Khảo Sát Tình Hình Sử Dụng Thuốc Điều Trị Bệnh Đái Tháo Đường Type 2

Khám phá ý nghĩa và ứng dụng của số 1 và 9 trong văn hóa, tâm linh và cuộc sống hàng ngày. Tìm hiểu cách chúng ảnh hưởng đến con người.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thủy Tiên
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thọ Tuấn Anh
• Trường học: Đại học Võ Trường Toản
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Khảo Sát Tình Hình Sử Dụng Thuốc Điều Trị Bệnh Đái Tháo Đường Type 2
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hậu Giang

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đái Tháo Đường Type 2 Dịch Tễ Tác Động

Thế kỷ 21 được mệnh danh là kỷ nguyên của các bệnh nội tiết và rối loạn chuyển hóa. Trong số đó, đái tháo đường type 2 nổi lên như một vấn đề sức khỏe toàn cầu, ảnh hưởng đến cả các quốc gia phát triển và đang phát triển. Bệnh không chỉ tác động đến sức khỏe cá nhân mà còn gây ra gánh nặng kinh tế - xã hội đáng kể. Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), năm 2019, có khoảng 463 triệu người trưởng thành (20-79 tuổi) mắc bệnh, tương đương 1/11 người trưởng thành trên toàn thế giới. Hơn 4 triệu ca tử vong liên quan đến đái tháo đường đã được ghi nhận trong năm đó. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh ở người trưởng thành là 6% vào năm 2019. Đáng chú ý, đái tháo đường type 2 đang có xu hướng gia tăng ở trẻ em do chế độ ăn uống không lành mạnh và ít vận động. Bệnh gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, mù lòa, suy thận và cắt cụt chi. Khoảng 70% trường hợp đái tháo đường type 2 có thể phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển bằng lối sống lành mạnh.

1.1. Dịch Tễ Học Đái Tháo Đường Type 2 Toàn Cầu và Việt Nam

Theo IDF, số lượng người mắc đái tháo đường trên toàn cầu tiếp tục gia tăng, tạo ra áp lực lớn lên hệ thống y tế. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh cũng đang có xu hướng tăng, đặc biệt ở khu vực thành thị. Điều này đòi hỏi các biện pháp can thiệp y tế công cộng hiệu quả để kiểm soát và phòng ngừa bệnh. Cần có những nghiên cứu sâu rộng hơn về dịch tễ học đái tháo đường type 2 để hiểu rõ hơn về các yếu tố nguy cơ và xây dựng các chương trình phòng ngừa phù hợp.

1.2. Tác Động Kinh Tế Xã Hội Của Bệnh Đái Tháo Đường

Bệnh đái tháo đường không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn gây ra gánh nặng kinh tế lớn cho gia đình và xã hội. Chi phí điều trị bệnh, bao gồm thuốc men, xét nghiệm và chăm sóc y tế, có thể rất tốn kém. Ngoài ra, bệnh còn gây ra mất năng suất lao động do biến chứng và tử vong sớm. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính và bảo hiểm y tế để giúp bệnh nhân tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất.

II. Thách Thức Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Type 2 Hiện Nay

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong điều trị, việc kiểm soát đái tháo đường type 2 vẫn còn nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Nhiều người bệnh không tuân thủ chế độ ăn uống, tập luyện và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Điều này dẫn đến việc kiểm soát đường huyết kém và tăng nguy cơ biến chứng. Bên cạnh đó, việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp cũng là một thách thức, vì mỗi bệnh nhân có đặc điểm riêng và đáp ứng khác nhau với các loại thuốc. Các tác dụng phụ của thuốc cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Theo nghiên cứu, nhiều bệnh nhân gặp phải các tác dụng phụ như hạ đường huyết, tăng cân và rối loạn tiêu hóa.

2.1. Vấn Đề Tuân Thủ Điều Trị Của Bệnh Nhân Tiểu Đường

Sự tuân thủ điều trị đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân gặp khó khăn trong việc tuân thủ chế độ ăn uống, tập luyện và dùng thuốc. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ bao gồm kiến thức về bệnh, thái độ đối với điều trị, chi phí điều trị và sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Cần có các biện pháp can thiệp giáo dục và hỗ trợ để cải thiện sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân.

2.2. Lựa Chọn Phác Đồ Điều Trị Phù Hợp và Tác Dụng Phụ

Việc lựa chọn phác đồ điều trị đái tháo đường type 2 cần được cá nhân hóa dựa trên đặc điểm của từng bệnh nhân. Các yếu tố cần xem xét bao gồm mức độ đường huyết, tuổi tác, bệnh đi kèm và khả năng tài chính. Các tác dụng phụ của thuốc cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Bác sĩ cần thảo luận với bệnh nhân về các lựa chọn điều trị và tác dụng phụ có thể xảy ra để bệnh nhân có thể đưa ra quyết định sáng suốt.

2.3. Kháng Insulin Rào Cản Trong Kiểm Soát Đường Huyết

Kháng insulin là một đặc điểm quan trọng của đái tháo đường type 2, gây khó khăn trong việc kiểm soát đường huyết. Tình trạng này làm giảm hiệu quả của insulin trong việc vận chuyển glucose từ máu vào tế bào. Các biện pháp điều trị kháng insulin bao gồm thay đổi lối sống (ăn uống lành mạnh, tập luyện), sử dụng thuốc tăng nhạy cảm insulin và giảm cân. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng insulin để phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Điều Trị Đái Tháo Đường Type 2 Tổng Quan Cập Nhật

Điều trị đái tháo đường type 2 bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, từ thay đổi lối sống đến sử dụng thuốc. Thay đổi lối sống, bao gồm chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện thường xuyên, là nền tảng của điều trị. Chế độ ăn uống nên tập trung vào việc kiểm soát lượng carbohydrate, tăng cường chất xơ và hạn chế chất béo bão hòa. Tập luyện giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm cân. Khi thay đổi lối sống không đủ để kiểm soát đường huyết, thuốc sẽ được sử dụng. Có nhiều loại thuốc khác nhau để điều trị đái tháo đường type 2, bao gồm thuốc uống và insulin. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào đặc điểm của từng bệnh nhân.

3.1. Chế Độ Ăn Uống và Luyện Tập Nền Tảng Điều Trị Tiểu Đường

Chế độ ăn uống và luyện tập đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đái tháo đường type 2. Chế độ ăn uống nên tập trung vào việc kiểm soát lượng carbohydrate, tăng cường chất xơ và hạn chế chất béo bão hòa. Tập luyện giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm cân. Bệnh nhân nên được tư vấn bởi chuyên gia dinh dưỡng và huấn luyện viên thể dục để xây dựng kế hoạch phù hợp.

3.2. Các Loại Thuốc Điều Trị Đái Tháo Đường Type 2 Ưu Nhược Điểm

Có nhiều loại thuốc điều trị đái tháo đường type 2 khác nhau, bao gồm metformin, sulfonylurea, thiazolidinedione, DPP-4 inhibitors, SGLT2 inhibitors và insulin. Mỗi loại thuốc có cơ chế tác dụng, ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào đặc điểm của từng bệnh nhân và cần được thực hiện bởi bác sĩ.

3.3. Insulin Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Type 2 Khi Nào Cần Thiết

Insulin thường được sử dụng khi các loại thuốc uống không đủ để kiểm soát đường huyết. Một số bệnh nhân đái tháo đường type 2 cần insulin ngay từ đầu, đặc biệt là những người có đường huyết rất cao hoặc có các biến chứng nghiêm trọng. Việc sử dụng insulin cần được theo dõi chặt chẽ để tránh hạ đường huyết.

IV. Khảo Sát Tình Hình Sử Dụng Thuốc Tại Bệnh Viện Võ Trường Toản

Nghiên cứu này khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường type 2 và kết quả điều trị ở bệnh nhân đến khám và điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đại học Võ Trường Toản. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá thực trạng sử dụng thuốc, hiệu quả kiểm soát đường huyết và các yếu tố liên quan. Nghiên cứu tập trung vào các đặc điểm của bệnh nhân, phác đồ điều trị, liều lượng thuốc và các tác dụng không mong muốn. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện chất lượng điều trị đái tháo đường type 2 tại bệnh viện.

4.1. Mục Tiêu và Phương Pháp Nghiên Cứu Sử Dụng Thuốc Tiểu Đường

Nghiên cứu nhằm mục tiêu khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Đại học Võ Trường Toản. Phương pháp nghiên cứu là mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn bệnh nhân. Các chỉ số đánh giá bao gồm tỷ lệ sử dụng các loại thuốc, liều lượng, tuân thủ điều trị và các tác dụng không mong muốn.

4.2. Phân Tích Phác Đồ Điều Trị và Liều Lượng Thuốc Tiểu Đường

Nghiên cứu phân tích các phác đồ điều trị đái tháo đường type 2 được sử dụng tại bệnh viện, bao gồm đơn trị liệu và phối hợp thuốc. Liều lượng thuốc cũng được phân tích để đánh giá tính hợp lý và hiệu quả. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phác đồ và liều lượng thuốc cũng được xem xét.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Kiểm Soát Đường Huyết và Tác Dụng Phụ

Hiệu quả kiểm soát đường huyết được đánh giá dựa trên các chỉ số HbA1c, đường huyết đói và đường huyết sau ăn. Các tác dụng không mong muốn của thuốc cũng được ghi nhận và phân tích. Mối liên hệ giữa phác đồ điều trị, liều lượng thuốc và hiệu quả kiểm soát đường huyết cũng được xem xét.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Quả Điều Trị và Các Yếu Tố Liên Quan

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả điều trị đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Đại học Võ Trường Toản còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết (HbA1c < 7%) còn thấp. Các yếu tố liên quan đến hiệu quả điều trị bao gồm tuân thủ điều trị, chế độ ăn uống, tập luyện và bệnh đi kèm. Nghiên cứu cũng ghi nhận một số tác dụng không mong muốn của thuốc, như hạ đường huyết và rối loạn tiêu hóa. Cần có các biện pháp can thiệp để cải thiện hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

5.1. Tỷ Lệ Bệnh Nhân Đạt Mục Tiêu Kiểm Soát Đường Huyết HbA1c

Tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết (HbA1c < 7%) là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả điều trị. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ này còn thấp, cho thấy cần có các biện pháp can thiệp để cải thiện.

5.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Điều Trị Tiểu Đường

Nghiên cứu xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị đái tháo đường type 2, bao gồm tuân thủ điều trị, chế độ ăn uống, tập luyện, bệnh đi kèm và trình độ học vấn. Các yếu tố này cần được xem xét khi xây dựng kế hoạch điều trị cho bệnh nhân.

5.3. Tác Dụng Không Mong Muốn Của Thuốc Điều Trị Tiểu Đường

Nghiên cứu ghi nhận một số tác dụng không mong muốn của thuốc điều trị đái tháo đường type 2, như hạ đường huyết, rối loạn tiêu hóa và tăng cân. Các tác dụng phụ này cần được theo dõi và quản lý để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

VI. Kết Luận Kiến Nghị Để Cải Thiện Điều Trị Tiểu Đường Type 2

Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng về tình hình sử dụng thuốc và hiệu quả điều trị đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Đại học Võ Trường Toản. Kết quả cho thấy cần có các biện pháp can thiệp để cải thiện hiệu quả điều trị, tăng cường tuân thủ điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ. Các kiến nghị bao gồm tăng cường giáo dục sức khỏe cho bệnh nhân, cá nhân hóa phác đồ điều trị, theo dõi chặt chẽ và quản lý tác dụng phụ.

6.1. Tăng Cường Giáo Dục Sức Khỏe Về Bệnh Tiểu Đường

Giáo dục sức khỏe đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và kiến thức của bệnh nhân về đái tháo đường type 2. Bệnh nhân cần được cung cấp thông tin về bệnh, cách điều trị, chế độ ăn uống, tập luyện và các biến chứng có thể xảy ra. Các chương trình giáo dục nên được thiết kế phù hợp với trình độ học vấn và văn hóa của bệnh nhân.

6.2. Cá Nhân Hóa Phác Đồ Điều Trị Đái Tháo Đường Type 2

Phác đồ điều trị đái tháo đường type 2 cần được cá nhân hóa dựa trên đặc điểm của từng bệnh nhân. Các yếu tố cần xem xét bao gồm mức độ đường huyết, tuổi tác, bệnh đi kèm, khả năng tài chính và sở thích cá nhân. Bác sĩ cần thảo luận với bệnh nhân về các lựa chọn điều trị và tác dụng phụ có thể xảy ra để bệnh nhân có thể đưa ra quyết định sáng suốt.

6.3. Theo Dõi Chặt Chẽ và Quản Lý Tác Dụng Phụ Của Thuốc

Việc theo dõi chặt chẽ và quản lý tác dụng phụ của thuốc điều trị đái tháo đường type 2 là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Bệnh nhân cần được hướng dẫn về cách nhận biết và xử trí các tác dụng phụ có thể xảy ra. Bác sĩ cần theo dõi các chỉ số sinh hóa và lâm sàng để phát hiện sớm các tác dụng phụ và điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 super(); } public PhongBan(String maPhong) { this.maPhong = maPhong; } public PhongBan(String maPhong, Str ing tenPhong) { super(); this.maPhong = maPhong; this.tenPhon = tenPhong; } } TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm bệnh đái tháo đường Là bệnh rối loạn chuyển hóa do nhiều nguyên nhân, đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose huyết mạn tính do khiếm khuyết về tiết insulin, tác động của insulin hoặc cả hai. Tăng glucose mạn tính trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa carbohydrate, protide, lipide, gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim và mạch máu, thận, mắt, thần kinh [22], [24], [27], [28]. Chẩn đoán đái tháo đường Tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ dựa vào 1 trong 4 tiêu chí sau đây: a.

Glucose huyết tương lúc đói ≥ 126 mg/dL (hay 7 mmol/L) hoặc: b. Glucose huyết tương ở thời điểm sau 2 giờ làm nghiệm pháp dung nạp với 75g glucose bằng đường uống ≥ 200 mg/dL (hay 11,1 mmol/L). Xét nghiệm HbA1c phải được thực hiện bằng phương pháp đã chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế. BN có triệu chứng kinh điển của tăng glucose huyết hoặc của cơn tăng glucose huyết cấp kèm mức glucose huyết tương bất kỳ ≥ 200 mg/dL (hay 11,1 mmol/L) [31], [38], [41].

Chẩn đoán xác định nếu có 2 kết quả trên ngưỡng chẩn đoán trong cùng 1 mẫu máu xét nghiệm hoặc ở 2 thời điểm khác nhau đối với tiêu chí a, b, hoặc c; riêng tiêu chí d: chỉ cần một lần xét nghiệm duy nhất. Lưu ý: - Glucose huyết đói được đo khi BN nhịn ăn (không uống nước ngọt, có thể uống nước lọc, nước đun sôi để nguội) ít nhất 8 giờ (thường phải nhịn đói qua đêm từ 8 -14 giờ). - Nghiệm pháp dung nạp glucose bằng đường uống phải được thực hiện theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới: BN nhịn đói từ nửa đêm trước khi làm nghiệm pháp, dùng một lượng 75g glucose, hòa trong 250 - 300 mL nước, uống trong 5 phút; trong 3 ngày trước đó BN ăn khẩu phần có khoảng 150 - 200 4 package entity; public class PhongBan { maPhong; = maPhong; private String maPhong; private String tenPhong; public String getMaPhong() { } public void setMaPhong(String maPhong) { return this.maPhong } public String getTenPhong() { return tenPhong; } public void setTenPhong(String tenPhong) { this.tenPhon = tenPhong; } public PhongBan() { gam carbohydrat mỗi ngày, không mắc các bệnh lý cấp tính và không sử dụng super(); } public PhongBan(String maPhong) { this.maPhong = maPhong; } public PhongBan(String maPhong, Str ing tenPhong) { super(); this.maPhong = maPhong; this.tenPhon = tenPhong; } } các thuốc làm tăng glucose huyết. Định lượng glucose huyết tương tĩnh mạch Sơ đồ chẩn đoán đái tháo đường [22], [24].

Sơ đồ chẩn đoán đái tháo đường [24] [Nguồn: Bộ Y tế (2020)] 1. Phân loại bệnh đái tháo đường 1. Đái tháo đường type 1 Do tế bào β bị phá hủy nên BN không còn hoặc còn rất ít insulin, 95% do cơ chế tự miễn (type 1A), 5% vô căn (type 1B). BN bị thiếu hụt insulin, tăng glucagon trong máu, không điều trị sẽ bị nhiễm toan ceton.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng chủ yếu ở trẻ em và thanh thiếu niên. BN cần insulin để ổn định glucose huyết. Người lớn tuổi có thể bị ĐTĐ tự miễn diễn tiến chậm còn gọi là LADA, lúc đầu BN còn đủ insulin nên không bị nhiễm toan ceton và có thể điều trị bằng thuốc viên nhưng tình trạng thiếu insulin sẽ nặng dần với thời gian [24]. 5 package entity; public class PhongBan { maPhong; = maPhong; private String maPhong; private String tenPhong; public String getMaPhong() { } public void setMaPhong(String maPhong) { return this.maPhong } public String getTenPhong() { return tenPhong; } public void setTenPhong(String tenPhong) { this.tenPhon = tenPhong; } public PhongBan() { 1.

Đái tháo đường type 2 super(); } public PhongBan(String maPhong) { this.maPhong = maPhong; } public PhongBan(String maPhong, Str ing tenPhong) { super(); this.maPhong = maPhong; this.tenPhon = tenPhong; } } ĐTĐ type 2 trước kia được gọi là ĐTĐ của người lớn tuổi hay ĐTĐ không phụ thuộc insulin, chiếm 90 - 95% các trường hợp ĐTĐ, bao gồm những người có thiếu insulin tương đối cùng với đề kháng insulin. Ít nhất ở giai đoạn đầu hoặc có khi suốt cuộc sống BN ĐTĐ type 2 không cần insulin để sống sót. Có nhiều nguyên nhân của ĐTĐ type 2 nhưng không có một nguyên nhân chuyên biệt nào. BN không có sự phá hủy TB β do tự miễn, không có kháng thể tự miễn trong máu.

Đa số BN có béo phì hoặc thừa cân và/hoặc béo phì vùng bụng với vòng eo to. Béo phì nhất là béo phì vùng bụng có liên quan với tăng acid béo trong máu, mô cũng tiết ra một số hormon làm giảm tác dụng của insulin ở các cơ quan đích như gan, TB cơ (đề kháng insulin tại các cơ quan đích). Do tình trạng đề kháng insulin, ở giai đoạn đầu TB β bù trừ và tăng tiết insulin trong máu, nếu tình trạng đề kháng insulin kéo dài hoặc nặng dần, TB β sẽ không tiết đủ insulin và ĐTĐ type 2 lâm sàng sẽ xuất hiện. Tình trạng đề kháng insulin có thể cải thiện khi giảm cân, hoặc dùng một số thuốc nhưng không bao giờ hoàn toàn trở lại bình thường [24].

Đái tháo đường thai kỳ Được chẩn đoán trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối của thai kỳ và không có bằng chứng về ĐTĐ type 1, type 2 trước đó. Nếu phụ nữ có thai 3 tháng đầu được phát hiện tăng glucose huyết thì chẩn đoán là ĐTĐ chưa được chẩn đoán hoặc chưa được phát hiện và dùng tiêu chí chẩn đoán như ở người không có thai [24]. Đái tháo đường thứ phát và thể bệnh chuyên biệt của đái tháo đường - Khiếm khuyết trên nhiễm sắc thể thường, di truyền theo gen trội tại TB β: ĐTĐ đơn gen thể MODY; Insulin hoặc proinsulin đột biến; Đột biến kênh KATP; Protein đột biến: Thụ thể Sulfonylureaa 1 - gen ABBC8. - Khiếm khuyết trên nhiễm sắc thể thường, di truyền theo gen lặn tại TB β: hội chứng Mitchell - Riley, hội chứng Wolfram, hội chứng thiếu máu hồng cầu to đáp ứng với thiamine, ĐTĐ do đột biến DNA ty thể,.

Các thể bệnh này hiếm gặp, thường gây ĐTĐ sơ sinh hoặc ĐTĐ ở trẻ em. 6 package entity; public class PhongBan { maPhong; = maPhong; private String maPhong; private String tenPhong; public String getMaPhong() { } public void setMaPhong(String maPhong) { return this.maPhong } public String getTenPhong() { return tenPhong; } public void setTenPhong(String tenPhong) { this.tenPhon = tenPhong; } public PhongBan() { - Khiếm khuyết gen liên quan đến hoạt tính insulin.maPhong = maPhong; } public PhongBan(String maPhong, Str ing tenPhong) { super(); this.maPhong = maPhong; this.tenPhon = tenPhong; } } - Các hội chứng bất thường nhiễm sắc thể khác (hội chứng Down, Klinefelter, Turner,.) đôi khi cũng kết hợp với ĐTĐ. - Bệnh lý tụy: viêm tụy, chấn thương, u, cắt tụy, xơ sỏi tụy, nhiễm sắc tố sắt,… - ĐTĐ do bệnh lý nội tiết: to đầu chi, hội chứng Cushing, u tủy thượng thận, cường giáp, u tiết glucagon. - ĐTĐ do thuốc, hóa chất: interferon alpha, corticoid, thiazide, hormon giáp, thuốc chống trầm cảm,… [22], [24].

Phân biệt đái tháo đường type 1 và type 2 Bảng 1. Phân biệt đái tháo đường type 1 và type 2 [22], [24], [39] [Nguồn: Bộ Y tế (2020)] Đặc điểm ĐTĐ type 1 ĐTĐ type 2 Trẻ, thanh thiếu niên Tuổi trưởng thành (thường > Tuổi xuất hiện (thường < 40 tuổi) 40 tuổi) Các triệu chứng rầm Chậm, thường không rõ triệu Khởi phát rộ chứng - Bệnh diễn tiến âm ỉ, ít triệu chứng - Thể trạng béo phì, thừa cân - Tiền sử gia đình có người - Sút cân nhanh chóng mắc bệnh ĐTĐ type 2 Biểu hiện lâm sàng - Đái nhiều - Đặc tính dân tộc có tỷ lệ - Uống nhiều mắc bệnh cao - Chứng tiêu gai đen (Acanthosis nigricans) - Hội chứng buồng trứng đa nang Nhiễm ceton, tăng ceton Dương tính Thường không có trong máu, nước tiểu 7 package entity; public class PhongBan { maPhong; = maPhong; private String maPhong; private String tenPhong; public String getMaPhong() { } public void setMaPhong(String maPhong) { return this.maPhong } public String getTenPhong() { return tenPhong; } public void setTenPhong(String tenPhong) { this.tenPhon = tenPhong; } public PhongBan() { Insulin C - peptid Thấp/ không đo được Bình thường hoặc tăng super(); } public PhongBan(String maPhong) { this.maPhong = maPhong; } public PhongBan(String maPhong, Str ing tenPhong) { super(); this.maPhong = maPhong; this.tenPhon = tenPhong; } } Kháng thể: - Kháng đảo tụy (ICA) - Kháng Glutamic acid decarboxylase 65 (GAD 65) Dương tính Âm tính - Kháng Insulin (IAA) - Kháng Tyrosine phosphatase (IA - 2) - Kháng Zinc Transporter 8 (ZnT8) Thay đổi lối sống, thuốc viên Điều trị Bắt buộc dùng insulin và/hoặc insulin Cùng hiện diện với bệnh Có thể có Hiếm tự miễn khác Các bệnh lý đi kèm lúc - Không có mới chẩn đoán: tăng - Nếu có, phải tìm các Thường gặp, nhất là hội huyết áp, rối loạn bệnh lý khác đồng chứng chuyển hóa chuyển hóa lipid, béo mắc phì 1. Yếu tố nguy cơ - Tuổi: nguy cơ ĐTĐ tăng theo dần theo quá trình lão hóa. Ở các nước phát triển ĐTĐ thường tập trung ở lứa tuổi trên 45.

- Tăng huyết áp (THA): được coi là nguy cơ phát triển bệnh ĐTĐ type 2. Đa số BN ĐTĐ type 2 có THA và tỷ lệ ĐTĐ type 2 ở BN THA cũng cao hơn rất nhiều so với người bình thường cùng lứa tuổi. Tỷ lệ THA ở BN ĐTĐ type 2 đều tăng theo tuổi đời, tuổi bệnh, BMI, nồng độ glucose máu. - Béo phì: béo phì trung tâm là một trong những nguyên nhân chính gây tình trạng đề kháng insulin, cùng các rối loạn chuyển hóa khác như THA và rối loạn mỡ máu đều có khả năng tiến triển thành ĐTĐ nếu không được kiểm soát 8 package entity; public class PhongBan { maPhong; = maPhong; private String maPhong; private String tenPhong; public String getMaPhong() { } public void setMaPhong(String maPhong) { return this.maPhong } public String getTenPhong() { return tenPhong; } public void setTenPhong(String tenPhong) { this.tenPhon = tenPhong; } public PhongBan() { tốt.

Ảnh hưởng của béo phì đến ĐTĐ có thể điều chỉnh bằng thay đổi lối sống super(); } public PhongBan(String maPhong) { this.maPhong = maPhong; } public PhongBan(String maPhong, Str ing tenPhong) { super(); this.maPhong = maPhong; this. - Chế độ ăn và hoạt động thể lực: những người có thói quen dùng nhiều đường saccarose, ăn nhiều chất béo sẽ có nguy cơ bị ĐTĐ type 2. Những người có thói quen uống nhiều rượu, có nguy cơ mắc bệnh ĐTĐ type 2 lớn hơn những người uống ít rượu và ăn uống điều độ. - Yếu tố gia đình: quan hệ huyết thống với BN ĐTĐ làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là ở ĐTĐ type 2.

Nguy cơ này tùy thuộc số lượng thành viên trong gia đình mắc bệnh. Số người thân bị ĐTĐ càng nhiều thì khả năng mắc càng lớn. Nếu cộng thêm tình trạng thừa cân thì nguy cơ này sẽ là 50% [33].