ hội là một trong những hiện tượng sinh hoạt văn hóa cổ truyền tiêu biểu của nhiều tộc người ở nước ta cũng như trên thế giới. Nó là tấm gương phản chiếu khá trung thực đời sống văn hóa của mỗi dân tộc” [11]. Từ góc độ cấu trúc loại hình, cuốn Giáo trình Quản lý lễ hội và Sự kiện do PGS.Cao Đức Hải Chủ biên (2010) có đưa ra định nghĩa lễ hội như sau: “Lễ hội là tổ hợp các yếu tố và hoạt động văn hóa đặc trưng của cộng đồng, xoay xung quanh một trục ý nghĩa nào đó, nhằm tôn vinh và quảng bá cho những giá trị nhất định”.

Đây là một cách nhìn có tính hình thức về hiện tượng và có thể bao trùm mọi hiện tượng được dân gian gọi là hội hè.[5] Như vậy về cơ bản, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều cách diễn 7 đạt khác nhau về lễ hội nhưng tất cả đều khẳng định lễ hội là sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng, bao gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ là hệ thống những hành vi, nghi thức, tác động nhằm biểu hiện sự tôn kính với thần linh, phản ánh ước mơ chính đáng của một cộng đồng. Phần hội là hoạt động tập thể liên quan đến tín ngưỡng chung của cộng đồng. Hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng xuất phát từ nhu cầu cuộc sống.

* Khái niệm lễ hội truyền thống Truyền thống là khái niệm để chỉ những cái gì đã hình thành từ lâu đời, mang tính bền vững và được trao quyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Những lễ hội được hình thành từ lâu, được tổ chức qua nhiều năm từ thế hệ này sang thế hệ khác thì được gọi là lễ hội truyền thống. Lễ hội truyền thống được các thế hệ sau nối tiếp thế hệ trước tái tạo và khẳng định để bảo tồn, phát huy theo hướng tích cực trong đời sống xã hội.