ĐẶT VẤN ĐỀ Chăn nuôi là một ngành đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nguồn protein động vật đáp ứng nhu cầu xã hội. Chăn nuôi gia cầm và đặc biệt là chăn nuôi gà có vai trò quan trọng trong ngành chăn nuôi, năm 2021 số lượng đàn gà của cả nước là 409,5 triệu con, sản lượng thịt gà đạt 1,46 triệu tấn. Hiện nay, nước ta có khoảng 21 giống gà nội như gà Mía, Tre, Hồ, Móng, Ác, Ri, Đông Tảo, Tiên Yên. là các giống gà nội được đưa vào danh mục các giống được sản xuất kinh doanh ở Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2016).
Trong các giống gà địa phương giống gà Tiên Yên có nguồn gốc ở huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh được người chăn nuôi thương phẩm với quy mô khá lớn từ 1000 đến trên 2000 con lứa. Tuy nhiên người dân Tiên Yên thường chăn nuôi gà dựa vào kinh nghiệm, khẩu phần thức ăn tự phối trộn không cân đối, thời gian nuôi kéo dài thường từ 7-8 tháng tuổi thậm chí còn lâu hơn. Ngoài ra nguồn giống gà Tiên Yên đã trải qua nhiều năm được chăn nuôi và giữ giống các nông hộ thiếu công tác quản lý giống và chọn lọc dẫn đến nhiều giống gà Tiên Yên bị cận huyết, suy thoái nguồn gen, bị lai tạp. Trong bối cảnh hiện nay, chưa có nhiều nghiên cứu về giống gà này, bởi vậy em thực hiện đề tài:“Ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn đến khả năng sinh trưởng của gà Tiên Yên nuôi tại xã Phong Dụ huyện Tiên Yên tỉnh Quảng Ninh”.
MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU 1.1 Mục tiêu chung Chọn ra được khẩu phần ăn thích hợp để nuôi gà Tiên Yên góp phần phát triển chăn nuôi giống gà.2 Mục tiêu cụ thể - Đánh giá khả năng sinh trưởng của gà Tiên Yên từ 13 tuần tuổi đến xuất bán. 1 - Đánh giá được năng suất thịt gà trống và trống thiến Tiên Yên. - Đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn và chi phí thức ăn của gà Tên Yên được ăn các khẩu phần thức ăn khác nhau 1.3 Yêu cầu Theo dõi, thu thập số liệu đầy đủ và chính xác. 2 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
TỔNG QUAN VỀ MỘT SỐ GIỐNG GÀ NỘI Việt Nam là một nước có điều kiện về sinh thái khá đa dạng, cho nên đây là một trong những điều kiện dẫn đến sự đa dạng về quần thể động vật và thực vật. Hiện nay nước ta đã có đến 21 giống gà nội, trong đó có những giống gà rất nổi tiếng và được chăn nuôi ở nhiều địa phương như gà Đông Tảo, gà Hồ, gà Mía, gà Móng, gà Tiên Yên… 2. Gà Tiên Yên Gà Tiên Yên hay còn gọi là gà đồi hay gà râu là một giống gà nội địa của Việt Nam, có nguồn gốc ở huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Giống gà Tiên Yên được Nhà nước Việt Nam công nhận là một giống vật nuôi được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.
Gà Tiên Yên vẫn được biết đến là đặc sản trứ danh của Quảng Ninh và đã được khẳng định thương hiệu khi được bầu chọn là một trong những món ngon tiêu biểu Việt Nam do Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam tổ chức. Gà Tiên Yên có nhiều đặc điểm di truyền tốt như có khả năng chống chịu dịch bệnh tốt, thịt có chất lượng thơm ngon, thích nghi tốt với điều kiện nuôi chăn thả hoặc bán chăn thả. Nguyễn Đình Tiến & cs (2020) gà Tiên Yên lúc 1 ngày tuổi, gà trống và mái có màu vàng sọc đen (90%) và vàng sáng (10%); lúc 38 tuần tuổi, gà trống có màu đen ánh đồng 71,8% và nâu ánh đồng 28,2%, trong khi gà mái có vàng sáng 80% và nâu sẫm 20%. Gà có chùm lông cằm chiếm tỷ lệ đến 90% hoặc chùm lông đầu khoảng 10%.
Tỷ lệ nuôi sống cao đạt tới khoảng 94,6%. Khối lượng cơ thể lúc 4 tuần tuổi đạt 298 gam/con, lúc 19 tuần tuổi đạt 1.183 gam/con (gà mái) và 1. Tuổi đẻ quả trứng đầu tiên của gà Tiên Yên là 23 tuần tuổi, tuổi đạt tỷ lệ đẻ đạt 5% là 25 tuần tuổi và ở 33 tuần tuổi đàn gà đạt tỷ lệ đẻ đỉnh cao là 53,52%. 3 Tỷ lệ đẻ và và năng suất trứng trung bình trong kỳ là 30,08%.
Tiêu tốn thức ăn để sản suất ra 10 quả trứng là 4,97kg. Tỷ lệ trứng có phôi là 89,20%, tỷ lệ nở/số trứng đem ấp là 82,49% và tỷ lệ nở/số trứng có phôi là 90,90%. Tỷ lệ gà con loại I/số gà con nở ra là 94,48% và tỷ lệ gà loại I /số trứng đem ấp là 78,25%. Gà Đông Tảo Gà Đông Tảo là giống gà địa phương có nguồn gốc từ xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên.
Gà Đông Tảo có tầm vóc to: đầu to, mào nụ, chân to xù xì có nhiều hàng vảy nhưng không mịn, da đỏ ở bụng, cổ và chân. Lông của gà trống có màu mận chín hoặc màu mã lĩnh. Gà mái có lông màu nâu chiếm đa số, sau đó đến màu lông vàng nhạt, lông cổ có màu nâu sẫm hơn. Gà Đông Tảo có tốc độc mọc lông chậm nên giai đoạn từ 1 – 3 hay 4 tháng tuổi rất ít lông, nếu gặp thời tiết lạnh trong mùa đông thì tỷ lệ nuôi sống sẽ thấp.
Theo Nguyễn Văn Duy và cs (2020) cho biết sau 24 tuần tuổi gà trống và gà mái Đông Tảo có khối lượng cơ thể lần lượt là: 2584,76g và 2188,95g. Gà Đông Tảo có ưu điểm: tầm vóc lớn, khối lượng trứng to nhưng có nhược điểm xương to, đẻ ít, khả năng tăng đàn chậm, gà con mọc lông chậm. Hiện nay, gà Đông Tảo được nuôi theo hai hướng đó là nuôi gà Đông Tảo thuần và gà Đông Tảo lai. Gà trống thường được dùng để lai với các gà giống nhập nội như gà Lương Phượng, gà Kabir tạo ra con lai có tốc độ sinh trưởng nhanh và chất lượng thịt ngon.
Đây là vốn gen quý có thể dùng để lai với các giống gà khác sẽ cho gà broiler có năng suất cao. Gà Hồ Gà Hồ có nguồn gốc từ làng Lạc Thổ, Thị trấn Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Sự hình thành và phát triển gà Hồ gắn liền với tập quán cổ truyền, với nền văn hiến vùng quê Kinh Bắc. Nơi sản xuất ra tranh Đông Hồ, đã đi vào lịch sử và được lưu truyền cho đến ngày nay.
Gà Hồ cũng được nuôi phổ biến ở một số huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh cũ và một số vùng khác ở miền Bắc. Gà Hồ 1 ngày tuổi mầu lông đầu, cổ, thân, cánh và đuôi có màu lông vàng nhạt, mỏ và chân có màu vàng. Ở 8 tuần tuổi phân biệt trống mái rất rõ rệt gà 4 trống và gà mái, hình dáng cơ thể gà Hồ trống trưởng thành là hình Cốc. Màu lông có hai màu cơ bản là màu vàng đồng và màu đen, đầu gà trống có màu vàng đồng, cổ có màu vàng đồng và có lông đen.
Cánh gà trống có lông màu đen, mỏ có màu nâu vàng. Chân có màu vàng, cạnh chân có màu đỏ, mào và tích có màu đỏ và có hai kiểu mào đó là kiểu mào dâu và kiểu mào nụ. Gà Hồ bắt đầu đẻ lúc 185 ngày tuổi, đẻ từ 3-4 lứa/năm, đạt 55-57 quả/năm/mái, khối lượng trứng khoảng 52,5g/quả. Ngoại hình của gà Hồ có tầm vóc khá to so với một số giống gà địa phương khác.
Gà trống lúc trưởng thành đạt 3,5-4,5kg/con do có khối lượng khá lớn nên gà Hồ thường gặp khó khăn trong việc đạp mái, tỉ lệ trứng có phôi thấp. Gà Hồ ấp nở kém nên hiện nay người chăn nuôi thường ấp trứng gà Hồ bằng máy nhằm cải thiện tỉ lệ ấp nở của trứng gà Hồ. Tỉ lệ ấp nở/trứng có phôi đạt 91,49%, tỉ lệ nở trên tổng trứng ấp chỉ đạt 69,92%. Gà H’Mông Giống gà H’Mông là giống gà quý, có đặc điểm là thịt đen, xương đen, hàm lượng mỡ trong thịt ít, thịt chắc và thơm ngon vào bậc nhất trong các giống gà ở Việt Nam hiện nay.
Gà H’Mông ngoài được coi là nguồn thực phẩm còn được đánh giá là sản phẩm bổ dưỡng cho sức khỏe. Đây là giống có ngoại hình cao to, mào dâu, mào cờ, nhiều lông, phổ biến nhất là lông màu hoa mơ, đen, trắng tuyền, gà H’Mông lượng mỡ rất ít, thịt dai chắc, thơm ngọt, xương, thịt có thể làm thuốc chữa bệnh, nhìn chung, chúng có thịt, xương có màu đen, chân có bốn móng, hàm lượng mỡ trong thịt ít nên ăn không bị ngán. Đặc biệt là ăn thịt chắc, giòn, thơm ngon. Trung bình mỗi con gà trưởng thành nặng từ 2 kg đến 3 kg.
Gà nuôi khoảng hơn 5 tháng, trọng lượng đạt từ 1,5-1,8 kg bắt đầu đẻ trứng. Gà đẻ quả trứng đầu tiên lúc 140 ngày tuổi. Năng suất trứng của gà tăng dần qua các tuần đẻ và đạt đỉnh cao ở 30 tuần tuổi (50%) sau đó giảm dần và giữ ở mức 27-37% do gà có hiện tượng ấp bóng và thay lông. Tính đến 60 tuần tuổi, năng suất trứng/mái là 92 quả.
Khối lượng trứng gà 5 H’Mông đạt ổn định là 45g. Khi đưa trứng vào ấp nở thì cho thấy tỷ lệ trứng có phối đạt cao (98%) và tỷ lệ nở/ tổng trứng ấp đạt 88% 2. Gà Tre Gà Tre có nguồn gốc lâu đời ở vùng Đông Nam Bộ và một số tỉnh phía Bắc. Gà Tre có khối lượng cơ thể nhỏ.
Tuy nhiên, hiện nay những nghiên cứu khoa học về khả năng sinh trưởng và năng suất sinh sản của giống gà này còn hạn chế. Theo Nguyễn Thị Thu Hiền & Lê Thị Ngọc (2015) khi nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng của gà Tre trong điều kiện nuôi thả vườn tại huyện Bến Cát tỉnh Bình Dương cho biết kết thúc 16 tuần tuổi có khối lượng tích lũy thấp trung bình 185,46g, khối lượng cơ thể với dài thân và vòng ngực có mối tương quan chặt, dao động từ +0,6 đến +0,87. Theo Nguyễn Thị Phương & cs (2020) gà Tre 1 ngày tuổi có lông màu đen chạy dọc từ đầu đên lưng là phổ biến chiếm 49,73%. Tại 20 tuần tuổi, lông màu nâu là phổ biến ở gà mái (50,68%) và lông màu vàng là phổ biến ở gà trống (59,38%).
Gà 1 ngày tuổi có khối lượng trung bình là 20,13g/con (trống) và 18,13g/con (mái). Ở 24 tuần tuổi có khối là 1. Sinh trưởng tuyệt đối của gà Tre tăng từ 1-10 tuần tuổi sau đó giảm dần. Chỉ tiêu FCR từ 1-24 tuần là 8,12g thức ăn/g khối lượng tăng, tỉ lệ thân thịt của gà Tre ở 12, 16, 20 và 24 tuần tuổi lần lượt là 65,96%, 71,64%, 73,31%, 70,4% (trống) và 59,82%, 65,78% 61,56%, 67,8% (mái).
Gà Mía Gà Mía là có nguồn gốc từ thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội.