Luận án tiến sĩ nghiên cứu chọn tạo giống dưa chuột cucumis sativus l lai f1 phục vụ ăn tươi tại vùng đồng bằng sông hồng

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu chọn tạo giống dưa chuột cucumis sativus l lai f1 phục vụ ăn tươi tại vùng, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Trần Tố Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Minh Hằng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng
• Đề tài: Luận án tiến sĩ về nghiên cứu chọn tạo giống dưa chuột Cucumis sativus lai F1 phục vụ ăn tươi tại vùng đồng bằng sông Hồng
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Trang
• 1.2. Lời cam đoan
• 1.3. Mục lục
• 1.4. Danh mục chữ viết tắt
• 1.5. Danh mục bảng
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Trích yếu luận án
• 1.8. Thesis abstract
• 2. Tính cấp thiết của đề tài
• 3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 4. Phạm vi nghiên cứu
• 5. Những đóng góp mới của đề tài
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 6.1. Ý nghĩa khoa học
• 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 7. Tổng quan tài liệu
• 7.1. Nguồn gốc, phân bố, phân loại thực vật và đặc điểm di truyền cây dưa chuột
• 7.1.1. Nguồn gốc và phân bố cây dưa chuột
• 7.1.2. Phân loại thực vật học cây dưa chuột
• 7.1.3. Đặc điểm di truyền cây dưa chuột
• 7.2. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai
• 7.2.1. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai trên thế giới
• 7.2.2. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai ở Việt Nam
• 7.3. Tình hình nghiên cứu về kỹ thuật sản xuất hạt dưa chuột lai F1
• 7.3.1. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất hạt dưa chuột lai F1 trên thế giới
• 7.3.2. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất hạt dưa chuột lai F1 ở Việt Nam
• 7.4. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất dưa chuột thương phẩm
• 7.4.1. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất dưa chuột thương phẩm trên thế giới
• 7.4.2. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất dưa chuột thương phẩm ở Việt Nam
• 8. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 8.1. Địa điểm nghiên cứu
• 8.2. Thời gian nghiên cứu
• 8.3. Vật liệu nghiên cứu
• 8.4. Nội dung nghiên cứu
• 8.5. Phương pháp nghiên cứu
• 8.5.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 8.5.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 8.5.3. Phương pháp phân tích một số chỉ tiêu sinh hóa
• 8.5.4. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 8.6. Kỹ thuật trồng trọt
• 9. Kết quả và thảo luận
• 9.1. Đánh giá các dòng dưa chuột tự phối đời I4-I6
• 9.1.1. Đánh giá mức độ phân ly của các dòng qua các thế hệ từ I4-I6
• 9.1.2. Nghiên cứu chọn lọc và đánh giá các dòng dưa chuột thế hệ I6
• 9.2. Đánh giá khả năng kết hợp của các dòng dưa chuột mới tạo ra
• 9.2.1. Lai tạo và tuyển chọn các tổ hợp lai mới có triển vọng
• 9.2.2. So sánh các tổ hợp lai
• 9.2.3. Khảo nghiệm sản xuất tổ hợp lai có triển vọng
• 9.3. Nghiên cứu xây dựng quy trình sản xuất hạt lai cho tổ hợp lai dưa chuột tuyển chọn
• 9.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến năng suất, chất lượng hạt lai
• 9.3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân lân và kali đến năng suất và chất lượng hạt lai
• 9.3.3. Ảnh hưởng của tỷ lệ hàng bố/mẹ đến năng suất và chất lượng hạt lai
• 9.3.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ ethrel đến ra hoa cái của dòng bố
• 9.3.5. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ GA3 đến khả năng ra hoa đực của dòng mẹ
• 9.4. Nghiên cứu hoàn thiện quy trình thâm canh giống dưa chuột lai F1
• 9.4.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách (mật độ) trồng đến năng suất và chất lượng giống lai F1
• 9.4.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng dưa chuột THL9
• 10. Kết luận và kiến nghị
• Danh mục công trình khoa học công bố có liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu chọn tạo giống dưa chuột F1 phục vụ tiêu thụ tươi tại đồng bằng sông Hồng đã chỉ ra tầm quan trọng của việc cải thiện giống cây trồng trong nông nghiệp. Dưa chuột (Cucumis sativus L.) là một trong những loại rau quả phổ biến, có giá trị dinh dưỡng cao và được tiêu thụ rộng rãi. Đề tài này không chỉ tập trung vào việc phát triển giống dưa chuột mới mà còn hướng tới việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc chọn tạo giống không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện khả năng chống chịu bệnh tật, từ đó đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường. Theo nghiên cứu, việc lai tạo giống dưa chuột F1 có thể mang lại nhiều ưu điểm vượt trội như năng suất cao, chất lượng quả tốt và khả năng sinh trưởng mạnh mẽ.

II. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột

Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai trên thế giới và tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc lai tạo giữa các giống dưa chuột có thể tạo ra các giống mới với đặc tính vượt trội. Cụ thể, các giống dưa chuột lai F1 đã được chứng minh là có khả năng sinh trưởng tốt hơn, năng suất cao hơn và chất lượng quả tốt hơn so với các giống truyền thống. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về giống dưa chuột F1 đã được thực hiện tại nhiều địa phương, đặc biệt là tại đồng bằng sông Hồng, nơi có điều kiện khí hậu thuận lợi cho sự phát triển của cây dưa chuột. Các giống dưa chuột mới không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước mà còn có khả năng xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài này bao gồm việc đánh giá mức độ phân ly của các dòng dưa chuột tự phối từ thế hệ I4 - I6. Các thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), mỗi dòng được trồng trong một ô thí nghiệm với số lượng cây nhất định. Đánh giá khả năng kết hợp chung (GCA) và khả năng kết hợp riêng (SCA) cũng được thực hiện để xác định các tổ hợp lai có tiềm năng. Phương pháp kỹ thuật trồng dưa chuột cũng được nghiên cứu nhằm tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm. Các chỉ tiêu sinh hóa và năng suất cũng được theo dõi chặt chẽ trong quá trình nghiên cứu.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các dòng dưa chuột F1 mới được chọn tạo có năng suất vượt trội so với các giống đối chứng. Cụ thể, tổ hợp lai THL9 đã đạt năng suất cao nhất với 50,6 tấn/ha trong vụ xuân hè và 48,4 tấn/ha trong vụ thu đông. Bên cạnh đó, chất lượng quả của các giống này cũng được đánh giá cao, đáp ứng tiêu chuẩn cho tiêu thụ tươi. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như bón phân hợp lý và điều chỉnh mật độ trồng có ảnh hưởng tích cực đến năng suất và chất lượng dưa chuột. Các kết quả này không chỉ có giá trị trong nghiên cứu khoa học mà còn có ứng dụng thực tiễn cao trong sản xuất nông nghiệp.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu chọn tạo giống dưa chuột F1 phục vụ tiêu thụ tươi tại đồng bằng sông Hồng đã đạt được những kết quả khả quan. Việc phát triển các giống dưa chuột mới không chỉ nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Đề nghị cần tiếp tục mở rộng nghiên cứu về các giống dưa chuột khác, cũng như áp dụng các công nghệ mới trong sản xuất để nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực cho ngành nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN TỐ TÂM NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG DƯA CHUỘT (Cucumis sativus L.) LAI F1 PHỤC VỤ ĂN TƯƠI TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Ngành: Di truyề n và chọ n gió ng cây trò ng Mã số: 9 62 01 11 Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Minh Hằng TS. Phạ m Mỹ Linh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Trần Tố Tâm i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Thị Minh Hằng và TS. Phạm Mỹ Linh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Rau hoa quả và cảnh quan, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả, cán bộ viên chức Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Bộ môn Rau và cây gia vị - Viện Nghiên cứu Rau quả đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp và các em sinh viên thực tập tốt nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Trần Tố Tâm ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

x Trích yếu luận án. xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Nguồn gốc, phân bố, phân loại thực vật và đặc điểm di truyền cây dưa chuột. Nguồn gốc và phân bố cây dưa chuột.

Phân loại thực vật học cây dưa chuột. Đặc điểm di truyền cây dưa chuột. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống dưa chuột ưu thế lai ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về kỹ thuật sản xuất hạt dưa chuột lai F1. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất hạt dưa chuột lai F1 trên thế giới. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất hạt dưa chuột lai F1 ở Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất dưa chuột thương phẩm. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất dưa chuột thương phẩm trên thế giới. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật sản xuất dưa chuột thương phẩm ở Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp phân tích một số chỉ tiêu sinh hóa.

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. Kỹ thuật trồng trọt. Kết quả và thảo luận. Đánh giá các dòng dưa chuột tự phối đời I4-I6.

Đánh giá mức độ phân ly của các dòng qua các thế hệ từ I4-I6. Nghiên cứu chọn lọc và đánh giá các dòng dưa chuột thế hệ I6. Đánh giá khả năng kết hợp của các dòng dưa chuột mới tạo ra. Lai tạo và tuyển chọn các tổ hợp lai mới có triển vọng.

So sánh các tổ hợp lai. Khảo nghiệm sản xuất tổ hợp lai có triển vọng. Nghiên cứu xây dựng quy trình sản xuất hạt lai cho tổ hợp lai dưa chuột tuyển chọn. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến năng suất, chất lượng hạt lai.

Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân lân và kali đến năng suất và chất lượng hạt lai. Ảnh hưởng của tỷ lệ hàng bố/mẹ đến năng suất và chất lượng hạt lai. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ ethrel đến ra hoa cái của dòng bố. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ GA3 đến khả năng ra hoa đực của dòng mẹ.

Nghiên cứu hoàn thiện quy trình thâm canh giống dưa chuột lai F1. Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách (mật độ) trồng đến năng suất và chất lượng giống lai F1. Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng dưa chuột THL9. Kết luận và kiến nghị.

119 Danh mục công trình khoa học công bố có liên quan đến luận án. 120 Tài liệu tham khảo. 132 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ANOVA Phân tích phương sai CT Công thức GA3 Gibberellic acid GCA Khả năng kết hợp chung HB Ưu thế lai thực HS Ưu thế lai chuẩn PTNT Phát triển nông thôn QCVN Quy chuẩn Việt Nam QTL Locus tính trạng số lượng RADP DNA đa hình được nhân bản ngẫu nhiên RCBD Khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh SCA Khả năng kết hợp riêng TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam THL Tổ hợp lai TN12 Thủy Nguyên 12 UTL Ưu thế lai YM18 Yên Mỹ 18 vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3. Đặc điểm hình thái sinh trưởng, phát triển, năng suất và tình hình bệnh hại của các vật liệu thử YM18 và TN12.

Các tổ hợp lai đánh giá trong thí nghiệm. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các dòng dưa chuột thế hệ I4 - I6. Khả năng ra hoa, đậu quả của các dòng dưa chuột thế hệ I4 - I6. Một số đặc điểm hình thái quả của các dòng dưa chuột thế hệ I4 - I6.

Đặc điểm sinh trưởng của các dòng dưa chuột đời I6 vụ xuân hè 2015 tại Gia Lâm - Hà Nội. Một số đặc điểm hình thái quả của các dòng dưa chuột đời I6 vụ xuân hè 2015 tại Gia Lâm - Hà Nội. Các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và tình hình bệnh hại của các dòng dưa chuột đời I6 vụ xuân hè 2015 tại Gia Lâm - Hà Nội. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai dưa chuột vụ xuân hè 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội.

Khả năng kết hợp chung của các dòng dưa chuột đời I6 trong vụ xuân hè 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của 15 tổ hợp dưa chuột trong vụ thu đông năm 2016 tại Gia Lâm - Hà Nội. Khả năng kết hợp của các dòng dưa chuột trên tính trạng các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất vụ thu đông năm 2016. Giá trị ưu thế lai thực (HB) và ưu thế lai chuẩn (HS) trên các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp lai dưa chuột.

Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các tổ hợp lai dưa chuột trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017. Đặc điểm sinh trưởng của các tổ hợp lai dưa chuột trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017. Đặc điểm ra hoa đậu quả của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017.

Một số đặc điểm quả của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017. Một số chỉ tiêu sinh hóa quả của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017. Đặc điểm hình thái và chất lượng cảm quan quả của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng vụ xuân hè và thu đông năm 2017. Tình hình nhiễm bệnh của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ xuân hè và thu đông năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Thời gian sinh trưởng ở các giai đoạn khác nhau của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ thu đông năm 2017 tại các điểm thí nghiệm. Đặc điểm sinh trưởng của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ thu đông năm 2017 tại các điểm thí nghiệm. Tình hình ra hoa, đậu quả của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ thu đông năm 2017 tại các điểm thí nghiệm. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ thu đông năm 2017 tại các điểm thí nghiệm.

Một số chỉ tiêu sinh hóa của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ thu đông năm 2017 tại các điểm thí nghiệm. Tình hình nhiễm bệnh của các tổ hợp lai dưa chuột có triển vọng trong vụ thu đông năm 2017 tại các điểm thí nghiệm. Chiều cao cây trung bình của các tổ hợp lai dưa chuột tại các điểm thí nghiệm. Năng suất trung bình của các tổ hợp lai dưa chuột tại các điểm thí nghiệm.

Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng của dòng mẹ vụ xuân hè và thu đông năm 2018. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến khả năng sinh trưởng, phát triển của dòng mẹ dưa chuột vụ xuân hè và thu đông năm 2018. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến đặc điểm quả giống và chất lượng hạt giống lai vụ xuân hè và thu đông 2018. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất hạt giống vụ xuân hè và thu đông 2018 .