Đặt vấn đề Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, các khu công nghiệp, kinh doanh, dịch vụ, du lịch ở các thành phố là các vấn đề môi trường được nảy sinh. Vấn đề CTR là một trong những vấn đề môi trường hàng đầu, là mối quan tâm của tất cả các quốc gia. Điều này được thể hiện qua các chính sách và các chương trình cụ thể: chiến lược BVMT quốc gia 2001 – 2010 và định hướng đến năm 2020 cũng nhấn mạnh rõ 7 điểm ưu tiên cần thực hiện, trong đó vấn đề quản lý chất thải rắn và nước mặt. Hoạt động quản lý CTR bao gồm hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý CTR, các hoạt động phân loại thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý CTR nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khỏe con người.
Tuy nhiên, khi triển khai chương trình và dự án BVMT và phát triển cộng đồng cho thấy: một khi nhận thức của người dân về môi trường, sinh thái, tài nguyên còn hạn chế thì tất yếu sẽ dẫn đến hành vi phá hoại môi trrường một cách vô ý thức hoặc có ý thức. Nói cách khác, hành vi của con người là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp đe dọa đến môi trường. Để cho hành vi của con người không làm nguy hại đến môi trường thì con người cần phải nhận thức đúng đắn về nó. Trong bối cảnh kinh tế đang trên đà phát triển và việc nhận thức về môi trường cũng đang dần được nâng cao khi các hoạt động môi trường đang được diễn ra hằng ngày và ở khắp mọi nơi.
Tuy nhiên không phải nhận thức của người dân về môi trường đều như nhau. Do đó, việc đánh giá nhận thức của người dân là một việc vô cùng quan trọng. Với vai trò là một trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch nổi tiếng, thành phố Đà Lạt là nơi thu hút hàng triệu khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới. Do đó đòi hỏi môi trường phải sạch đẹp.
Nhưng hiện nay, vấn đề rác thải đặc biệt là rác thải công cộng ngày càng tăng gây mất mỹ quan và ảnh hưởng rất lớn đến du lịch của thành phố. Mặc dù đã được sự quan tâm của các cấp, chính quyền, địa phương nhưng vấn đề quản lý 1 Đồ án tốt nghiệp CTR ở thành phố vẫn chưa được hiệu quả, cụ thể là tình hình vệ sinh còn kém ở một số nơi như hồ Than Thở, thác Cam Ly, thác Prenn. Từ thực tế phát sinh trên, người thực hiện đề tài đã tiến hành nghiên cứu đề tài “ KHẢO SÁT HIỆN TRANG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN CÔNG CỘNG TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO CỘNG ĐỒNG ”để tìm hiểu hiện trạng thu gom, quản lý CTR công cộng, đồng thời đánh giá nhận thức của người dân về công tác quản lý CTR công cộng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý CTR công cộng, công tác BVMT, hạn chế và giảm ô nhiễm, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, du lịch và giữ gìn môi trường sạch đẹp. Mục tiêu nghiên cứu Thông qua việc đánh giá hiện trạng và công tác quản lý hiện hữu chất thải rắn công cộng tại thành phố Đà Lạt và rút ra những ưu điểm, khuyết điểm tồn tại trong quá trình quản lý chất thải rắn công cộng cũng như ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng dân cư.
Từ đó, đề xuất các giải pháp quản lý và nâng cao ý thức Bảo Vệ Môi Trường cho cộng đồng dân cư thành phố Đà Lạt. Nội dung nghiên cứu Để đạt các mục tiêu đề ra, đề tài cần thực hiện các nội dung sau: 1. Khảo sát hiện trạng quản lý Chất thải rác tại thành phố Đà Lạt - Hiện trạng chất thải rắn: Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn, tải lượng chất thải rắn từ các nguồn thải. - Hệ thống quản lý hành chính: Cơ quan chuyên trách thu gom – vận chuyển, xử lý rác tại thành phố Đà Lạt.
- Hiện trạng thu gom, vận chuyển và xử lý: Khối lượng rác, quá trình thu gom và vận chuyển, phương pháp xử lý và các bãi rác hiện hữu. Dự báo diễn biến về chất thải rắn thành phố Đà Lạt đến 2015 Dựa vào các yếu tố: Tốc độ gia tăng dân số, tốc độ tăng trưởng kinh tế, quy hoạch tổng thể thành phố Đà Lạt sẽ dự báo diễn biến về thành phần, số lượng chất thải rắn đến 2015. Đánh giá ý thức của người dân thành phố Đà Lạt về chất thải rắn công cộng Khảo sát ý thức của người dân, khách du lịch, công nhân vệ sinh trong công tác quản lý chất thải rắn công cộng và bảo vệ môi trường. Từ đó đưa ra mục tiêu, biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý chất thải rắn công cộng đến năm 2015.
Đề xuất và xây dựng các giải pháp quản lý, và nâng cao ý thức Bảo Vệ Môi Trường cho cộng đồng dân cư thành phố Đà Lạt - Các biện pháp như: tuyên truyền trong cộng đồng, giải pháp về đào tạo, các chính sách về xã hội, chương trình giám sát môi trường - Phổ biến việc áp dụng công nghệ sạch hơn đến các doanh nghiệp, giải pháp quản lý và xử phạt hành chính về môi trường và văn minh đô thị. Phương pháp nghiên cứu Để thể hiện nội dung nghiên cứu trên, các phương pháp nghiên cứu sau được sử dụng: 1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tài liệu thứ cấp: Đây là phương pháp cơ bản nhất được tiến hành thường xuyên trước và trong quá trình làm khóa luận. Nguồn tài liệu chủ yếu được tham khảo từ nguồn tài liệu thứ cấp, trước hết là nguồn tài liệu giảng dạy của thầy để định hướng và xác định đề tài.
Tiếp theo nguồn thông tin được cung cấp từ Đội Môi Trường thuộc Công ty TNHH một thành viên dịch vụ đô thị thành phố Đà Lạt, Cục Thống Kê. Đây là nguồn tài liệu quan trọng, thể hiện số lượng rác thải trong các năm, hiện trạng thu gom, quản lý rác thải tại thành phố Đà Lạt. 3 Đồ án tốt nghiệp Tài liệu sơ cấp: Tài liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp. Người được phỏng vấn là các hộ gia đình sống trên địa bàn thành phố Đà Lạt, khách du lịch, CNVS.
Phương pháp khảo sát thực địa: Đây là phương pháp tiếp cận thực tế nhất nhằm nhận diện được thực trạng và hướng đi của đề tài. Quá trình khảo sát chia làm 2 đợt: Thu thập thông tin về Xác định vùng, Khảo sát thực địa các phường trên Tp. phường cần khảo phường 1, 5,12 Đà Lạt sát -Đi theo xe thu gom -Từ các trang wed, các -Các phường trọng rác kênh truyền thông… điểm và đặc trưng. -Tìm hiểu quá trình -Số liệu từ Cty Dịch Vụ thu gom, xử lý.
Công Ích Đà Lạt Nhận dạng thực trạng và hướng đi của đề tài Hình 1. Sơ đồ quá trình khảo sát thực địa 1. Phương pháp điều tra xã hội: 1. Mục đích của điều tra xã hội học: Xác định nguyên nhân chủ yếu làm phát sinh CTR công cộng Khảo sát ý thức của người dân và khách du lịch trong việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng cùng với sự quan tâm của nhà quản lý với vấn đề này.
Xác định mức độ ảnh hưởng của CTR công cộng đối với hoạt động du lịch của thành phố Đà Lạt 1. Phương pháp điều tra xã hội học: Phương pháp điều tra xã hội học là phương pháp quan trọng nhất trong quá trình thực hiện khóa luận. 4 Đồ án tốt nghiệp Bước 1: Xác định đối tượng điều tra Qua quá trình quan sát thực tế, tác giả tiến hành điều tra, khảo sát 3 đối tượng gồm: người dân, CNVS và du khách (nội địa, quốc tế). Số hộ dân được phỏng vấn là các hộ dân sống trong khu vực thành phố Đà Lạt.
Tác giả tiến hành lựa chọn 3 phường (phường 1, phường 5, phường 12) để điều tra. + Phường 1 thuộc khu trung tâm của thành phố Đà Lạt, loại hình kinh tế chủ yếu là thương nghiệp - dịch vụ - du lịch; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; cơ quan hành chính - kinh tế - văn hóa. Phường 1 đại diện cho phường có thu nhập cao. + Phường 5 cách 2km so với trung tâm thành phố Đà Lạt, 1 nửa phường thuộc nội thành 1 nửa thuộc ngoại thành, loại hình kinh tế chủ yếu là thương nghiệp - dịch vụ; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; nông nghiệp và lâm nghiệp.
Phường 5 đại diên cho phường có thu nhập bình thường. + Phường 12 thuộc ngoại thành, loại hình kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, lâm nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Phường 12 đại diện cho phường có thu nhập chưa cao. Bước 2: Xác định số phiếu và bảng câu hỏi Người dân - Xác định số phiếu điều tra: Tác giả sử dụng phương pháp tiếp cận cộng đồng, dựa vào công thức: 2 n = N / ( 1 + N.
E, 2004 ” Với - n: Số mẫu điều tra - N: Tổng số mẫu - e : Độ sai số Với độ sai số 6 %, tổng số hộ dân 3 phường là 8118 hộ dân, vậy kết quả tính được là 269 hộ dân ( tối thiểu ). Để đảm bảo số liệu đầy đủ tác giả lấy thêm 5 - 10% hộ dân tức là 280 - 300 hộ dân. 5 Đồ án tốt nghiệp Bảng 1. Xác định cỡ mẫu khảo sát người dân Phường Dân số Số hộ Cỡ mẫu Phường 1 9.883 8118 300 - Xây dựng bảng câu hỏi Bảng câu hỏi đựợc xây dựng phù hợp với từng đối tượng khác nhau, đối với người dân chủ yếu tập trung vào những nội dung chính như sau: + Xác định nguyên nhân chính làm phát sinh CTR và đánh giá mức độ ảnh hưởng đối với đời sống người dân và hoạt động du lịch.
+ Tìm hiểu ý kiến của người dân về khối lượng rác phát sinh, chất lượng của việc thu gom CTR công cộng hiện nay. + Đánh giá ý thức cũng như mức độ quan tâm đến vấn đề BVMT của người dân. Xác định giải pháp tối ưu nhằm làm giảm lựơng rác thải công cộng. Khách du lịch - Xác định số phiếu điều tra Bảng 1.
Cỡ mẫu khảo sát khách du lịch Khách nước ngoài 50 Khách nội địa 20 Tổng 70 - Xây dựng bảng câu hỏi Bảng câu hỏi đối với khách du lịch chỉ 10 câu: + Đánh giá mức độ ảnh hưởng của rác thải công cộng đối với đời sống, sinh hoạt của họ và hoạt động du lịch tại thành phố.