Luận văn ths trần minh thành 22 12

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ths trần minh thành 22 12, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Trần Minh Thành
• Người hướng dẫn: TS.BS Đinh Đạo
• Trường học: Trường Đại Học Duy Tân
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Khảo Sát Tình Hình Sử Dụng Thuốc Điều Trị Tăng Huyết Áp Tại Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tình hình tăng huyết áp trên thế giới và việt nam
• 1.2. Định nghĩa tăng huyết áp
• 1.3. Dịch tể học tăng huyết áp
• 1.4. Nguyên nhân tăng huyết áp
• 1.5. Phân độ tăng huyết áp
• 1.6. Chẩn đoán tăng huyết áp
• 1.7. Xác định yếu tố nguy cơ tim mạch, biến chứng và tổn thương cơ quan đích
• 1.8. Phân tầng nguy cơ THA
• 1.9. Nguyên tắc và mục tiêu điều trị
• 1.10. Chiến lược điều trị tăng huyết áp
• 1.11. Điều trị tăng huyết áp không dùng thuốc
• 1.12. Điều trị tăng huyết áp dùng thuốc
• 1.13. Các nhóm thuốc chính điều trị tăng huyết áp
• 1.14. Thuốc ức chế men chuyển (ƯCMC)
• 1.15. Thuốc chẹn thụ thể Angiotensin II (CTTA)
• 1.16. Thuốc chẹn beta (CB)
• 1.17. Thuốc chẹn kênh Calci (CKCa)
• 1.18. Thuốc lợi tiểu (LT) bao gồm: thiazid/Thuốc lợi tiểu giống thiazid như chorthalidon và indapamid
• 1.19. Phối hợp các thuốc điều trị tăng huyết áp
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Mẫu nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.8. Nội dung nghiên cứu
• 2.9. Khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị ngoại trú bệnh nhân tăng huyết áp tại Trung tâm Chẩn đoán Y khoa Kỹ thuật cao Thiện Nhân Đà Nẵng năm 2019
• 2.10. Đánh giá kết quả kiểm soát huyết áp và thay đổi phác đồ theo hiệu quả điều trị ngoại trú bệnh nhân tăng huyết áp
• 2.11. Cơ sở đánh giá và quy ước trong nghiên cứu
• 2.12. Cơ sở khảo sát đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân THA
• 2.13. Cơ sở phân tích lựa chọn thuốc điều trị tăng huyết áp
• 2.14. Cơ sở đánh giá hiệu quả điều trị tăng huyết áp
• 2.15. Quy ước trong đánh giá thay đổi phác đồ
• 2.16. Khái niệm riêng trong nghiên cứu
• 2.17. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.18. Xây dựng “Phiếu thu thập thông tin”
• 2.19. Tiến hành thu thập số liệu
• 2.20. Xử lý và phân tích số liệu nghiên cứu
• 2.21. Kỹ thuật hạn chế sai số
• 2.22. Hạn chế của nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị ngoại trú bệnh nhân tăng huyết áp năm 2019
• 3.2. Đặc điểm chung bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân tại thời điểm T1
• 3.4. Các yếu tố nguy cơ tim mạch của bệnh nhân tại thời điểm T1
• 3.5. Danh mục các thuốc điều trị THA sử dụng trong mẫu nghiên cứu
• 3.6. Tỷ lệ sử dụng các nhóm thuốc điều trị THA trong mẫu nghiên cứu
• 3.7. Tỷ lệ sử dụng các nhóm thuốc điều trị THA tại từng thời điểm
• 3.8. Tỷ lệ sử dụng các phác đồ điều trị THA tại từng thời điểm
• 3.9. Tỷ lệ thay đổi phác đồ điều trị THA của bệnh nhân
• 3.10. Tỷ lệ bệnh nhân được lựa chọn thuốc điều trị THA phù hợp khi có chỉ định bắt buộc đi kèm
• 3.11. Đánh giá kết quả kiểm soát huyết áp và thay đổi phác đồ theo hiệu quả điều trị ngoại trú bệnh nhân tăng huyết áp
• 3.12. Đánh giá hiệu quả kiểm soát huyết áp tại các thời điểm nghiên cứu
• 3.13. Tỷ lệ bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu theo từng nhóm tuổi
• 3.14. Tỷ lệ bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu theo giới tính
• 3.15. Kết quả thay đổi phác đồ điều trị trên bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu
• 3.16. Kết quả thay đổi phác đồ điều trị trên bệnh nhân không đạt huyết áp mục tiêu
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị ngoại trú bệnh nhân tăng huyết áp năm 2019
• 4.2. Đặc điểm bệnh nhân sử dụng thuốc điều trị trong mẫu nghiên cứu
• 4.3. Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân tại thời điểm T1
• 4.4. Các yếu tố nguy cơ tim mạch của bệnh nhân tại thời điểm T1
• 4.5. Danh mục thuốc điều trị THA trong mẫu nghiên cứu
• 4.6. Tỷ lệ sử dụng các nhóm thuốc điều trị THA
• 4.7. Tỷ lệ sử dụng các phác đồ điều trị THA tại từng thời điểm
• 4.8. Tỷ lệ thay đổi phác đồ trên từng bệnh nhân
• 4.9. Tỷ lệ bệnh nhân được lựa chọn thuốc điều trị THA phù hợp khi có chỉ định bắt buộc đi kèm
• 4.10. Đánh giá kết quả kiểm soát huyết áp và thay đổi phác đồ theo hiệu quả điều trị ngoại trú bệnh nhân tăng huyết áp
• 4.11. Đánh giá hiệu quả kiểm soát huyết áp tại các thời điểm nghiên cứu
• 4.12. Tỷ lệ bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu theo từng nhóm tuổi
• 4.13. Tỷ lệ bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu theo giới tính
• 4.14. Phân tích việc thay đổi phác đồ thuốc huyết áp trên các bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu
• 4.15. Phân tích việc thay đổi phác đồ trên bệnh nhân không đạt huyết áp mục tiêu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình tăng huyết áp tại Đà Nẵng

Tăng huyết áp (THA) là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng tại Đà Nẵng, với tỷ lệ gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Theo các nghiên cứu, tỷ lệ THA tại Việt Nam đã tăng từ 16,9% năm 2002 lên 25,1% năm 2008. Dự báo, con số này sẽ tiếp tục tăng trong tương lai. Việc nhận thức và điều trị THA là rất quan trọng để giảm thiểu các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ và bệnh tim mạch.

1.1. Tình hình tăng huyết áp trên thế giới và Việt Nam

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ THA toàn cầu dao động từ 10-30% ở người trưởng thành. Tại Việt Nam, tỷ lệ này là 25,1%, với sự khác biệt giữa nam và nữ. Việc phát hiện và điều trị sớm là rất cần thiết để giảm thiểu nguy cơ tử vong.

1.2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây tăng huyết áp

Nguyên nhân chính của THA là vô căn, nhưng cũng có nhiều yếu tố nguy cơ như béo phì, lối sống ít vận động, và di truyền. Việc nhận diện các yếu tố này giúp trong việc phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị tăng huyết áp tại Đà Nẵng

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị, nhưng việc kiểm soát huyết áp vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều bệnh nhân không tuân thủ phác đồ điều trị, dẫn đến tình trạng huyết áp không ổn định. Thêm vào đó, sự thiếu hiểu biết về bệnh lý cũng là một thách thức lớn.

2.1. Thực trạng tuân thủ điều trị của bệnh nhân

Nghiên cứu cho thấy chỉ có 29,6% bệnh nhân được điều trị THA. Việc tuân thủ phác đồ điều trị là rất thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và kiểm soát huyết áp.

2.2. Thiếu nhận thức về tác hại của tăng huyết áp

Nhiều người dân chưa nhận thức được mức độ nghiêm trọng của THA. Điều này dẫn đến việc không đi khám định kỳ và không sử dụng thuốc điều trị thường xuyên.

III. Phương pháp khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp

Khảo sát được thực hiện tại Trung tâm Chẩn đoán Y khoa Kỹ thuật cao Thiện Nhân Đà Nẵng nhằm đánh giá tình hình sử dụng thuốc điều trị THA. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập dữ liệu từ bệnh nhân ngoại trú và phân tích hiệu quả điều trị.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng khảo sát

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, với đối tượng là bệnh nhân ngoại trú tại trung tâm. Dữ liệu được thu thập từ phiếu khảo sát và hồ sơ bệnh án.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Dữ liệu được thu thập qua phỏng vấn và kiểm tra hồ sơ y tế. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm thống kê để đánh giá hiệu quả điều trị và tình hình sử dụng thuốc.

IV. Kết quả khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc điều trị THA tại Đà Nẵng còn thấp. Nhiều bệnh nhân không được điều trị đúng cách, dẫn đến tình trạng huyết áp không ổn định. Việc thay đổi phác đồ điều trị cũng chưa được thực hiện thường xuyên.

4.1. Tỷ lệ sử dụng các nhóm thuốc điều trị

Trong mẫu nghiên cứu, tỷ lệ sử dụng thuốc ức chế men chuyển và thuốc chẹn beta là cao nhất. Tuy nhiên, việc phối hợp thuốc chưa được thực hiện hiệu quả.

4.2. Đánh giá hiệu quả kiểm soát huyết áp

Kết quả cho thấy chỉ có 10,7% bệnh nhân đạt được huyết áp mục tiêu. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp mạnh mẽ hơn trong việc điều trị và quản lý THA.

V. Kết luận và hướng phát triển trong điều trị tăng huyết áp

Việc điều trị tăng huyết áp tại Đà Nẵng cần được cải thiện thông qua việc nâng cao nhận thức của người dân và cải thiện tuân thủ điều trị. Các biện pháp can thiệp cần được thực hiện để giảm tỷ lệ mắc và biến chứng của THA.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả điều trị

Cần có các chương trình giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức về THA. Đồng thời, cần cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe để hỗ trợ bệnh nhân trong việc tuân thủ điều trị.

5.2. Tương lai của nghiên cứu và điều trị tăng huyết áp

Nghiên cứu cần tiếp tục được thực hiện để theo dõi tình hình THA tại Đà Nẵng. Các phương pháp điều trị mới cũng cần được áp dụng để nâng cao hiệu quả kiểm soát huyết áp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng huyết áp (THA) là một bệnh lý phổ biến và có xu hướng gia tăng trên toàn cầu, ảnh hưởng đến khoảng 1,4 tỷ người trưởng thành vào năm 2018 và dự kiến tăng lên 1,5 tỷ vào năm 2025. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm với khoảng 10 triệu người chết mỗi năm do các biến chứng tim mạch như nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc THA cũng tăng nhanh, từ 16,9% năm 2002 lên 25,1% năm 2008, với dự báo sẽ vượt 35% vào năm 2025. Việc kiểm soát huyết áp hiệu quả có thể giảm đáng kể nguy cơ tử vong và biến chứng tim mạch.

Nghiên cứu này nhằm khảo sát tình hình sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp cho bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm Chẩn đoán Y khoa Kỹ thuật cao Thiện Nhân Đà Nẵng trong năm 2019. Mục tiêu cụ thể là đánh giá thực trạng sử dụng thuốc, hiệu quả kiểm soát huyết áp và sự thay đổi phác đồ điều trị theo hiệu quả điều trị. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 195 bệnh nhân ngoại trú được theo dõi trong năm 2019, với các chỉ số huyết áp và thuốc điều trị được ghi nhận qua các lần khám định kỳ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý điều trị THA, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình điều trị tăng huyết áp hiện hành, bao gồm:

• Định nghĩa và phân độ tăng huyết áp: THA được xác định khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg, phân độ theo khuyến cáo Hội Tim mạch Việt Nam 2018 thành các mức độ nhẹ, trung bình và nặng.
• Nguyên tắc điều trị THA: Mục tiêu là đạt huyết áp mục tiêu < 140/90 mmHg, hoặc thấp hơn tùy theo nhóm nguy cơ tim mạch, kết hợp điều trị không dùng thuốc (thay đổi lối sống) và dùng thuốc.
• Các nhóm thuốc điều trị chính: gồm ức chế men chuyển (ƯCMC), chẹn thụ thể Angiotensin II (CTTA), chẹn beta (CB), chẹn kênh canxi (CKCa), và lợi tiểu (LT). Việc phối hợp thuốc được khuyến cáo nhằm tăng hiệu quả và giảm tác dụng phụ.
• Phân tầng nguy cơ tim mạch: dựa trên các yếu tố như tuổi, giới, bệnh mắc kèm (đái tháo đường, bệnh thận mạn), và tổn thương cơ quan đích để cá thể hóa mục tiêu điều trị.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: mô tả hồi cứu, sử dụng hồ sơ bệnh án của bệnh nhân THA ngoại trú tại Trung tâm Thiện Nhân Đà Nẵng năm 2019.
• Mẫu nghiên cứu: toàn bộ 195 hồ sơ bệnh án bệnh nhân khám lần đầu trong 3 tháng đầu năm 2019, tuổi ≥ 18, không bao gồm phụ nữ có thai hoặc cho con bú, và hồ sơ đầy đủ thông tin.
• Thu thập số liệu: thông tin về đặc điểm bệnh nhân, chỉ số huyết áp, các yếu tố nguy cơ tim mạch, thuốc điều trị và phác đồ được ghi nhận qua các lần khám định kỳ từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2019 (T1 đến T10).
• Phân tích số liệu: sử dụng phần mềm SPSS 20, áp dụng kiểm định chi bình phương (χ²) để so sánh tỷ lệ, đánh giá sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
• Timeline nghiên cứu: thu thập và phân tích dữ liệu trong năm 2019, đánh giá hiệu quả điều trị sau 3 tháng và 6 tháng theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Việt Nam 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm bệnh nhân: Trong 195 bệnh nhân, 67,7% trên 65 tuổi, nữ chiếm 52,8%. Tỷ lệ thừa cân và béo phì lần lượt là 36,9% và 6,7%. Bệnh mắc kèm phổ biến gồm rối loạn lipid máu (8,2%) và đái tháo đường (3,1%).

2. Yếu tố nguy cơ tim mạch: Tuổi cao chiếm 86,7%, uống rượu bia 31,3%, hút thuốc lá 15,9%. Phần lớn bệnh nhân (85,6%) có từ 1-2 yếu tố nguy cơ.

3. Sử dụng thuốc điều trị: Nhóm thuốc được sử dụng nhiều nhất là ức chế men chuyển (30,8%), lợi tiểu (25,6%), chẹn beta (21%), chẹn kênh canxi (13,3%) và chẹn thụ thể Angiotensin (9,2%). Tỷ lệ sử dụng phác đồ 2 thuốc chiếm khoảng 60-72% qua các thời điểm, phác đồ 1 thuốc giảm từ 38,5% xuống 27,1%.

4. Thay đổi phác đồ điều trị: 93,3% bệnh nhân có sự thay đổi phác đồ ít nhất một lần, trong đó 34,4% thay đổi 2 lần và 29,7% thay đổi 3 lần.

5. Kiểm soát huyết áp: Tỷ lệ bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu tăng từ 45,6% tại tháng 4 lên 67,7% tại tháng 6 (p < 0,001), và từ 76,9% tại tháng 7 lên 85,6% tại tháng 9 (p < 0,001).

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy nhóm bệnh nhân lớn tuổi chiếm đa số, phù hợp với đặc điểm dịch tễ học THA toàn cầu và Việt Nam. Tỷ lệ thừa cân, béo phì và các yếu tố nguy cơ tim mạch cao góp phần làm tăng gánh nặng bệnh tật. Việc sử dụng đa dạng các nhóm thuốc điều trị theo khuyến cáo thể hiện sự tuân thủ hướng dẫn lâm sàng, trong đó ưu tiên nhóm ƯCMC và lợi tiểu phù hợp với đặc điểm bệnh nhân.

Sự thay đổi phác đồ điều trị thường xuyên phản ánh nỗ lực tối ưu hóa kiểm soát huyết áp, phù hợp với thực tế lâm sàng khi bệnh nhân không đạt mục tiêu huyết áp hoặc gặp tác dụng phụ. Tỷ lệ kiểm soát huyết áp cải thiện rõ rệt qua các thời điểm cho thấy hiệu quả của việc theo dõi và điều chỉnh phác đồ điều trị. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ kiểm soát huyết áp tại Trung tâm Thiện Nhân tương đối cao, góp phần giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sử dụng thuốc theo thời gian, biểu đồ phân bố phác đồ điều trị và bảng so sánh tỷ lệ kiểm soát huyết áp qua các thời điểm để minh họa rõ nét xu hướng và hiệu quả điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và cập nhật kiến thức cho nhân viên y tế về hướng dẫn điều trị THA, nhằm nâng cao chất lượng lựa chọn và điều chỉnh phác đồ thuốc, đảm bảo phù hợp với từng nhóm bệnh nhân và yếu tố nguy cơ.

2. Xây dựng chương trình giáo dục bệnh nhân về tầm quan trọng của tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống, nhằm nâng cao tỷ lệ kiểm soát huyết áp, giảm thiểu biến chứng và tái khám không cần thiết.

3. Áp dụng hệ thống quản lý bệnh nhân điện tử để theo dõi sát sao tình trạng huyết áp và hiệu quả điều trị, hỗ trợ bác sĩ trong việc ra quyết định điều chỉnh phác đồ kịp thời.

4. Khuyến khích phối hợp đa ngành giữa bác sĩ, dược sĩ và nhân viên y tế cộng đồng trong quản lý bệnh nhân THA ngoại trú, đặc biệt chú trọng nhóm bệnh nhân cao tuổi và có nhiều yếu tố nguy cơ.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 1-2 năm, với sự phối hợp của Trung tâm Thiện Nhân, các cơ quan y tế địa phương và các tổ chức chuyên môn để đạt hiệu quả tối ưu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ lâm sàng và chuyên khoa tim mạch: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về hiệu quả điều trị và lựa chọn thuốc, hỗ trợ cập nhật phác đồ điều trị phù hợp với đặc điểm bệnh nhân địa phương.

2. Dược sĩ lâm sàng và quản lý dược: Thông tin về tỷ lệ sử dụng thuốc và thay đổi phác đồ giúp tối ưu hóa quản lý thuốc, nâng cao tuân thủ và an toàn trong điều trị THA.

3. Nhà quản lý y tế và chính sách: Cơ sở dữ liệu về tình hình điều trị THA ngoại trú giúp hoạch định chính sách y tế, phân bổ nguồn lực và xây dựng chương trình phòng chống bệnh không lây nhiễm hiệu quả.

4. Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành tổ chức quản lý dược, y tế công cộng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu hồi cứu, phân tích dữ liệu và đánh giá hiệu quả điều trị trong thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng huyết áp được định nghĩa như thế nào?
   Tăng huyết áp là khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg, đo ít nhất 2 lần trong các lần khám khác nhau, theo khuyến cáo Hội Tim mạch Việt Nam 2018.

2. Nhóm thuốc nào được sử dụng phổ biến nhất trong điều trị THA?
   Nhóm ức chế men chuyển (ƯCMC) và lợi tiểu là hai nhóm thuốc được sử dụng nhiều nhất, chiếm lần lượt 30,8% và 25,6% trong mẫu nghiên cứu.

3. Tỷ lệ kiểm soát huyết áp mục tiêu tại Trung tâm Thiện Nhân như thế nào?
   Tỷ lệ bệnh nhân đạt huyết áp mục tiêu tăng từ 45,6% lên 67,7% sau 3 tháng điều trị, và từ 76,9% lên 85,6% sau 6 tháng, cho thấy hiệu quả điều trị được cải thiện rõ rệt.

4. Tại sao phác đồ điều trị thường xuyên được thay đổi?
   Phác đồ thay đổi nhằm tối ưu hóa kiểm soát huyết áp, điều chỉnh thuốc khi bệnh nhân không đạt mục tiêu hoặc gặp tác dụng phụ, đảm bảo hiệu quả và an toàn điều trị.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả điều trị THA ngoại trú?
   Cần kết hợp giáo dục bệnh nhân, tuân thủ điều trị, theo dõi sát sao và phối hợp đa ngành trong quản lý bệnh nhân, đồng thời cập nhật phác đồ điều trị phù hợp với từng đối tượng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã khảo sát 195 bệnh nhân THA ngoại trú tại Trung tâm Thiện Nhân Đà Nẵng năm 2019, với đa số bệnh nhân trên 65 tuổi và có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.
• Nhóm thuốc ƯCMC và lợi tiểu được sử dụng phổ biến nhất, phác đồ 2 thuốc chiếm ưu thế trong điều trị.
• Tỷ lệ kiểm soát huyết áp mục tiêu tăng đáng kể qua các thời điểm, phản ánh hiệu quả điều trị và sự điều chỉnh phác đồ hợp lý.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng điều trị bao gồm đào tạo nhân viên y tế, giáo dục bệnh nhân, áp dụng quản lý điện tử và phối hợp đa ngành.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho việc cải thiện quản lý điều trị THA tại địa phương, hướng tới giảm thiểu biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống bệnh nhân.

Hành động tiếp theo: Trung tâm và các cơ quan y tế liên quan nên triển khai các khuyến nghị trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để cập nhật dữ liệu và cải tiến phương pháp điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Tình hình tăng huyết áp trên thế giới và việt nam 1. Định nghĩa tăng huyết áp Theo các tài liệu chuyên môn về điều trị tăng huyết tại Việt Nam và trên thế giới, hiện nay đều đi đến thống nhất về định nghĩa tăng huyết áp như sau: Tăng huyết áp là khi huyết áp tâm thu (HATT) ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương (HATTr) ≥ 90 mmHg [4], [8], [16]. Định nghĩa này được áp dụng cho người ≥ 18 tuổi; Huyết áp được đo lúc ngồi ít nhất 2 lần mỗi lần khám và ít nhất 2 lần khám khác nhau [1].

Dịch tể học tăng huyết áp • Trên Thế giới: Theo báo cáo của Tổ chức thế giới tỷ lệ THA trên Thế giới từ 10-30% đối với người trên 18 tuổi, Tổ chức y tế thế giới xác định THA: “Kẻ sát nhân thầm lặng, cuộc khủng hoảng sức khoẻ cộng đồng toàn cầu”, vào đầu thế kỷ 21, THA là một vấn đề y tế công cộng toàn cầu. Theo đó, người lớn trên thế giới có tỷ lệ THA là 28,5% (27,3- 29,7%) ở các nước thu nhập cao và 31,5% (30,2 - 32,9%) ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Từ năm 2000 đến 2010, tỷ lệ THA chuẩn hóa theo tuổi đã giảm 2,6% ở các nước có thu nhập cao nhưng tăng 7,7% ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Trong cùng thời kỳ, tỷ lệ nhận thức (58,2% so với 67,0%), điều trị (44,5% so với 55,6%), và kiểm soát (17,9% so với 28,4%) tăng đáng kể ở các nước thu nhập cao, trong khi nhận thức (32,3% so với 37,9%) và điều trị (24,9% so với 29,0%) tăng ít hơn, và kiểm soát (8,4% so với 7,7%) thậm chí giảm nhẹ ở các nước thu nhập thấp và trung bình [27].

• Tại Việt Nam: Ở Việt Nam (2012), tỷ lệ tăng huyết áp chung là 25,1%, ở nam là 28,3% và 23,1% ở nữ. Trong số tăng huyết áp có 48,4% đã biết về tình trạng THA của họ, 29,6% đã điều trị và 10,7% đạt được HA mục tiêu. Tăng huyết áp ở thành thị 2,7%, cao hơn đáng kể so với nông thôn 17,3%. Trong số những người đã iết bị THA, có 61,1% đã điều trị và trong số các bệnh tăng huyết áp được điều trị có 6, % đã kiểm soát tốt [24].

Nguyên nhân tăng huyết áp Nguyên nhân THA ở người trưởng thành chủ yếu là không có nguyên nhân (THA vô căn), chỉ có khoảng 10% THA có nguyên nhân (THA thứ phát). Nguyên nhân của THA thứ phát bao gồm [4]: - Bệnh thận cấp hoặc mạn tính: viêm cầu thận cấp/mạn, viêm thận kẽ, sỏi thận, thận đa nang, thận ứ nước, suy thận. - Hẹp eo động mạch chủ. - Bệnh lý tuyến giáp/cận giáp, tuyến yên.

- Nhiễm độc thai nghén. - Do thuốc, liên quan đến thuốc (kháng viêm non-steroid, thuốc tránh thai, corticoid, cam thảo, hoạt chất giống giao cảm trong thuốc cảm/thuốc nhỏ mắt. - Cường Aldosterone thiên phát (Hội chứng Conn). - Hẹp động mạch thận.

- U tủy thượng thận (Pheocromocytome). - Hội chứng Cushing’s. - Cường Aldosterone thiên phát (Hội chứng Conn). - Ngừng thở khi ngủ.

- Yếu tố tâm thần. Phân độ tăng huyết áp. Hiện nay, có nhiều tài liệu viết về phân độ tăng huyết áp dựa trên các chỉ số huyết áp khách nhau. Ở đây, chúng tôi chọn phân độ tăng huyết áp dựa trên khuyết cáo của Hội tim mạch Việt Nam năm 2018 theo bảng 1.1 dưới đây: 5 Bảng 1.1: Theo khuyến cáo Hội tim mạch học Việt Nam năm 2018 [8] Huyết áp tâm thu Huyết áp tâm Phân độ (mmHg) trương (mmHg) Huyết áp tối ưu <120 Và <80 Huyết áp bình thường** 120 - 129 Và/hoặc 80 - 84 Huyết áp bình thường cao** 130 - 139 Và/hoặc 85 - 89 Tăng huyết áp độ 1 (nhẹ) 140 - 159 Và/hoặc 90 - 99 Tăng huyết áp độ 2 (trung bình) 160 - 179 Và/hoặc 100 - 109 Tăng huyết áp độ độ 3 (nặng) ≥ 180 Và/hoặc ≥ 110 Tăng huyết áp tâm thu đơn độc ≥ 140 và < 90 * Nếu HA không cùng loại thì chọn mức HATT hay HATTr cao nhất.

THA tâm thu đơn độc thì xếp loại theo HA tâm thu. **Tiền THA: HATT ≥120 – 139 mmHg và HATTr ≥ 80 – 89 mmHg Theo Hội Tim mạch Châu Âu ESH/ESC 2018 thì phân loại tăng huyết áp cũng tương đồng như phân loại tăng huyết áp của Hội Tim mạch Việt Nam 2018 tại bảng 1. Tuy nhiên, khuyến cáo phân loại này không đồng thuận với ACC/AHA 2017 rằng huyết áp chỉ được phân loại thành 4 mức (HA bình thường, HA tăng, THA độ 1, THA độ 2). Và với trị số HATT bằng 130 mmHg là phân loại THA độ 1 [16].2: So sánh phân độ THA giữa ACC/AHA 2017 và ESC/ESH 2018 [17][26] HATT và HATTr (mmHg) ACC/AHA 2017 ESC/ESH 2018 < 120 và < 80 HA bình thường HA tối ưu 120 – 129 và < 80 HA tăng HA bình thường 120-129 và/hoặc 80-84 THA độ 1 HA bình thường 130-139 và/hoặc 85-89 THA độ 1 HA bình thường cao 140-159 và/hoặc 90-99 THA độ 2 THA độ 1 160-179 và/hoặc 100-109 THA độ 2 THA độ 2 ≥180 và/hoặc ≥110 THA độ 2 THA độ 3 ≥140 và <90 THA tâm thu đơn độc 6 Nếu HA không cùng loại thì chọn mức HATT hay HATTr cao nhất.

Giá trị HA là giá trị trung bình của 2 lần đo.3: Các thể THA dựa theo trị số HA phòng khám và HA tại nhà hoặc HA liên tục [8] HA phòng khám (mmHg) HATT < 140 và HATT > 140 hoặc HATT < 90 HATTr ³ 90 HATT < 135 hoặc HA bình thường THA áo choàng HA tại nhà hoặc HATTr < 85 thật sự trắng HA liên tục ban ngày (mmHg) HATT ³ 135 hoặc THA ẩn giấu THA thật sự HATTr ³ 85 1. Chẩn đoán tăng huyết áp Chẩn đoán tăng huyết áp cần dựa vào: 1. Trị số huyết áp. Đánh giá nguy cơ tim mạch toàn thể thông qua tìm kiếm các yếu tố nguy cơ, tổn thương cơ quan đích, bệnh lý hoặc dấu chứng lâm sàng kèm theo.

Xác định nguyên nhân thứ phát gây tăng huyết áp. Quá trình chẩn đoán bao gồm các bước chính như sau: + Đo huyết áp nhiều lần. + Khai thác tiền sử. + Khám thực thể.

+ Thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết. Huyết áp lưu động cung cấp thông tin nhiều hơn đo tại nhà hoặc phòng khám. Ví dụ: HA 24 giờ gồm cả HA trung bình ban ngày (thường từ 7-22 giờ) và giá trị ban đêm và mức dao động HA [8] 7 * Cơn THA gồm cấp cứu và khẩn cấp Hình 1.1: Sơ đồ khám đo chẩn đoán tăng huyết áp theo Theo khuyến cáo Hội Tim mạch học Việt Nam năm 2018 [8] 1. Xác định yếu tố nguy cơ tim mạch, biến chứng và tổn thương cơ quan đích.

Việc điều trị huyết áp chính là kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ tim mạch. Có 4 mức độ nguy cơ là nguy cơ thấp, trung bình, cao và rất cao để phân định nguy cơ tử vong và tần suất tim mạch. Yếu tố nguy cơ tim mạch và phân tầng nguy cơ của bệnh nhân THA được trình bày tại 2 bảng dưới đây [5]: 8 Bảng 1.4: Các yếu tố ảnh hưởng nguy cơ tim mạch của bệnh nhân THA [8] Đặc điểm dân số và các thông số cận lâm sàng Giới (nam > nữ) Tuổi Thuốc lá – đang hút hoặc đã hút Cholesterol toàn bộ và HDL-C *Uric acid Đái tháo đường Tăng trọng hoặc béo phì Tiền sử gia đình bị bệnh tim mạch sớm (tuổi nam < 55 và nữ < 65) Tiền sử gia đình hoặc người thân mắc bệnh THA sớm Mãn kinh sớm Lối sống tĩnh tại Yếu tố tâm lý và xã hội *Nhịp tim (trị số khi nghỉ > 80 l/phút) Tổn thương cơ quan đích không có triệu chứng Cứng mạch: HA mạch (ở người lớn) ≥ 60 mmHg Vận tốc sóng mạch (PWV) ĐMC - đùi > 10 m/s ECG dày thất trái Siêu âm tim DTT Albumin niệu vi thể hoặc tăng tỉ lệ albumin - creatinin Bệnh thận mạn mức độ vừa với mức lọc cầu thận > 30-59 ml/phút/1.73 m2 (BSA) hoặc bệnh thận mạn nặng với mức lọc cầu thận < 30 ml/phút/1.73 m2 Chỉ số cẳng chân - cổ tay < 0.9 Bệnh võng mạc tiến triển: xuất huyết hoặc xuất tiết, phù gai thị 9 Bệnh tim mạch đã xác định Bệnh mạch não: Đột quị thiếu máu cục bộ, xuất huyết não, TIA Bệnh Mạch Vành: nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực, tái tưới máu cơ tim Hiện diện mảng vữa xơ qua hình ảnh Suy tim, bao gồm Suy tim với EF bảo tồn Bệnh lý ĐM ngoại biên Rung nhĩ 1. Phân tầng nguy cơ THA.5: Phân tầng nguy cơ THA [8] Phân độ HA (mmHg) Giai Các YTNC TB-cao Độ 1 đoạn khác, TTCQ Độ 2 Độ 2 HATT 130- HATT 140- bệnh đích hoặc HATT 160-179 HATT³180 139 159 THA bệnh HATTr 100-109 HATTr³110 HATTr 85-89 HATTr 90-99 Không có Nguy cơ trung Nguy cơ thấp Nguy cơ thấp Nguy cơ cao Giai đoạn YTNC bình 1 (Không 1 hoặc 2 Nguy cơ TB- Nguy cơ thấp Nguy cơ TB Nguy cơ cao biến YTNC cao chứng) Nguy cơ thấp- Nguy cơ TB- ³ 3 YTNC Nguy cơ cao Nguy cơ cao TB cao TTCQĐ,BTM Giai đoạn giai đoạn 3 2 (Bệnh hoặc ĐTĐ Nguy cơ TB- Nguy cơ không Nguy cơ cao Nguy cơ cao không tổn cao cao-rất cao biến thương cơ chứng) quan Giai đoạn 2 (Bệnh Nguy cơ rất Nguy cơ rất Nguy cơ rất Nguy cơ rất Nguy cơ rất cao có biến cao cao cao cao chứng) 10 1.

Nguyên tắc và mục tiêu điều trị Căn cứ “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp của Bộ Y Tế năm 2010” đưa ra nguyên tắc chung trong điều trị THA như sau [4]: - Tăng huyết áp là bệnh mạn tính nên cần theo dõi đều, điều trị đúng và đủ hàng ngày, điều trị lâu dài. - Điều trị THA cần hết sức tích cực ở bệnh nhân đã có tổn thương cơ quan đích. Không nên hạ huyết áp quá nhanh để tránh biến chứng thiếu máu ở các cơ quan đích, trừ trường hợp cấp cứu. - Mục tiêu điều trị là đạt “huyết áp mục tiêu” và giảm tối đa “nguy cơ tim mạch”.

Huyết áp mục tiêu là đạt HA < 140/90 mmHg và thấp hơn nữa nếu vẫn dung nạp được. Trường hợp nguy cơ tim mạch từ cao đến rất cao thì HAMT cần đạt < 130/80 mmHg. Khi HA đạt mục tiêu cần duy trì phác đồ điều trị lâu dài, theo dõi chặt chẽ định kỳ để điều chỉnh. Hiện nay, các hướng dẫn hay khuyến cáo mặc dù đều dựa trên bằng chứng khoa học nhưng chưa thống nhất về huyết áp mục tiêu.

Hướng dẫn điều trị của ESH/ESC 2018 khuyến cáo: Mục tiêu điều trị trước tiên được khuyến cáo là < 140/90 mmHg ở tất cả các bệnh nhân.