CHƯƠNG 1: CAC NHÂN TO TAC DONG DEN QUA TRÌNH DINH HINH VI TRI TRUNG QUOC TRONG CHINH SACH DOI NGOẠI CUA MY DƯỚI THOI TONG THONG DONALD TRUMP 1. Tinh hình thé giới Nhìn lại thời điểm cuối năm 2016, đầu năm 2017 khi mà tông thống Donald Trump thắng trong cuộc bau cử Tổng thống thứ 45 của Mỹ, đây là thời điểm thế giới đang trong thời kì quá độ trong giai đoạn khôi phục từ sau khủng hoàng kinh tế năm 2008. Về kinh tế Thời điểm này nên kinh tế thé giới còn rất phức tạp và khó lường. Theo đánh giá của Quỹ Tiên tệ Quốc tế (IMF) vào đầu năm 2017, nền kinh tế thé giới tuy có sự tăng nhẹ ở một số thé chế kinh tế hàng đầu, nhưng chủ yếu van còn nhiều tiềm ân rủi ro.
Đặc biệt là liên tiếp gia tăng lãi suất của Cục dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) trong cuối năm 2016 đến cudi năm 2017, khiến tình trạng các nguồn vốn đầu tư đi tìm kiểm thị trường mới ngày càng nhiều. Bên cạnh đó, từ khi tông thông Donald Trump nhậm chức, ông chủ trương chủ nghĩa kinh tế din tộc và chủ nghĩa bảo vệ đâu tư thương mại, dẫn đến sự cạnh tranh kinh tế giữa các nên kinh tế lớn ngày cành mạnh. Quyết định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và nhiều tô chức tài chính khác trên thé giới đồng loạt nâng mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cau lên 3.7% hoặc 3,6%, cao hơn nhiều so với con số 3,29% đạt được trong năm 2016, đã phần nào khăng định sự phục hồi mạnh mẽ của kinh tế thế giới trong năm qua. Có thé thay, chưa khi nào ké từ khi bùng phát cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu năm 2008 - 2009, các nền kinh tế lớn thé giới lại đông thời phát đi đấu hiệu lạc quan như hiện nay, bất chấp tác động của những yếu tô bat 3M.
Mi ra quyết định chẩn động, đưa thể giới vào thời kỳ mới. Vietnamnet truy cập ngày 15/12/2022 15 lợi như xu thé gia tang bảo hộ thương mại toàn cầu. Không chi Hoa Kỳ, Trung Quốc, mà châu Âu, Nhật Bản, những nén kinh tế vốn được xem có tốc độ tăng trưởng “éo uột” trong nhiều năm qua, cũng đã bit phá và trở thành động lực thúc đầy kinh tế toàn cầu khởi sắc. Với kết quả 3 quý liên tiếp đạt tăng trưởng từ 3% trở lên và dự báo quý IV ở mức tương tự, quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) nâng lãi suất cơ bản 3 lần liên tiếp trong vòng một năm, cho thấy mức độ tự tin của nền kinh tế Hoa Kỳ.
Tỷ lệ thất nghiệp 4,1% trong tháng 11/2017, mức thấp nhất trong 17 năm qua, cảng chứng tỏ nền kinh tế đầu tàu này đang vận hành tốt. Chủ tịch FED Janet Yellen, trong cuộc họp báo cuối cùng trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 2 tới, thậm chí còn lạc quan rằng thị trường lao động tiếp tục khỏe mạnh, tốc độ tạo việc làm mới giữ ở mức ồn định, cơ hội cho người lao động và thúc day tiên lương sẽ là những yếu tố chắc chan dé Hoa kỳ tiếp tục lộ trình tăng lãi suất. Việc Trung Quốc duy trì mức tăng trưởng 6,9% trong cả 3 quý đầu năm nay, vượt mục tiêu 6,5% mà Chính phủ đặt ra, là yếu tố quyết định dé IMF nâng mức dự báo tăng trưởng của nén kinh tế lớn thứ hai thé giới này trong làn thứ 4 liên tiếp, lên 6,§% trong năm nay và 6,5% năm 2018. Giới phân tích cho rằng kinh tế Trung Quốc đạt được tốc độ tăng trưởng như hiện nay là nhờ chính sách tiền tệ thận trọng cũng như chính sách tài khóa chủ động và hiệu quả.
Thay vì điều chỉnh lãi suất hay tỷ lệ dữ trữ bắt buộc, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã tập trung nhiều hơn vào các hoạt động thị trường mở trong năm nay dé quản lý thanh khoản. Động lực kinh tế mạnh đã giúp dòng chảy vốn ồn định và cân bằng hơn, nhờ đó dự trữ ngoại hối tăng tháng thứ 10 liên tiếp, đạt 31 19.3 ty USD vào cuối tháng 11. Tại châu Âu, những rúi ro về địa - chính trị suy giảm phan nào cùng với sự thoái trào của chủ nghĩa dân túy cực đoan trong các cuộc bầu cử gan day da khiến giới dau tư tin tưởng vào thị trường này hon. Mặc dù cuộc đàm phan đưa Anh ra khỏi Liên minh châu Au vẫn được xem là yếu tổ chi phối hoạt động 16 kinh tế nói chung, song quyết định của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức thấp ky lục và thông báo thu hẹp quy mô chương trình mua trái phiếu chính phủ xuống còn một nửa, 30 tỷ EUR (35 ty USD) từ tháng 01/2018, cho thấy “Luc địa già” đã thoát khỏi tình trang tăng trưởng yếu ớt.
Tăng trưởng GDP của cả EU được dự báo là 2,3% và của Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) là 2,2%, mức cao nhất kê từ khi khu vực này rơi vào cuộc khủng hoảng nợ công năm 2008. Lam phát dù vẫn thấp, song với 7 quý tăng trưởng liên tiếp tính đến quý III vừa qua (đạt 1,4%), nền kinh tế Nhật Bản được ghi nhận có chuỗi tăng trưởng quý dài nhất trong vòng hon | thập kỷ và điều này chính là yếu tố cho thấy nền tảng kinh tế của đất nước “Mặt trời mọc” đang phát triển vững chắc. Với “xứ sở Bạch Duong,” giá dau thô tăng trở lại và 6n định ở mức 50 - 60 USD/thùng sau thời ky lao đốc đã đây nền kinh tế thoát khỏi giai đoạn den tôi. Bat chấp lệnh cắm vận của Hoa Kỳ va phương Tay, tốc độ tăng trưởng của Nga vẫn vượt mọi dự báo.
Quyết định của Ngân hàng Trung ương Nga hạ lãi suất co bản lần thứ tư trong năm 2017 và nâng mức du báo tăng trưởng GDP từ 1,3 - 1,8% lên 1,7 - 2,29%, đồng thời giữ nguyên dự báo tăng trưởng trung hạn 1,5 - 2%, là minh chứng rõ nhất cho thấy kinh tế Nga có bước phát triển khá tích cực. Các nén kinh tế thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam A (ASEAN) tiếp tục đóng góp vào sự phục hôi kinh tế toàn cầu. Sau 2 năm năm vận hành Cộng đồng Kinh tế ASEAN. nhờ sự hội nhập ngày càng lớn và công cuộc cải cách không ngừng, ASEAN đang trở thành một trong những khu vực phát trién năng động nhất với mức tăng trưởng trung bình toàn khối được ghi nhận là 5,3% trong quý III/2017, cao hơn so với con sô 5% của quý II.
Cùng với những yêu tô thuận lợi từ hoạt động kinh tế, thị trường chứng khoán toàn cầu cũng trải qua một năm day thu hoạch. Dién hình là thị trường chứng khoán Hoa Kỳ liên tục phá vỡ các kỷ lục, trong đó chỉ số Dow Jones lan 17 đầu tiên trong lich sử vượt đỉnh 24. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Ban lập ký lục tăng 16 ngày liên tiếp lên mức cao nhất trong 21 năm, đạt 21. Giới phân tích nhận định chắc chắn có nhiều yếu tố quyết định đà tăng trưởng chứng khoán, song không thé phủ nhận sự đồng bộ trong tăng trưởng kinh tế toàn cau là nhân tố quyết định cho sự thăng hoa này.
Gần 10 năm sau sự sụp đồ của thị trường cho vay thứ cấp ở Hoa Kỳ, dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất trong gần một thế kỷ qua, kinh tế toàn cầu đang trải qua giai đoạn thuận lợi nhất, khởi sắc nhất. Giới chuyên gia cùng các thiết chế kinh tế uy tín hàng đầu đều dự báo đà thuận lợi này có thê kéo sang năm 2018, giúp kinh tế thé giới duy trì tăng trưởng ôn định trong ngắn han, với mức tăng trưởng có thé lên tới 3,7 - 4% vào năm sau. Đầu tư toàn cầu và tiêu ding cá nhân tiếp tục xu thé tăng cùng với tâm lý lạc quan của thị trường được cho là động lực giúp duy trì đà tăng trưởng trong năm tới. Tuy nhiên, không ít thách thức vẫn đi kèm, chủ yếu xuất phát từ việc các biện pháp nới lỏng tiền tệ đê kích thích tăng trưởng sẽ tiếp tục bị siết chặt hơn trong năm 2018, trong khi xu hướng bảo hộ mau dịch gia tăng có thé kéo theo các rào cản thương mại gây bat lợi cho tăng trưởng.
Bên cạnh đó, những biến chuyền tại thị trường Hoa Kỳ sau khi chính sách cải cách thuế mới có hiệu lực cùng xu hướng tăng giá của đồng USD và tăng trưởng của Trung Quốc chậm lại. cũng sẽ là những yếu tổ tác động tới bức tranh kinh tế toàn cau’. Về chính trị Đây là thời điểm nhiều nước ở châu Âu và châu Mỹ dậy lên phong trào chủ nghĩa dan túy, chống nhập cư, chống toàn cầu hóa, khiến cục điện chính trị tương đối hỗn loạn. Liên minh Châu Âu đối diện với tình trạng di dan, nạn dân từ các nước Trung Đông va Bac Phi cũng như chủ nghĩa khúng bô, khiên tư 4 Bộ Tài Chính (2017).
Nhin lại thể giới năm 2017: Kinh tế toàn cầu đẳng loạt khới sắc. Công thông tin điện tử bộ tài chính 18 tưởng bài ngoại trở thành tâm điềm được nhiều người thảo luận. Người dân bắt đầu có tư tưởng và ý nguyện “rat khỏi Liên minh Châu Au’. Điền hình là sự kiện Anh tê chức chưng cầu ý dân về quyết định rút khỏi Liên minh Châu Âu vào tháng 6 năm 2016.
Bên cạnh đó, tình hình chưng cầu ý dan về cải cách hiến pháp của Ý that bai, khiến tong tuyên cử tiến hành sớm hơn dự kiến. Các đảng phái phe Hữu của các nước lớn như Pháp, Đức tăng cường vận động quần chúng tham gia vào phong trào “rút khỏi Liên minh Châu Âu” khiến tình trạng chính trị của các nước Châu Âu vô cùng phức tạp. Trong khi đó, Donald Trump sau khi nhậm chức luôn hô khâu hiệu “Nuée Mỹ là nhất”, cô vũ chủ nghĩa bao vệ và chủ nghĩa cô lập, khiến nhiều nước cảm thấy bất an. Mỹ đã thất bại trọng việc đưa Trung Quốc, Nga,.
vào khuôn khô trật tự thé giới hiện hành do Mỹ dẫn dắt, mô hình nhất thể hóa gặp khủng hoảng với Brexit. Trật tự quốc tế phát triển theo chiều hướng đa cực, đa trung tâm nhưng phải điều chỉnh dé thích nghi với những đòi hoi từ Trung Quốc, Nga và một số quốc gia mới nôi khác. Tuy nhiên, các cường quốc mới nôi vẫn chưa có đủ năng lực và ý chí đẻ thiết lập trật tự thế giới mới theo ý đồ của họ. Do đó, việc điều chỉnh trật tự hiện tại mang lại lợi ích tạm thời, giúp các nước lớn, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc duy trì trạng thái cân băng vẻ ảnh hưởng và lợi ích.