Khó Khăn và Giải Pháp Nâng Cao Kỹ Năng Nghe cho Người Mới Bắt Đầu tại Trung Tâm Anh Ngữ BBC

Kỹ năng nghe là một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong giao tiếp tiếng Anh. 64 trang · Hanoi Open University · 2015.

• Tác giả: Đào Thị Trang
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thế Hóa, M.A
• Trường học: Hanoi Open University
• Chuyên ngành: English Language Teaching
• Đề tài: Khó Khăn và Giải Pháp Nâng Cao Kỹ Năng Nghe cho Người Mới Bắt Đầu tại Trung Tâm Anh Ngữ BBC
• Loại tài liệu: graduation paper
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENT
• 1. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 1.1. Definition of listening skills
• 1.2. Traditional point of view on listening skills
• 1.3. Present point of view on listening skills
• 1.4. Classification of listening
• 1.5. Real-life listening
• 1.6. Kinds of real-life listening
• 1.7. Characteristics of real-life listening
• 1.8. Sub-skills involved in listening skills
• 1.9. Difficulties in learning the listening skills
• 2. CHAPTER 2: PRACTICAL RESEARCH
• 2.1. An overview on BBC English Center
• 2.2. Finding and discussion
• 2.2.1. The beginners' attitude towards listening skills
• 2.2.2. Problem in learning the listening skills
• 2.2.2.1. Problem from the listeners
• 2.2.2.2. Problem from the listening material
• 2.2.2.3. Problem from the physical settings
• 2.3. The beginners' attitude towards their teachers creating listening interest and motivation
• 3. CHAPTER 3: FEASIBLE SOLUTIONS TO HELP THE BEGINNERS IN BBC ENGLISH CENTER IMPROVE LISTENING SKILLS
• 3.1. Suggestion for the teachers
• 3.1.1. Making the beginners aware of the nature of listening process
• 3.1.2. Promoting the beginners to be fully aware of their purpose of listening
• 3.1.3. Encouraging the beginners to have extensive listening habit
• 3.1.4. Activating the beginners to work in different stages of listening
• 3.2. Suggestions for the beginners in BBC English Center
• 3.3. Suggested solutions to solve difficulties of the beginners in BBC English Center
• 3.4. Suggested activities for the beginners in BBC English Center to improve listening skills
• 3.5. Summary and major finding of the study
• 3.6. Limitations and recommendations for the further study
• LIST OF TABLE

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kỹ Năng Nghe Yếu Tố Thành Công tại BBC 55 ký tự

Kỹ năng nghe là một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong giao tiếp tiếng Anh. Tại trung tâm anh ngữ BBC, việc luyện nghe tiếng anh cho người mới bắt đầu đóng vai trò then chốt trong quá trình học tập. Khả năng hiểu nghe tiếng anh cơ bản không chỉ giúp học viên tự tin hơn trong giao tiếp mà còn tạo nền tảng vững chắc cho các kỹ năng khác. Nghiên cứu cho thấy, những học viên tập trung vào cải thiện kỹ năng nghe tiếng anh ngay từ đầu thường có kết quả học tập tốt hơn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một chương trình luyện nghe tiếng anh hiệu quả cho người mới bắt đầu tại BBC.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ năng nghe tiếng anh cơ bản

Kỹ năng nghe không chỉ là khả năng nhận biết âm thanh, mà còn là khả năng hiểu ý nghĩa của thông điệp được truyền tải. Nó là nền tảng cho giao tiếp hiệu quả và đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp thu kiến thức. Theo nghiên cứu của Bulletin (1952), kỹ năng nghe giúp người học tiếp thu phần lớn kiến thức, thông tin, và hiểu biết về thế giới. Vì vậy, việc đầu tư vào luyện nghe tiếng anh là vô cùng quan trọng.

1.2. Mục tiêu của chương trình luyện nghe tiếng anh cho người mới bắt đầu

Mục tiêu chính của chương trình là giúp học viên làm quen với âm thanh, nhịp điệu của tiếng Anh, xây dựng vốn từ vựng tiếng anh cơ bản, và phát triển khả năng nghe hiểu các đoạn hội thoại đơn giản. Đồng thời, chương trình cũng hướng đến việc tạo động lực và niềm yêu thích cho học viên trong quá trình tự học nghe tiếng anh tại nhà. Việc này cần sự kết hợp giữa giảng viên và học viên.

II. Khó Khăn Thường Gặp Luyện Nghe Tiếng Anh 57 ký tự

Người mới bắt đầu học tiếng Anh thường gặp nhiều khó khăn khi luyện nghe tiếng anh. Một trong những vấn đề phổ biến là tốc độ nói quá nhanh của người bản xứ. Bên cạnh đó, sự khác biệt về phát âm tiếng anh chuẩn giữa các vùng miền cũng gây ra không ít khó khăn. Theo nghiên cứu được trích dẫn từ các khảo sát tại trung tâm anh ngữ BBC, nhiều học viên cảm thấy nản lòng khi không thể hiểu được nội dung nghe, dẫn đến việc mất động lực học tập. Những lỗi thường gặp khi nghe tiếng anh cần được nhận diện và khắc phục kịp thời.

2.1. Tốc độ nói và phát âm tiếng anh chuẩn của người bản xứ

Tốc độ nói nhanh và cách phát âm khác biệt của người bản xứ là một trong những rào cản lớn nhất đối với người mới bắt đầu. Nhiều âm tiết bị nuốt hoặc nối âm khiến cho việc nhận diện từ vựng trở nên khó khăn. Vì vậy, cần có phương pháp luyện tập phù hợp để làm quen với tốc độ nói và phát âm tiếng anh của người bản xứ. Cần chú trọng vào nghe các nguồn như BBC Learning English và VOA Learning English.

2.2. Vốn từ vựng tiếng anh cơ bản hạn chế và ngữ pháp tiếng anh cơ bản yếu

Vốn từ vựng và ngữ pháp hạn chế cũng là một trong những nguyên nhân chính gây khó khăn cho việc nghe hiểu. Khi không hiểu nghĩa của từ hoặc cấu trúc câu, người học sẽ gặp khó khăn trong việc xử lý thông tin và xây dựng ý nghĩa. Việc bổ sung từ vựng tiếng anh và ngữ pháp tiếng anh cơ bản là vô cùng quan trọng.

2.3. Thiếu kinh nghiệm và cấu trúc luyện nghe tiếng anh bài bản

Nhiều người mới bắt đầu không biết cách nghe một cách hiệu quả và không có cấu trúc luyện nghe tiếng anh phù hợp. Họ thường cố gắng nghe từng từ một, thay vì tập trung vào ý chính và bối cảnh của đoạn hội thoại. Điều này dẫn đến việc quá tải thông tin và khó khăn trong việc hiểu nội dung.

III. Phương Pháp Cải Thiện Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh 53 ký tự

Để cải thiện kỹ năng nghe tiếng anh, cần áp dụng các phương pháp học nghe tiếng anh hiệu quả. Một trong những phương pháp được khuyến khích là nghe chủ động, tức là tập trung vào nội dung, bối cảnh và ý nghĩa của đoạn hội thoại. Bên cạnh đó, việc sử dụng các tài liệu luyện nghe tiếng anh cho người mới bắt đầu phù hợp với trình độ cũng rất quan trọng. Tại trung tâm anh ngữ BBC, các giáo viên thường xuyên cập nhật và điều chỉnh phương pháp giảng dạy để phù hợp với nhu cầu của học viên.

3.1. Luyện nghe tiếng anh online và offline đa dạng

Tận dụng các nguồn luyện nghe tiếng anh online như podcast, video trên YouTube, và các trang web học tiếng Anh. Kết hợp với các hoạt động offline như nghe nhạc, xem phim, và tham gia các câu lạc bộ tiếng Anh. Cần lựa chọn các nguồn tài liệu phù hợp với trình độ và sở thích cá nhân, chú trọng vào học tiếng anh qua phim và học tiếng anh qua bài hát.

3.2. Nghe chủ động Tập trung vào nội dung và ý nghĩa

Thay vì chỉ nghe thụ động, hãy tập trung vào việc hiểu nội dung chính, bối cảnh và ý nghĩa của đoạn hội thoại. Ghi chú lại các từ khóa quan trọng và cố gắng đoán nghĩa của các từ mới dựa trên ngữ cảnh. Áp dụng phương pháp nghe tiếng anh với phụ đề và nghe tiếng anh không phụ đề xen kẽ để nâng cao hiệu quả.

3.3. Sử dụng bài tập luyện nghe tiếng anh cho người mới bắt đầu

Thực hành thường xuyên với các bài tập luyện nghe tiếng anh được thiết kế riêng cho người mới bắt đầu. Các bài tập này thường tập trung vào các chủ đề quen thuộc và sử dụng từ vựng, ngữ pháp đơn giản. Quan trọng là cần luyện tập đều đặn và kiên trì.

IV. Vai Trò Giáo Viên Tạo Động Lực Luyện Nghe 51 ký tự

Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc tạo động lực và hỗ trợ học viên luyện nghe tiếng anh. Theo các nghiên cứu từ trung tâm anh ngữ BBC, giáo viên nên tạo ra môi trường học tập thoải mái và khuyến khích học viên tham gia vào các hoạt động tương tác. Việc sử dụng các trò chơi và hoạt động nhóm có thể giúp học viên cảm thấy hứng thú hơn và giảm bớt áp lực khi luyện nghe. Thêm vào đó, giáo viên cần cung cấp phản hồi chi tiết và cụ thể về những điểm mạnh và điểm yếu của từng học viên.

4.1. Xây dựng môi trường học tập tích cực và khuyến khích

Tạo ra một môi trường học tập thoải mái, nơi học viên cảm thấy tự tin để đặt câu hỏi và mắc lỗi. Khuyến khích học viên tham gia vào các hoạt động thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm luyện nghe tiếng anh. Sử dụng các phương pháp giảng dạy đa dạng và sáng tạo để tạo sự hứng thú cho học viên.

4.2. Cung cấp phản hồi chi tiết và mang tính xây dựng

Cung cấp phản hồi cụ thể về những điểm mạnh và điểm yếu của từng học viên. Tập trung vào việc giúp học viên cải thiện kỹ năng nghe hơn là chỉ trích những lỗi sai. Sử dụng các công cụ đánh giá khách quan để theo dõi tiến độ của học viên.

4.3. Sử dụng tài liệu luyện nghe tiếng anh cho người mới bắt đầu phù hợp

Lựa chọn các tài liệu luyện nghe tiếng anh phù hợp với trình độ và sở thích của học viên. Điều chỉnh độ khó của tài liệu theo thời gian để đảm bảo học viên luôn cảm thấy thử thách nhưng không quá khó khăn. Sử dụng các tài liệu có tính ứng dụng cao để giúp học viên áp dụng kỹ năng nghe vào thực tế.

V. Ứng Dụng Thực Tế Học Tiếng Anh Giao Tiếp 52 ký tự

Kỹ năng nghe là yếu tố then chốt trong học tiếng anh giao tiếp cho người mới bắt đầu. Khả năng nghe hiểu giúp học viên tham gia vào các cuộc hội thoại một cách tự tin và hiệu quả. Tại trung tâm anh ngữ BBC, học viên được khuyến khích tham gia vào các hoạt động thực hành giao tiếp, như đóng vai và thảo luận nhóm, để rèn luyện kỹ năng nghe trong môi trường thực tế. Việc áp dụng các tips luyện nghe tiếng anh hiệu quả cũng giúp học viên nhanh chóng cải thiện khả năng giao tiếp của mình.

5.1. Tham gia các hoạt động thực hành giao tiếp

Tham gia các hoạt động đóng vai, thảo luận nhóm và thuyết trình để rèn luyện kỹ năng nghe trong môi trường thực tế. Tạo cơ hội để học viên giao tiếp với người bản xứ hoặc những người có trình độ tiếng Anh cao hơn. Sử dụng các tình huống giao tiếp thực tế để giúp học viên áp dụng những gì đã học.

5.2. Áp dụng tips luyện nghe tiếng anh hiệu quả

Sử dụng các tips luyện nghe tiếng anh hiệu quả như luyện nghe nhiều lần, nghe chậm lại, và tập trung vào những từ khóa quan trọng. Ghi chú lại những từ mới và cấu trúc câu hay để học hỏi và áp dụng. Luyện tập thường xuyên và kiên trì để đạt được kết quả tốt nhất.

5.3. Luyện nghe tiếng anh giọng Mỹ và luyện nghe tiếng anh giọng Anh

Làm quen với các giọng điệu khác nhau trong tiếng Anh, bao gồm luyện nghe tiếng anh giọng Mỹ và luyện nghe tiếng anh giọng Anh. Điều này giúp học viên dễ dàng hiểu được người nói từ các vùng miền khác nhau. Tìm kiếm các tài liệu luyện nghe có giọng điệu đa dạng để nâng cao khả năng nghe hiểu.

VI. Kết Luận Tương Lai của Luyện Nghe Tiếng Anh 56 ký tự

Việc luyện nghe tiếng anh cho người mới bắt đầu tại trung tâm anh ngữ BBC đang ngày càng được chú trọng và phát triển. Với sự hỗ trợ của công nghệ và các phương pháp giảng dạy tiên tiến, học viên có nhiều cơ hội hơn để cải thiện kỹ năng nghe tiếng anh một cách hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, việc kết hợp giữa học trực tuyến và học tại lớp giúp học viên đạt được kết quả tốt nhất. Tương lai của việc luyện nghe tiếng anh hứa hẹn sẽ mang đến nhiều phương pháp học tập sáng tạo và hiệu quả hơn.

6.1. Ứng dụng công nghệ trong luyện nghe tiếng anh

Sử dụng các ứng dụng học tiếng Anh, các trang web tương tác và các công cụ hỗ trợ phiên âm để nâng cao hiệu quả luyện nghe. Tận dụng các nguồn tài liệu trực tuyến và các khóa học luyện nghe tiếng anh online để học mọi lúc, mọi nơi. Tham gia các diễn đàn và cộng đồng học tiếng Anh trực tuyến để giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm.

6.2. Phát triển các phương pháp giảng dạy tiên tiến

Áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích học viên tham gia vào các hoạt động tương tác và thực hành. Sử dụng các trò chơi và hoạt động nhóm để tạo sự hứng thú cho học viên. Cung cấp phản hồi chi tiết và mang tính xây dựng để giúp học viên cải thiện kỹ năng nghe.

6.3. Nghe tiếng anh mỗi ngày và kiên trì luyện tập

Dành thời gian nghe tiếng anh mỗi ngày, ngay cả khi chỉ là vài phút. Luyện tập thường xuyên và kiên trì để đạt được kết quả tốt nhất. Đặt mục tiêu cụ thể và theo dõi tiến độ của mình để duy trì động lực. Luôn tìm kiếm những nguồn tài liệu và phương pháp luyện nghe mới để làm phong phú thêm quá trình học tập.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam thực hiện chính sách mở cửa và hội nhập quốc tế, nhu cầu học tập và sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp toàn cầu ngày càng gia tăng. Tiếng Anh đã trở thành môn học chính khóa trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của nhiều trung tâm ngoại ngữ ngoài giờ, trong đó có Trung tâm Anh ngữ BBC (BBC English Center). Tuy nhiên, thực tế giảng dạy tiếng Anh tại các trường phổ thông vẫn nặng về ngữ pháp, cấu trúc câu và từ vựng thông qua các bài tập đọc - viết. Hệ quả là phần lớn người học khi bắt đầu tham gia các khóa học giao tiếp đều gặp phải rào cản nghiêm trọng đối với kỹ năng nghe (Listening skill) – kỹ năng tiếp nhận nền tảng giúp cung cấp dữ liệu đầu vào (comprehensible input) cho quá trình thụ đắc ngôn ngữ.

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân của tác giả Đào Thị Trang (sinh viên khóa K18A3, Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Mở Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thế Hóa, hoàn thành ngày 27/04/2015) xuất phát từ chính thực tiễn trợ giảng và quan sát lớp học tại Trung tâm Anh ngữ BBC. Tác giả nhận định rằng kỹ năng nghe thường bị học viên xem là kỹ năng khó tiếp thu nhất và dễ gây chán nản do đòi hỏi quá trình luyện tập lâu dài.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được cụ thể hóa nhằm giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Những khó khăn mà học viên trình độ sơ cấp (Beginners) tại Trung tâm Anh ngữ BBC gặp phải khi học kỹ năng nghe tiếng Anh là gì?
2. Những yếu tố nào (chủ quan từ người học, khách quan từ tài liệu nghe và môi trường vật lý) tác động đến kỹ năng nghe của học viên sơ cấp tại trung tâm?
3. Những giải pháp khả thi nào có thể hỗ trợ giáo viên và học viên sơ cấp tại Trung tâm Anh ngữ BBC khắc phục khó khăn và nâng cao năng lực nghe hiểu?

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là quá trình học tập kỹ năng nghe cùng những khó khăn và giải pháp tương ứng của học viên trình độ sơ cấp (lớp English for Beginners) tại Trung tâm Anh ngữ BBC, Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát 50 học viên sơ cấp tại trung tâm trong giai đoạn đầu năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Tác giả đã hệ thống hóa các quan điểm lý luận ngôn ngữ học và phương pháp giảng dạy tiếng Anh (ELT) về kỹ năng nghe:

• Bản chất của kỹ năng nghe: Khóa luận đối chiếu quan điểm truyền thống (xem việc nghe là quá trình tiếp nhận thụ động, chỉ chú trọng giải mã cú pháp và từ vựng cục bộ) với quan điểm hiện đại (xem nghe hiểu là một quá trình tương tác chủ động và phức tạp). Các học giả được trích dẫn gồm: Bulletin (1952), Howatt & Dakin (1974), Underwood (1989), O’Malley, Chamot & Kupper (1989), Purdy (1997), Rost (2002), Brown (2001), Littlewood (1981), Anderson & Lynch (1995) – những người nhấn mạnh người nghe là chủ thể chủ động xây dựng mô hình ngữ nghĩa (active model builder) dựa trên thông tin ngữ cảnh và tri thức nền.
• Phân loại hoạt động nghe: Khóa luận sử dụng khung phân loại của Doff (1995) về nghe trong đời thực (Casual listening - nghe ngẫu nhiên, không tập trung cao độ; và Focused listening - nghe tập trung có chủ đích để lấy thông tin cụ thể), cũng như phân biệt giữa Intensive listening (nghe chuyên sâu các đoạn ngắn để nắm chi tiết, ngữ âm, ngữ pháp - Michael Rost, 2002) và Extensive listening (nghe mở rộng ngữ liệu tự nhiên để nắm ý tổng quát nhằm mục đích giải trí và bồi dưỡng phản xạ - Broughton, 1978; Rob Waring).
• Tiểu kỹ năng nghe (Sub-skills): Vận dụng lý thuyết của Martin Parrott (1993), bao gồm nhận diện chức năng giao tiếp, nắm ý chính (gist), xác định chi tiết, phân biệt luận điểm chính và luận cứ bổ trợ, suy luận thái độ người nói, dự đoán nội dung và giải mã từ mới dựa vào ngữ cảnh.
• Quy trình giảng dạy nghe 3 giai đoạn: Dựa trên mô hình chuẩn của Mary Underwood (1989) và Penny Ur (1992, 1995), gồm: Giai đoạn trước khi nghe (Pre-listening), Giai đoạn trong khi nghe (While-listening), và Giai đoạn sau khi nghe (Post-listening).
• Cơ chế xử lý thông tin: Kết hợp cơ chế xử lý từ dưới lên (Bottom-up processing - nhận diện ngữ âm, từ vựng, cấu trúc) và từ trên xuống (Top-down processing - sử dụng cấu trúc tri thức nền schemata để diễn giải thông điệp).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp định lượng (quantitative), định tính (qualitative) và miêu tả thực chứng (descriptive method):

• Bảng câu hỏi khảo sát (Questionnaire): Công cụ thu thập dữ liệu chính gồm 6 câu hỏi trắc nghiệm đóng và thang đo tần suất (từ Never đến Always), được thiết kế dựa trên cơ sở phương pháp luận khảo sát của Gillham (2000) nhằm thu thập thái độ, nhận thức và các nhóm khó khăn của người học.
• Quan sát lớp học (Observation) & Trao đổi chuyên môn (Interviews/Consultations): Tác giả trực tiếp dự giờ các lớp học nghe trình độ sơ cấp và tham khảo ý kiến chuyên môn của đồng nghiệp cùng ban giám đốc tại Trung tâm Anh ngữ BBC.
• Khách thể khảo sát: Gồm 50 học viên thuộc khóa "English for Beginners" tại Trung tâm Anh ngữ BBC. Mẫu khảo sát có độ tuổi từ 15 đến 30; trong đó có 32 người là học sinh, sinh viên tại các trường trên địa bàn Hà Nội và 18 người là người đi làm trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ thông tin, truyền thông; đến từ nhiều địa phương như Hà Nội, Nghệ An, Nam Định.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu (Literature Review)

Chương 1 làm rõ sự tiến hóa trong nhận thức học thuật về kỹ năng nghe từ thụ động sang chủ động. Tác giả tổng hợp 50 định nghĩa về kỹ năng nghe theo phân tích của Ethel Glenn (1989), xác định các yếu tố cốt lõi gồm: nhận thức, sự chú ý, diễn giải, phản hồi và các tín hiệu ngôn ngữ/phi ngôn ngữ. Chương này phân tích chi tiết:

• Đặc điểm của nghe trong đời thực theo Penny Ur (1995): nghe có mục đích, có phản hồi tức thì, có tín hiệu ngữ cảnh trực quan, lời nói diễn ra theo từng cụm ngắn mang tính tự phát và có tính dư thừa (redundancy).
• Cơ chế tổ chức hoạt động dạy học qua 3 giai đoạn: Pre-listening (kích hoạt tri thức nền, định hướng mục tiêu), While-listening (thực hiện nhiệm vụ bóc tách thông tin, kiểm chứng dự đoán), và Post-listening (kiểm tra mức độ thấu hiểu, phản hồi về thái độ người nói, mở rộng tích hợp các kỹ năng nói - viết theo McDonough, Shaw & Masuhara, 2013; Lindsay & Knight, 2006).
• Các rào cản lý thuyết phổ biến: hạn chế vốn từ vựng (Samuels, 1984), thiếu hụt tri thức nền (background knowledge), tốc độ nói và nhịp điệu (speech rate & pace theo Berman, 2003), các hiện tượng ngữ âm như nối âm (liaison), nuốt âm (elision), trọng âm, ngữ điệu và các yếu tố gây nhiễu môi trường.

Chương 2: Nghiên cứu thực tế tại Trung tâm Anh ngữ BBC (Practical Research)

Chương 2 phác thảo tổng quan về Trung tâm Anh ngữ BBC (thành lập ngày 16/07/2011, trực thuộc tổ chức EBA, đào tạo các cấp độ từ English for Beginners, Active English 3.5 đến IELTS Speaking & Writing 7.0, quy mô thời điểm khảo sát có trên 150 học viên độ tuổi 15-45). Tác giả tiến hành xử lý, thống kê và phân tích định lượng dữ liệu từ 50 phiếu khảo sát, phân loại thành các nhóm vấn đề cụ thể:

• Động cơ học tập và thái độ của học viên sơ cấp đối với kỹ năng nghe.
• Nhóm khó khăn xuất phát từ chính người học (kỹ năng dự đoán, đoán nghĩa từ mới, nhận diện ý chính).
• Nhóm khó khăn xuất phát từ tài liệu nghe (chủ đề, ngữ âm, tốc độ, tính xác thực của tài liệu, cấu trúc ngữ pháp).
• Nhóm khó khăn từ điều kiện cơ sở vật chất (tiếng ồn, chất lượng băng đĩa, thiết bị âm thanh).
• Đánh giá của người học về phương pháp tạo hứng thú và động lực của giáo viên trong giờ dạy nghe.

Chương 3: Các giải pháp khả thi nâng cao kỹ năng nghe cho học viên sơ cấp (Feasible Solutions to Help the Beginners in BBC English Center Improve Listening Skills)

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ được chia thành hai nhóm đối tượng:

• Giải pháp đối với giáo viên:
  1. Hướng dẫn học viên hiểu đúng bản chất tương tác hai chiều của hoạt động nghe, kết hợp hài hòa giữa bài tập bottom-up (rèn luyện ngữ pháp, nhận diện từ ngữ) và top-down (vận dụng tri thức nền, schemata).
  2. Nâng cao nhận thức của học viên về mục đích nghe cụ thể (giao dịch - transactional, tương tác - interactional, đánh giá phê phán - critical, hoặc giải trí - recreational) để áp dụng chiến lược nghe phù hợp.
  3. Xây dựng thói quen nghe mở rộng (Extensive listening) thông qua nguồn tài liệu dễ hiểu, đa dạng chủ đề và giao nhiệm vụ tự chọn tại nhà.
  4. Chuẩn hóa quy trình sư phạm qua 3 giai đoạn nghe (Pre-While-Post): thiết kế nhiệm vụ định hướng rõ ràng ở bước chuẩn bị; chuyển trọng tâm ở bước nghe thành hoạt động tự giải mã của học viên thay vì biến giờ học thành buổi kiểm tra; mở rộng phản hồi và phát triển ngôn ngữ ở bước sau nghe.
• Giải pháp và định hướng hoạt động cho học viên: Rèn luyện thói quen không dịch từng từ một; phát triển kỹ năng ghi chú (note-taking) bằng ký hiệu riêng khi nghe đoạn dài; làm quen với hiện tượng nối âm, ngữ điệu thực tế và tích cực sử dụng manh mối ngữ cảnh để suy đoán từ mới.

Kết quả và đóng góp

Thống kê dữ liệu thực chứng

Dữ liệu khảo sát từ 50 học viên sơ cấp tại Trung tâm Anh ngữ BBC được tổng hợp trong các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Thái độ và mục tiêu của học viên đối với kỹ năng nghe

Câu hỏi khảo sát	Lựa chọn A	Lựa chọn B	Lựa chọn C	Lựa chọn D
1. Mục đích học tiếng Anh	Thi cử: 60%	Tìm việc làm: 20%	Giải trí: 2%	Giao tiếp: 18%
2. Đánh giá độ khó của kỹ năng nghe	Khó nhất: 70%	Hơi khó: 16%	Ngang các kỹ năng khác: 10%	Dễ: 4%
3. Tầm quan trọng của kỹ năng nghe	Rất quan trọng: 30%	Quan trọng: 55%	Hơi quan trọng: 12%	Không quan trọng: 3%

Bảng 2: Khó khăn từ phía người học (Problem from the listeners)

Các vấn đề người học gặp phải	Không bao giờ (Never)	Đôi khi (Sometimes)	Thường xuyên (Often)	Luôn luôn (Always)
Dự đoán nội dung người nói sắp trình bày	0%	37%	37%	26%
Đoán nghĩa từ/cụm từ chưa biết	0%	16%	37%	47%
Nhận biết ý chính của bài nghe	21%	10%	32%	37%

Ghi chú: Có 84% học viên thường xuyên và luôn luôn gặp khó khăn khi đoán nghĩa từ mới; 69% thường xuyên và luôn luôn không nhận diện được ý chính do thói quen nghe bám vào từng từ rời rạc; 63% gặp trở ngại trong việc dự đoán thông tin.

Bảng 3: Khó khăn từ tài liệu nghe (Problem from the listening material)

Vấn đề từ tài liệu nghe	Không bao giờ (Never)	Đôi khi (Sometimes)	Thường xuyên (Often)	Luôn luôn (Always)
Chủ đề không quen thuộc (Unfamiliar topics)	0%	63%	32%	5%
Khác biệt về chất giọng (Different accents)	0%	21%	47%	32%
Tài liệu ngôn ngữ thực tế (Authentic material)	0%	11%	68%	21%
Từ ngữ thông tục, khẩu ngữ (Colloquial words)	10%	37%	37%	16%
Tốc độ nói của người bản ngữ (Speed of speech)	0%	32%	53%	15%
Hiện tượng nối âm (Linking words / Liaison)	0%	10%	16%	74%
Câu phi chuẩn ngữ pháp (Ungrammatical sentences)	0%	53%	47%	0%
Sự ngập ngừng của người nói (Hesitation)	21%	47%	32%	0%
Độ dài của bài nghe (Long listening)	16%	52%	32%	0%

Ghi chú: Hiện tượng nối âm là rào cản lớn nhất với 74% học viên luôn luôn gặp khó khăn; ngữ liệu thực tế (authentic material) gây trở ngại cho 89% học viên (ở mức thường xuyên và luôn luôn); tốc độ nói gây khó khăn cho 68% học viên; sự đa dạng chất giọng gây khó khăn cho 79% học viên.

Bảng 4: Khó khăn từ môi trường vật lý (Problem from the physical settings)

Yếu tố môi trường	Không bao giờ (Never)	Đôi khi (Sometimes)	Thường xuyên (Often)	Luôn luôn (Always)
Tiếng ồn xung quanh (Noise)	0%	5%	32%	63%
Chất lượng băng đĩa kém (Poor tape quality)	45%	30%	15%	10%
Thiết bị phát âm thanh kém (Poor equipment)	50%	26%	24%	0%

Ghi chú: Tiếng ồn là yếu tố gây nhiễu môi trường nghiêm trọng nhất với 95% học viên bị ảnh hưởng ở mức thường xuyên và luôn luôn (trong đó 63% luôn luôn bị ảnh hưởng). Trong khi đó, chất lượng băng đĩa và thiết bị tại trung tâm được duy trì ở mức tương đối tốt (50% học viên không bao giờ gặp vấn đề với thiết bị máy móc và 45% không gặp vấn đề với băng đĩa).

Khảo sát phương pháp giảng dạy của giáo viên:

• Chỉ có 30% học viên cho biết giáo viên thường xuyên đặt câu hỏi dẫn dắt trước bài nghe; 10% nhận thấy giáo viên giúp làm rõ mục đích bài nghe; 8% nhận được gợi ý về phương pháp làm bài.
• Về mức độ tạo hứng thú của giáo viên: 20% học viên cảm thấy rất hứng thú (much interesting), 35% khá hứng thú (rather interesting), 34% hơi hứng thú (a little interesting), và 11% hoàn toàn không hứng thú (not at all). Kết quả này cho thấy phương pháp dạy nghe của giáo viên vẫn mang tính truyền thống (tập trung cung cấp trước từ mới và cấu trúc), vô tình triệt tiêu tính chủ động phán đoán của học viên.

Đóng góp của đề tài

• Đề tài cung cấp bức tranh định lượng chi tiết về các rào cản tâm lý, ngôn ngữ học và môi trường tác động trực tiếp đến người học tiếng Anh sơ cấp tại một trung tâm ngoại ngữ cụ thể ở Hà Nội.
• Phân tích rõ nguyên nhân cốt lõi khiến người học thất bại trong việc nghe hiểu: thói quen dịch từng từ (word-by-word), thiếu chiến lược ghi chú (note-taking), không quen với các biến thể ngữ âm thực tế (liaison, elision) và sự thụ động do phương pháp giảng dạy nặng về kiểm tra thay vì rèn luyện kỹ năng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô nghiên cứu giới hạn trong phạm vi 50 học viên thuộc cấp độ sơ cấp (English for Beginners) tại một cơ sở đào tạo duy nhất (Trung tâm Anh ngữ BBC). Công cụ khảo sát chủ yếu dựa trên bảng câu hỏi tự báo cáo của học viên kết hợp quan sát cục bộ, chưa tiến hành thực nghiệm đối chứng định lượng trước và sau khi áp dụng giải pháp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát trên các nhóm học viên ở các cấp độ cao hơn (Active English, IELTS); tăng quy mô mẫu khảo sát tại nhiều trung tâm ngoại ngữ khác nhau; triển khai nghiên cứu thực nghiệm sư phạm (experimental study) để đo lường hiệu quả cụ thể của mô hình kết hợp nghe mở rộng (Extensive listening) và quy trình 3 giai đoạn đối với điểm số nghe hiểu của học viên.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị ứng dụng thực tiễn cho:

• Giáo viên dạy tiếng Anh cho người mới bắt đầu: Tham khảo các phân tích về lỗi phát âm, hiện tượng nối âm và quy trình tổ chức bài giảng nghe 3 giai đoạn (Pre-While-Post) nhằm giảm thiểu xu hướng giảng dạy áp đặt từ vựng trước bài nghe.
• Nhà quản lý học thuật tại các trung tâm ngoại ngữ: Cung cấp cơ sở thực tế để trang bị hệ thống phòng lab cách âm (giải quyết triệt để vấn đề 63% học viên luôn bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn) và điều chỉnh khung chương trình bổ sung học liệu nghe thực tế có kiểm soát.
• Sinh viên ngành Sư phạm Tiếng Anh / Ngôn ngữ Anh: Nguồn tài liệu mẫu về cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp thực chứng kết hợp lý thuyết ELT chuẩn mực với số liệu khảo sát thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Khó khăn lớn nhất về mặt ngữ âm mà học viên sơ cấp tại Trung tâm Anh ngữ BBC gặp phải là gì?
Dữ liệu khảo sát tại Bảng 3 chỉ ra rằng hiện tượng nối âm (linking words / liaison) là khó khăn lớn nhất, với 74% học viên khẳng định luôn luôn gặp trở ngại khi nghe các từ nối tiếp nhau bắt đầu bằng nguyên âm trong chuỗi lời nói tự nhiên.

2. Đa số học viên sơ cấp tại trung tâm tham gia khóa học với mục đích chính là gì?
Theo kết quả khảo sát tại Bảng 1, mục đích lớn nhất của học viên là phục vụ thi cử (chiếm 60%), tiếp theo là tìm kiếm việc làm (20%), giao tiếp thực tế (18%) và giải trí (2%).

3. Tại sao học viên sơ cấp thường gặp khó khăn trong việc nắm bắt ý chính của bài nghe?
Khóa luận giải thích rằng có tới 69% học viên thường xuyên và luôn luôn không xác định được ý chính do thói quen nghe tập trung bám vào từng từ riêng lẻ (word-by-word listening). Khi gặp một từ mới, người học dừng lại để suy nghĩ hoặc dịch nghĩa, dẫn đến việc bỏ lỡ toàn bộ mạch thông tin và các từ khóa (keywords) tiếp theo của văn bản nói.

4. Tác giả đánh giá như thế nào về tác động của môi trường vật lý đến chất lượng giờ học nghe?
Yếu tố tiếng ồn xung quanh (noise) là trở ngại vật lý lớn nhất khi có tới 63% học viên luôn luôn và 32% thường xuyên bị xao nhãng. Ngược lại, chất lượng băng đĩa và thiết bị máy móc tại trung tâm được đánh giá tốt, khi có 50% học viên không gặp sự cố về thiết bị và 45% không gặp sự cố về chất lượng đĩa nghe.

5. Tác giả đề xuất giáo viên cần thay đổi phương pháp dạy nghe như thế nào trong giai đoạn Trong khi nghe (While-listening)?
Tác giả khuyến nghị giáo viên nên giảm bớt việc giảng giải trực tiếp trên lớp (less up-front teaching), không biến hoạt động nghe thành bài kiểm tra chấm điểm gây áp lực, mà cần để học viên tự chủ hoặc làm việc theo cặp/nhóm nhằm giải mã thông tin, kiểm chứng và điều chỉnh các dự đoán đã lập ra ở giai đoạn trước khi nghe.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Thị Trang đã phản ánh toàn diện thực trạng học kỹ năng nghe của học viên trình độ sơ cấp tại Trung tâm Anh ngữ BBC thông qua số liệu khảo sát thực chứng cụ thể. Nghiên cứu chỉ ra rằng các rào cản chính bắt nguồn từ thói quen nghe thụ động từng từ, sự thiếu hụt kỹ năng xử lý hiện tượng nối âm và ngữ liệu thực tế, cùng tác động từ tiếng ồn môi trường. Trên cơ sở lý luận dạy học ngoại ngữ hiện đại, tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm khả thi nhằm giúp giáo viên đổi mới quy trình 3 giai đoạn dạy nghe và định hướng học viên rèn luyện chiến lược nghe hiểu chủ động, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Graduation paper STATEMENT OF AUTHORSHIP Honestly, the thesis has been resulted from my own interesting as well as my difficulty in teaching the beginners in BBC English Center. I did observation in English listening class for the beginners. I also directly distributed the questionnaires to the right beginning learners in BBC English Center. Therefore, all the statistic given must be reliable.

Moreover all the reference was quoted and summarized from the clear original sources which have been shown in the references part. I trustfully assure that the thesis has been completed by myself. Hanoi, 27th April, 2015 Student Supervisor Đào Thị Trang Nguyễn Thế Hóa Đào Thị Trang – K18A3 (2011 – 2015) Page 1 Graduation paper ABSTRACT Listening is one of the most necessary skills to communicate in real life. In learning any foreign language, it is more and more important to learn this skill.

It is common knowledge that listening to a message is not as simple as hearing it because the listeners have to understand the information through message and give the right answer. Realizing the problems from teaching experiences, the author would like to do research tittled "Listening skills of the beginners in BBC English Center: the difficulties and solutions". The thesis will study the subjective and objective difficulties of the beginners in learning listening skills. Then the author would like to find out the reasons for those problems and give feasible solutions for both teachers and learners in BBC English Center.

Therefore, the author applied the quantitative method, the qualitative method and the descriptive method to do the research. And the collecting data instruments like questionnaires, interviews, observations were used to do the study. The results of the research will point out the difficulties that the beginners meet when they learn listening skills in BBC English Center. More importantly, it helps the author find out the causes of problems so that she can work out the right solutions to tackle them.

With the hope of improving the beginning learner's listening skills competence, the author has tried her best to do this thesis with her own experiences and knowledge in English teaching methodology. Đào Thị Trang – K18A3 (2011 – 2015) Page 2 Graduation paper ACKNOWLEDGEMENT My BA graduation thesis has been completed with a lot of encouragement and support from my teacher, colleagues and my family. First of all, I would like to express my deep great thank to my supervisor, Nguyen The Hoa, M.A for his dispensable and useful advice, suggestions and supports to help me finish the thesis successfully. And I wish to thank many teachers of the Faculty of English in Hanoi Open University for having taught me during the time I studied in here so that I can get background knowledge to complete the study.

In addition, I am grateful to all my friends who have encouraged me a lot and shared useful information to help me to complete the thesis. Moreover, it is my pleasure to acknowledge the director of BBC English Center, who permitted me to do survey in his center. I wish to thank all my colleagues who have given me some practical advice and suggestions and let me observe their classes. My thanks are also given to the fifty beginning learners in BBC English Center willing to complete the questionnaires.

Finally, I am happy to thank my family, who always approved and encouraged me during the time of doing the thesis. Hanoi, 27th April , 2015 Student Đào Thị Trang Đào Thị Trang – K18A3 (2011 – 2015) Page 3 Graduation paper TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF AUTHORSHIP. 3 LIST OF TABLE. Rationale of the study.

Aims and objectives of the study. Scopes of the study. Methods of the study. Design of the report.

12 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. Definition of listening skills. Traditional point of view on listening skills. Present point of view on listening skills.

Classification of listening. Real-life listening. Kinds of real-life listening. Characteristics of real-life listening.

18 Đào Thị Trang – K18A3 (2011 – 2015) Page 4 Graduation paper 1. Sub-skills involved in listening skills. Difficulties in learning the listening skills. 29 CHAPTER 2: PRACTICAL RESEARCH .