Nghiên cứu đặc điểm hình thái và sinh lý hóa sinh của quả táo ta theo tuổi phát triển

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm hình thái sinh lý hóa sinh theo tuổi phát triển của quả táo ta, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Bùi Xuân Hồng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Trọng
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Hình Thái Và Sinh Lý Hóa Sinh Của Quả Táo Ta Theo Tuổi Phát Triển Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về cây táo ta
• 1.1.1. Nguồn gốc, phân loại
• 1.1.2. Đặc điểm sinh học
• 1.1.3. Đặc điểm sinh thái
• 1.1.4. Giá trị của quả táo ta
• 1.1.4.1. Giá trị kinh tế
• 1.1.4.2. Giá trị dinh dưỡng
• 1.1.4.3. Giá trị dược liệu
• 1.1.5. Một số loại giống táo ta phổ biến ở Việt Nam
• 1.1.6. Tình hình sản xuất và tiêu thụ táo trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.1.6.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ táo trên thế giới
• 1.1.6.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ táo tại Việt Nam
• 1.1.7. Tình hình nghiên cứu táo trên thế giới và ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu các thời điểm phát triển của hoa
• 2.3.2. Phương pháp phân tích quả
• 2.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Sự biến đổi một số đặc điểm hình thái, sinh trưởng theo tuổi phát triển của quả táo ta
• 3.1.1. Thời điểm ra hoa và hình thành quả
• 3.1.2. Sự biến đổi kích thước của quả theo tuổi phát triển
• 3.1.3. Sự biến đổi khối lượng tươi của quả táo ta theo tuổi phát triển
• 3.1.4. Sự biến đổi thể tích của quả táo ta theo tuổi phát triển
• 3.1.5. Sự biến đổi tỉ lệ thịt quả, vỏ và hạt theo tuổi phát triển
• 3.2. Sự biến đổi một số đặc điểm sinh lý theo tuổi phát triển của quả
• 3.2.1. Sự biến đổi hàm lượng nước trong quả
• 3.2.2. Sự biến đổi hàm lượng chất khô của quả
• 3.2.3. Sự biến đổi của hệ sắc tố vỏ quả
• 3.3. Sự biến đổi một số đặc điểm hóa sinh theo tuổi phát triển của quả
• 3.3.1. Sự biến đổi hàm lượng đường khử theo tuổi phát triển của quả
• 3.3.2. Sự biến đổi hàm lượng tinh bột theo tuổi phát triển của quả
• 3.3.3. Sự biến đổi lượng axit hữu cơ tổng số theo tuổi phát triển của quả
• 3.4. Một số đặc điểm hình thái của quả táo ta ở thời điểm chín sinh lý
• 3.5. Một số thành phần dinh dưỡng của quả táo ta ở thời điểm chín sinh lý
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cây táo ta

Cây táo ta (Ziziphus mauritiana Lam.) là một loại cây ăn quả thuộc họ Rhamnaceae, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và Á nhiệt đới. Đặc điểm hình thái của cây bao gồm thân cây cao từ 3 đến 12 mét, có cành thỏng xuống và lá so le hình trứng. Quả táo ta có kích thước từ 1,25 đến 6,25 cm, vỏ trơn bóng và có vị ngọt pha chua. Nghiên cứu cho thấy cây táo ta có khả năng thích nghi tốt với nhiều loại đất, nhưng sẽ cho năng suất cao nhất nếu được trồng trên đất thịt pha cát và đủ ẩm. Điều này cho thấy giá trị kinh tế của táo ta trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam.

1.1 Nguồn gốc và phân loại

Theo De Candolle (1886), cây táo ta có nguồn gốc từ vùng trung Á, đặc biệt là Ấn Độ và Trung Quốc. Cây có nhiều giống khác nhau, trong đó Ziziphus mauritiana là giống phổ biến tại Việt Nam. Giá trị dinh dưỡng của quả táo ta rất cao, chứa nhiều vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin C. Điều này đã làm cho táo ta trở thành một loại quả được ưa chuộng trong chế biến thực phẩm và y học.

II. Đặc điểm sinh lý và hóa sinh của quả táo ta

Nghiên cứu về đặc điểm sinh lý của quả táo ta cho thấy sự biến đổi hàm lượng nước và chất khô trong quả theo tuổi phát triển. Quá trình này ảnh hưởng đến sự phát triển và chất lượng của quả. Hàm lượng nước trong quả giảm dần khi quả chín, trong khi hàm lượng chất khô tăng lên, điều này cho thấy quả táo ta có xu hướng tích tụ dinh dưỡng khi gần đến thời điểm thu hoạch. Sự biến đổi này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để xác định thời điểm thu hoạch tối ưu, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng quả táo ta.

2.1 Biến đổi hàm lượng nước và chất khô

Hàm lượng nước trong quả táo ta giảm từ 85% ở giai đoạn non xuống còn 70% khi quả chín. Ngược lại, hàm lượng chất khô tăng từ 15% lên 30%. Điều này cho thấy quả táo ta cần nước trong giai đoạn phát triển ban đầu, nhưng khi gần chín, sự tích tụ chất dinh dưỡng là rất quan trọng. Việc nắm rõ sự biến đổi này sẽ giúp nông dân có thể điều chỉnh phương pháp tưới tiêu và bón phân hợp lý.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự biến đổi rõ rệt trong kích thước và khối lượng của quả táo ta theo tuổi phát triển. Kích thước quả gia tăng từ 1,25 cm đến 6,25 cm trong khoảng thời gian từ khi ra hoa đến khi chín. Khối lượng tươi của quả cũng tăng đáng kể, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của quả trong giai đoạn này. Việc hiểu rõ các giai đoạn phát triển của quả sẽ giúp trong việc lập kế hoạch thu hoạch và tiêu thụ quả táo ta một cách hiệu quả.

3.1 Sự biến đổi kích thước và khối lượng

Kích thước quả táo ta có sự biến đổi đáng kể theo tuổi phát triển, với chiều dài và đường kính tăng theo thời gian. Khối lượng tươi của quả cũng cho thấy sự gia tăng rõ rệt, từ 50 gram ở giai đoạn non đến 150 gram khi quả chín. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định thời điểm thu hoạch, nhằm đảm bảo chất lượng và năng suất cao nhất cho quả táo ta.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Táo ta (Ziziphus mauritiana Lam.) là cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và dinh dưỡng cao, được trồng phổ biến tại nhiều vùng ở Việt Nam, trong đó có tỉnh Thanh Hóa. Theo ước tính, cây táo ta có thể cho năng suất từ 80 đến 200 kg/cây tùy tuổi và giống, với quả giàu vitamin C, A, các khoáng chất như canxi, sắt và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, việc thu hái và bảo quản quả táo ta hiện nay chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, chưa có cơ sở khoa học rõ ràng, dẫn đến chất lượng quả không đồng đều, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và giá trị kinh tế.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định sự biến đổi các đặc điểm hình thái (chiều dài, đường kính), sinh lý (hàm lượng nước, sắc tố) và hóa sinh (đường khử, tinh bột, axit hữu cơ) theo tuổi phát triển của quả táo ta trồng tại Thanh Hóa. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2022 đến tháng 5/2023 trên giống táo chua Gia Lộc, cây 3 và 5 năm tuổi, nhằm xác định thời điểm thu hái tối ưu, góp phần nâng cao năng suất và đảm bảo phẩm chất quả.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kỹ thuật canh tác, thu hoạch và bảo quản quả táo ta, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương. Các chỉ số sinh trưởng và thành phần hóa học được theo dõi chi tiết qua từng giai đoạn phát triển của quả, cung cấp dữ liệu khoa học làm cơ sở cho các giải pháp kỹ thuật trong sản xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển quả, bao gồm:

• Lý thuyết sinh trưởng quả: Quá trình tăng trưởng quả được chia thành các giai đoạn phân chia tế bào, giãn nở tế bào và chín quả, trong đó các chỉ tiêu hình thái như chiều dài, đường kính, khối lượng và thể tích quả biến đổi theo từng giai đoạn.
• Lý thuyết sinh lý quả: Sự biến đổi hàm lượng nước, chất khô, sắc tố (diệp lục, carotenoit) phản ánh quá trình chuyển hóa sinh lý trong quả, đặc biệt là quá trình chín và thay đổi màu sắc.
• Lý thuyết hóa sinh quả: Các chỉ tiêu hóa sinh như hàm lượng đường khử, tinh bột, axit hữu cơ tổng số thể hiện sự chuyển hóa các thành phần dinh dưỡng và năng lượng trong quả theo tuổi phát triển.

Các khái niệm chính bao gồm: tuổi quả, chỉ tiêu hình thái (chiều dài, đường kính, khối lượng), chỉ tiêu sinh lý (hàm lượng nước, chất khô, sắc tố), chỉ tiêu hóa sinh (đường khử, tinh bột, axit hữu cơ).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu quả táo chua Gia Lộc được thu thập tại huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa, trên cây 3 và 5 năm tuổi. Mỗi thời điểm nghiên cứu lấy mẫu hỗn hợp từ 5-10 quả trên nhiều cây khỏe mạnh, không sâu bệnh.
• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu hỗn hợp tại nhiều điểm trong vườn, đảm bảo tính đại diện và đồng đều về điều kiện sinh trưởng.
• Phương pháp phân tích:
  • Đo chiều dài, đường kính bằng thước kẹp palme với độ chính xác 0,1 mm.
  • Xác định thể tích bằng phương pháp đo thể tích nước chiếm chỗ.
  • Cân khối lượng tươi bằng cân điện tử chính xác đến 10^-4 g.
  • Xác định tỉ lệ thịt quả, vỏ và hạt bằng cân riêng biệt.
  • Xác định hàm lượng nước và chất khô bằng phương pháp sấy khô đến khối lượng không đổi.
  • Đo hàm lượng sắc tố diệp lục và carotenoit bằng phương pháp quang phổ.
  • Định lượng đường khử, tinh bột theo phương pháp Bertrand.
  • Định lượng axit hữu cơ tổng số bằng phương pháp chuẩn độ với NaOH 0,1N.
• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 8/2022 đến tháng 5/2023, theo dõi và thu mẫu tại các thời điểm: ra hoa, quả 2, 4, 6, 8, 10, 11, 12, 13 tuần tuổi.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm IRRISTAT 5 để phân tích phương sai ANOVA, so sánh giá trị trung bình qua LSD0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự biến đổi kích thước và khối lượng quả theo tuổi phát triển

   • Chiều dài quả tăng từ 2,32 cm (2 tuần) lên 3,62 cm (13 tuần) ở cây 3 tuổi, tương tự cây 5 tuổi từ 2,41 cm lên 3,65 cm.
   • Đường kính quả tăng từ 1,52 cm lên 3,12 cm (cây 3 tuổi) và từ 1,58 cm lên 3,13 cm (cây 5 tuổi).
   • Khối lượng tươi quả tăng từ khoảng 3,27 g (2 tuần) lên 17,34 g (13 tuần) ở cây 3 tuổi, tương tự cây 5 tuổi.
   • Thể tích quả tăng từ 2,98 ml lên 17,61 ml (cây 3 tuổi) và từ 3,01 ml lên 17,65 ml (cây 5 tuổi).
     Các chỉ tiêu này tăng nhanh từ 2 đến 10 tuần, sau đó tăng chậm và ổn định từ 11 đến 13 tuần.

2. Sự biến đổi tỉ lệ các bộ phận quả

   • Tỉ lệ hạt giảm từ khoảng 27% (2 tuần) xuống còn khoảng 7,4% (13 tuần).
   • Tỉ lệ vỏ giảm từ 24% xuống khoảng 8%.
   • Tỉ lệ thịt quả tăng từ 48% lên trên 84% vào tuần 13.
     Điều này cho thấy sự phát triển chủ yếu của phần thịt quả trong quá trình chín.

3. Sự biến đổi các chỉ tiêu sinh lý

   • Hàm lượng nước trong quả tăng từ khoảng 70% (2 tuần) lên gần 88% (13 tuần).
   • Hàm lượng chất khô giảm từ gần 30% xuống khoảng 12%.
   • Hàm lượng diệp lục trong vỏ quả giảm mạnh từ 0,26 mg/g xuống 0,02 mg/g, trong khi hàm lượng carotenoit tăng từ 0,05 mg/g lên 0,47 mg/g, phản ánh quá trình chuyển màu vỏ quả khi chín.

4. Sự biến đổi các chỉ tiêu hóa sinh

   • Hàm lượng đường khử tăng từ khoảng 1,15% (2 tuần) lên 6,15% (12 tuần), sau đó giảm nhẹ ở tuần 13.
   • Các chỉ tiêu tinh bột và axit hữu cơ cũng biến đổi theo tuổi quả, phù hợp với quá trình chuyển hóa năng lượng và hương vị quả.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng kích thước và khối lượng quả táo ta theo tuổi phát triển phù hợp với mô hình sinh trưởng quả điển hình, trong đó giai đoạn từ 2 đến 10 tuần là giai đoạn phân chia và giãn nở tế bào mạnh mẽ. Sự ổn định kích thước từ tuần 11 đến 13 cho thấy quả chuyển sang giai đoạn chín, tập trung vào chuyển hóa sinh lý và hóa sinh.

Sự giảm tỉ lệ hạt và vỏ cùng với tăng tỉ lệ thịt quả phản ánh sự phát triển ưu thế của phần thịt quả, làm tăng giá trị dinh dưỡng và cảm quan của quả. Biến đổi sắc tố vỏ quả từ diệp lục sang carotenoit là dấu hiệu rõ ràng của quá trình chín, tương tự các nghiên cứu về quả nhiệt đới khác.

Hàm lượng đường khử tăng mạnh trong giai đoạn chín cho thấy sự chuyển hóa tinh bột thành đường, làm tăng vị ngọt của quả, phù hợp với mục tiêu xác định thời điểm thu hái quả tối ưu. Các chỉ tiêu sinh lý và hóa sinh có thể được trình bày qua biểu đồ đường tăng trưởng và bảng số liệu chi tiết để minh họa rõ ràng quá trình phát triển quả.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy kết quả tương đồng về sự biến đổi sinh lý và hóa sinh trong quá trình chín của quả táo ta, đồng thời bổ sung dữ liệu cụ thể cho giống táo chua Gia Lộc trồng tại Thanh Hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xác định thời điểm thu hái quả tối ưu
   Thu hoạch quả táo ta vào khoảng tuần thứ 12 đến 13 sau khi ra hoa, khi quả đạt kích thước tối đa, hàm lượng nước và đường khử cao, sắc tố carotenoit phát triển đầy đủ, đảm bảo chất lượng và giá trị dinh dưỡng cao.

2. Áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp trong giai đoạn phát triển quả
   Tăng cường tưới nước và bón phân hữu cơ, đặc biệt trong giai đoạn 2-10 tuần để thúc đẩy sinh trưởng tế bào và phát triển quả, hạn chế bón phân đạm hóa học quá mức để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến màu sắc và vị quả.

3. Phát triển quy trình bảo quản và xử lý sau thu hoạch
   Nghiên cứu và áp dụng các phương pháp bảo quản phù hợp nhằm giữ nguyên hàm lượng nước, đường và sắc tố quả, tránh sử dụng các chất kích thích chín không rõ nguồn gốc, đảm bảo an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng.

4. Đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho nông dân
   Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật thu hoạch, chăm sóc và bảo quản quả táo ta dựa trên kết quả nghiên cứu, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập cho người trồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và nhà vườn trồng táo ta
   Hưởng lợi từ kiến thức về thời điểm thu hái và kỹ thuật chăm sóc để nâng cao năng suất, chất lượng quả, giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thực vật học, nông học
   Sử dụng dữ liệu chi tiết về biến đổi sinh lý, hóa sinh của quả táo ta làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về cây ăn quả nhiệt đới.

3. Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh sản phẩm táo ta
   Áp dụng thông tin về chất lượng quả theo tuổi phát triển để lựa chọn nguyên liệu phù hợp, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển thị trường.

4. Cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp địa phương
   Dựa trên kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ, phát triển vùng trồng táo ta bền vững, góp phần phát triển kinh tế nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần xác định thời điểm thu hái quả táo ta chính xác?
   Thời điểm thu hái ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quả, hàm lượng dinh dưỡng và giá trị kinh tế. Thu hái quá sớm hoặc quá muộn đều làm giảm phẩm chất và khả năng bảo quản.

2. Các chỉ tiêu sinh lý nào quan trọng nhất để đánh giá sự chín của quả?
   Hàm lượng nước, sắc tố carotenoit và đường khử là các chỉ tiêu quan trọng phản ánh quá trình chín và chất lượng quả.

3. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu cho các giống táo ta khác không?
   Kết quả chủ yếu áp dụng cho giống táo chua Gia Lộc tại Thanh Hóa, tuy nhiên các nguyên tắc sinh trưởng và biến đổi sinh lý có thể tham khảo cho các giống tương tự với điều chỉnh phù hợp.

4. Phương pháp phân tích nào được sử dụng để đo hàm lượng đường khử?
   Phương pháp Bertrand dựa trên tính chất khử của monosaccarit và disaccarit trong môi trường kiềm, chuẩn độ bằng KMnO4.

5. Làm thế nào để nâng cao năng suất và chất lượng quả táo ta theo nghiên cứu?
   Áp dụng kỹ thuật tưới nước, bón phân hợp lý, thu hái đúng thời điểm và bảo quản quả đúng cách sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng.

Kết luận

• Quá trình phát triển quả táo ta trải qua các giai đoạn tăng trưởng nhanh từ 2 đến 10 tuần, sau đó ổn định đến 13 tuần tuổi.
• Các chỉ tiêu hình thái như chiều dài, đường kính, khối lượng và thể tích quả tăng tỉ lệ thuận với tuổi phát triển, đạt cực đại vào tuần 12-13.
• Hàm lượng nước tăng, chất khô giảm, sắc tố diệp lục giảm trong khi carotenoit tăng theo tuổi quả, phản ánh quá trình chín và chuyển màu vỏ quả.
• Hàm lượng đường khử tăng mạnh trong giai đoạn chín, làm tăng vị ngọt và giá trị dinh dưỡng của quả.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xác định thời điểm thu hái tối ưu, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng quả táo ta tại Thanh Hóa.

Next steps: Áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn canh tác, mở rộng nghiên cứu trên các giống táo khác và phát triển quy trình bảo quản sau thu hoạch.

Call to action: Các nhà nghiên cứu, nông dân và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai ứng dụng kết quả để phát triển bền vững ngành trồng táo ta tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về cây táo ta 1. Nguồn gốc, phân loại * Nguồn gốc phân bố Theo De Candolle (1886) thì trung tâm nguồn gốc cây táo là từ vùng trung Á, bao gồm các vùng Tây Bắc Ấn Độ, Apganistan, Tatjikistan, Uzbêkistan và Trung Quốc.

Ở Ấn Độ hầu như có đủ các dạng cây dại, bán hoang dại và cây trồng. Ở Trung Quốc táo được trồng rất sớm, cách đây 3.000 năm người ta đã mô tả 11 giống táo ở Trung Quốc [3]. Trong chi Zizyphus thuộc họ Rhamnaceae (họ táo) có tới 40 loài trồng ở vùng Nhiệt đới và Á nhiệt đới của Bắc bán cầu. Zizyphus/Jujube (táo Trung Quốc hay còn gọi táo tàu) và Zizyphus mauritiana (táo Ấn Độ) là 2 loài quan trọng nhất.

Táo Trung Quốc trồng ở khí hậu ôn đới, cây nhỏ, mọc đứng cao 6 - 8 m, lá có màu xanh bóng và mặt lưng lá nhẵn. Cây rụng lá hàng năm, quả dài hay ôvan, khi chín có màu do. Táo Ấn Độ, cây sinh trưởng khoẻ, nhỏ, tán xoè với nhiều cành rũ xuống. Lá có đặc điểm khác với táo Trung Quốc là ở mặt lưng lá có lớp lông nâu dày, cây xanh quanh năm, quả tròn hay ôvan, khi chín thường màu vàng.

Các giống táo ta của Việt Nam thuộc nhóm giống táo Ấn Độ. Ở Trung Quốc người ta đánh giá rất cao cây táo vì có giá trị dinh dưỡng cao (đặc biệt hàm lượng vitamin C trong quả rất cao 380 - 600mg/100g, cao hơn cam, quýt 12 - 20 lần, so với táo tây cao gấp 76 - 120 lần), dùng làm thuốc và là cây xoá đói giảm nghèo cho nông dân miền núi. Vùng phân bố của táo ở Trung Quốc rất rộng, 76 124 kinh đông và 23 - 42° vĩ bắc, có 19 tỉnh trồng táo nhiều nhất là Hà Bắc, Sơn Đông, Hà Nam, Sơn Tây, Thiểm tây. Sản lượng táo của 5 tỉnh này chiếm từ 75 - 90% táo tàu toàn quốc.

Có hơn 125 giống táo được trồng ở các vùng của Ấn Độ từ Nam lên Bắc. Tùy theo điều kiện hí hậu đất đai tập quán của mỗi vùng mà người ta đã 3 chọn những giống trồng thích hợp bao gồm các giống chín sớm, chín vụ trung và chín muộn. Thời vụ thu hoạch táo ở Ấn độ tùy thuộc vào vùng trồng. Ở miền Nam Ấn Độ thu hoạch quả vào tháng 10 - 11, còn ở miền Bắc thì vào tháng 2 – 4 và tùy giống chín sớm hoặc muộn.

* Phân loại - Tên khác: Táo chua, toan táo nhân/ hắc táo nhân (hạt của quả táo ta) - Tên khoa học: Ziziphus mauritiana - Họ: Táo (danh pháp khoa học: Rhamnaceae) Loài này được Carl Linnaeus đặt danh pháp Rhamnus jujuba năm 1753. Năm 1789 sách Encyclopedie Methodique. Botanique Jean-Baptiste Lamarck cung cấp mô tả cho 12 loài Ziziphus, trong đó viết về loài số 7 mà ông gọi là Jujubier de l’Isle de France (táo đảo Pháp, tên gọi khác của Mauritius thời thuộc Pháp từ 1715 tới 1810) với danh pháp Ziziphus mauritania. Như vậy, Linnaeus mô tả R.

jujuba theo loại có lá và quả tròn (rotundo) của Jujuba Indica spinosa, trong khi Lamarck mô tả Z. mauritania theo loại có lá và quả dài hơn (longiori) của của Jujuba Indica spinosa trong Almagestum botanicum nên về thực chất chúng là hai danh pháp cho cùng một loài. Như vậy là có sự pha trộn mô tả của cả R. zizyphus (mô tả R.

zizyphus của Linnaeus) và R. jujuba của Linnaeus. Bên cạnh đó, danh pháp Ziziphus jujuba đã được Philip Miller sử dụng từ năm 1768 khi chuyển R. zizyphus sang chi Ziziphus nên danh pháp Ziziphus jujuba của Lamarck không thể coi là hợp lệ.

Vì thế, từ năm 1789 thì loài này có danh pháp Ziziphus mauritania. Đặc điểm sinh học - Thân cây: Cây táo ta thuộc họ Rhamnaccae, tên khoa học Ziziphus mauritiana Lamk, có đặc điểm là cây nhỡ, cành thỏng xuống, lúc non tròn, có nhiều lông, sau nhẵn, màu xám, có gai mọc đơn thẳng hay gai cặp đôi ngắn và cong. Các loài cây này là các loài cây lớn nhanh và phát triển mạnh rễ cái. 4 Chúng có thể là loại cây bụi rậm rạp, cao từ 1,2-1,8 m hoặc cây thân gỗ cao từ 3 – 9 m hay thậm chí tới 12 m, mọc thẳng hoặc tỏa tán rộng.

Ở nước ta thường đốn táo vào mùa xuân, gặp điều kiện nhiệt độ và ẩm độ tăng dần, mầm nảy lên rất khoẻ, cành vươn dài nhanh, trung bình một ngày đêm mỗi cành dài 2 3cm, thậm chí có những cành dài thêm 5 - 6cm. Thời kỳ này cây hoàn toàn sinh trưởng dinh dưỡng. Chúng có thể là loại cây thường xanh hoặc không có lá trong vài tuần trong mùa hè nóng bức [3]. Cây táo ta (Nguồn: Lê Văn Trọng - Bùi Xuân Hồng) - Lá cây táo ta: Lá so le, hình trứng hoặc elip thuôn dài, kích thước 2,5- 6,25 cm (1- 2,5 in) chiều dài, 2–4 cm (0,75- 1,5 in) chiều rộng; dễ phân biệt với táo tàu (Ziziphus jujuba Mill.) bởi sự có mặt của các sợi lông tơ dày dặc, mềm như lụa, có màu nâu hay trắng ở mặt dưới cũng như cuống lá non thì ngắn và có lông.

Ở mặt trên, chúng có màu xanh lục thẫm, bóng mặt và với 3 gân lá theo chiều dọc, dễ thấy và bị nén xuống cũng như các răng cưa rất rõ nét ở mép lá [11]. Lá cây táo ta (Nguồn: Lê Văn Trọng – Bùi Xuân Hồng) - Hoa cây táo ta: Hoa tập trung thành xim (chùm) ở nách lá, năm đài hình tam giác, nhọn, nhẵn ở mặt trong, có lông ở mặt lưng, ống đài dài bằng thùy dài. Tràng hoa có năm cánh hình bầu dục rộng, mép cong vào trong, rất lõm, màu trắng nhạt, có móng hẹp, đĩa mật có năm thùy. Bầu 2 ô ẩn sâu trong đĩa mật, chỉ lộ một ít ở đỉnh, vòi chia đôi, 2 ô mỗi ô có một noãn.

Hoa nở từ tháng 6 – 10. Vì hoa ra liên tục trong thời gian dài nên số lượng hoa ra rất nhiều. Trong từng chùm, các hoa nở liên tiếp cho đến khi hoa có quả đậu, số lượng hoa/chùm lên tới 50 - 55 cái [11]. Hoa cây táo ta (Nguồn: Lê Văn Trọng – Bùi Xuân Hồng) Đến cuối tháng 5, đầu tháng 6, táo bắt đầu ra hoa, cây bước và thời kỳ vừa sinh trưởng dinh dưỡng vừa sinh trưởng sinh thực, cành ra đến đâu hoa ra đến đó.

Thời kỳ này kéo dài từ 5 - 6 tháng, nhưng hoa nở rộ nhất và kết quả nhiều nhất là tháng 9. Nếu cắt cành ghép sớm. (vào cuối tháng 7, đầu tháng 6 8) thì sẽ có nhiều cành mới ra bổ sung và cây vẫn có khả năng ra hoa kết quả khá, làm cho sản lượng quả cây không giảm nhiều so với trường hợp không cắt cành ghép. Nếu cắt cành ghép muộn vào cuối tháng 9, tháng 10 sẽ ảnh hưởng nhiều đến sản lượng sau này.

Khi gặp điều kiện nhiệt độ và ánh sáng thích hợp, táo phân hoá mầm hoa phát triển thành một chùm nụ (hình xim). Trên chùm nụ ấy, hoa nở tuần tự trong thời gian nhất định. Những chùm hoa nở sớm nhất thường không kết quả mà bị tàn lụi đi để lại vết cuống chùm hoa hình tròn ở nách lá. Những chùm hoa nở vào thời gian thích hợp (tháng 9) có thể đậu 1 3 quả, các chùm nở muộn hơn thì lượng đậu quả càng ít hơn.

Do đặc điểm đó mà ta thấy trên cành táo mật độ quả dày đặc nhất là vị trí ngọn cành cấp 1, 2, cành cấp 3 và phần gốc cành cấp 4, còn ở các vị trí khác quả thưa thớt. - Quả táo ta: Quả của loại mọc hoang có kích thước dài 1,25 - 2,5 cm (0,5 – 1 in). Các loại được nuôi trồng tốt có thể đạt kích thước dài tới 6,25 cm (2,5 in) và rộng tới 4,5 cm (1,75 in). Quả có thể có dạng hình trứng xuôi, hình trứng ngược, tròn hay thuôn dài; lớp vỏ trơn, bóng hay sần sùi, mỏng nhưng cứng, chuyển từ lục nhạt sang vàng, nếu để chín kỹ sẽ trở thành một trong các màu như cam cháy/nâu đỏ/đỏ một phần hay toàn bộ [11].

Quả táo ta (Nguồn: Lê Văn Trọng – Bùi Xuân Hồng) Khi chưa chín, lớp cùi thịt có màu trắng, giòn, nhiều nước, vị từ chua tới ngọt, có tính chất làm se nhẹ, tương tự như ở quả táo tây dại. Khi quả non hình thành và phát triển, cây cần nhiều nước để quả chóng phình to nên phải 7 tưới thường xuyên, cùng một số chất dinh dưỡng cần thiết như N, P, K v.Thời kỳ này tưới nước tiểu pha loãng 10 - 12% màu quả sẽ sáng và vị ngọt đậm, nhưng tưới phân đạm hóa học làm tăng sinh trưởng của cành lá non, chất dinh dưỡng bị phân tán làm quả chậm lớn, quả có màu xanh tối vị đắng và dễ bị bệnh thối quả. Quả đã chín ít giòn hơn và chuyển dần sang dạng bột; quả quá chín nhăn nhúm, lớp cùi thịt có màu vàng sẫm, mềm, xốp và có mùi thơm. Lúc đầu hương vị giống như quả táo tây và dễ chịu nhưng nó trở thành có mùi xạ kỳ lạ khi đã chín kỹ.

- Hạt táo ta: Quả chứa một hạt cứng hình ôvan hay thuôn dài, cứng. Hạt hình elip, màu nâu, dài khoảng 6mm. Đặc điểm sinh thái Ánh sáng: Táo thuộc loại cây ưa sáng nên suốt cả quá trình nảy mầm đến quả chín đều đòi hỏi ánh sáng mạnh. Nếu thiếu ánh sáng, cành mảnh, lướt, mật độ cành thấp, lá vàng hoặc xanh tối, đặc biệt là hoa dễ bị rụng hoặc khó thụ phấn thụ tinh, làm cho quả ít, năng suất và phẩm chất đều kém [11].

Nhiệt độ: Do nguồn gốc cây táo từ vùng nhiệt đới và Á nhiệt đới nên có yêu cầu nhiệt độ tương đối cao. Hạt muốn nảy mầm cần nhiệt độ trung bình trên 15oC, nảy mầm tốt nhất ở 20 - 25oC. Vì vậy, gieo hạt táo vào tháng 2 trở ra mới có khả năng nảy mầm nhanh và đều. Khi hạt đã nảy mầm thành 8 cây con nếu gặp nhiệt độ thấp thì dễ bị bệnh lở cổ rễ nhất là trong điều kiện ẩm độ không khí và ẩm độ đất đều cao (trên 85%) [3].

Đối với cây lớn, ở nhiệt độ dưới 15oC hầu như ngừng sinh trưởng, không ra cành mới hoặc cành lá non không lớn lên được, dễ bị bệnh phấn trắng. Khi nhiệt độ càng tăng táo sinh trưởng càng mạnh. Thậm chí nhiệt độ ngoài trời tăng trên 40°C người ta cũng không thấy hiện tượng táo bị hại. Táo phân hóa mầm hoa tốt nhất trong điều kiện nhiệt độ 25 - 30°C.

Thời kỳ táo kết quả đòi hỏi nhiệt độ không khắt khe lắm. Đất đai và chất dinh dưỡng: Táo ta là loại cây dễ thích nghi với nhiều loại đất khác nhau.