Khảo Sát Các Chỉ Tiêu Đất Trong Nông Nghiệp: Thành Phần, Độ Chua và Sức Đệm

Luận văn tốt nghiệp hóa học nghiên cứu tốt nghiệp hóa học khảo sát các chỉ tiêu thành phần cơ giới độ chua sức đệm của đất ở nông trường, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Dương Thị Yến Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Văn Bình
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.HCM
• Chuyên ngành: Hóa Nông Nghiệp
• Đề tài: Khảo Sát Các Chỉ Tiêu Đất Trong Nông Nghiệp: Thành Phần, Độ Chua và Sức Đệm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA ĐẤT
• 1.1. Thành phần khí
• 1.2. Dung dịch đất
• 1.3. Phần rắn của đất
• 2. CHƯƠNG II: TÍNH CHẤT HẤP PHỤ CHẤT DINH DƯỠNG CỦA ĐẤT
• 2.1. Tính chất hấp phụ chất dinh dưỡng
• 2.2. Các dạng hấp phụ
• 2.3. Khả năng hấp phụ của đất đối với độ phì đất và chế độ bón phân
• 2.4. Dung lượng hấp phụ cation
• 3. CHƯƠNG III: TÍNH CHẤT CHUA CỦA ĐẤT
• 3.1. Định nghĩa đất chua
• 3.2. Phân loại độ chua
• 3.3. Nguyên nhân gây chua
• 3.4. Tình hình đất chua ở Việt Nam
• 3.5. Vài nét về đất xám bạc màu
• 3.6. Tính chất đệm của đất
• 4. PHẦN B: THỰC HÀNH
• 4.1. Sơ lược vùng đất nông trường Phạm Văn Cội
• 4.1.1. Lịch sử nông trường và đặc điểm vùng đất khảo sát
• 4.1.2. Một số hình ảnh và lược đồ về nông trường
• 4.2. Phần thực nghiệm
• 4.2.1. Lấy mẫu và xử lí mẫu
• 4.2.2. Xác định hệ số khô kiệt
• 4.2.3. Xác định thành phần cơ giới đất theo phương pháp Rutcôpski
• 4.2.4. Độ chua hiện tại
• 4.2.5. Độ chua tiềm tàng
• 4.2.6. Xác định độ chua thuỷ phân bằng phương pháp chuẩn độ
• 4.2.7. Xác định độ chua trao đổi
• 4.2.8. Xác định sức đệm của đất
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Các Chỉ Tiêu Đất Trong Nông Nghiệp

Khảo sát các chỉ tiêu đất trong nông nghiệp là một công việc quan trọng nhằm đánh giá chất lượng đất và khả năng sản xuất nông nghiệp. Các chỉ tiêu này bao gồm thành phần cơ giới, độ chua và sức đệm của đất. Việc hiểu rõ các chỉ tiêu này giúp nông dân cải thiện năng suất cây trồng và bảo vệ môi trường. Đất không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

1.1. Định Nghĩa và Vai Trò Của Các Chỉ Tiêu Đất

Các chỉ tiêu đất bao gồm thành phần cơ giới, độ chua và sức đệm. Thành phần cơ giới quyết định cấu trúc đất, độ chua ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng, trong khi sức đệm giúp duy trì pH ổn định cho cây trồng.

1.2. Tại Sao Cần Khảo Sát Các Chỉ Tiêu Đất

Khảo sát các chỉ tiêu đất giúp xác định tình trạng đất, từ đó đưa ra các biện pháp cải tạo phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực gia tăng dân số.

II. Vấn Đề Đất Trong Nông Nghiệp Độ Chua và Sức Đệm

Độ chua của đất là một trong những vấn đề lớn trong nông nghiệp hiện nay. Đất chua không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng mà còn làm giảm năng suất. Sức đệm của đất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ pH ổn định, giúp cây trồng phát triển tốt hơn.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ra Độ Chua Của Đất

Độ chua của đất thường do sự tích tụ ion H+ và Al3+ trong đất. Các yếu tố như lượng mưa lớn, sử dụng phân bón không hợp lý và ô nhiễm môi trường cũng góp phần làm tăng độ chua.

2.2. Tác Động Của Độ Chua Đến Cây Trồng

Đất chua gây ra nhiều vấn đề cho cây trồng, bao gồm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng và làm tăng độc tính của một số nguyên tố. Điều này dẫn đến năng suất cây trồng giảm sút.

III. Phương Pháp Khảo Sát Độ Chua và Sức Đệm Của Đất

Có nhiều phương pháp để khảo sát độ chua và sức đệm của đất. Các phương pháp này bao gồm phân tích mẫu đất, đo pH và xác định dung lượng hấp phụ cation. Việc áp dụng các phương pháp này giúp nông dân có cái nhìn rõ hơn về tình trạng đất.

3.1. Phân Tích Mẫu Đất Để Xác Định Độ Chua

Phân tích mẫu đất là bước đầu tiên trong việc xác định độ chua. Các mẫu đất được lấy từ nhiều vị trí khác nhau và được phân tích để xác định pH và các ion có trong đất.

3.2. Đo Độ Chua Bằng Phương Pháp Điện Tử

Phương pháp đo pH bằng điện tử là một trong những cách chính xác nhất để xác định độ chua của đất. Thiết bị đo pH sẽ cung cấp kết quả nhanh chóng và chính xác.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Khảo Sát Để Cải Tạo Đất

Kết quả khảo sát các chỉ tiêu đất có thể được sử dụng để cải tạo đất, nâng cao năng suất cây trồng. Việc áp dụng các biện pháp như bón vôi, cải tạo cấu trúc đất và sử dụng phân bón hợp lý sẽ giúp cải thiện tình trạng đất.

4.1. Bón Vôi Để Giảm Độ Chua

Bón vôi là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để giảm độ chua của đất. Việc này giúp cải thiện pH và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng.

4.2. Cải Tạo Cấu Trúc Đất Để Tăng Sức Đệm

Cải tạo cấu trúc đất bằng cách thêm chất hữu cơ và phân bón sẽ giúp tăng sức đệm của đất. Điều này giúp duy trì độ pH ổn định và cải thiện khả năng giữ nước của đất.

V. Kết Luận Tương Lai Của Khảo Sát Các Chỉ Tiêu Đất

Khảo sát các chỉ tiêu đất là một công việc cần thiết trong nông nghiệp hiện đại. Việc hiểu rõ về độ chua, sức đệm và thành phần cơ giới của đất sẽ giúp nông dân đưa ra các quyết định đúng đắn trong sản xuất nông nghiệp. Tương lai của nông nghiệp phụ thuộc vào việc quản lý và cải tạo đất một cách bền vững.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Quản Lý Đất

Quản lý đất bền vững là chìa khóa để đảm bảo năng suất cây trồng trong tương lai. Việc áp dụng các biện pháp cải tạo đất sẽ giúp bảo vệ tài nguyên đất và môi trường.

5.2. Hướng Đi Mới Trong Nghiên Cứu Đất

Nghiên cứu về đất cần được tiếp tục phát triển để tìm ra các giải pháp mới nhằm cải thiện chất lượng đất. Các công nghệ mới như phân tích dữ liệu lớn và mô hình hóa sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong quản lý đất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là nền tảng sinh tồn, phát triển của hệ thực vật cũng như ngành nông nghiệp. Trước áp lực gia tăng dân số, nhu cầu lương thực và nông sản không ngừng tăng lên trong khi diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa và chuyển mục đích sang đất thổ cư. Để giải quyết mâu thuẫn này, việc thâm canh tăng năng suất cây trồng trên diện tích hiện có là giải pháp bắt buộc. Sự sinh trưởng và năng suất của cây trồng phụ thuộc chặt chẽ vào các tính chất lý - hóa của đất, trong đó phản ứng dung dịch đất (độ chua pH), thành phần cơ giới và khả năng đệm giữ vai trò chi phối. Đa số các loại cây trồng sinh trưởng tối ưu trong môi trường đất trung tính hoặc dao động nhẹ quanh mức trung tính.

Tại Việt Nam, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa với lượng mưa hàng năm lớn thúc đẩy quá trình xói mòn và rửa trôi mạnh mẽ các cation kiềm và kiềm thổ ($Ca^{2+}$, $Mg^{2+}$, $K^{+}$, $Na^{+}$), khiến đất bị chua hóa trên diện rộng. Đồng thời, chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp chưa qua xử lý triệt để đưa vào đất các nguyên tố độc hại như $S$, $Cl$, $F$, $As$, trong đó hàm lượng lưu huỳnh cao tiếp tục gia tăng mức độ chua. Bên cạnh đó, nhiều vùng đất còn gánh chịu hậu quả nặng nề sau chiến tranh với hàng ngàn hố bom B52, đất bị ô nhiễm hóa chất và hoang hóa. Nông trường Phạm Văn Cội (huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh) là một vùng đất như vậy; sau năm 1975, vùng đất trắng này được cải tạo, chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ hoa màu ngắn ngày, mía đường sang cây cao su lấy mủ. Tuy nhiên, chất lượng mủ cao su những năm gần đây có chiều hướng giảm do chế độ dinh dưỡng đất chưa phù hợp.

Từ thực tiễn trên, khóa luận xác định các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Xác định hệ số khô kiệt và độ ẩm của các mẫu đất đại diện cho các lô canh tác khác nhau tại nông trường.
2. Phân tích thành phần cơ giới của đất theo phương pháp Rutcôpski.
3. Đo đạc và đánh giá độ chua hiện tại ($pH_{H_2O}$) của đất.
4. Xác định độ chua tiềm tàng bao gồm: độ chua thủy phân bằng phương pháp Kappen và độ chua trao đổi cùng hàm lượng nhôm di động ($Al^{3+}$) bằng phương pháp Xôkôlôp.
5. Khảo sát sức đệm của các mẫu đất đại diện trong môi trường axit và môi trường bazơ so với mẫu đối chứng là cát.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các mẫu đất tầng mặt ($0 - 25\text{ cm}$) thu thập tại Nông trường Phạm Văn Cội.
• Phạm vi không gian: Nông trường Phạm Văn Cội, xã Phạm Văn Cội, huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh (cách trung tâm thành phố 30 km về phía Tây Bắc; phía Đông giáp sông Sài Gòn, phía Tây và Bắc giáp xã Nhuận Đức, phía Nam giáp xã Phú Hòa Đông; diện tích quản lý 1.765 ha). Vùng đất thuộc nhóm đất xám bạc màu phát triển trên phù sa cổ.
• Phạm vi thời gian: Năm 2006, mẫu đất được thu thập vào thời điểm cuối mùa khô khi vườn cao su đang trong giai đoạn nghỉ cạo mủ và không bón phân, phản ánh trung thực trạng thái dinh dưỡng nền của đất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý thuyết chuyên ngành Hóa thổ nhưỡng và Hóa nông nghiệp thông qua các nội dung:

• Thành phần hóa học của đất: Phân tích ba pha của đất gồm pha khí (đặc trưng bởi hàm lượng $CO_2$ cao hơn khí quyển, từ vài phần nghìn đến 1 - 3%), dung dịch đất (chứa các ion hòa tan $HCO_3^-$, $OH^-$, $Cl^-$, $NO_3^-$, $SO_4^{2-}$, $H_2PO_4^-$, $H^+$, $Na^+$, $K^+$, $NH_4^+$, $Ca^{2+}$, $Mg^{2+}$, muối sắt, muối nhôm với tổng nồng độ muối bình thường khoảng 0,05%, nếu vượt quá 0,2% sẽ gây hại) và phần rắn (khoáng sơ cấp như thạch anh, fenspat, mica; khoáng thứ cấp như kaolinit, montmorillonit; chất hữu cơ gồm xác hữu cơ chưa phân giải và mùn gồm ba nhóm axit humic, axit fulvic, humin).
• Khả năng hấp phụ của đất: Trình bày năm dạng hấp phụ (sinh học, cơ học, lý học, hóa học, lý hóa/trao đổi ion). Trong đó, hấp phụ trao đổi cation đóng vai trò trọng tâm do keo đất mang điện tích âm chiếm ưu thế. Cấu tạo mixen keo đất gồm nhân keo, lớp ion quyết định thế và lớp ion bù (tầng bất động và tầng khuếch tán). Dung lượng hấp phụ cation ($T$, tính bằng $\text{mđlg}/100\text{g}$ đất) là chỉ tiêu đánh giá độ phì nhiêu.
• Tính chất chua và tính chất đệm: Phân định bản chất độ chua hiện tại (do ion $H^+$ tự do trong dung dịch đất tạo nên bởi axit cacbonic, axit hữu cơ hòa tan, muối thủy phân) và độ chua tiềm tàng (độ chua trao đổi do $H^+$ và $Al^{3+}$ bị đẩy ra bởi muối trung tính $KCl$; độ chua thủy phân do $H^+$ bị đẩy ra bởi muối kiềm yếu thủy phân $CH_3COONa$). Cơ chế đệm của đất được giải thích dựa trên hệ đệm dung dịch ($H_2CO_3/Ca(HCO_3)_2$, axit hữu cơ/muối humat) và sự trao đổi cation trên phức hệ hấp phụ keo đất.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện chuẩn hóa:

• Phương pháp lấy mẫu và xử lý mẫu: Thu thập mẫu đất ở độ sâu $0 - 25\text{ cm}$ tại điểm giữa hai hàng cây (hàng thứ 5 và thứ 6, cây khoảng thứ 10 theo yêu cầu kỹ thuật của nông trường) đối với đất cao su, và ở giữa các khoảnh đối với đất trồng dứa hủy, mía. Mẫu được phơi khô trong phòng thoáng gió, băm nhỏ, loại bỏ tạp chất rễ cây, sỏi đá, nghiền trong cối sứ và rây qua rây kích thước mắt $1\text{ mm}$.
• Phương pháp xác định hệ số khô kiệt ($K_{H_2O}$): Sấy mẫu đất ở nhiệt độ $105 - 110^\circ\text{C}$ trong 8 giờ đến khối lượng không đổi, tính độ ẩm phần trăm ($X$) và hệ số khô kiệt $K_{H_2O} = 100 / (100 - X)$.
• Phương pháp Rutcôpski xác định thành phần cơ giới: Dựa trên sự lắng đọng và thể tích nở của đất trong ống đong. Phần cát (hạt $1 - 0,05\text{ mm}$) được xác định bằng cách lắng gạn với nước nhiều lần trong ống đong $100\text{ ml}$ đến khi nước trong. Phần sét (hạt $< 0,001\text{ mm}$) được xác định bằng cách cho đất phân tán trong nước cất với chất trợ keo tụ là muối ăn ($NaCl$), để qua đêm trong ống đong $250\text{ ml}$ rồi đo thể tích đất nở và tra bảng tỷ lệ. Thành phần bụi (hạt $0,05 - 0,001\text{ mm}$) tính theo hiệu số: $%\text{bụi} = 100% - %\text{cát} - %\text{sét}$.
• Phương pháp đo độ chua hiện tại ($pH_{H_2O}$): Hòa tan $40\text{ g}$ đất khô không khí trong $100\text{ ml}$ nước cất (tỷ lệ 1 : 2,5), lắc 5 phút, để lắng qua đêm, lọc lấy dịch trong và đo bằng máy đo pH.
• Phương pháp Kappen xác định độ chua thủy phân: Tác dụng $40\text{ g}$ đất với $100\text{ ml}$ dung dịch $CH_3COONa\text{ 1N}$, lắc 5 phút, để qua đêm, lọc dịch. Hút $10\text{ ml}$ dịch lọc, thêm chỉ thị phenolphthalein, chuẩn độ bằng dung dịch $NaOH\text{ 0,01N}$ đến khi xuất hiện màu hồng nhạt bền trong 1 phút.
• Phương pháp Xôkôlôp xác định độ chua trao đổi và $Al^{3+}$ di động: Cho $80\text{ g}$ đất tác dụng với $200\text{ ml}$ dung dịch $KCl\text{ 1N}$, lắc 5 phút, để qua đêm, lọc lấy dịch trong đo $pH_{KCl}$. Lấy hai bình tam giác chứa dịch lọc đun sôi đuổi $CO_2$; bình 1 chuẩn độ nóng bằng $NaOH\text{ 0,01N}$ xác định tổng $H^+$ và $Al^{3+}$; bình 2 thêm dung dịch $NaF\text{ 3,5}%$ để tạo phức bền $Na_3[AlF_6]$, giải phóng $OH^-$, sau đó chuẩn độ nguội lượng $H^+$ còn lại để tính hàm lượng $Al^{3+}$ di động.
• Phương pháp khảo sát sức đệm: Sử dụng dãy 12 bình tam giác, mỗi bình cân $20\text{ g}$ đất, lần lượt bổ sung các thể tích dung dịch kiềm $Ca(OH)_2\text{ 0,02N}$ (từ $0$ đến $40\text{ ml}$) hoặc axit $HCl\text{ 0,02N}$ (từ $0$ đến $40\text{ ml}$), thêm nước cất cho đủ thể tích quy định. Lắc 5 phút, ngâm giữ trong 3 ngày đêm, lọc lấy dung dịch trong và đo giá trị pH. Mẫu đối chứng sử dụng cát tinh khiết phơi khô được thực hiện song song để vẽ đồ thị so sánh đường cong đệm.

Nguồn dữ liệu: Kết quả phân tích thực nghiệm từ 14 mẫu đất đại diện cho các lô cao su nhiều độ tuổi (Lô 5 trồng năm 1985, Lô 7-1985, Lô 10-1985, Lô 12-1985, Lô 23-1986, Lô 28-1987, Lô 34-1988, Lô 36-1988, Cao su 94, Lô 2-1997, Lô 32-1997, Cao su tơ 2003, Cao su xen mì) và đất chuyển đổi (Dứa hủy, Mía) tại Nông trường Phạm Văn Cội.

Nội dung chính theo từng chương

Phần A - Chương I: Thành phần hoá học của đất

Chương này tổng kết cơ sở lý thuyết về ba pha cấu thành đất:

• Pha khí: Khí trong đất chứa hàm lượng $CO_2$ cao hơn khí quyển do quá trình phân giải chất hữu cơ và hô hấp của rễ cây, vi sinh vật. $CO_2$ hòa tan trong dung dịch đất tạo $H_2CO_3$, thúc đẩy hòa tan khoáng chất thành dạng dễ tiêu, song nếu quá thừa $CO_2$ và thiếu oxy sẽ ức chế sinh trưởng thực vật.
• Dung dịch đất: Chứa các chất hòa tan ở nồng độ bình thường khoảng 0,05%, cung cấp dinh dưỡng trực tiếp cho cây trồng.
• Pha rắn: Chiếm 90 - 99% khối lượng là chất khoáng (khoáng sơ cấp dạng cát, khoáng thứ cấp dạng sét), phần còn lại là chất hữu cơ và mùn. Mùn được phân chia chi tiết thành: axit humic (phân tử lượng lớn, tan trong kiềm loãng, cấu tạo vòng, đệm tốt), axit fulvic (hình thành trong môi trường chua, tan trong nước và axit, làm đất chua mạnh) và humin (hợp chất bền vững liên kết chặt với khoáng sét).

Phần A - Chương II: Tính chất hấp phụ chất dinh dưỡng của đất

Chương II tập trung phân tích bản chất của hiện tượng hấp phụ trong đất:

• Năm dạng hấp phụ được phân tích cơ chế rõ rệt: hấp phụ sinh học (sinh vật giữ chất vô cơ), hấp phụ cơ học (giữ hạt vật chất trong khe hở), hấp phụ lý học (thay đổi sức căng bề mặt), hấp phụ hóa học (tạo kết tủa cố định như phosphat canxi, phosphat nhôm) và hấp phụ lý hóa (trao đổi ion giữa bề mặt keo và dung dịch đất).
• Cấu tạo hạt keo đất và quy luật trao đổi cation: Trao đổi diễn ra theo nguyên tắc đương lượng, thuận nghịch, phụ thuộc hóa trị ion (ion hóa trị cao có lực hấp phụ mạnh hơn, riêng $H^+$ bị hấp phụ mạnh nhất do màng thủy hóa mỏng).
• Dung lượng hấp phụ cation ($T$): Căn cứ phân loại dung lượng hấp phụ của đất Việt Nam thành 3 mức: $T > 30\text{ mđlg}/100\text{g}$ đất (cao), $15 - 30\text{ mđlg}/100\text{g}$ đất (trung bình) và $< 15\text{ mđlg}/100\text{g}$ đất (thấp). Đất có thành phần cơ giới nặng và giàu mùn sở hữu dung lượng hấp phụ lớn hơn.

Phần A - Chương III: Tính chất chua của đất

Chương III trình bày hệ thống hóa các dạng độ chua và nguyên nhân gây chua:

• Phân biệt độ chua hiện tại (nồng độ $H^+$ tự do trong dung dịch đất) và độ chua tiềm tàng (gồm độ chua trao đổi do $H^+$, $Al^{3+}$ trên bề mặt keo bị đẩy bởi muối trung tính $KCl$, và độ chua thủy phân được đẩy ra bởi muối kiềm $CH_3COONa$).
• Nguyên nhân chua hóa đất: Yếu tố khí hậu (nhiệt độ cao, mưa nhiều gây rửa trôi kiềm), hoạt động của sinh vật (vi khuẩn oxy hóa lưu huỳnh thành $H_2SO_4$, nấm tạo axit fulvic), và việc sử dụng liên tục các loại phân bón sinh lý chua như $(NH_4)_2SO_4$, $NH_4NO_3$.
• Hiện trạng đất chua tại Việt Nam: Dẫn bảng phân loại đất năm 1976 (tỷ lệ 1/1.000.000), khẳng định phần lớn đất Việt Nam có $pH < 5$ (trừ đất trên đá vôi, đất bazan chưa thoái hóa, đất phù sa ngoài đê sông Hồng).
• Khái quát về đất xám bạc màu: Diện tích 1.791.021 ha, phân bố tại Đông Nam Bộ, Tây Nguyên; đá mẹ macma axit và phù sa cổ; tầng mặt cơ giới nhẹ, cấu trúc kém, chua ít đến rất chua, nghèo kiềm trao đổi và dưỡng chất.
• Khả năng đệm của đất: Phân tích cơ chế chống lại sự thay đổi pH nhờ các hệ đệm axit yếu - muối trong dung dịch và sự bù trừ cation trên keo đất. Đất giàu sét và mùn có độ đệm cao, đất cát đệm kém.

Phần B - Chương I: Sơ lược vùng đất nông trường Phạm Văn Cội và vùng đất khảo sát

Chương này phác thảo lịch sử, địa lý và hiện trạng canh tác của địa bàn:

• Lịch sử: Nông trường thành lập ngày 10/3/1977 theo Quyết định 113/QĐUB của UBND TP. Hồ Chí Minh trên vùng "đất trắng" bị bom đạn tàn phá ác liệt. Sau năm 1975, diện tích được khai hoang; từ năm 1982 chuyển đổi sang trồng mía ($600 - 700\text{ ha}$); từ năm 1985 chuyển dần sang cây cao su. Đến thời điểm nghiên cứu, nông trường trực thuộc Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn, quản lý 1.765 ha, trong đó cao su chiếm 1.567,53 ha (cao su khai thác: 1.527,73 ha; cao su kiến thiết cơ bản: 39,80 ha), cho sản lượng 8 triệu lít mủ/năm.
• Điều kiện tự nhiên: Khí hậu có lượng mưa trung bình 1.950 mm/năm, nhiệt độ bình quân 29°C.
• Đặc điểm thực địa các mẫu khảo sát: Các lô cao su được trồng theo quy cách $3\text{ m} \times 6\text{ m}$ hoặc $6\text{ m} \times 6\text{ m}$. Đất tầng mặt ($< 20\text{ cm}$) tương đối xốp mềm nhờ thảm lá cao su rụng che phủ giữ ẩm và chứa nhiều rễ cây, đào sâu hơn đất trở nên rất chặt cứng. Đất chuyên canh dứa hủy và đất mía có bề mặt khô cứng, không có cỏ mọc, tính chất tiệm cận trạng thái đất hoang.

Phần B - Chương II: Phần thực nghiệm

Chương thực nghiệm mô tả toàn bộ quá trình xử lý mẫu và dữ liệu định lượng:

• Phân tích hệ số khô kiệt ($K_{H_2O}$): Xác định độ ẩm đất khô không khí tại các lô khảo sát. Đất dưới tán cao su có độ ẩm cao hơn các lô đất trống hoặc mới hủy cây trồng.
• Phân tích thành phần cơ giới: Dữ liệu thực nghiệm qua phương pháp Rutcôpski xác định tỷ lệ cát, sét và bụi, làm rõ đất nông trường thuộc nhóm đất cát và cát pha nhẹ.
• Đo đạc độ chua hiện tại: Giá trị $pH_{H_2O}$ của 14 mẫu đất dao động trong biên độ từ 5,07 (mẫu Dứa hủy) đến 6,57 (mẫu Lô 36 trồng năm 1988).
• Đo đạc độ chua tiềm tàng: Dữ liệu chuẩn độ Kappen xác định độ chua thủy phân ($H_{tp}$); dữ liệu chuẩn độ Xôkôlôp xác định hàm lượng nhôm di động ($Al^{3+}$) dao động từ dạng vết đến tối đa là $12,528\text{ mg}/100\text{g}$ đất (tại mẫu Cao su 94). Mẫu Lô 12(85) đạt $3,638\text{ mg}/100\text{g}$, mẫu Cao su xen mì đạt $0,416\text{ mg}/100\text{g}$.
• Đo lường sức đệm: Kết quả đo pH của 12 mức xử lý axit - bazơ trên các mẫu đất Lô 10(85), Lô 34(88), Lô 36(88), Cao su 94, Cao su xen mì so với mẫu cát khô, kèm đồ thị biểu diễn đường cong đệm tương ứng.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu cung cấp số liệu thực nghiệm định lượng về các chỉ tiêu lý - hóa của đất tại Nông trường Phạm Văn Cội:

Mẫu đất khảo sát	$pH_{H_2O}$ (Độ chua hiện tại)	Hàm lượng $Al^{3+}$ di động ($\text{mg}/100\text{g}$ đất)	Đặc điểm đệm và cơ giới
Lô 10 (1985)	Thuộc nhóm ít chua đến chua vừa	Dạng vết / Thấp	Cơ giới nhẹ, đệm yếu
Lô 12 (1985)	Thuộc nhóm ít chua đến chua vừa	3,638	Cơ giới nhẹ, cát pha
Lô 34 (1988)	Thuộc nhóm ít chua đến chua vừa	Thấp	Khả năng đệm kém so với cát
Lô 36 (1988)	6,57	Thấp (giàu $Ca^{2+}$, $Mg^{2+}$)	Đệm khá trong vùng axit
Cao su 94	Thuộc nhóm chua vừa	12,528 (Cao nhất)	Đệm khá trong vùng bazơ
Cao su xen mì	Thuộc nhóm chua vừa	0,416	Đệm yếu
Dứa hủy	5,07 (Chua nhất)	Tồn tại di động	Đất chặt, khô, nghèo ẩm

Các phát hiện chính từ kết quả thực nghiệm:

• Về thành phần cơ giới và độ ẩm: Đất nông trường chủ yếu là đất cát và cát pha nhẹ, khả năng giữ nước kém. Do lấy mẫu vào cuối mùa khô và nguồn nước tưới phụ thuộc tự nhiên vào nước mưa, độ ẩm đất nền rất thấp (thể hiện qua hệ số khô kiệt nhỏ). Thảm lá rụng che phủ ở các lô cao su giúp duy trì độ ẩm tầng mặt tốt hơn so với đất dứa hủy hoặc đất mía. Đất trồng cao su lâu năm có tỷ lệ hạt cát giảm so với đất mới khai hoang.
• Về độ chua: Độ chua hiện tại ($pH_{H_2O}$) của các lô dao động từ 5,07 đến 6,57, phân bố ở mức chua vừa đến ít chua. Mức pH này nhìn chung thích hợp cho sự sinh trưởng của cây cao su và cây trồng cạn.
• Về độc chất nhôm: Hàm lượng $Al^{3+}$ di động cao nhất ghi nhận được là $12,528\text{ mg}/100\text{g}$ đất (mẫu Cao su 94), nhiều mẫu khác chỉ ở dạng vết hoặc dưới $4\text{ mg}/100\text{g}$ đất. Tác giả đối chiếu chuẩn sinh thái: tại Liên Xô nồng độ $Al^{3+} > 6\text{ mg}/100\text{g}$ đất đã làm chết cây, nhưng tại Việt Nam ngưỡng chịu đựng của thực vật cao hơn ($> 20\text{ mg}/100\text{g}$ đất mới gây độc). Như vậy, hàm lượng nhôm di động tại Nông trường Phạm Văn Cội hoàn toàn nằm trong ngưỡng an toàn, không có nguy cơ gây độc cho cây trồng.
• Về sức đệm: Toàn bộ các mẫu khảo sát đều thể hiện khả năng đệm thấp do thành phần cơ giới nhẹ và hàm lượng keo khoáng, keo mùn nghèo nàn. Đất chỉ có khả năng đệm lệch về một phía: mẫu Cao su 94 có hàm lượng nhôm di động cao nên đệm khá trong vùng bazơ (hấp thụ $OH^-$ tạo kết tủa $Al(OH)_3$); ngược lại, mẫu Lô 36(88) có hàm lượng canxi và magie cao (dẫn liệu từ nghiên cứu của đồng nghiệp Trần Thị Lộc năm 2006) nên đệm khá trong vùng axit.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

• Bón bổ sung phân hữu cơ kết hợp bón vôi định kỳ và có hệ thống nhằm nâng cao dung lượng hấp phụ cation ($T$), tăng độ bão hòa bazơ, từ đó cải thiện căn bản sức đệm của đất và ngăn ngừa hiện tượng chua hóa đột ngột khi sử dụng phân khoáng.
• Giữ lại thảm lá rụng của vườn cao su, không dọn sạch nhằm tạo lớp che phủ giữ ẩm trong mùa khô, đồng thời bổ sung nguồn mùn hữu cơ khi phân hủy.
• Điều chỉnh chế độ bón phân vô cơ hợp lý, tránh bón tập trung các loại phân có tính sinh lý chua trên diện rộng vì đất có sức đệm rất yếu.

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm cụ thể và cập nhật năm 2006 về ba chỉ tiêu hóa thổ nhưỡng cốt lõi (thành phần cơ giới, các dạng độ chua, sức đệm) trên nền đất xám bạc màu phù sa cổ tại Củ Chi.
• Tạo lập cơ sở khoa học trực tiếp hỗ trợ ban kỹ thuật Nông trường Phạm Văn Cội điều chỉnh chế độ dinh dưỡng đất, phục vụ kế hoạch nâng cao phẩm cấp mủ cao su và định hướng triển khai khu nông nghiệp công nghệ cao.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi thực hiện:

• Hạn chế về thời điểm thu mẫu: Các mẫu đất chỉ được lấy tập trung tại một thời điểm vào cuối mùa khô (khi cao su nghỉ cạo mủ), do đó chưa phản ánh được sự biến động theo mùa của độ chua hiện tại, độ chua trao đổi và sức đệm giữa mùa mưa và mùa khô.
• Hạn chế về phạm vi chỉ tiêu hóa học: Do khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm, tác giả tập trung vào các chỉ tiêu độ chua, cơ giới Rutcôpski và sức đệm; các chỉ tiêu liên quan đến cation kiềm trao đổi ($Ca^{2+}$, $Mg^{2+}$) chưa được phân tích đồng bộ trên cùng mẫu mà phải tham chiếu chéo từ công trình nghiên cứu song song của đồng nghiệp cùng nhóm chuyên ngành.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng khảo sát động thái dinh dưỡng đất theo các mùa trong năm; tiến hành phân tích chi tiết dung lượng hấp phụ cation tổng số ($T$) và hàm lượng mùn tổng số; thiết lập các thí nghiệm đồng ruộng về liều lượng bón phân hữu cơ và vôi để kiểm chứng thực tế mức độ cải thiện sức đệm của đất tại các lô sản xuất.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Hóa học, Hóa Nông nghiệp, Thổ nhưỡng học, Nông học và Khoa học Môi trường: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình phân tích đất thực tế bằng các phương pháp chuẩn độ kinh điển (phương pháp Kappen xác định độ chua thủy phân, phương pháp Xôkôlôp xác định nhôm di động và độ chua trao đổi, phương pháp Rutcôpski đo cơ giới, quy trình bố trí dãy bình thí nghiệm xác định sức đệm).
• Cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, quản lý nông trường cao su và cây công nghiệp: Cung cấp nguồn số liệu thực địa tin cậy về đặc điểm đất xám bạc màu huyện Củ Chi, làm cơ sở xây dựng quy trình canh tác, bón phân cân đối và cải tạo đất bạc màu.

Câu hỏi thường gặp

Đất tại Nông trường Phạm Văn Cội thuộc loại đất nào và có đặc điểm cơ giới ra sao?

Đất tại Nông trường Phạm Văn Cội thuộc loại đất xám bạc màu phát triển trên nền phù sa cổ. Kết quả phân tích thành phần cơ giới theo phương pháp Rutcôpski xác định đất thuộc nhóm đất cát và cát pha nhẹ, kết cấu đất rời rạc, khả năng giữ nước và giữ chất dinh dưỡng kém, đất dễ bị khô hạn trong mùa nắng và bí chặt khi gặp mưa lớn.

Độ chua hiện tại của đất tại nông trường nằm trong khoảng nào và có thích hợp cho cây trồng không?

Độ chua hiện tại ($pH_{H_2O}$) đo được trên 14 mẫu đất dao động từ 5,07 đến 6,57. Giá trị này cho thấy đất thuộc nhóm từ chua vừa đến ít chua. Mức pH này nhìn chung khá thuận lợi và phù hợp với yêu cầu sinh lý của nhiều loại cây trồng cạn, đặc biệt là cây cao su lấy mủ.

Hàm lượng nhôm di động ($Al^{3+}$) trong đất khảo sát là bao nhiêu và có nguy cơ gây độc không?

Hàm lượng $Al^{3+}$ di động xác định theo phương pháp Xôkôlôp dao động từ mức vết đến cao nhất là $12,528\text{ mg}/100\text{g}$ đất (tại lô Cao su 94). Đối chiếu với ngưỡng chịu độc của thực vật tại Việt Nam (hàm lượng $Al^{3+} > 20\text{ mg}/100\text{g}$ đất mới gây độc hại), nồng độ nhôm di động tại Nông trường Phạm Văn Cội không gây nguy hiểm hay ức chế rễ cây trồng.

Vì sao đất tại Nông trường Phạm Văn Cội có sức đệm thấp và chỉ đệm lệch về một vùng pH?

Khả năng đệm của đất phụ thuộc trực tiếp vào hàm lượng keo khoáng, keo mùn và thành phần cation trao đổi. Do đất nông trường có thành phần cơ giới nhẹ (nhiều cát, ít sét) và nghèo chất hữu cơ, dung lượng hấp phụ thấp nên sức đệm tổng thể yếu. Đất chỉ đệm khá ở vùng bazơ khi có mặt nhôm di động cao (kết tủa $OH^-$) hoặc đệm khá ở vùng axit khi tích lũy nhiều cation kiềm thổ như canxi, magie.

Điểm khác biệt về trạng thái đất giữa lô trồng cao su và lô đất dứa hủy là gì?

Đất ở các lô cao su có thảm lá rụng che phủ bề mặt giúp hạn chế bốc hơi nước, giữ ẩm tốt hơn (hệ số khô kiệt cao hơn), tầng đất mặt mềm xốp và có tỷ lệ cát thấp hơn ở những lô cao su trồng lâu năm. Ngược lại, đất dứa hủy không có lớp phủ bảo vệ, bề mặt bị phơi nắng trực tiếp dẫn đến khô cứng, nén chặt, độ ẩm thấp và độ chua cao hơn ($pH = 5,07$).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Thị Yến Phương đã hoàn thành việc khảo sát thực nghiệm các chỉ tiêu hóa lý quan trọng của đất xám bạc màu tại Nông trường Phạm Văn Cội, huyện Củ Chi năm 2006. Kết quả chỉ ra đất có thành phần cơ giới nhẹ (cát pha), phản ứng chua vừa đến ít chua ($pH_{H_2O}$ từ 5,07 đến 6,57), hàm lượng nhôm di động an toàn và sức đệm đất thấp. Công trình đề xuất cơ sở khoa học xác đáng cho việc bón vôi kết hợp phân hữu cơ và duy trì thảm che phủ thực vật nhằm cải thiện sức đệm và độ phì nhiêu của đất, phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển nông nghiệp của nông trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Sơ lược vùng đất nông trường Phạm Văn Cội 28 L. Lịch sử nông trường và đặc điểm vùng đất khảo sát 28 1.2, Một số hình ảnh và lược dé vé nông trường 32 Chương II: Phần thực nghiệm 37 SVTH: Dương Thị Yến Phương trang| KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. Nguyễn Văn Bình II. Lấy mẫu và xử lí mẫu 37 II.

Xác định hệ số khô kiệt 37 II. Xác định thành phần cơ giới đất theo phương pháp Rutcôpski 39 H. Độ chua hiện tại 40 11. Độ chua tiểm tầng 4I II.

Xác định độ chua thuỷ phân bằng phương pháp chuẩn độ 4I 11. Xác định độ chua trao đổi 43 II. Xác định sức đệm của đất 44 Kết luận 49 Tài liệu tham khảo 5I SVTH: Dương Thị Yến Phương trang2 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. Nguyễn Văn Binh Loi cam on! Dada tiền em xin bay tả lang biết on lâu ude todn thé qui thu 0d khoa hod đã tận tink đùa ddl chuing em trong bén nam qua.

Dé tài nay được hodn thanh odé tự hitdng dan tận tinh của thdy Uguyén Van Binh Gidng vitn bộ min hod nông “giiệp. Em xin được gửi đến thầu long biết on chan thanh., Ugodi ra, em con nhan được nhiéu tự quan lam nà giáp để của: €à Hguyén Thi (Àguuệt 2Wương- đế edng ning -giáe học pháp Thay Aguyén ⁄2(gọ« 2Xưug- Fé hoa phẩm lich 046 Dhitong- Fé hod phan lich cAnh Dhutong- Fé hod phan tich Ohi Cxtong- Ki ut phy trach kí thug! nding trường AUguyén Oadn Đội Ohti Dhit- Dhd giám đấc thutờng trực nắng trường Aguyén Van Đội Cae ban lam dé tài ndng tgiiệp, hod phan tich. Em xin được gi lại đâu làng biết on chan thank oa lâu lắc nhdt đến quá thay cô, các ehii cùng oới các ban. Shank Dhé Hd Chi ./ÖinÍt-2006 Duong Thi Yin Dhutong Hoi FOB SVTH: Duong Thi Yén Phuong trang3 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS.

Nguyễn Văn Binh LỜI NÓI ĐẦU Đất là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng và quý giá. Đất là cơ sở sinh sống và phát triển thực vật, là tư liệu sản xuất cơ bản của nông nghiệp. Tuy nhiên, đất không phải là nguồn tài nguyên vô tận. Cùng với sự gia tăng dân số, diện tích đất dành cho sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp do một phan diện tích đất nông nghiệp biến thành đất thổ cư.

Nhưng dân số tăng thì nhu cầu mọi mặt cũng tăng. Khi mà diện tích canh tấc bị giảm thì yêu cẩu san lượng lại tăng, như vậy không còn con đường nào khác là phải tăng năng suất. Muốn vậy thì chúng ta phải quan tâm, tìm hiểu cây trồng chịu ảnh hưởng của những yếu tố nào. Một trong những yếu tố quan trọng đó là người ta nhận thấy ứng với mỗi loại cây trồng có một khoảng pH thích hợp nhất định.

Nhưng nhìn chung thì cây trồng thích hợp với đất trung tính và có thể dao động quanh đó một ít. Do đó, khảo sát độ chua của đất trồng, thành phần cơ giới, sức đệm của đất là công việc hết sức cẩn thiết để có thể cải tạo đất và tăng năng suất cho cây trồng. Mặt khác do đặc điểm của đất Việt Nam thì việc khảo sát những chỉ tiêu này càng có ý nghĩa quan trọng, đó là do: Nước ta thuộc vùng nhiệt đới gió mùa, lượng mưa hàng năm nhiều, điều nay rất thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, nhưng bên cạnh đó mưa nhiều gây ra sự xói mòn rửa trôi các ion kim loại kiểm, kiểm thổ, làm cho đất bị chua hoá. Do nước ta trình độ đô thị hoá chưa cao, chất thải công nghiệp, sinh hoạt và cả nông nghiệp chưa được xử lí đúng mức nên đất bị ô nhiễm bởi các nguyên tố độc hại như: S, Cl, F, As.Hàm lương S cao có thể làm đất chua thêm.

SVTH: Dương Thị Yến Phương trang 4 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: Th§. Nguyễn Văn Binh Ngoài ra, sau khi nước ta trải qua hai cuộc kháng chiến, đất đai nhiều vùng bị tan phá nặng nể do bom đạn, đất bi ô nhiễm bởi chất độc hoá học, bi hoang hoá,. Đất đai là vốn quý mà tạo hoá đã ban tặng cho con người, nhưng tạo hoá vốn di cũng rất công bằng. Nếu con người biết sử dụng có hiệu quả, trân trọng những gì mà thiên nhiên ban tăng thì nó sẽ ngày càng làm cho cuộc sống chúng ta no ấm hơn, tốt đẹp hơn.

Do đó, vì nhiều lí do mà em chon dé tài: * Khảo sát các chỉ tiêu: thành phần cơ giới, độ chua, sức đệm của đất ở nông trường Phạm Văn Cội huyện Củ Chi”. Trên cơ sở các số liệu của em và các bạn thu được hy vọng sẽ giúp ích được cho nông trường trong việc nâng cao năng suất cây trồng. Vì đây là lần đầu làm công tác nghiên cứu nên không tránh khỏi những sai sót, kính mong quý thấy cô, các bạn đóng góp ý kiến để để tài được hoàn chỉnh hơn. SVTH: Dương Thị Yến Phương trang 5 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS.

Nguyễn Văn Binh 3 PHAN A: LEONG GUAN (Lí THUYET T SVTH: Dương Thị Yến Phương trang6 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. Nguyén Van Binh Chuong I THANH PHAN HOA HOC CUA DAT ` 2 í Phần khí của đất thường có thành phan khác với không khí. NHƠN | 78,08% 78,08-80,42% p Oxy) 20,95% 20,90-0,00% 0,03% trở lên Các khí khac(Ne, He, CH¡, Os, Xe) 0,04% CO, từ vài phần nghìn đến 1%, có khi đến 2%, 3% hay hơn nữa, trong khí nó chỉ chiếm khoảng 0,03% khí quyển. Tuy nhiên, nhìn chung No, O; thì ít hơn trong khí quyển, nguyên nhân do phân huỷ chất hữu cơ sinh ra CO;, hô hấp của vi sinh vật, rễ cây lấy O; thay ra CO;, và một số phan ứng hoá học.

Các vi sinh vật sống cộng sinh trong rễ cây họ đậu có khả năng lấy N¿. Có sự trao đổi CO; giữa đất và khí quyển. Làm giàu CO; trong dung dịch đất giúp hoà tan các chất khoáng trong đất chuyển thành dạng dễ tiêu cho cây trồng. Tuy nhiên CO; nhiều quá mà thiếu oxi trong phần khí của đất thì lại ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thực vật và vi sinh vật.

Nên tao cho đất có độ thoáng tốt tạo diéu kiện thuận lợi cho việc trao đổi CO; giữa phan khí của đất và khí quyển giúp cho sư phát triển của vi sinh vật đất và dinh dưỡng thực vật. (Hoá kỉ thuật đại cương(HKTĐC), tr20, 21) x L2, DUNG DICH DAT 12. Thành phần dung dich đất Dung dich đất là phan hoạt động và linh động nhất của đất, nhiều quá trình SVTH: Dương Thị Yến Phương trang7 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. Nguyễn Văn Binh hóa học điển ra và nhờ đó thực vật déng hoá trực tiếp các chất dinh dudng.

Dung dich đất chứa các ion: HCOy, OH’, Cl, NOy, SO,Ÿ, H;PO,, H*, Na’, K*, NH,”, Ca?*, Mg”*,v. ngoài ra còn có muối sắt, nhôm, các chất hữu cơ tan được trong nước và các khí tan như O;, NH;, CO;, v. Quá trình phong hoá các chất khoáng, vi sinh vật biến đổi các chất hữu cơ và do bón phân sinh ra các mudi trong dung dịch đất, Hàm lượng muối tan trong dung dịch đất thường vào khoảng 0,05%, nếu cao hơn 0,2% sẽ gây độc cho cây. Tắm quan trọng dung dich đất Thanh phần và số lượng chất tan trong dung dich đất cho biết lượng thức ăn cho cây trong một thời gian.

Nồng 46 dung dịch đất ảnh hưởng sự hút thức ăn của cây. Phản ứng dung dịch đất làm thay đổi pH ảnh hưởng đến hoạt động của vi sinh vật đất và lí hoá tính đất. Một số chất hoà tan làm tăng cường quá trình phong hoá hình thành đất. ¿ ` “ Phần rấn của đất là nguồn dự trữ chính các chất dinh dưỡng cho cây trồng.

Bao gồm: Phần khoáng chiếm 90% đến 99% khối lượng phan rắn. Phần hữu cơ chỉ chiếm vài phần trăm nhưng có vai trò rất quan trọng đối với độ phì của đất. Thanh phan nguyên tố hoá học trung bình của phan rắn KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP. Nguyễn Văn Binh Chì Gali Thiếc Flo i.

Thori Clo i š Asen Vanadi lôt Photpho Lưu huỳnh Bari Paladi Molipden Berili Radi L3. Phần khoáng của đất Phan khoáng của đất là sản phẩm phong hoá lâu đời của đá mẹ. Có khoảng 50 nguyên tố, một số nguyên tố có tỉ lệ cao như oxi, silic. Các nguyên tố nitơ, photpho, kali cần thiết cho cây.

Nó có thành phần cơ giới, thành phan khoáng và thành phần hoá học phức tap. Phân loại theo nguồn gốc có khoáng sơ cấp( thạch anh, fenspat, mica,.) tổn tại chủ yếu dưới dạng hạt cát, một lượng nhỏ ở dạng hạt bùn và keo. Khoáng thứ cấp (khoáng sét) như kaolinit, mongmorilonit. tổn tại chủ yếu đưới dạng bùn và hạt keo.

Phần chất hữu cơ Phần chất hữu cơ tuy ít nhưng có vai trò vô cùng quan trọng gồm hai thành phần chính là xác hữu cơ chưa bị phân giải trong đất, các chất hữu cơ của đất là sản phẩm phân giải của chất hữu cơ đơn giản như gluxit, protit, lipit,. va hợp chất hữu cơ phức tạp là mùn. Trong đó thì mùn có ý nghĩa đặc biệt quan SVTH: Dương Thị Yến Phương trang 9 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. Nguyễn Văn Binh trong đối với dinh dưỡng cây trồng.( Thổ nhưỡng học(TNH), tr35) Có thể chia các chất mùn làm 3 nhóm chính [ate [ AwWme | Ginn —- Là một axit hữu cơ | Là axit hữu cơ cao | Là tổ hợp của các cao phân tử chứa phân tử chứa nitơ, chất mùn được cấu nité, hình thành hình thành trong tạo bởi các liên kết trong môi trường môi trường chua, | giữa các axit humic, trung tính, có cấu dễ tan trong nước, | axit funvic và các tạo vòng, không tan | axit, bazơ và khoáng sét trong đất.

trong nước và axit nhiều dung môi Có màu đen không vô cơ nhưng lại để hữu cơ khác, cho tan trong dung dịch tan trong dung dịch | dung dịch màu kiểm, có phân tử kiểm loãng, có màu vàng và rất chua. lượng rất lớn, rất nâu sim hoặc nâu bền, cây trong không đen. sử dụng được. chịu nước, chịu phân cao, Đất gidu mùn có tính đệm cao, chống chịu sự thay đổi pH đột ngột, đảm bảo các phản ứng xảy ra bình thường không gây thiệt hại cho cây.

Mùn là kho dự trữ cung cấp thức ăn từ từ và thường xuyên cho cây trồng và SVTH: Dương Thị Yến Phương trang 10 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS, Nguyễn Văn Bỉnh vi sinh vật đất. Ở Việt Nam chất lượng min chưa tốt, phẩn nhiều là mùn chua. Càng lên cao hàm lượng mùn tăng lên rõ rệt nhưng Ở dang min thô.(TNH,tr39-45) SVTH: Dương Thị Yến Phương trang I | KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: Ths. Nguyén Văn Binh Chương II TINH CHAT HAP PHU CHAT DINH DUGNG CUA DAT II.