Chương I TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Khải niệm Khi tình trạng sức khỏe của người bệnh vượt quá khả năng điều trị của bệnh viện, bệnh nhân được chuyển đen bệnh viện tuyến cao hơn đế được điều trị.2 Tầm quan trọng của chuyển tuyến Nhiều nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của vận chuyển cấp cứu, ảnh hưởng ỉớn đến hiệu quả cấp cứu và tử vong. Geefjhysen CJ và cộng sự (1889) nghiên cứu ở Malaysia đã kết luận rằng: bằng biện pháp thông tin tốt với hệ thống vận chuyển cấp cứu thuận tiện và tổ chức tiểp nhận tốt đã làm giảm đáng kể tỉ lệ tử vong mẹ và trẻ em .3 Đặc điểm của bệnh nhăn chuyển viện Trừ một số ít bệnh nhân chuyển viện (CV) theo yêu cầu của gia đình, đa số BN đều cv theo chuyên môn, đặc biệt trong tình trạng cấp cứu đều rất nặng với các rối loạn sinh lý cần được theo dõi sát[7]. Trong khi di chuyển, các bệnh nhân ( BN) này có khuynh hướng gia tăng tình trạng không ổn định các tình trạng sinh lý vốn có. Trong khi đó các phương tiện cv hiện nay không thuận lợi đe tiến hành các can thiệp chủ động cũng như các hỗ trợ cần thiết.
Trong thời gian cv bệnh nhân và nhân viên còn phải chịu áp lực về cả sự thay đổi nhiệt độ, áp suất, áp lực tâm lý, nguy cơ về tai nạn giao thông[4],[7].4 Các nguyên tắc giúp chuyển viện an toàn - Đánh giá và xử trí bước đầu cẩn thận, đầy đủ, đúng phác đồ. - Dấu hiệu sinh tồn của BN phải được ổn định trước khi chuyển. - Đội ngũ nhân viện cv có kinh nghiệm, trang thiết bị, dụng cụ thích hợp. - Hợp tác tốt và thông tin đầy đủ giữa nơi chuyển và nơi nhận [1], [5].2 Quy chế chuyến viện 1.1 Điều kiện chuyến viện - Người bệnh quá khả năng điều trị của BV.
4 - Đã hội chẩn BV, đối với bệnh hạng III: hội chẩn toàn khoa hoặc liên khoa, đối với bệnh viện hạng I và hạng II: sau khi hội chẩn có chi' định của người bệnh chuyển viện. - Giám đốc BV ký giấy chuyển viện: đối với bệnh viện hạng III; Trưởng phòng kế hoạch tổng hợp được giám đốc ủy nhiệm ký giấy cv đối với bệnh viện hạng I và hạng II. - Trong phiên trực: Người lãnh đạo ký giấy cv cho người bệnh cấp cứu[4], [6].2 Thủ tục chuyển viện - Trưởng phòng kế hoạch tổng hợp của bệnh viện, có người bệnh đang điều trị phải liên hệ với BV có dự định chuyển người bệnh đến, trừ trường hợp người bệnh ở trong tình trạng cấp cứu. - Bác sỹ điều trị tóm tắt hồ sơ bệnh án, các xét nghiệm đã làm, chẩn đoán xác định, thuốc đã dùng trong quá trình điều trị và tình trạng người bệnh hiện tại.
- Đối với người bệnh nặng, cấp cứu phải có bác sỹ hoặc điều dưỡng đưa đi, mang theo hồ sơ bệnh án tóm tắt, có phương tiện cấp cứu trên đường đi chuyển người bệnh. - Nhân viên đưa người bệnh cv có trách nhiệm bàn giao người bệnh, hồ sơ bệnh án, mang theo hồ sơ bệnh án, tư trang (nếu có) cho người tiếp đón ở BV mới đến và hai bên ký nhận vào hồ sơ bàn giao[4], [5], [6].3 Chuẩn bị cho người bệnh được chuyển viện - Bác sĩ điều trị có nhiêm vụ giải thích rõ lý do cần cv cho người bệnh và gia đình người bệnh. - Làm đủ thủ tục cho người bệnh ra viện. - Nhận lại chăn, màn, quần áo và các vật dụng khác; hướng dẫn người bệnh hoặc gia đình người bệnh thanh toán viện phí.
- Nộp hồ sơ bệnh án cho phòng kế hoạch tổng hợp theo quy chế lưu trữ hồ sơ bệnh án[4], [5], [6].4 Tiến hành chuyển viện 1.1 Phương tiện chuyển viện - Xe cv chuyên dụng nên trang bị: Không gian đủ chỗ cho nhân viên cấp cứu thực hiện một số thao tác cấp cứu tối thiểu. - Đủ oxy nguồn điện và phưong tiện liên lạc tốt. - Phuơng án vận chuyển phải tính đến: mức độ khẩn cấp, thời gian di chuyển, yếu to địa dư (sông, đèo.) thời tiểt điều kiện giao thông[4], [5], [6], 1.2 Dụng cụ - Trang thiết bị cần chắc chắn gọn nhẹ, chú ý đèn nội khí quản, bơm tiêm tự động, monitor. bóng giúp thở cỏ van và không có van PEEP.
- Oxy cung cấp đủ cho thời gian vận chuyển, dụng cụ hút đờm. - Đảm bảo dụng cụ cần thiết - Dụng cụ thiết lập và duy trì an toàn đường thở - Bóng giúp thở có van và không có van PEEP cùng đèn nội khí quản và ống nội khí quản các cỡ, máy thở nếu có the. - Oxy cung cấp cho thời gian vận chuyển cộng với oxy dự trữ cùng các bộ phận nối thích hợp. - Dụng cụ hút đàm.
- Men ủ ấm hoặc tốt nhất là có lồng ấp nếu là sơ sinh. - Bơm tiêm tự động. - Điện thoại di động để liên lạc. - Bảo đảm dấu hiệu sinh tồn cho bệnh nhân trước khi CV[4], [5], [6].
- Các trường hợp đặc biệt: - Bất động tốt nếu có gãy xương, gày xương dài có thể di lệch cần được nẹp để vệ bó mạch thần kinh, nếu nghi chấn thương cột sống cổ cần bất động tốt vị thế đầy bằng bao cát. - Phải thực hiện rửa dạ dày ngay đối với các trường hợp ngộ độc, cố định ống sonde dạ dày (nếu có) bàng băng keo. - Dẩn lưu màng phổi nếu có tràn khí, dịch[4], [5], [6].3 Chuyển viện cấp cứu Vận chuyển cấp cứu là một khâu quan trọng trong hệ thống cấp cứu không chỉ đòi hỏi phải khẩn trương, nhanh chóng mà điều quan trọng là phải đảm bảo an toàn cho người bệnh, không để tình trạng bệnh nặng thêm. - Bệnh nhân phải được theo dõi cấp cứu liên tục.
Có thể phân vận chuyển cấp cứu thành 2 loại: - Vận chuyển ban đẩu là vận chuyển BN từ nhà hay từ nơi xảy ra tai nạn tới cơ sở y tế gần nhất. - Vận chuyển tiếp theo (chuyển viện) là vận chuyển BN từ cơ sở y te này đen cơ sở y tể khác. - Do đó, phương thức vận chuyển rất khác nhau, phải chọn phương thức vận chuyển thích nghi, thích hợp tùy tình ưạng bệnh nhân và phương tiện sẵn có. - Cấp cứu cần cv có thể phân loại thành một trong các nhóm sau: - BN ổn định, tình trạng bệnh không đòi hỏi cấp cứu ngay, còn trì hoãn được.
- Tình trạng bệnh vừa nhưng có thể tiến triển nhanh chưa tiên lượng trước được. Tình trạng bệnh phải xử lý cấp cứu mà cơ sở ban đầu không có điều kiện hay cần xử trí tiếp tục sau khi xử trí ban đẩu. - Cần can thiệp gấp để cứu sống người bệnh. - Tùy tình trạng bệnh cấp cứu có thể sử dụng các phương tiện vận chuyển như: " Vận chuyển bàng phương tiện tư nhân, phương tiện sằn có.
- Sử dụng dịch vụ vận chuyển cấp cửu của hệ thông cấp cứu khu vực. - Sử dụng phương tiện vận chuyển cấp cứu có kíp hỗ trợ cấp cứu như bác sĩ, điều dưỡng cấp cứu ở BV chuyển đến. - Sử dụng phương tiện vận chuyển cấp cứu chuyên nghiệp cao hơn nhi kíp vận chuyển nhi khoa, chấn thương, tim mạch.4 Văn bản liên quan về chuyến tuyến tại Việt Nam 1.1 Chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế: Thông tư sổ 10 của Bộ Y tế, ban hành ngày 14 tháng 08 năm 2009 về “ Hướng dẫn ký khám bệnh, chữa bệnh ban đầu và chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế” quy định tại : Điều 8 về Chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế: 1. Người bệnh có thẻ bảo hiểm y té được chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh tùy theo mức độ bệnh tật, phù hợp với phạm vi chuyên môn và phân tuyến kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tể.
Trường hợp các dịch vụ kỹ thuật mà cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã được phê duyệt nhưng vì lý do khách quan không thề thực hiện được thì cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đó được phép chuyển người bệnh đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm ỵ tế khác có khả năng thực hiện kỹ thuật đó để điều trị. Trường hợp người bệnh đã được cấp cứu, điều trị mà vẫn phái tiếp tục theo dõi, điều trị nhưng vượt quá khả năng đáp ứng về cơ sở vật chất của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (tình trạng quá tải) thì cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép chuyển người bệnh đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế khác có khả năng cấp cứu, điều trị người bệnh đó. Trường hợp người bệnh đã được cấp cứu, điều trị đến giai đoạn ổn định nếu cần điều trị, theo dõi, chăm sóc tiếp thì chuyển đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế nơi chuyển BN đến hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tể khác nếu cơ sở đó đồng ý tiếp nhận và điều trị. Trường hợp chuyến tuyển giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên các địa bàn giáp ranh do Giám đốc Sở Y tể quy định.
Thù tục chuyển tuyến 6. Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện thủ tục chuyển tuyển theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Trường hợp chuyển tuyến theo yêu cầu của người bệnh, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nơi chuyển người bệnh đi phải cung cấp thông tin để người bệnh biết về phạm 8 vi quyền lợi và mức thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế khi khám bệnh, chữa bệnh không theo đúng tuyến chuyên môn kỹ thuật.5 Các nghiên cứu ỉiên quan đến chuyển tuyến 1.1 Nghiên cứu nước ngoài 1. Ị Vẩn để chuyến tuyển Hệ thống vận chuyển cấp cứu ở các nước phát triển rất hiện đại và thuận tiện nhung lại rất tốn kém như Bắc Mỹ, Tây Âu, và Australia vì chi phí cao khó có thể thực hiện được ở nhiều nước nền kinh tế còn thấp.
Do đó, vấn đề vận chuyển cấp cứu luôn lả vấn đề trở ngại nhất trong cấp cứu ở nhiều nước[22], [28]. Các nhà nghiên cứu đã khuyến cáo với nguồn kinh phí còn hạn hẹp, thiếu xe chuyên dụng vận chuyển cấp cứu, hệ thông giao thông chưa tốt, thiếu đội ngũ có kỷ năng cấp cứu vận chuyến là trở ngại lớn, cho nên trước mắt vẫn phải sử dụng nhiêu biện pháp thích nghi[26].