_PHẦN II: MIỄN DỊCH HỌC Mục tiêu .- Năm được mối liên hệ vật chủ - vi khuẩn - Các yếu tổ giúp VK gây bệnh ở người. Các khái niệm cơ bản trong miễn dịch học - Nguyên tắc và ứng dụng của phản ứng huyết thanh trong chẩn đoán bệnh nhiễm - Co ché tac động của kháng sinh và cơ chế đề khang kháng sinh của vi khuẩn SU LIEN HE VAT CHU - VI KHUAN Mỗi liên hệ **Phan loai theo modi lién hé › Ngoại sinh: Sống bằng chất cặn bã hữu cơ do hủy hoại từ xác động thực vật ; Nội sinh - Hội sinh - Cộng sinh. VD: Hệ khuẩn đường ruột - Ký sinh - Chuyên biệt: triệu chứng rõ ràng, chuyền biệt - Không chuyên biệt > Cơ hội: VK cộng sinh gây bệnh khi SGMD, có cửa ngõ xâm nhập Tương tranh VK - vật chủ Tương tranh giữa tuyến phòng vệ của vật chủ và nắng lực gây bệnh của VK - Sự nhiễm trùng - Miễn nhiễm - Sự phòng vệ của cơ thể giới hạn được vi khuẩn ở một nơi nào gọi là sự nhiễm mầm bệnh VD: Người mang VK lao nhưng không bị lao - Sự phòng vệ làm giảm độc hại của vi khuẩn: bệnh nhiễm không biểu lộ Năng lực gây bệnh của VK (1) ta khả nắng VK xuyên qua các tuyến phong VỆ, xâm nhập vật chủ và tạo được bênh nhiễm > Lực độc bao gồm kha nang xâm lấn và sx độc tổ Sự xâm lẫn Đk: VK phải xâm nhập đúng đường và có các yếu tố: » Gan vao té bao vat chu: pili, glycocalix » Khang su thuc bao: nang, lipid dac biét/ VK lao* » Enzym tan cong: hyaluronidase, coagulase, kinase* » Sinh san duoc trong mo: VK chi tang trưởng tốt trong mo ma chung co ai luc Nẵng lực gây bệnh cua VK (2) Sản xuất độc tổ Sosánh_ Ngoại độc tố area Vk Gr(+); Gr(-) Gr(-): ta, ly, E.coli, ho ga. Vi tri Sx trong TBC va được VK Gắn vào tb VK và chỉ được phong thich ra ngoai MT phóng thích khi VK bị ly giải Ban chat Protein (exotoxin) LPS (lipopolysaccharid) Độc tính Rat doc Thấp Tác động Chuyên biệt Không chuyên biệt Tinh khang Mạnh.
Kích thích cơ thể tạo Yếu, kháng thể tạo ra nguyen được kháng thể để trung không trung hòa được nội hòa và làm mất độc tính độc tổ Tạo võ độc tổ + Bên nhiệt Ước lượng lực độc > ID50 (Infection Dose) Lượng VK gây nhiễm 50% thú thử nghiệm » LD50 (Lethal Dose) Luong VK gay chet 50% thu thu nghiém Thay đổi lực độc › Gia tang lực độc: cây chuyên nhiều lần qua thú, sẽ tăng lực độc với thú nhưng cóthể giảm lực độc với người. VD: dại › Giảm lực độc: cấy nhiều lần qua MT nuôi cấy. VD: BCG Yéu to vat chu Người binh thường: đ/v VK gây bệnh chuyên biệt, cơ dia it quan trong ° Tudi ° Yếu tố di truyền © Trang thai sinh song > Mién dich tu nhiên: thực bào > Mién dich d&c hiéu: kháng thể Người bệnh ° SGMD: di truyền hay suy yếu thụ nhận (VD: AIDS) ° Cửa ngõ xâm nhập: chân thương da niêm, vết thương PHAN UNG HUYET THANH Kháng nguyên (antigen)* › Chất thiên nhiên hay tổng hợp được nhìn nhận bởi hệ thống miễn dịch của cơ thể và từ đó tạo ra đáp ứng miễn dịch › Mỗi KN có phần chuyên biét (epitop/ hapten) dé tb miễn dịch nhìn nhận và có thể phản ứng với kháng thể : Kháng thể (antibody) » = glycoprotein, imunoglobulin, san xuat boi lympho B, có khả năng phối hợp chuyên biệt với khu KN › KN gặp KT tương ứng sẽ có sự kết hợp đặc hiệu > Su kết hợp KN-KT giúp bảo vệ cơ thể Khang thé Kháng nguyên Phản ứng huyết thanh › Là PƯ giữa KN-KT, có tính chuyên biệt và nhạy cảm cao » Ung dung - Tim KT khi có KN biết trước - TÌm KN khi có KT biết trước › Nhận biết PƯ KN-KT cần hệ thống chỉ thị (huỳnh quang, kết tủa,.) Antigen-binding sites Epitopes Phân loại › PƯ tạo hạt - PU kết tủa - PƯ ngưng kết - PƯ miễn dịch điện di » PU dựa vào tác động sinh học của kháng thé - PƯ trung hòa - PƯ cố định bổ thé › PƯ dùng kháng nguyên —- kháng thể đánh dấu - PƯ miễn dịch phóng xạ - PƯ miễn dịch huỳnh quang - PƯ miễn dịch men ELISA Phan ung ket tua* › Nguyên tắc: Sự kết hợp KN hòa tan với KT (đặc hiệu) tạo thành các hạt (kết tủa) quan sát bằng mắt thường › Thực hiện: trong gel, môi trường lỏng | |. - Antibody | 7 | | Antigen A | ay HÌ by | ! x | | ee | .ẽ ok| 3 Duong cong két tua: Zone of antibody _— Precipitate Phan ung KN-KT cho két tủa nhiều nhất ở vung | formed excess _— cân bằng Antibody in precipitate Zone of equivalence Antigen added Phản ứng ngưng kết* › Nguyên tắc: Sự kết hợp KN hữu hình với KT (đặc hiệu) tạo thành mạng lưới ngưng kết lớn quan sát được bằng mắt thường › Phân loại - Trực tiếp: KN hữu hinh - Gián tiếp: KN hòa tan gắn lên chất nên (HC, latex, vi khuẩn.) OTo=osœolại acd I ¬ .° Kháng thể Kỹ thuật miễn dịch điện di* › Nguyên tắc: Hh KN tách nhau (sau khi điện di) gặp KT tương ứng, các cung kết tủa đặc trưng sẽ hinh thành » Ap dung: đối với KN là hỗn hợp Hón trợp KÑ &, h,c © 0 + s = io © ws W oy 1 2 + - rất eo + rT ww tS O0 ®*—Z ptt ttt | cc xử ee: Cee8n Huyét thanh 3 4 mién dich Phản ứng trung hòa › Nguyên tắc: Khi KN là virus, VK và KT (đặc hiệu) kết hợp với nhau thi KT có khả năng trung hòa độc lực virus/độc tố VK làm mất khả năng gây bệnh.
Kiểm tra bằng cách tiêm vào thú thử nghiệm ~ y V + O-RB Tế bảo hoại tử ý - é - @ —Yí@ đặc hiệu Tế bảo ko hoại tử Phản ứng cố định bổ thể » BO thé (C): có trong cơ thể người, nhiệm vụ bảo vệ cơ thể. KT muốn ly giải VK phải có bổ thể (complement) › Nguyên tắc: KT (đặc hiệu) với sự tham gia của bổ thể sẽ gay ly giải tb VK hoặc tb động vật LYSIS OPSONIZATION ACTIVATION OF INFLAMMATORY CLEARANCE OF RESPONSE IMMUNE COMPLEXES Complement. na receptor “85 vê > Db za ® ay VỀ TA LÍ Os Av-Ab x \} Vhn Bacteria as <n ` ti) complex ) ° Complement 3 Vv i ) / Degranulation — a \ v “4 We Extravasation 3( Ề a Bloox | 2 OC Ss Ss Ce tS ss, ‘Tore get cell Phagocyte Phagocyte Phản ứng cố định bổ thể (2)* PƯ (1): KN + HT bệnh nhân (đã loại C) + C - TH1: HT có KT nhưng không quan sát được PƯ - TH2: HT không có KT PU (2): Hồng cầu cừu + KT kháng HC cừu (đã loại C) Phối hợp 2 PƯ Hong cau cuu + KT khang HC + KN + HT bệnh nhân + C - (+): C + KT, không còn C > HC cừu không ly giải - (-): C + KT kháng HC cửu > HC cừu bị ly giải PƯ dùng KN/KT đánh dấu › Nguyên ly chung: Phan ứng đặc hiệu giữa KN-KT được xác định nhờ chất đánh dấu được gắn vào KT/KN. › Gồm (khác nhau bởi chất đánh dấu): - PƯ miễn dịch huỳnh quang: CĐD phát huỳnh quang - Trực tiếp: tìm KN - Gián tiếp: tìm KT - PƯ miễn dịch phóng xạ: CĐD là đồng vị phóng xa - PƯ miễn dich men ELISA: CBD là enzym có khả năng đổi màu cơ chất Tên PƯ | Phân Phức hợp Nhận biết loal KN-KT Ket tua Ngung ket Điện di Huynh quang Men ELISA Phong xạ Trung hòa Cố định bổ thể Tên PƯ | Phân Phức hợp Nhận biết loal KN-KT Kết tua Hoa tan 1:1 Hạt kết tủa Trực tiếp Hữu hình.
Ngưng Hòa tan Mạng lười kết ian tiep Gian tie " ngung gung ket ; ; ; Số lượng, vị Điện di Hôn hợp Hon hop Hon hop trí cung kết tủa Huynh — Trực tiếp Cố định KT-F* KN-KT-F* Phat huynh quang Gian tiếp KT va KKT-F* KN-KT-KKT-F* quang Phong xạ KN-Pxa Pxa-KN-KT-KKT xạLượng phong Men "5¬. KT va KKT- KN-KT-KKT- Enzym đổi ELISA Cäntiếp COđịnh- ra„vm Enzym màu cơ chất Trung Gây chết Không gây Tiêm vào thú hòa thú TN chet thu TN TN Co dinh KT +C KN-KT-C Hong cau bổ thể HC + KHC HC-KHC không vỡ SU DE KHANG KHANG SINH Các cơ chế tác động của KS DNA-directed RNA Cell wall synthesis DNA gyrase polymerase Cycloserine 7 Quinolones Nalidixic acid Actinomycin Rifampin Vancomycin Ciprofloxacin Streptovaricins Bacitracin Novobiocin Penicillins Protein synthesis Cephalosporins (505 inhihitors) Monobactams Erythromycin (macrolides) Carbapenems _ Chloramphenicol Folic acid metabolism Gindamyen Lincomycin Trimethroprim Sulfonamides Protein synthesis EMC, sc r MOOSOIH€cs5 Z vá 4 - (30S inhibitors) Tetracyclines SH e Spectinomycin tei Se Streptomycin Cytoplasmic membrane Gentamicin MPa tg) Kanamycin Polymyxins Amikacin Daptomycin _ Nitrofurans Protein synthesis =o Cytoplasmic Cell wall mor ry membrane : Mupirocin Puromycin Figure 20-14 Brock Biology of Microorganisms 11/e © 2006 Pearson Prentice Hall, Inc. Các yếu tổ ảnh hưởng ĐKKS Đói nghèo và điều kiện thiếu thốn Epidemic clones Thiên tai Kiểu huyết thanh cụ thể Sự phát tren dân so Gene kháng thuốc cụ thể Yếu tố kháng sin 2 — Lạm dụng/dùng sai kháng sinh cho Cơ sở hạ tầng y tế nghèo nàn bệnh nhân Thiếu sự hợp tác quốc tế Zz dung kháng sinh trong nông nghiệp Đại Cuong DKKS De khang khang sinh VK sinh trưởng được ở [KS] cao hơn nhiều lần so với [KS] ngắn chặn sinh trưởng của các VK khác Phân loại - ĐK tự nhiên: loài hoặc chi đề kháng 1KS, tính di truyền - ĐK thụ nhận: phát triển, thay đổi theo thgian, cách sử dụng KS, có tính khu vực.