An investigation into efl listening problems of intermedia learners at ho chi minh city university of education foreign language center causes and solutions

Nghiên cứu vấn đề nghe tiếng Anh của học viên trung cấp tại Trung tâm Ngoại ngữ, Đại học Sư phạm TP.HCM, nguyên nhân và giải pháp.

• Tác giả: Hoang Thi Bich Thao
• Người hướng dẫn: Dr. Le Thi Thanh
• Trường học: Ho Chi Minh City University of Education
• Chuyên ngành: TESOL
• Đề tài: Khảo Sát Vấn Đề Nghe Trong Tiếng Anh Của Học Sinh Trung Cấp Tại Trung Tâm Ngoại Ngữ Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh: Nguyên Nhân Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATE OF ORIGINALITY
• RETENTION AND USE OF THE THESIS
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. The rationale of the study
• 1.2. Aim of the study
• 1.3. General background to the study
• 1.4. Overview of the thesis
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. An overview of listening comprehension
• 2.2. The nature of listening comprehension
• 2.3. The importance of listening comprehension in foreign language learning
• 2.4. Different types of knowledge used in listening
• 2.5. Potential problems of listening to English as a foreign language
• 2.6. Summary
• 3. CHAPTER 3: METHODOLOGY
• 3.1. Subjects of the study
• 3.2. Characteristics of the subjects
• 3.3. Questionnaire for the learners
• 3.4. Questionnaire for the teachers
• 3.5. Data collection procedures
• 3.6. Summary
• 4. CHAPTER 4: DATA ANALYSIS AND FINDINGS
• 4.1. Learners' responses to the survey questionnaire
• 4.1.1. Learners' reasons for learning English
• 4.1.2. Learners' perceptions of the four English skills in general and listening in particular
• 4.2. Learners' ways of learning listening comprehension
• 4.3. Learners' difficulties in learning EFL listening
• 4.3.1. Learners' difficulties related to the speaker factors
• 4.3.2. Learners' difficulties related to the listening text and listening task
• 4.3.3. Learners' difficulties related to the listener factors
• 4.3.4. Learners' difficulties related to the teaching and learning facilities
• 4.3.5. Learners' listening practice at home
• 4.3.6. Learners' ideas about the coursebook, their self-assessment of English ability
• 4.4. Teachers' responses to the survey questionnaire
• 4.4.1. Teachers' perceptions of the four English skills
• 4.4.2. Teachers' opinions about the listening materials
• 4.4.3. Teachers' ways of teaching listening comprehension
• 4.4.4. Teachers' perceptions of the difficulties often preventing learners from listening comprehension and some feasible solutions
• 4.4.5. Summary
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS
• 5.1. Recommendations to teachers
• 5.2. Recommendations to learners
• 5.3. Recommendations to materials
• 5.4. Recommendations to the administrators
• 5.5. Limitation of the study and recommendation for further research
• BIBLIOGRAPHY
• APPENDIX 1 Questionnaire for learners (in Vietnamese)
• APPENDIX 2 Questionnaire for learners (in English)
• APPENDIX 3 Questionnaire for teachers (in Vietnamese)
• APPENDIX 4 Questionnaire for teachers (in English)
• APPENDIX 5 A copy of unit 13 from the course book "Streamline English Destinations"
• APPENDIX 6 A copy of unit 52 from the coursebook "Streamline English Destinations"

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh Cho Học Sinh

Kỹ năng nghe đóng vai trò then chốt trong giao tiếp và học ngôn ngữ. Tuy nhiên, nhiều học sinh trung cấp tại Trung Tâm Ngoại Ngữ Đại học Sư phạm TP.HCM vẫn gặp khó khăn trong việc nghe hiểu tiếng Anh. Bài viết này sẽ khảo sát vấn đề nghe của học sinh, tìm hiểu nguyên nhân khó khăn và đề xuất giải pháp cải thiện kỹ năng nghe hiệu quả. Mục tiêu là giúp học sinh vượt qua rào cản và nâng cao khả năng tiếp thu tiếng Anh qua nghe một cách tự tin.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Nghe Trong Học Tiếng Anh

Kỹ năng nghe không chỉ là một phần của giao tiếp mà còn là nền tảng cho sự phát triển các kỹ năng khác như nói, đọc và viết. Theo Doff (1998: 98), "Chúng ta không thể phát triển kỹ năng nói nếu không phát triển kỹ năng nghe; để có một cuộc trò chuyện thành công, người học phải hiểu những gì được nói với họ." Việc nghe hiểu ý chính giúp học sinh xây dựng vốn từ vựng, nắm bắt cấu trúc ngữ pháp và làm quen với ngữ điệu, phát âm của người bản xứ. Do đó, việc luyện nghe tiếng Anh cần được chú trọng ngay từ đầu.

1.2. Thực Trạng Vấn Đề Nghe Của Học Sinh Trung Cấp Hiện Nay

Mặc dù đã học tiếng Anh trong một thời gian dài, nhiều học sinh trung cấp vẫn gặp khó khăn trong việc nghe hiểu tiếng Anh. Các vấn đề thường gặp bao gồm: không hiểu được các giọng khác nhau (accent), khó nghe tốc độ nói khác nhau, và gặp khó khăn khi nghe trong môi trường ồn ào. Điều này dẫn đến sự thiếu tự tin và ảnh hưởng đến hiệu quả học tập. Nghiên cứu cho thấy 95.4% học sinh tại Trung Tâm Ngoại Ngữ Đại học Sư phạm TP.HCM cảm thấy kỹ năng nghe là khó nhất trong bốn kỹ năng.

II. Nguyên Nhân Khó Khăn Nghe Tiếng Anh Phân Tích Chi Tiết

Việc khảo sát kỹ năng nghe tiếng Anh cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu tiếng Anh của học sinh. Các yếu tố này có thể xuất phát từ bản thân người học, từ tài liệu nghe, từ người nói, hoặc từ môi trường học tập. Việc xác định rõ nguyên nhân khó khăn nghe tiếng Anh là bước quan trọng để đưa ra giải pháp cải thiện kỹ năng nghe phù hợp và hiệu quả.

2.1. Yếu Tố Chủ Quan Tâm Lý Học Sinh Khi Nghe Tiếng Anh

Một trong những nguyên nhân khó khăn nghe tiếng Anh là yếu tố tâm lý của người học. Sự lo lắng, căng thẳng khi nghe tiếng Anh có thể làm giảm khả năng tập trung và nghe hiểu ý chính. Ngoài ra, sự thiếu tự tin vào khả năng của bản thân cũng là một rào cản lớn. Việc tạo ra một môi trường học tập thoải mái, khuyến khích học sinh nghe và phản hồi một cách tự nhiên sẽ giúp giảm bớt áp lực và nâng cao hiệu quả học tập.

2.2. Yếu Tố Khách Quan Ảnh Hưởng Của Phát Âm Đến Kỹ Năng Nghe

Sự khác biệt giữa phát âm của người học và người bản xứ là một nguyên nhân khó khăn nghe tiếng Anh phổ biến. Nếu người học không quen với các giọng khác nhau (accent) hoặc không nắm vững các quy tắc phát âm, họ sẽ gặp khó khăn trong việc nghe bắt từ khóa và hiểu nội dung. Việc luyện tập phát âm chuẩn và làm quen với nhiều giọng điệu khác nhau là cần thiết để cải thiện kỹ năng nghe.

2.3. Yếu Tố Môi Trường Môi Trường Học Tập Và Kỹ Năng Nghe

Môi trường học tập cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng nghe. Một môi trường học tập yên tĩnh, có đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ (ví dụ: loa, tai nghe chất lượng) sẽ giúp học sinh tập trung hơn vào việc luyện nghe tiếng Anh. Ngược lại, một môi trường ồn ào, thiếu tiện nghi sẽ gây xao nhãng và ảnh hưởng đến hiệu quả học tập. Theo tài liệu gốc, hạn chế về cơ sở vật chất cản trở việc học nghe của học sinh.

III. Giải Pháp Cải Thiện Kỹ Năng Nghe Phương Pháp Tài Liệu

Để giúp học sinh cải thiện kỹ năng nghe, cần có một hệ thống giải pháp cải thiện kỹ năng nghe toàn diện, bao gồm cả phương pháp giảng dạy, tài liệu học tập và sự hỗ trợ từ giáo viên. Các phương pháp dạy nghe hiệu quả cần được áp dụng một cách linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với trình độ và nhu cầu của học sinh. Đồng thời, việc lựa chọn tài liệu luyện nghe tiếng Anh phù hợp cũng rất quan trọng.

3.1. Phương Pháp Dạy Nghe Hiệu Quả Từ Chủ Động Đến Bị Động

Có nhiều phương pháp dạy nghe hiệu quả mà giáo viên có thể áp dụng. Kỹ năng nghe chủ động bao gồm các hoạt động như nghe và trả lời câu hỏi, nghe và tóm tắt nội dung, nghe và phân tích. Kỹ năng nghe bị động bao gồm nghe chép chính tả (dictation), nghe điền vào chỗ trống. Việc kết hợp cả hai loại kỹ năng này sẽ giúp học sinh phát triển khả năng nghe hiểu ý chính và nghe bắt từ khóa một cách toàn diện.

3.2. Lựa Chọn Tài Liệu Luyện Nghe Tiếng Anh Phù Hợp

Việc lựa chọn tài liệu luyện nghe tiếng Anh phù hợp là rất quan trọng. Tài liệu luyện nghe tiếng Anh nên đa dạng về chủ đề, giọng điệu và tốc độ nói. Nên sử dụng tài liệu luyện nghe tiếng Anh từ các nguồn uy tín như BBC Learning English, VOA Learning English, hoặc các podcast tiếng Anh. Ngoài ra, việc sử dụng tài liệu luyện nghe tiếng Anh liên quan đến tiếng Anh chuyên ngành hoặc tiếng Anh giao tiếp cũng giúp học sinh nâng cao khả năng ứng dụng ngôn ngữ trong thực tế.

3.3. Vai Trò Của Giáo Viên Trong Cải Thiện Kỹ Năng Nghe

Giáo viên đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện kỹ năng nghe cho học sinh. Giáo viên cần tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động luyện nghe tiếng Anh. Đồng thời, giáo viên cần cung cấp phản hồi kịp thời và chính xác để giúp học sinh nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu của mình. Theo tài liệu gốc, giáo viên cần nắm vững các phương pháp giảng dạy hiện đại và áp dụng chúng một cách linh hoạt.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Đánh Giá Năng Lực Nghe Tiếng Anh Hiệu Quả

Việc đánh giá năng lực nghe tiếng Anh là một phần quan trọng trong quá trình học tập. Đánh giá năng lực nghe tiếng Anh giúp học sinh và giáo viên nhận biết được sự tiến bộ và những lĩnh vực cần cải thiện. Các phương pháp đánh giá năng lực nghe tiếng Anh nên đa dạng và phù hợp với mục tiêu học tập.

4.1. Các Hình Thức Đánh Giá Năng Lực Nghe Tiếng Anh Phổ Biến

Có nhiều hình thức đánh giá năng lực nghe tiếng Anh phổ biến, bao gồm: nghe và điền vào chỗ trống, nghe và trả lời câu hỏi, nghe và tóm tắt nội dung, nghe và phân tích. Mỗi hình thức có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn hình thức phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu đánh giá và trình độ của học sinh. Quan trọng là phải đảm bảo tính khách quan và công bằng trong quá trình đánh giá năng lực nghe tiếng Anh.

4.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Đánh Giá Năng Lực Nghe Tiếng Anh

Công nghệ có thể được sử dụng để đánh giá năng lực nghe tiếng Anh một cách hiệu quả và tiện lợi. Các phần mềm và ứng dụng học tiếng Anh thường có các bài kiểm tra nghe tự động, giúp học sinh tự đánh giá năng lực nghe tiếng Anh của mình. Ngoài ra, giáo viên có thể sử dụng các công cụ trực tuyến để tạo ra các bài kiểm tra nghe tùy chỉnh và theo dõi tiến độ của học sinh.

V. Kết Luận Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh Và Hướng Phát Triển Tương Lai

Việc khảo sát kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh trung cấp tại Trung Tâm Ngoại Ngữ Đại học Sư phạm TP.HCM đã chỉ ra những vấn đề nghe hiểu tiếng Anh và nguyên nhân khó khăn nghe tiếng Anh cụ thể. Bằng cách áp dụng các giải pháp cải thiện kỹ năng nghe phù hợp, học sinh có thể vượt qua rào cản và nâng cao khả năng tiếp thu tiếng Anh qua nghe. Trong tương lai, việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp giảng dạy và tài liệu luyện nghe tiếng Anh sáng tạo sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh đạt được thành công trong học tập và giao tiếp.

5.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Cải Thiện Kỹ Năng Nghe Hiệu Quả

Các giải pháp cải thiện kỹ năng nghe hiệu quả bao gồm: tạo môi trường học tập tích cực, sử dụng phương pháp dạy nghe hiệu quả, lựa chọn tài liệu luyện nghe tiếng Anh phù hợp, và đánh giá năng lực nghe tiếng Anh thường xuyên. Quan trọng là phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và nhà trường để đảm bảo sự thành công của quá trình học tập.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Vấn Đề Nghe Tiếng Anh

Nghiên cứu về vấn đề nghe tiếng Anh vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu ảnh hưởng của văn hóa đến kỹ năng nghe, hoặc phát triển các phương pháp giảng dạy cá nhân hóa để đáp ứng nhu cầu của từng học sinh. Ngoài ra, việc nghiên cứu về ứng dụng của trí tuệ nhân tạo trong việc luyện nghe tiếng Anh cũng là một hướng đi đầy hứa hẹn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng nghe hiểu đóng vai trò nền tảng trong giao tiếp và thụ đắc ngôn ngữ thứ hai, song lại là rào cản lớn nhất đối với đa số người học tiếng Anh tại Việt Nam. Kết quả khảo sát thực tế tại Trung tâm Ngoại ngữ - Chi nhánh 10 thuộc Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra một thực trạng đáng lưu tâm: có tới 95.4% (104 trên tổng số 109 học viên) khẳng định nghe là kỹ năng khó nhất trong bốn kỹ năng ngôn ngữ. Đáng chú ý, 90.8% số học viên tham gia nghiên cứu đã có thời gian học tiếng Anh tích lũy trên 6 năm nhưng vẫn gặp bế tắc nghiêm trọng khi tiếp nhận lời nói tự nhiên của người bản ngữ.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh (TESOL) của tác giả Hoàng Thị Bích Thảo, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Lê Thị Thanh tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (năm 2006), tập trung giải quyết ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Nhận diện và phân loại toàn diện các khó khăn trong việc học kỹ năng nghe hiểu của học viên trình độ trung cấp (Level B).
2. Xác định các nguyên nhân cốt lõi phát sinh từ người nói, văn bản nghe, người học, nhiệm vụ học tập, giáo trình và điều kiện cơ sở vật chất.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm và quản lý đào tạo mang tính khả thi cao nhằm nâng cao năng lực nghe hiểu cho người học.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi chương trình đào tạo tiếng Anh trình độ trung cấp gồm 6 khóa học con với tổng thời lượng 288 tiết. Đóng góp của đề tài thể hiện qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ các nhà quản trị giáo dục tái cấu trúc chương trình đào tạo chứng chỉ quốc gia, đồng thời giúp đội ngũ giảng viên chuyển đổi phương pháp dạy nghe từ kiểm tra thụ động sang bồi dưỡng chiến lược chủ động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng các lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ và tâm lý ngôn ngữ học hiện đại về bản chất của kỹ năng nghe hiểu:

• Mô hình xử lý thông tin song song (Dual-Processing Model): Kết hợp chặt chẽ giữa quy trình giải mã từ dưới lên (Bottom-up processing) và quy trình suy luận từ trên xuống (Top-down processing) theo quan điểm của Jack Richards (1990) và Gary Buck (2001). Bottom-up giúp người học phân tích tín hiệu âm thanh, từ vựng và cấu trúc ngữ pháp; trong khi Top-down kích hoạt lược đồ nhận thức (schema) và kiến thức nền về ngữ cảnh để dự đoán và giải nghĩa thông điệp.
• Mô hình tiến trình dạy nghe 3 giai đoạn (Three-stage Listening Framework): Khung sư phạm do Mary Underwood (1989), Jeremy Harmer (1998) và Penny Ur (1984) đề xuất, bao gồm:
  1. Giai đoạn trước khi nghe (Pre-listening): Kích hoạt kiến thức nền, định hướng ngữ cảnh và cung cấp từ vựng then chốt.
  2. Giai đoạn trong khi nghe (While-listening): Thực hiện các nhiệm vụ nghe có mục đích rõ ràng, hỗ trợ tập trung và bóc tách thông tin.
  3. Giai đoạn sau khi nghe (Post-listening): Kiểm tra mức độ lĩnh hội, phản hồi ngữ âm và mở rộng ngôn ngữ thông qua thảo luận hoặc đóng vai.
• Hệ thống khái niệm chuyên ngành cốt lõi:
  • Hiện tượng biến đổi ngữ âm (Phonological modification): Bao gồm hiện tượng nuốt âm (elision), đồng hóa âm (assimilation), nối âm (liaison) và các dạng rút gọn (contractions/reduced forms) khiến lời nói nhanh khác biệt lớn so với dạng văn bản viết.
  • Hiện tượng dư thừa ngôn ngữ (Redundancy): Các đoạn ngập ngừng, từ đệm (fillers: "uh", "um", "well", "you know") chiếm từ 30% đến 50% thời lượng trong hội thoại tự nhiên theo ước tính của các nhà ngôn ngữ học.
  • Lược đồ kiến thức nền (Background & Cultural Schema): Tập hợp tri thức về văn hóa, xã hội và thế giới thực của người nghe theo nghiên cứu của Anderson và Lynch (1988).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát mô tả định lượng kết hợp phân tích định tính chuyên sâu:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tổng mẫu khảo sát gồm 109 học viên trình độ trung cấp và 22 giảng viên tiếng Anh trực tiếp giảng dạy tại Chi nhánh 10. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát học viên thuộc khóa học con 4 (Units 40–52) và khóa học con 5 (Units 53–65). Đây là nhóm học viên đã trải qua các khóa học trước tại trung tâm, có trải nghiệm đầy đủ về giáo trình và phương pháp giảng dạy, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu.
• Công cụ thu thập dữ liệu: Bộ phiếu điều tra khảo sát chi tiết gồm 2 bảng hỏi chuẩn hóa dành riêng cho học viên (20 câu hỏi) và giảng viên (16 câu hỏi), bao quát động cơ học tập, nhận thức về kỹ năng nghe, thói quen tự học, đánh giá giáo trình và tần suất gặp các khó khăn cụ thể.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) để lượng hóa mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố gây trở ngại, kết hợp phân tích đối chiếu giáo trình Streamline English Destinations (gồm 80 bài học). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan mối tương quan giữa khó khăn của học viên và phương pháp giảng dạy thực tế của giáo viên trong khung thời gian đào tạo 48 tiết mỗi khóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về độ khó của kỹ năng: 95.4% học viên xác nhận nghe là kỹ năng phức tạp nhất trong 4 kỹ năng ngôn ngữ. Ngay cả khi 90.8% người học đã tích lũy trên 6 năm học tiếng Anh, khả năng nhận diện âm thanh thực tế vẫn ở mức rất thấp khi tốc độ nói của người bản ngữ vượt quá khả năng xử lý từ-từng-từ.
2. Bất cập nghiêm trọng từ giáo trình giảng dạy: Giáo trình cốt lõi Streamline English Destinations (Hartley & Viney, 1982) có cấu trúc 80 bài học nhưng chỉ có đúng 9 bài (các bài 1, 13, 15, 44, 52, 65, 72, 75, 78, tương đương 11.25%) chứa bài tập luyện nghe thực tế. Khoảng 88.75% số bài học còn lại hoàn toàn không thiết kế nhiệm vụ nghe có cấu trúc, biến các bài nghe thành hoạt động thụ động chỉ đọc lại đoạn văn có sẵn.
3. Rào cản ngữ âm và tốc độ nói: Khó khăn lớn nhất của học viên liên quan đến người nói và văn bản nghe là tốc độ phân phối lời nói tự nhiên, ngữ điệu lạ và hiện tượng biến đổi ngữ âm (nuốt âm, nối âm, dạng yếu của từ). Khoảng 85% học viên thừa nhận bị mất tập trung hoàn toàn khi gặp một từ mới và không thể theo kịp các câu tiếp theo.
4. Hạn chế về thói quen tự học và cơ sở vật chất: Phần lớn học viên không duy trì thói quen luyện nghe tại nhà bằng tài liệu thực tế. Đồng thời, 100% giáo viên và học viên đều chỉ ra rằng máy cassette chất lượng thấp, băng đĩa bị rè và lớp học thiếu cách âm gây ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp đến khả năng tiếp nhận âm thanh.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm chỉ ra rằng sự thất bại trong nghe hiểu bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa hai tiến trình xử lý nhận thức. Học viên phụ thuộc quá mức vào Bottom-up (cố gắng nghe và dịch từng từ riêng lẻ sang tiếng Việt) mà bỏ qua hoàn toàn Top-down. Khi người nói sử dụng các hiện tượng rút gọn ngữ âm hoặc từ ngữ dư thừa (chiếm 30% đến 50% cấu trúc lời nói), dung lượng bộ nhớ làm việc của người học bị quá tải, dẫn đến hiện tượng nghẽn nhận thức.

Thực trạng phương pháp giảng dạy cũng là nguyên nhân chính: một bộ phận giảng viên biến giờ nghe thành giờ kiểm tra (chỉ bật băng, yêu cầu làm bài tập và sửa đáp án) mà bỏ qua giai đoạn Pre-listening nhằm kích hoạt kiến thức nền và hướng dẫn chiến lược nghe chọn lọc (selective listening).

Trong báo cáo phân tích học thuật, các dữ liệu này có thể được trực quan hóa hiệu quả qua:

• Biểu đồ cột so sánh mức độ khó của 4 kỹ năng: Thể hiện rõ sự chênh lệch vượt trội của kỹ năng nghe (95.4%) so với kỹ năng nói (khoảng 3.7%), đọc (0.9%) và viết (0.0%).
• Bảng phân bố tần suất 5 nhóm yếu tố cản trở: Liệt kê tỷ lệ phần trăm các trở ngại từ người nói (tốc độ, ngữ điệu), văn bản (từ vựng, biến đổi âm), người nghe (dịch thầm, tâm lý lo âu), tài liệu (thiếu bài tập nhiệm vụ) và trang thiết bị (chất lượng âm thanh).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược với mục tiêu và lộ trình thực thi cụ thể:

1. Đối với đội ngũ giảng viên tiếng Anh:

   • Hành động: Áp dụng triệt để quy trình dạy nghe 3 giai đoạn (Pre - While - Post), chuyển trọng tâm từ kiểm tra kết quả sang hướng dẫn chiến lược nghe hiểu (dự đoán ngữ cảnh, nghe lấy ý chính, nghe bắt từ khóa, nhận biết tín hiệu chuyển ý).
   • Chỉ số mục tiêu: 100% các tiết dạy nghe đều có hoạt động chuẩn bị kiến thức nền và giải mã ngữ âm trước khi nghe.
   • Thời gian thực hiện: Triển khai ngay trong học kỳ tiếp theo.

2. Đối với học viên trung cấp:

   • Hành động: Xây dựng thái độ học tập chủ động, từ bỏ thói quen dịch từng từ sang tiếng mẹ đẻ khi nghe; thiết lập lịch trình tự luyện nghe hàng ngày qua các nguồn bản ngữ xác thực (tin tức BBC, VOA, bài hát, phim ảnh).
   • Chỉ số mục tiêu: Duy trì tối thiểu 30 đến 45 phút nghe chủ động mỗi ngày, tăng khả năng nắm bắt ý chính của đoạn hội thoại lên 25% đến 30% sau 3 tháng.
   • Thời gian thực hiện: Thực hiện liên tục trong suốt khóa học.

3. Đối với bộ phận chuyên môn và phát triển học liệu:

   • Hành động: Thay thế hoặc bổ sung giáo trình Streamline English Destinations bằng các bộ giáo trình giao tiếp hiện đại, có tính tương tác cao và tích hợp bài tập nghe dựa trên nhiệm vụ (task-based listening).
   • Chỉ số mục tiêu: Đảm bảo ít nhất 70% tài liệu nghe trong chương trình có tính xác thực (authentic materials) phản ánh ngôn ngữ đời thực.
   • Thời gian thực hiện: Hoàn thành rà soát và đổi mới học liệu trong vòng 6 tháng.

4. Đối với ban giám đốc và quản trị trung tâm:

   • Hành động: Nâng cấp toàn diện cơ sở hạ tầng phòng học ngoại ngữ, thay thế hệ thống máy cassette cũ bằng thiết bị phát âm thanh kỹ thuật số độ trung thực cao, lắp đặt thiết bị hỗ trợ thị giác trực quan (visual aids) và cải thiện hệ thống cách âm.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% phòng học đạt tiêu chuẩn âm thanh rõ ràng, không bị lẫn tạp âm ngoài môi trường.
   • Thời gian thực hiện: Hoàn tất trong vòng 1 năm tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giảng viên và giáo viên tiếng Anh (EFL/TESOL): Tiếp cận khung phương pháp giảng dạy nghe 3 giai đoạn chuẩn mực, biết cách thiết kế các hoạt động bổ trợ để khắc phục nhược điểm của giáo trình truyền thống và huấn luyện chiến lược nghe hiệu quả cho học sinh, sinh viên.
2. Nhà quản lý đào tạo và chuyên viên phát triển chương trình: Sử dụng các số liệu thực chứng từ 109 học viên và 22 giáo viên làm căn cứ khoa học để thẩm định giáo trình, tái cấu trúc thời lượng phân bổ cho 6 khóa học con và nâng cấp tiêu chuẩn phòng lab ngoại ngữ.
3. Học viên tiếng Anh trình độ trung cấp và luyện thi chứng chỉ B/IELTS/TOEIC: Nhận diện đúng các rào cản tâm lý và ngữ âm của bản thân, từ đó chuyển đổi phương pháp tự học từ nghe thụ động sang nghe kết hợp đa quy trình có định hướng chiến lược.
4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Ngôn ngữ học ứng dụng: Khai thác quy trình nghiên cứu khảo sát mô tả chuẩn mực, tham khảo hệ thống câu hỏi điều tra định lượng và các phân tích ngữ âm học thực nghiệm về hiện tượng biến đổi âm trong lời nói tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao người học tiếng Anh trên 6 năm vẫn gặp khó khăn nghiêm trọng khi nghe hiểu?

Số liệu khảo sát từ 109 học viên cho thấy 90.8% người học có thói quen học ngữ pháp và đọc viết truyền thống. Khi tiếp xúc với lời nói tự nhiên có tốc độ nhanh và chứa từ 30% đến 50% yếu tố dư thừa, thói quen dịch từng từ sang tiếng Việt gây quá tải nhận thức, khiến người học không kịp xử lý chuỗi âm thanh liên tục.

Giáo trình Streamline English Destinations bộc lộ những hạn chế cụ thể nào?

Trong tổng số 80 bài học của giáo trình, chỉ có 9 bài (chiếm tỷ lệ 11.25%) cung cấp bài tập luyện nghe có hướng dẫn. Đa số ngữ liệu thiếu tính xác thực của ngôn ngữ đời sống, khiến người học thiếu cơ hội rèn luyện kỹ năng nghe trong các ngữ cảnh giao tiếp thực tế.

Hiện tượng biến đổi ngữ âm (reduced forms) tác động ra sao đến người nghe?

Các hiện tượng như nuốt âm, đồng hóa âm và rút gọn làm thay đổi hoàn toàn diện mạo âm thanh của từ so với dạng viết chuẩn. Người học chỉ quen nhìn mặt chữ trên giấy sẽ không thể nhận diện được các từ quen thuộc khi chúng xuất hiện trong dòng chảy lời nói nhanh của người bản xứ.

Việc kết hợp xử lý Top-down và Bottom-up mang lại lợi ích gì?

Xử lý Bottom-up giúp giải mã chính xác âm vị, từ vựng và ngữ pháp, trong khi Top-down tận dụng kiến thức nền và ngữ cảnh để bù đắp các khoảng trống thông tin bị bỏ lỡ. Kết hợp song song hai quy trình giúp người học duy trì khả năng hiểu toàn diện mà không bị đứt quãng khi gặp từ mới.

Cơ sở vật chất phòng học ảnh hưởng ở mức độ nào đến kết quả học nghe?

Khảo sát chỉ ra rằng thiết bị âm thanh chất lượng kém, băng đĩa rè và tiếng ồn môi trường làm suy giảm trực tiếp sự tập trung của học viên. Việc thiếu các phương tiện trực quan hỗ trợ khiến người nghe gặp khó khăn gấp đôi khi phải tiếp nhận thông tin âm thanh một cách đơn điệu.

Kết luận

• Xác định rõ 95.4% học viên trung cấp coi nghe là kỹ năng khó nhất dù 90.8% đã học ngoại ngữ trên 6 năm.
• Chỉ ra 5 nhóm nguyên nhân cốt lõi gây cản trở nghe hiểu: người nói, văn bản, người nghe, giáo trình và cơ sở vật chất.
• Vạch rõ khoảng trống sư phạm của giáo trình khi có tới 88.75% số bài học thiếu vắng nhiệm vụ luyện nghe có cấu trúc.
• Đề xuất mô hình can thiệp toàn diện gồm phương pháp dạy 3 giai đoạn, rèn luyện chiến lược nhận thức và hiện đại hóa học liệu.
• Cung cấp cơ sở thực chứng vững chắc cho việc nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Anh không chuyên tại các trung tâm ngoại ngữ.

Lộ trình phát triển tiếp theo đòi hỏi các cơ sở đào tạo cần nhanh chóng tiến hành đánh giá lại học liệu hiện hành, tổ chức các khóa tập huấn nâng cao nghiệp vụ sư phạm dạy nghe cho giảng viên và đầu tư đồng bộ thiết bị âm thanh số hóa. Quý độc giả, nhà nghiên cứu và thầy cô giáo quan tâm có thể khai thác các phát hiện thực nghiệm của luận văn để ứng dụng vào công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp tiếp cận ngôn ngữ thứ hai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY- HO cm MINH CITY UNIVERSITY OF SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES , , ., HOANG THJ BIeH THAO AN INVESTIGATION INTO EFL LISTENING PROBLEMS OF INTERMEDIATE LEARNERS AT HO em MINH CITY UNIVERSITY OF EDUCATION FOREIGN LANGUAGE CENTER: CAUSES AND SOLUTIONS A THESIS SUBMITIED IN PARTIAL FULFILMENT OF THE REQumEMENTS FOR THE DEGREE OF MASTER OF ARTS (TESOL) r "" Til HVIEN f- II IKHXill:; ~IV • , .H0 CHI MINI"I • t-J , '" -, :::1:": LA -L , J .02 l t{;IL1 ,,' : ~ (I sj: SUPERVISOR: LE THJ THANH, Ph. HO CHI MINH CITY - 2006 CERTIFICATE OF ORIGINALITY I certify my authorship of the thesis submitted today entitled: AN INVESTIGATION INTO EFL LISTENING PROBLEMS OF INTERMEDIATE LEARNERS AT HO CHI MINH CITY UNIVERSITY OF EDUCATION FOREIGN LANGUAGE CENTER: CAUSES AND SOLUTIONS in terms of the statement of Requirements for Theses in Master's Programmes issued by the High Degree Committee. Ho Chi Minh City, September 2006 , , HOANG TI-Q: BICH TRAO. 1 RETENTION AND USE OF THE THESIS , ,.

I hereby state that I, HOANG THl BICH THAO, being the candidate for the degree of Master of TESOL, accept the requirements of the University relating to the retention and use of Master's Theses deposited in the Library. In terms of these conditions, I agree that the original of my thesis deposited in the Library should be accessible for the purposes of study and research, in accordance with the normal conditions established by the Library for care, loan or reproduction of theses. Ho Chi Minh City, September 2006 , , HOANG TIll BICH THAO. 11 ACKNOWLEDGEMENTS First, I would like to express my deepest gratitude to my thesis supervisor, Dr.

Le Thi Thanh, for her valuable assistance, guidance, encouragement and comments during the time of implementing the thesis. Without her help, I could not have finished this thesis. I am greatly indebted to the organizers of the Master course, Dr. Le Hiiu Phudc, Head of the Department of Post Graduate Studies of Ho Chi Minh City University of Social Sciences and Humanities and Mr.

Nguyen Huynh Dat, M., Dean of the Department of English Linguistics and Literature, Ho Chi Minh City University of Social Sciences and Humanities, their staff members, and all my teachers for their dedication and helpful instruction during the course. My sincere thanks to all teachers and learners who were willing to respond to my questionnaires, especially to the teachers who have offered favourable conditions for my thesis data collection. Last but not least, I would like to thank my family and friends for their love, encouragement, understanding and moral support. iii ABSTRACT Listening plays a critical role not only in communication but also m language acquisition.

Although the majority of intermediate learners at Foreign Language Center of Ho Chi Minh City University of Education - Branch 10 have learnt English for rather a long time, they still face difficulties in listening comprehension. This thesis aims at: (1) investigating intermediate learners' problems of learning EFL listening at HCMC UE - Branch 10; (2) fmding out the reasons for those problems; and (3) suggesting solutions to help learners overcome their difficulties and improve their listening ability. In order to achieve these objectives, a survey was carried out and based on the questionnaires delivered to 109 intermediate learners and 22 English teachers at this center. The results of the study show that the learners encounter various kinds of listening problems related to the listening text, the speaker factors, the listener factors, the listening tasks and the teaching and learning facilities.

The data analysis reveals that the causes of the difficulties are: (1) the learners seriously lack listening practice and training in class as well as at home ; (2) some of the learners' listening learning ways are improper and ineffective; (3) the teaching material is out of date, not authentic and lacking in listening tasks for helping improve listening ability; (4) limitations of learning and teaching facilities obstructs learners' listening learning; and (5) a proportion of teachers do not have effective ways of teaching listening. Based on the fmdings of the study, the thesis recommends that (1) the teachers need to master modem teaching methods, techniques and then apply them suitably, effectively, flexibly and creatively to their listening teaching; IV they should pay sufficient attention to their listening teaching; (2) the learners must have a positive attitude towards learning listening; they should learn actively, hard and practise listening regularly; (3) the Streamline English Destinations should be changed for another course book which is up-to-date, relevant and appropriate to the learners' needs and level; and (4) teaching and learning facilities should be well equipped to help learners learn listening more effectively. v LIST OF ABBREVIATIONS EFL English as a Foreign Language FLC Foreign Language Center L2 Foreign / Second language OUP Oxford University Press CUP Cambridge University Press HCMC Ho Chi Minh City UE University of Education VI TABLE OF CONTENTS Page Certificate of originality i Retention and use of the thesis ii Acknowledgements iii Abstract iv List of abbreviations vi Table of contents vii List of figures xi List of tables xii Chapter 1 I:NTRODUCTION 1 1.1 The rationale of the study 1 1.2 Aim of the study 3 1.3 General background to the study 3 1.4 Overview of the thesis 6 Chapter 2 LITERATURE REVIEW 8 2.1 An overview of listening comprehension 8 2.2 The nature of listening comprehension 9 2.3 The importance of listening comprehension in foreign language learning 11 2.4 Different types of knowledg e used in listening 12 Vll 2.1 The pre-listening stage 15 2.2 The while-listening stage 18 2.3 The post-listening stage 20 .5 Potential problems of listening to English as a foreign language 24 2.1 The factors related to the speaker 24 2.2 The factors related to the listening text.3 The factors related to the listener 32 2.4 The factors related to the teaching and learning facilities.6 Surnrnary 36 Chapter 3 METHODOLOGY 37 3.1 Subjects of the study 38 3.2 Characteristics of the subjects 39 3.1 Questionnaire for the learners 43 3.2 Questionnaire for the teachers 45 3.3 Data collection procedures 45 3.3 Surnrnary 46 viii Chapter 4 DATA ANALYSIS AND FINDINGS 48 4.1 Learners' responses to the survey questionnaire .1 Learners' reasons for learning English, their perceptions of the four English skills in general and listening in particular 48 4.1 Learners' reasons for learning English .2 Learners' perceptions of the four English skills in general and listening in particular 51 4.2 Learners' ways of learning listening comprehension 53 4.3 Learners' difficulties in learning EFL listening 58 4.1 Learners' difficulties related to the speaker factors 58 4.2 Learners' difficulties related to the listening text and listening task 60 4.3 Learners' difficulties related to the listener factors 65 4.4 Learners' difficulties related to the teaching and learning facilities 68 4.4 Learners' listening practice at home 69 4.5 Learners' ideas about the coursebook, their self-assessment of English ability 70 4.2 Teachers' responses to the survey questionnaire 73 4.1 Teachers' perceptions of the four English skills 73 4.2 Teachers' opinions about the listening materials 74 4.3 Teachers' ways of teaching listening comprehension 77 lX 4.4 Teachers' perceptions of the difficulties often preventing learners from listening comprehension and some feasible solutions 79 4.4 Summary 87 Chapter 5 CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS••••••••••••••••••.1 Recommendations to teachers 89 5.2 Recommendations to learners 96 5.3 Recommendations to materials 97 5.4 Recommendations to the administrators 98 5.3 Limitation of the study and recommendation for further research 100 BmLIOGRAPHY 101 APPENDIX 1 Questionnaire for learners (in Vietnamese) 107 APPENDIX 2 Questionnaire for learners (in English) 113 APPENDIX3 Questionnaire for teachers (in Vietnamese) 119 APPENDIX 4 Questionnaire for teachers (in English) 123 APPENDIX 5 A copy of unit 13 from the course book "St reamutne EnguIS h Destinations ". 127 APPENDIX 6 A copy of unit 52 from the coursebook "Streamline English Destinations" 128 x LIST OF FIGURES Chapter 4 Figure 4.1 Learners' perceptions of the difficulty among the four skills: speaking, listening, reading and writing.2 Learners' perceptions of the importance of listening comprehension 52 xi LIST OF TABLES Chapter 3 Table 3.1 Summary of the learner subjects' characteristics 39 Table 3.2 Summary of the teacher subjects' characteristics 40 Chapter 4 Table 4.1 Reasons for learning English 49 Table 4.2 Learners' ways of learning listening comprehension 54 Table 4.3 Learners' frequency of encountering difficulties related to the speaker factors.4 Learners' frequency of encountering difficulties related to the listening text and listening task ".5 Learners' frequency of encountering difficulties related to the listener factors 65 Table 4.6 Learners' frequency of encountering difficulties related to the teaching and learning facilities 68 Table 4.7 The ways the learners practise listening at home 70 Table 4.8 The learners' self-assessment of their English listening ability.9 The teachers' ideas about the suitability of the coursebook - Streamline English Destinations for improvement in learners' listening skills 74 Table 4.10 The teachers' perceptions of the factors often causing difficulties for learners in listening comprehension 80 Table 4.11 The teachers' ideas about feasible solutions to their learners' problems 81 xii CHAPTER 1 INTRODUCTION This thesis examines problems related to the learning of EFL listening of intermediate learners at Foreign Language Center of HCM City University of Education (FLC of HCMC UE) - Branch 10 and the reasons why they face such difficulties.

Then, the study, based on the findings, will come up with feasible solutions to help learners overcome their difficulties and to enhance the effectiveness of the teaching and learning EFL listening. This introduction presents the rationale, the aims of the study, general background to the study and the overview of the thesis.1 The rationale of the study Nowadays more and more people learn English because of their needs, especially to communicate with foreigners effectively. In order to communicate effectively, they have to listen well. Although many people tend to equate communication with speaking, it is clear that a communicative act involves both expression and interpretation of meaning.

In oral interactions, interpretation refers to listening as well as speaking, and in everyday life both native speakers and second/foreign language speakers engage in a variety of communicative situations during which they listen. Doff (1998: 98) says, "We cannot develop speaking skills unless we also develop listening skills; to have a successful conversation, learners must understand what is said to them." According to Denes and Pinson (cited in Murcia, 2001: 70), aural comprehension establishes a base for the development of oral language within the "spee ch chain" of listening and speaking. Newmark and Diller also state, 1 "The need for systematic development of listening comprehension not only as a foundation for speaking, but also as a skill in its own right. River (quoted in Murcia, 2001: 70) underscores, "Speaking does not of itself constitute communication unless what is said is comprehended by another person.

Teaching the comprehension of spoken speech is therefore of primary importance if the communication aim is to be reached." Moreover, listening is the most frequently used language skill in everyday life. The time we spend in listening far exceeds the time spent in reading, writing, or speaking. In fact, researchers (e. Morley, 1991; Rivers, 1981; Weaver, 1972) estimate that we listen to twice as much language as we speak, four times as much as we read, and five times as much as we write (cited in Murcia and Olshtain, 2000: 102).

Listening has such a very crucial role, particularly in communication. Having been a teacher of English as a foreign language for several years, I realize that many of the learners have learnt English for rather a long time (90.8% of the learner subjects have learnt English for more than six years), they still face difficulties in listening comprehension. In fact, 104 out of 109 learners (accounting for 95.4%) at FLC of HCMC VE - Branch 10 said, "Of the four skills, listening is the most difficult.