Chương 1 : Một số vấn đề lý luận và tổng quan về làng Vọng Nguyệt Chương 2 : Lễ hội làng Vọng Nguyệt năm 2016 Chương 3 : Lễ hội làng Vọng Nguyệt trong đời sống cộng đồng 10 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN LÀNG VỌNG NGUYỆT 1. Một số vấn đề cơ sở lý luận 1. Khái niệm đời sống Văn hóa Đời sống văn hóa là một cụm từ mới được sử dụng rộng rãi ở nước ta vào những năm 80, 90 của thế kỷ XX. Năm 1987 cuốn Đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng cộng sản Việt Nam đã luận giải : "Đời sống văn hóa chính là những hành vi sống biểu hiện một trình độ văn hóa, bao gồm các hoạt động của xã hội, của tập thể, của từng cá nhân nhằm mục đích văn hóa tức là hoàn thiện con người".
Năm 2000 cuốn Giáo trình lý luận văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng đưa ra khái niệm : "Đời sống văn hóa là bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm các yếu tố văn hóa tĩnh tại ( các sản phẩm văn hóa vật thể, các thiết chế văn hóa) cũng như các yếu tố văn hóa động thái (con người và các dạng hoạt động văn hóa)". Năm 2007 cuốn "Lý luận văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng" có đưa ra khái niệm như sau: "Đời sống văn hóa là một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm tổng thể những yêu tố hoạt động văn hóa vật chất và tinh thần, những tác động lẫn nhau trong đời sống xã hội để tạo ra những quan hệ có văn hóa trong cộng đồng, trực tiếp hình thành nhân cách và lối sống của con người" [15, tr. Con người sinh ra và trưởng thành muốn cho đời sống cá nhân được phong phú thì con người đó tất yếu phải có quan hệ đến: Đời sống vật chất: đảm bảo yếu tố cho người đó được sinh tồn Đời sống tinh thần: nhằm thỏa mãn nhu cầu về ý thức, tình cảm, lý trí nghị lực tư tưởng của người đó. 11 Đời sống xã hội: xã hội hình thành nhân cách con người.
Mỗi người chúng ta đều muốn khẳng định vai trò, vị trí, phẩm chất năng lực của mình trong đời sống cộng đồng. Theo học giả Đào Duy Anh có đưa ra quan niệm: "Vì văn hóa bao gồm hết cả các phương diện của sinh hoạt nên ta có thể nói rằng văn hóa tức là sinh hoạt" [1, tr. Đời sống văn hóa có thể được hiểu là những sinh hoạt của con người tác động vào đời sống vật chất, đời sống tinh thần, đời sống xã hội để hướng con người vươn lên theo quy luật của cái đúng, cái tốt, cái đẹp cái chuẩn mực theo tiêu chuẩn chân, thiện, mỹ, đào thải những biểu hiện tiêu cực tha hóa con người. Đời sống văn hóa là quá trình diễn ra sự trao đổi thông qua các hoạt động sinh hoạt văn hóa nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.
Đó là quá trình các yếu tố văn hóa mà con người tiếp thu được tác động vào đời sống vật chất để con người biến đổi môi trường tự nhiên tạo lập môi trường nhân văn, làm ra được nhiều sản phẩm vật chất cho xã hội ; tác động vào đời sống tinh thần để con người thỏa mãn nhu cầu chủ quan đáp ứng các yêu cầu về tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống, tác động vào đời sống xã hội để xây dựng các chuẩn mực xã hội; tác động vào chính bản thân đời sống cá nhân, điều chỉnh hành vi của cá nhân trong xã hội.