Chương 1: Giới thiệu Nội dung chương này bao gồm giới thiệu bối cảnh, lý do thực hiện nghiên cứu; trình bày mục tiêu nghiên cứu; số liệu nghiên cứu; xác định phạm vi nghiên cứu và nêu ra cấu trúc của nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan lý thuyết Trình bày cơ sở lý thuyết, các khái niệm và nghiên cứu có liên quan để làm nền tảng thực hiện nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Trình bày phương pháp, mô hình nghiên cứu, mô tả biến số và dữ liệu thực hiện nghiên cứu. Chương 4: Kết quả Chương này trình bày các kết quả của nghiên cứu các yếu tố tác động đến hành vi hiến máu tình nguyện.
Thông qua việc phân tích các kết quả nghiên cứu để trả lời cho mục tiêu nghiên cứu. Chương 5: Kết luận và kiến nghị Từ những kết quả ở chương 4, chương này sẽ đưa ra kết luận của nghiên cứu. Từ đó, gợi ý những kiến nghị hoặc chính sách liên quan nhằm gia tăng tỉ lệ tham gia hiến máu tình nguyện. Ngoài ra, chương này cũng đánh giá những hạn chế của nghiên cứu để từ đó đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.
123doc 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2.1 Tổng quan về tình hình hiến máu 2.1 Tình hình tiếp nhận máu trong toàn quốc Hiện nay cả nước có 16 trung tâm truyền máu lớn. Trong đó có 04 cơ sở có số lượng máy tiếp nhận trên 50.000 đơn vị máu / năm, 11 cơ sở tiếp nhận được dưới 35.000 đơn vị máu/năm và 01 cơ sở tiếp nhận được 3. Số lượng máu tiếp nhận tăng dần qua các năm và đối tượng hiến máu cũng chuyển đổi dần, đối tượng hiến máu tình nguyện tăng dần, giảm dần đối tượng hiến máu chuyên nghiệp (người bán máu) và người nhà cho máu. 1,600,000 1,400,000 1,200,000 1,000,000 800,000 600,000 400,000 200,000 0 Tổng số đơn vị máu tiếp nhận Hiến máu tình nguyện Hiến máu chuyên nghiệp và người nhà cho máu Hình 2.1: Biểu đồ số lượng máu tiếp nhận trong toàn quốc từ năm 1994-2015 Nguồn: Viện Huyết Học Truyền Máu TW Theo báo cáo của ban chỉ đạo quốc gia vận động hiến máu tình nguyện về kết quả công tác vận động hiến máu tình nguyện năm 2015, toàn quốc đã tiếp nhận 1.649 đơn vị máu, sau quy đổi là 1.542 đơn vị, đạt 117,2 % chỉ tiêu kế hoạch và tăng 9,7% so với năm 2014.
Trong đó, 96,9 % đơn vị máu là từ người hiến máu 123doc 6 tình nguyện, dân số cả nước hiến máu đạt 1,46%, đối tượng tham gia hiến máu nhắc lại đạt 42%. Lượng máu tiếp nhận về cơ bản đảm bảo máu phục vụ cho công tác điều trị, góp phần cứu chữa hàng triệu người bệnh cần truyền máu. Năm 2015, cả nước không xảy ra tình trạng thiếu máu trầm trọng nhưng lượng máu tiếp nhận cũng chỉ đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu sử dụng. Đến nay, cả nước có hơn 98% quận/ huyện và hơn 71% xã/ phường lập Ban chỉ đạo vận động hiến máu; có gần 2.800 câu lạc bộ hiến máu tình nguyện với hơn 114.
Ngân sách nhà nước cấp cho Ban chỉ đạo quốc gia và hầu hết Ban chỉ đạo cấp tỉnh cao hơn năm trước và cơ bản được đảm bảo. Lực lượng người hiến máu tình nguyện được xem là nguồn cung cấp máu ổn định và an toàn nhất, đặc biệt là khi người hiến máu có vai trò vô cùng quan trọng đối với hoạt động truyền máu và an toàn truyền máu. Do đó, đối tượng hiến máu này luôn được ban chỉ đạo vận động hiến máu chú trọng duy trì và phát triển. Có nhiều mô hình tốt về tuyên truyền, vận động và tổ chức hiến máu được thực hiện như Trung ương Đoàn với chương trình “Chủ nhật đỏ”, Bộ công an với chương trình “Giọt máu nghĩa tình vì đồng đội thân yêu”, Viện Huyết học Truyền máu TW với chương trình “Lễ hội xuân hồng” và “Hành trình đỏ”, TW Hội chữ thập đỏ Việt Nam với “Ngày hội hiến máu nhân đạo Nguyễn Du”… Nhận thức của người dân nói chung về hiến máu tình nguyện chưa cao, nên hành động hiến máu nhiều khi chưa thực sự là tự giác, tự nguyện và là trách nhiệm công dân đối với xã hội.
Vì vậy, hiến máu tình nguyện vẫn còn tính “kỳ cuộc” và chịu “sức ép” để đạt chỉ tiêu. Tỉ lệ trì hoãn hiến máu do vấn đề sức khỏe chiếm 7,9% (so với lượt người đã hiến máu), trong đó trên 60% là do viêm gan B và thiếu máu (thông qua 2 xét nghiệm nhanh trước hiến máu). Về hủy máu và chế phẩm máu không an toàn: số lượng máu toàn phần phải hủy năm 2015 là 32. Trong đó, túi máu bị nhiễm các tác nhân lây truyền qua đường máu như viêm gan B, viêm 123doc 7 gan C, virus HIV, giang mai, sốt rét chiếm đến 29.
Còn lại là do các yếu tố kỹ thuật như không đủ thể tích, máu bị đông, túi đựng máu bị vỡ, tan máu,… 2.2 Tình hình tiếp nhận máu tại TP. Hồ Chí Minh TP. Hồ Chí Minh là thành phố lớn nhất cả nước, là nơi tập trung các bệnh viện hàng đầu ở khu vực miền Nam do đó lượng bệnh nhân đổ dồn về khám chữa bệnh tại thành phố Hồ Chí Minh rất đông. Nhu cầu máu và chế phẩm máu cho cấp cứu và điều trị tại TP.
Hồ Chí Minh là rất lớn và liên tục gia tăng qua các năm. Số lượng máu tiếp nhận hàng năm rất lớn nhưng tình trạng thiếu máu vẫn còn xảy ra, đặc biệt là các dịp hè, lễ tết… Năm 2015, TP. Hồ Chí Minh là nơi tiếp nhận máu nhiều nhất cả nước, số lượng máu tiếp nhận trong năm 2015 lên đến 257.814 đơn vị, đạt 128,9% so với chỉ tiêu kế hoạch và chiếm 22,3% số lượng máu tiếp nhận trong toàn quốc. Tỉ lệ dân số TP.
Hồ Chí Minh tham gia hiến máu là 3.25 %, đứng thứ hai trên cả nước (sau Đà Nẵng) và 100% người hiến máu là người hiến máu tình nguyện. Trong đó, tỉ lệ hiến máu nhắc lại là 65%. Hồ Chí Minh có 2 ngân hàng máu là Ngân hàng máu – Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học (ngân hàng máu lớn nhất cả nước) và Trung tâm truyền máu Chợ Rẫy (ngân hàng máu lớn thứ tư trong nước). Ngân hàng máu - Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học: Năm 1975 sau giải phóng, ngân hàng máu được tiếp quản từ Viện Truyền máu quốc gia của chế độ Sài Gòn cũ với nhiệm vụ chính là lấy máu và cung cấp máu cho các bệnh viện trong thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 02/02/2010, ngân hàng máu - bệnh viện Truyền Máu Huyết Học được khánh thành và đi vào hoạt động với cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, đạt tiêu chuẩn khu vực và thế giới. Hiện nay, Ngân hàng máu – Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học là ngân hàng máu lớn nhất cả nước, tổ chức thu thập và tiếp nhận máu từ người hiến máu tình nguyện, điều chế sản xuất, cung cấp máu và các chế phẩm máu cho các bệnh viện 123doc 8 trong địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Lượng máu lưu trữ tại Ngân hàng máu – Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học là từ hai nguồn: do Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học trực tiếp tiếp nhận và Trung tâm Hiến máu Nhân đạo thuộc Chữ thập đỏ thành phố Hồ Chí Minh vận động tiếp nhận.
Lượng máu tiếp nhận tại Ngân hàng máu – Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học liên tục tăng, đặc biệt tăng mạnh trong những năm gần đây. Kể từ năm 2011, Ngân hàng máu – Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học không còn tiếp nhận máu từ người hiến máu chuyên nghiệp cho máu toàn phần, 100% người cho máu là người hiến máu tình nguyện.2: Biểu đồ số lượng máu tiếp nhận tại Ngân hàng máu – Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học giai đoạn 1994-2015 Nguồn: Bệnh viện Truyền Máu Huyết Học Trung tâm Truyền máu Chợ Rẫy: Năm 2002 theo quyết định 402/QĐ-BYT của Bộ Y tế, Trung tâm truyền máu Chợ Rẫy được thành lập. Năm 2010, trung tâm truyền máu Chợ Rẫy chính thức đi 123doc 9 vào hoạt động với nhiệm vụ chính là tuyên truyền, vận động, tiếp nhận hiến máu và cung cấp máu cho Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Thống Nhất và các bệnh viện thuộc 5 tỉnh miền Đông Nam Bộ gồm Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước và Bà Rịa - Vũng Tàu. Số lượng máu tiếp nhận tại Trung tâm truyền máu Chợ Rẫy cũng tăng dần theo từng năm.3: Biểu đồ số lượng máu tiếp nhận từ 2010 – 2015 tại Trung tâm truyền máu Chợ Rẫy Nguồn: Trung tâm truyền máu Chợ Rẫy Số lượng máu tiếp nhận tăng mạnh qua từng năm nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng máu cho điều trị.
Sự cân bằng cung cầu máu trở nên mong manh và cần tăng hơn nữa số lượng máu tiếp nhận để đáp ứng kịp thời nhu cầu điều trị. Hay nói cách khác, việc phát triển lực lượng người hiến máu tình nguyện trở nên rất bức thiết và quan trọng.2 Lược khảo lý thuyết 2.1 Khái niệm về máu 123doc 10 Máu: Máu là mô liên kết được lưu thông trong hệ tuần hoàn dưới dạng dung dịch. Máu gồm 2 thành phần: thành phần hữu hình – tế bào máu (hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu) và thành phần vô hình – huyết tương (Phạm Đình Lựu, 2008). Thể tích máu trong cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố sinh lý như tuổi, giới tính, cân nặng… Thể tích máu trung bình ở người dao động từ 70 – 80ml/kg cân nặng.
Thể tích máu được duy trì hằng định trong cơ thể nhờ sự cân bằng giữa 2 yếu tố: lượng dịch nhập vào cơ thể như ăn uống, truyền dịch… và lượng dịch bài tiết khỏi cơ thể như nước tiểu, phân, mồ hôi, nước mắt… Riêng thành phần hồng cầu trong máu có thể duy trì số lượng hằng định từ 3.2 triệu hồng cầu trên 1 microlit máu nhờ vào sự cân bằng giữa hai yếu tố: tạo máu từ tủy xương và sự tiêu hủy các hồng cầu già, mất chức năng tại lách. Trong những trường hợp thể tích máu bị hao hụt do nhiều nguyên nhân ví dụ như xuất huyết, mất nước do tiêu chảy cấp mức độ nặng hoặc mất nước do ra nhiều mồ hôi trong thời tiết nóng… có thể ảnh hưởng đến huyết áp và sự tưới máu các cơ quan, quan trọng nhất là tim, não bộ và thận.