ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm vừa qua chăn nuôi gà của nước ta có tốc độ phát triển khá lớn về quy mô đàn. Năm 2016 quy mô đàn gà của cả nước là 277,18 triệu con đến năm 2021 là 409,5 triệu con (Tổng cục thống kê, 2021). Sau 5 năm quy mô đàn gà của nước ta đã tăng hơn 1,47 lần. Khai thác và phát triển bền vững nguồn gen gà bản địa, phát huy lợi thế của giống gà địa phương là một trong những định hướng phát triển chăn nuôi gà của Việt Nam giai đoạn 2021-2030.
Gà địa phương có chất lượng thịt ngon và được người tiêu dùng ưa chuộng, thịt gà địa phương có mức giá bán cao hơn so với thịt của các giống gà lai, giống gà công nghiệp. Tuy nhiên, các giống gà địa phương có hạn chế là sức sản xuất thấp, thời gian nuôi thịt kéo dài dẫn đến hiệu quả chăn nuôi không cao. Hiện nay, nước ta có khoảng 21 giống gà nội như gà Mía, Tre, Hồ, Móng, Ác, Ri, Đông Tảo, Tiên Yên. là các giống gà nội được đưa vào danh mục các giống được sản xuất kinh doanh ở Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2016).
Trong các giống gà địa phương giống gà Tiên Yên có nguồn gốc ở huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh được người chăn nuôi thương phẩm với quy mô lớn từ 500 đến trên 1000 con lứa. Đặc biệt là người dân có tập quán nuôi gà trống thiến. Người dân Tiên Yên thường chăn nuôi gà dựa vào kinh nghiệm, khẩu phần thức ăn không cân đối, thời gian nuôi kéo dài thường từ 7,5-8 tháng thuổi thậm chí nuôi kéo dài đến 11 hay 12 tháng tuổi. Khẩu phần ăn không cân đối dẫn đến thời gian nuôi kéo dài và thịt gà Tiên Yên quá béo.
Nhằm tìm ra khẩu phần thức ăn phù hợp hơn cho gà Tiên Yên thương phẩm chúng em đã thực hiện đề tài: “Ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn đến khả năng sinh trưởng của gà trống và gà trống thiến Tiên Yên”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Đánh giá khả năng sinh trưởng của gà trống và gà trống thiến Tiên Yên từ 12 tuần tuổi đến khi xuất bán được nuôi bằng các khẩu phần thức ăn khác nhau. - Đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn và ước tính chi phí thức ăn cho 1 kg tăng khối lượng của gà Tiên Yên được nuôi bằng các khẩu phần thức ăn khác nhau. 2 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG 2. Khái niệm sinh trưởng Theo Nguyễn Đức Hưng và cs (2006) sinh trưởng là tổng thể các quá trình xảy ra đồng thời của việc tăng lên về mặt số lượng, thể tích bề mặt và kích thước, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật. Tương tự theo Ganer (1992) cho rằng sinh trưởng trước hết là kết quả của phân chia tế bảo, tăng thể tích tế bảo để tạo nên sự sống. Theo Trần Thanh Vân và cs (2014) sinh trưởng là một quá trình sinh lí, sinh hóa phức tạp và là đặc điểm đánh giá sức sản xuất của vật nuôi.
Những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà Khả năng sinh trưởng của vật nuôi nó mang tính di truyền và liên quan đến những đặc điểm của giống, của dòng và phụ thuộc gen điểu khiển sinh trưởng đồng thời chịu tác động của các yếu tố môi trường. Những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà gồm: con giống, dinh dưỡng, phương thức chăn nuôi và yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, dịch bệnh… 2. Ảnh hưởng của giống Yếu tố di truyền có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh trưởng của gà. Trong chăn nuôi, các giống gà khác nhau thì có khả năng sinh trưởng khác nhau, các giống gà chuyên thịt có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn các giống gà chuyên trứng và các giống gà kiêm dụng.
Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cs. (1994) sự khác nhau về khối lượng của các giống gia cầm là rất lớn. giống kiêm dụng nặng hơn gà hướng trứng khoảng 500 – 700g (13 -30%). Giữa các dòng của cùng một giống cũng khác nhau về tốc độ sinh trưởng.
Ảnh hưởng của dinh dưỡng Thức ăn là yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ các giai đoạn sinh trưởng của gà. Nếu không cung cấp đủ các chất dinh dưỡng sẽ làm hạn chế khả năng sinh trưởng, khả năng sản xuất của gà. Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng tới sự phát triển của các mô khác nhau như mô cơ, mô mỡ và mô xương từ đó ảnh hướng đến khả năng sinh trưởng của gà. Thành phần dinh dưỡng trong thức ăn có ảnh hưởng đến sự cân bằng giữa năng lượng và protein, cân bằng giữa axit amin với các chất dinh dưỡng từ đó tác động đến quá trình sinh trưởng của gà.
Khả năng sinh trưởng của gia gà được phát triển tối ưu khi cung cấp thức ăn có chứa đầy đủ và cân bằng các chất dinh dưỡng đặc biệt là cân bằng cân bằng năng lượng và protein. Ảnh hưởng của tính biệt Ở gia cầm, tính biệt có ảnh hưởng tới sự phát triển. Giới tính khác nhau thì tốc độ sinh trưởng, đặc điểm sinh lý và khối lượng cơ thể cũng khác nhau. Trong cùng một điều kiện nuôi dưỡng, tốc độ phát triển của con trống luôn cao hơn con mái.
Theo Nguyễn Văn Duy và cs (2020), gà trống thường có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn và lớn hơn so với gà mái. Gà trống có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn gà mái từ 24-32%. Sự khác nhau này được tác giả Jull (1990) giải thích là do gen liên kết giới tính, ở gà trống (2 nhiễm sắc thể giới tính) hoạt động mạnh hơn gà mái (1 nhiễm sắc thể giới tính ). Theo North & cs (1990) cho biết lúc mới nở gà trống nặng hơn gà mái 1% và sự khác nhau càng lớn theo tuần tuổi của gà, ở 2 tuần tuổi khối lượng gà trống lớn hơn so với gà mái là 5%, ở 5 tuần tuổi là lớn hơn 17% và ở 8 tuần tuổi khối lượng gà trống lớn hơn so với gà mái là 27%.
Trong quá trình sinh trưởng và phát triển gà trống, gà mái đòi hỏi nhu cầu năng lượng và protein khác nhau nên khi nuôi dưỡng nên tách biệt trống và mái để nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Ảnh hưởng của yếu tố ngoại cảnh - Ảnh hưởng của nhiệt độ môi trường Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng sinh trưởng của gà, đặc biệt là đối với gà con do giai đoạn còn nhỏ gà chưa mọc đủ lông, khả năng điều khiển nhiệt độ cơ thể chưa hoàn chỉnh cho nên dễ bị tác động bởi sự thay đổi nhiệt độ của môi trường chăn nuôi. Nhiệt độ thích hợp của chuồng nuôi Tuổi Nhiệt độ chuống nuôi (0C) 1-3 ngày tuổi 32 - 33 4 -7 ngày tuổi 30 - 31 Tuần thứ 2 27 - 29 Tuần thứ 3 27 - 26 Tuần thứ4 25 - 23 Tuần thứ 5 21 - 22 Tuần thứ 6 – 8 18 - 20 Nguồn: Internet. Gia cầm trưởng thành có thân nhiệt dao động từ 40,6 - 41,7oC, khi nhiệt độ môi trường trên 30oC quá trình thải nhiệt của gia cầm bị hạn chế.
Ngưỡng thân nhiệt gây chết ở gia cầm là 47oC. Ở giai đoạn gà con cần nhiệt độ từ 30 - 33oC, nếu giai đoạn này nhiệt độ chuồng nuôi quá thấp gà con sẽ dễ bị lạnh gà sẽ đứng tập trung, giảm thu nhận thức ăn, giẫm đạp lên nhau từ đó ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà. Đồng thời nếu nhiệt độ quá cao gà sẽ uống nhiều nước, giảm kém ăn, phân lỏng dễ mắc bệnh đường tiêu hóa, làm hạn chế khả năng sinh trưởng của gà. Để giảm ảnh hưởng của sự thay đổi nhiệt độ ở môi trường chăn nuôi tới sự sinh trưởng của gà cần thiết kế chuồng nuôi hợp lí, xây dựng khẩu ăn phù hợp để đảm cho sự sinh trưởng và phát triển bình thường của gia cầm.
5 - Ảnh hưởng của ánh sáng Gia cầm rất nhạy cảm với ánh sáng, ánh sáng có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng lấy thức ăn từ đó ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà. Thời gian và cường độ chiếu ánh sáng phù hợp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho gà ăn, uống và vận động. Theo Bùi Hữu Đoàn và cs (2009) tổng thời gian chiếu sáng cho gà thịt từ 1 đến 4 tuần tuổi từ 20 – 24 giờ và giảm xuống còn từ 10 – 18 giờ cho gà từ 5 tuần đến xuất bán. - Ảnh hưởng của mật độ nuôi Mật độ nuôi là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và sản xuất của vật nuôi.
Mỗi phương thức nuôi đều có yêu cầu về mật độ nuôi nhất định. Nếu mật độ thưa thì lãng phí diện tích, nếu mật độ quá dày thì ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà. Khi mật độ nuôi cao thì sản sinh ra nhiều khí NH3, CO2, H2S trong chuồng nuôi. Khi mật độ nuôi gà cao thì lượng bài tiết thải ra nhiều hơn, trong khi đó gà cần tăng cường trao đổi chất nên lượng nhiệt thải ra cũng nhiều.
Nhiệt độ trong chuồng nuôi tăng cao và lượng khí thải tăng cao trong chuồng nuôi sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà. - Ảnh hưởng của ẩm độ Ẩm độ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gia cầm. Độ ẩm thích hợp cho gia cầm từ 65 - 70%, nếu ẩm độ quá thấp hay quá cao sẽ làm ảnh hưởng tới sự phát triển cũng như sức khỏe của đàn gà. Nếu ẩm độ không khí cao sẽ làm chất độn chuồng ẩm ướt, thức ăn dễ ôi, mốc tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.
Ngược lại nếu ẩm độ quá thấp (<31%) sẽ làm tăng lượng bụi trong chuồng nuôi, gà dễ mắc các bệnh về hô hấp. Các chỉ tiêu đánh giá tốc độ sinh trưởng của gà - Sinh trưởng tích lũy Sinh trưởng tích luỹ là sự tăng khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo của gà trong một đơn vị thời gian nhất định. Khối lượng cơ thể gà ở tại một thời 6 điểm đo là chỉ tiêu được sử dụng để chỉ khả năng sinh trưởng của gà. Khối lượng cơ thể gà thường được xác định theo các tuần tuổi như 1 tuần tuổi, 2 tuần tuổi.
sẽ cho ta những số liệu về sinh trưởng tích luỹ. Đối với gà thịt sinh trưởng tích luỹ là chỉ số năng suất quan trọng làm căn cứ để đánh giá khả năng sinh trưởng của gà. Theo Bùi Hữu Đoàn và cs (2011), khi xác định sinh trưởng của gà có thể sử dụng cân để cân khối lượng gà.