Nghiên Cứu và Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Măng Đen Tại Tỉnh Kon Tum

Măng Đen, một trong những điểm đến nổi bật của tỉnh Kon Tum, đang thu hút sự chú ý của du khách nhờ vào… 119 trang · Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành · 2021.

• Tác giả: Lê Thu Trọng
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Thị Duyên Hà
• Trường học: Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành
• Chuyên ngành: Việt Nam Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Và Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Măng Đen Tại Tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• NHẬN XÉT (Của giáo viên hướng dẫn)
• NHẬN XÉT (Của giảng viên phản biện)
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Về du lịch
• 1.2. Về du lịch sinh thái
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Giới thiệu chung
• 1.3.2. Tiềm năng du lịch chung
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG, HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở MĂNG ĐEN
• 2.1. Khái quát về khu du lịch sinh thái Măng Đen
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Tài nguyên sinh vật
• 2.2. Tiềm năng du lịch Măng Đen
• 2.2.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 2.2.2. Tài nguyên nhân văn
• 2.2.3. Đánh giá chung
• 2.3. Hiện trạng phát triển du lịch ở Măng Đen
• 2.3.1. Cơ sở hạ tầng và vật chất-kỹ thuật
• 2.3.2. Các loại hình du lịch có thể tổ chức tại Măng Đen
• 2.3.3. Nguồn nhân lực
• 2.3.4. Tình hình khách du lịch và doanh thu
• 2.3.5. Quảng bá du lịch
• 2.3.6. Hiện trạng tổ chức quản lý và hoạt động khai thác tại Măng Đen
• 2.4. Đánh giá hoạt động du lịch sinh thái Măng Đen theo nguyên tắc hệ sinh thái
• 2.4.1. Mức độ đảm bảo giáo dục và thuyết minh môi trường
• 2.4.2. Phân tích hỗ trợ bảo tồn tự nhiên
• 2.4.3. Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương
• 2.4.4. Vấn đề bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
• 2.4.5. Đánh giá chung
• 2.5. Cơ hội và thách thức du lịch Măng Đen
• 2.5.1. Cơ hội
• 2.5.2. Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI MĂNG ĐEN
• 3.1. Quan điểm phát triển du lịch sinh thái Măng Đen
• 3.2. Các mục tiêu và định hướng phát triển du lịch ở Măng Đen
• 3.2.1. Mục tiêu của Măng Đen trong việc phát triển du lịch sinh thái
• 3.2.2. Định hướng tổng quát
• 3.2.3. Định hướng phát triển chiến lược ở Măng Đen
• 3.2.4. Định hướng phát triển các loại hình du lịch ở Măng Đen
• 3.2.5. Định hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng cao
• 3.3. Một số giải pháp nhằm phát triển du lịch sinh thái Măng Đen
• 3.3.1. Giải pháp về tăng cường hợp tác kêu gọi vốn đầu tư
• 3.3.2. Giải pháp về môi trường
• 3.3.3. Giải pháp về quy hoạch xây dựng
• 3.3.4. Giải pháp về giáo dục đào tạo phát triển nguồn nhân lực
• 3.3.5. Giải pháp về thu hút cộng đồng địa phương tham gia làm hoạt động du lịch
• 3.3.6. Giải pháp về tiếp thị và tăng xúc tiến quảng bá du lịch sinh thái
• 3.3.7. Giải pháp đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA
• PHỤ LỤC 2: TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 3: MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ MĂNG ĐEN

Tóm tắt

I. Khám Phá Du Lịch Sinh Thái Măng Đen Tại Tỉnh Kon Tum

Măng Đen, một trong những điểm đến nổi bật của tỉnh Kon Tum, đang thu hút sự chú ý của du khách nhờ vào vẻ đẹp hoang sơ và tiềm năng du lịch sinh thái phong phú. Khu vực này không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn mang trong mình giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số. Việc khám phá du lịch sinh thái tại Măng Đen không chỉ mang lại trải nghiệm thú vị mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Măng Đen

Măng Đen sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú, từ rừng thông xanh mát đến các thác nước hùng vĩ. Những cảnh đẹp này không chỉ thu hút du khách mà còn tạo cơ hội cho các hoạt động du lịch sinh thái như trekking, cắm trại và khám phá văn hóa địa phương.

1.2. Giá Trị Văn Hóa Địa Phương Tại Măng Đen

Khu du lịch sinh thái Măng Đen không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên mà còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo của các dân tộc thiểu số. Du khách có thể tham gia vào các hoạt động văn hóa, tìm hiểu phong tục tập quán và thưởng thức ẩm thực đặc trưng của vùng.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Măng Đen

Mặc dù Măng Đen có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nhưng khu vực này cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc bảo tồn môi trường tự nhiên trong bối cảnh phát triển du lịch là một vấn đề cần được quan tâm. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch cũng cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

2.1. Vấn Đề Bảo Tồn Môi Trường

Sự gia tăng lượng khách du lịch có thể dẫn đến áp lực lên môi trường tự nhiên. Cần có các biện pháp bảo tồn hiệu quả để đảm bảo rằng các tài nguyên thiên nhiên không bị suy thoái.

2.2. Cơ Sở Hạ Tầng Du Lịch Cần Cải Thiện

Cơ sở hạ tầng hiện tại tại Măng Đen chưa đáp ứng đủ nhu cầu của du khách. Việc nâng cấp đường xá, hệ thống điện nước và dịch vụ lưu trú là rất cần thiết để thu hút nhiều du khách hơn.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Măng Đen

Để phát triển du lịch sinh thái tại Măng Đen một cách bền vững, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc kết hợp giữa bảo tồn môi trường và phát triển kinh tế là rất quan trọng. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo sự phát triển hài hòa.

3.1. Tăng Cường Hợp Tác Cộng Đồng

Cộng đồng địa phương cần được tham gia vào quá trình phát triển du lịch. Việc tạo ra các chương trình đào tạo và hỗ trợ sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ môi trường.

3.2. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là cần thiết để cải thiện trải nghiệm của du khách. Các dự án xây dựng đường xá, khách sạn và các dịch vụ hỗ trợ sẽ giúp thu hút nhiều du khách hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Du Lịch Sinh Thái Tại Măng Đen

Du lịch sinh thái tại Măng Đen không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Các hoạt động du lịch bền vững giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn thiên nhiên.

4.1. Tác Động Kinh Tế Tích Cực

Du lịch sinh thái tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, từ hướng dẫn viên du lịch đến các dịch vụ ăn uống và lưu trú. Điều này giúp nâng cao mức sống và phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Bảo Vệ Môi Trường

Các hoạt động du lịch sinh thái giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị của thiên nhiên và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Điều này có thể dẫn đến những hành động tích cực trong việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Du Lịch Sinh Thái Măng Đen

Tương lai của du lịch sinh thái tại Măng Đen rất hứa hẹn nếu được phát triển một cách bền vững. Việc kết hợp giữa bảo tồn môi trường và phát triển kinh tế sẽ tạo ra một mô hình du lịch lý tưởng cho khu vực này.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần có các chiến lược phát triển bền vững để đảm bảo rằng du lịch sinh thái tại Măng Đen không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường tự nhiên.

5.2. Tăng Cường Quảng Bá Hình Ảnh Du Lịch

Việc quảng bá hình ảnh du lịch sinh thái Măng Đen ra thế giới sẽ giúp thu hút nhiều du khách hơn. Các chiến dịch truyền thông cần được triển khai để nâng cao nhận thức về khu vực này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu và phát triển du lịch sinh thái Măng Đen tại tỉnh Kon Tum" do sinh viên Lê Thu Trọng (ngành Việt Nam học, Khoa Du lịch và Việt Nam học, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành) thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Lê Thị Duyên Hà vào tháng 09/2021. Đề tài được triển khai trong bối cảnh du lịch sinh thái đang trở thành xu hướng phát triển bền vững, vừa khai thác giá trị kinh tế vừa gắn liền với trách nhiệm bảo vệ môi trường tự nhiên và văn hóa bản địa. Khu du lịch Măng Đen (thuộc huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum) sở hữu nền tảng tài nguyên tự nhiên và nhân văn đặc thù với độ che phủ rừng đạt khoảng 80%, khí hậu mát mẻ quanh năm, độ cao trung bình khoảng 1.200 m so với mực nước biển, được ví như "Đà Lạt thứ hai" của vùng Bắc Tây Nguyên. Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên tại đây còn bộc lộ nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật và quản lý, đòi hỏi một công trình khảo sát, đánh giá thực trạng khách quan nhằm đề xuất các định hướng khai thác tương xứng.

Tác giả xác định rõ các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được đánh số cụ thể trong văn bản như sau:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Trên cơ sở lý luận về du lịch sinh thái đồng thời vận dụng kiến thức đã học để áp dụng nghiên cứu du lịch sinh thái và thực trạng hoạt động du lịch sinh thái ở Măng Đen từ khi đưa vào khai thác; từ đó xác định phương thức khai thác hợp lý, kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường tự nhiên, phát triển du lịch bền vững.
  2. Góp phần quảng bá rộng rãi hình ảnh của khu du lịch sinh thái Măng Đen trong nước và quốc tế; đẩy mạnh sự phát triển của tỉnh Kon Tum nói chung và Măng Đen nói riêng.
  3. Đề xuất một số giải pháp phục vụ phát triển du lịch sinh thái Măng Đen.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch sinh thái.
  2. Nghiên cứu tiềm năng và hiện trạng phát triển khu du lịch sinh thái Măng Đen, tìm hiểu những tồn tại cần giải quyết.
  3. Trên cơ sở nghiên cứu hiện trạng khu du lịch, đề xuất phương hướng và một số giải pháp phát triển loại hình du lịch sinh thái tại khu du lịch sinh thái Măng Đen.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tiềm năng và hiện trạng khai thác hoạt động du lịch tại khu du lịch sinh thái Măng Đen.
• Phạm vi không gian: Tập trung trong phạm vi khu du lịch sinh thái Măng Đen với tổng diện tích tự nhiên là 148,07 km² thuộc huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu tiến trình hình thành, phát triển thành khu du lịch sinh thái tại Măng Đen, tập trung vào số liệu thực trạng giai đoạn 2016 – 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về du lịch và du lịch sinh thái từ các tổ chức quốc tế và văn bản pháp luật hiện hành. Tác giả trích dẫn định nghĩa du lịch của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), Liên hiệp quốc tế Các tổ chức Lữ hành Chính thức (IUOTO), nghiên cứu của L.I. Pirogionic (1985), Điều 3 Luật Du lịch Việt Nam năm 2017, cùng quan điểm tiếp cận từ góc độ kinh tế và sản phẩm của Ngô Thị Diệu An, Nguyễn Thị Oanh Kiều (2014) và Trần Thị Thúy Lan, Nguyễn Đình Quang (2005). Đối với thuật ngữ du lịch sinh thái (ecotourism), văn bản trích dẫn định nghĩa ban đầu của Hector Ceballos-Lascurain (1987), định nghĩa của Hiệp hội Du lịch Sinh thái Úc (1994), Hiệp hội Du lịch Sinh thái Hoa Kỳ (1998), định nghĩa tại Khoản 16 Điều 3 Luật Du lịch Việt Nam năm 2017, và khuôn khổ Chiến lược quốc gia về phát triển du lịch sinh thái (1999) do Phạm Trung Lương (2002) hệ thống hóa.

Về khung phân tích cốt lõi, tác giả áp dụng nguyên tắc và đặc trưng du lịch sinh thái theo Phạm Trung Lương (2002):

• Bốn nguyên tắc cơ bản: (1) Có hoạt động diễn giải nhằm nâng cao hiểu biết về môi trường và tạo ý thức bảo tồn; (2) Bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái; (3) Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; (4) Tạo thêm việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương.
• Các đặc trưng cơ bản: Tính đa thành phần, tính đa ngành, tính đa mục tiêu, tính liên vùng, tính mùa vụ, tính chi phí, tính giáo dục cao về môi trường, góp phần bảo tồn tài nguyên - duy trì đa dạng sinh học, và thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm bốn phương pháp chính:

1. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Khai thác và xử lý nguồn dữ liệu thứ cấp từ các ấn phẩm khoa học, báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum, quy hoạch xây dựng của Ủy ban Nhân dân (UBND) tỉnh Kon Tum và cổng thông tin điện tử huyện Kon Plông.
2. Phương pháp khảo sát: Tiến hành phát 100 phiếu điều tra thăm dò ý kiến du khách và thu về 80 phiếu hợp lệ để tổng hợp các chỉ số về thị hiếu, chi tiêu, độ tuổi, và mức độ hài lòng đối với môi trường tự nhiên cũng như dịch vụ tại Măng Đen.
3. Phương pháp so sánh tổng hợp: Đối chiếu các chỉ số tài nguyên, khí hậu, địa hình của Măng Đen với các địa bàn khác trong khu vực Tây Nguyên (như Đà Lạt - Lâm Đồng, Gia Lai, Đắk Lắk).
4. Phương pháp điều tra xã hội học: Phỏng vấn trực tiếp du khách, hộ dân địa phương làm du lịch, và cán bộ chuyên trách ngành du lịch (trực tiếp là ông Đỗ Văn Minh - Trưởng phòng Quản lý Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum).

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm các văn bản pháp lý và báo cáo chuyên ngành: Nghị quyết số 720/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Công văn số 1952/UBND-KTN ngày 07/11/2011 của UBND tỉnh Kon Tum; Nghị định số 18-HĐBT ngày 17/01/1992; "Báo cáo du lịch Măng Đen" (2021) và "Tiềm năng huyện Kon Plông" (2021) của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Kon Tum; khảo sát thực địa của Tổ chức Động thực vật Thế giới (FFI) phối hợp Trung tâm Nước Việt Xanh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 1 tập trung làm rõ hai nội dung lớn: hệ thống lý thuyết về ngành du lịch và cơ sở thực tiễn của vùng nghiên cứu. Trong phần lý luận, tác giả phân loại du lịch theo tài nguyên (nhân văn, tự nhiên), mục đích chuyến đi (nghỉ dưỡng, tham quan, khám phá, lễ hội), phạm vi lãnh thổ, đặc điểm địa lý, lứa tuổi, và hình thức tổ chức. Loại hình "du lịch xanh" được nhấn mạnh gồm hai nhánh chính: du lịch sinh thái và du lịch nghỉ dưỡng - chữa bệnh. Tác giả phân tích cụ thể 4 nguyên tắc và 9 đặc trưng vận hành của du lịch sinh thái, chỉ rõ vai trò của loại hình này trong việc cân bằng lợi ích kinh tế - xã hội với lợi ích bảo tồn tự nhiên.

Ở phần cơ sở thực tiễn, văn bản trình bày tổng quan vùng Tây Nguyên gồm 5 tỉnh (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng) với diện tích khoảng 54,7 nghìn km², địa hình cao nguyên xếp tầng từ 500 m đến 1.500 m, thuộc khối Trường Sơn Nam. Tác giả lược thuật lịch sử hình thành địa bàn Tây Nguyên qua các giai đoạn: từ thời vua Lê Thánh Tông lập nước Nam Bàn (1471), thời chúa Nguyễn, thời nhà Nguyễn (vua Tự Đức lập sơn phòng năm 1863), thời kỳ Pháp thuộc (thành lập tòa Công sứ Kon Tum năm 1907, thành lập Xứ Thượng Nam Đông Dương - PMSI năm 1946), quy chế Hoàng triều Cương thổ, cho đến sau năm 1975. Điểm nhấn thực tiễn là bản sắc văn hóa của 47 dân tộc anh em, văn hóa nương rẫy, nhà Rông, nhà Dài, sinh hoạt văn hóa nhà mồ, sử thi Tây Nguyên, và Không gian Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Riêng tỉnh Kon Tum (diện tích 9.676,5 km²) có bề dày lịch sử hình thành gắn với làng đồng bào Ba Na ven sông Đăk Bla ("Kon" là làng, "Tum" là hồ/nước), vị trí chiến lược tiếp giáp Quảng Nam, Gia Lai, Quảng Ngãi và chung đường biên giới 280,7 km với Lào và Campuchia qua cửa khẩu quốc tế Bờ Y.

Chương 2: Tiềm năng, hiện trạng hoạt động du lịch ở Măng Đen

Chương 2 trình bày chi tiết các dữ liệu thực địa, tiềm năng tài nguyên và thực trạng hoạt động du lịch tại Măng Đen. Về địa giới, ngày 16/07/2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 720/NQ-UBTVQH14 (hiệu lực từ 01/09/2019) thành lập thị trấn Măng Đen trên cơ sở toàn bộ 148,07 km² diện tích tự nhiên và 6.913 người của xã Đăk Long cũ. Toàn huyện Kon Plông có 9 xã, thị trấn với 27.357 hộ dân (tính đến tháng 03/2021), trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (Xê Đăng, Mơ Nâm, Ka Dong, Hre) chiếm trên 80%. Địa hình khu vực mang tính phân hóa sâu sắc: 80% diện tích là núi cao trên 1.000 m với độ dốc lớn hơn 29%; 2.000 – 3.000 ha cao nguyên đỉnh bằng độ dốc 10% tại xã Măng Cành với tầng đất đỏ bazan thích hợp cây công nghiệp; còn lại là địa hình thung lũng dọc các hệ thống sông Đăk Ring (dài 15 km), Đăk Rơ Man (dài 12 km), và Đăk S'Nghé (dài 60 km).

Về khí hậu và thủy văn, Măng Đen có nhiệt độ trung bình năm 18 – 20°C (nhiệt độ thấp nhất xuống 6 – 8°C, nhiệt độ tháng cao nhất là tháng 5 đạt 22,5 – 25°C, tháng 12 dưới 15°C); lượng mưa trung bình năm đạt 2.310 mm với khoảng 157 ngày mưa/năm; độ ẩm dao động 78 – 87%. Địa bàn sở hữu tiềm năng nước ngầm khoáng nóng cấp C2 đạt 100.000 m³/ngày ở độ sâu 60 – 300 m, với 9 điểm nước nóng có thể khai thác chữa bệnh. Về sinh vật, rừng tự nhiên có diện tích 98,6 ha (chiếm 96% diện tích khảo sát chuyên đề, rừng thông chiếm 3%). Kết quả điều tra của Tổ chức FFI và Trung tâm Nước Việt Xanh xác nhận sự hiện diện của hơn 500 cá thể Chà vá chân xám (loài cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ IUCN), cầy vằn (loài ăn thịt nguy cấp), vượn má vàng Trung Bộ, gấu ngựa, cu li nhỏ, rái cá, cùng các loài chim đặc hữu như khướu Kon Ka Kinh, khướu Ngọc Linh. Thực vật ghi nhận các loài quý hiếm thuộc Nhóm IA theo Nghị định 18-HĐBT gồm Thông Đà Lạt, Thông đỏ, Thông tre; Nhóm IIA gồm Trầm hương, Pơ mu, Du xam (tại ô tiêu chuẩn số 30 vùng Konturằn ven sông Đăk S'Nghé), cùng các loài gỗ quý cẩm lai, trắc, giáng hương quả lớn, sâm Ngọc Linh, sâm dây, và đương quy.

Hiện trạng hạ tầng và sản phẩm du lịch gắn với các danh thắng: thác Pa Sỳ, hồ Đăk Ke, hồ Toong Đam, hồ Toong Zơri, hồ Ly Leng, hồ Zin Lha, chùa Khánh Lâm, tượng Đức Mẹ Măng Đen, làng văn hóa Kon Pring, và vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Kết quả khảo sát 80 phiếu hợp lệ phản ánh cơ cấu du khách chủ yếu ở độ tuổi trẻ và trung niên, mục đích chính là nghỉ dưỡng và khám phá thiên nhiên, di chuyển chủ yếu bằng ô tô/xe máy cá nhân; tuy nhiên mức chi tiêu bình quân còn thấp và cơ sở vật chất - kỹ thuật lưu trú còn thiếu tính đồng bộ. Tác giả chỉ ra những rào cản trong hoạt động diễn giải môi trường và sự tham gia của người dân bản địa vào chuỗi giá trị du lịch còn mang tính tự phát.

Chương 3: Định hướng và một số giải pháp phát triển du lịch sinh thái Măng Đen

Trên cơ sở phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, Chương 3 xác định mục tiêu đưa Măng Đen trở thành vùng du lịch sinh thái cấp quốc gia theo tinh thần Công văn số 1952/UBND-KTN của UBND tỉnh Kon Tum. Định hướng chiến lược tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm dựa trên thế mạnh sinh thái tự nhiên kết hợp trải nghiệm văn hóa truyền thống và nông nghiệp công nghệ cao. Tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Tăng cường hợp tác kêu gọi vốn đầu tư: Đẩy nhanh tiến độ các dự án quy hoạch hạ tầng giao thông dọc Quốc lộ 24, xúc tiến dự án thuê 8.000 ha rừng tại xã Hiếu (Lâm trường Măng La) để xây dựng khu du lịch sinh thái, và triển khai quy hoạch sân bay taxi Măng Đen đã được Chính phủ chấp thuận.
2. Giải pháp về môi trường: Kiểm soát chặt chẽ việc xả thải tại các điểm tham quan (hồ Đăk Ke, thác Pa Sỳ), duy trì độ che phủ rừng trên 80%, bảo vệ nghiêm ngặt các sinh cảnh tự nhiên của loài Chà vá chân xám và các loài thực vật quý hiếm.
3. Giải pháp về quy hoạch xây dựng: Thực hiện đúng các phân khu quy hoạch đã được UBND tỉnh Kon Tum phê duyệt, gồm khu trung tâm thương mại và du lịch sinh thái hồ Đăk Ke (75 ha), 3 khu du lịch sinh thái Măng Đen (270 ha), cụm tiểu thủ công nghiệp và làng nghề truyền thống (55 ha), khu trung tâm huyện lỵ (70 ha), và 4 phân khu Đông - Tây - Nam - Bắc (250 ha).
4. Giáo dục đào tạo phát triển nguồn nhân lực: Bồi dưỡng kiến thức du lịch sinh thái, kỹ năng ngoại ngữ và nghiệp vụ hướng dẫn viên cho lao động địa phương.
5. Thu hút cộng đồng địa phương tham gia: Nhân rộng mô hình du lịch cộng đồng tại làng văn hóa Kon Pring, khuyến khích các hộ đồng bào Mơ Nâm, Xê Đăng tham gia cung ứng dịch vụ ẩm thực, dệt thổ cẩm, biểu diễn cồng chiêng, giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên.
6. Tiếp thị và xúc tiến quảng bá: Xây dựng bộ nhận diện du lịch Măng Đen, liên kết tour tuyến với các trung tâm du lịch miền Trung (Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Hội An) và tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây qua cửa khẩu Bờ Y.
7. Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm: Kết hợp du lịch tham quan thác - hồ với du lịch thể thao mạo hiểm leo núi, du lịch tâm linh (chùa Khánh Lâm, tượng Đức Mẹ), du lịch trải nghiệm nông trại công nghệ cao và thưởng thức ẩm thực cá nước lạnh (cá tầm, cá hồi).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa hệ thống chỉ số địa lý, tài nguyên, quy hoạch của Măng Đen từ các nguồn tài liệu chính thức, cung cấp bức tranh dữ liệu cụ thể phục vụ công tác nghiên cứu:

Hạng mục chỉ số	Thông số kỹ thuật / Dữ liệu văn bản ghi nhận
Quy mô diện tích thị trấn	148,07 km² (theo Nghị quyết 720/NQ-UBTVQH14 năm 2019)
Dân số huyện Kon Plông	27.357 hộ (tính đến tháng 03/2021; >80% là đồng bào dân tộc thiểu số)
Độ cao trung bình	Khoảng 1.200 m so với mực nước biển
Nhiệt độ & Lượng mưa	Nhiệt độ TB 18 – 20°C; lượng mưa TB 2.310 mm/năm (157 ngày mưa/năm)
Nguồn nước khoáng nóng	9 điểm tại Kon Plông; trữ lượng cấp C2 đạt 100.000 m³/ngày ở độ sâu 60 – 300 m
Động vật nguy cấp (FFI khảo sát)	>500 cá thể Chà vá chân xám; ghi nhận cầy vằn, khướu Kon Ka Kinh, khướu Ngọc Linh
Thực vật đặc hữu Nhóm IA	Thông Đà Lạt, Thông đỏ, Thông tre (theo Nghị định 18-HĐBT)
Thực vật quý hiếm Nhóm IIA	Trầm hương, Pơ mu, Du xam (ô tiêu chuẩn số 30 vùng Konturằn)
Quy hoạch 03 khu DLST	Tổng 270 ha (Thác Đăk Ke - Lộ Ba: 95 ha; Hồ Toong Đam: 90 ha; Thác Pa Sỳ: 85 ha)
Dự án thuê rừng xã Hiếu	Quy mô khoảng 8.000 ha thuộc Lâm trường Măng La

Về mặt học thuật và thực tiễn, đóng góp của đề tài thể hiện ở việc kế thừa và cập nhật các nghiên cứu trước đây (như nghiên cứu du lịch cộng đồng Kon Plông của Đặng Thanh Nam năm 2013 và giải pháp marketing của Đỗ Thị Ngọc Diễm năm 2019) sang giai đoạn sau khi thị trấn Măng Đen chính thức được thành lập. Khóa luận gắn kết lý thuyết 4 nguyên tắc du lịch sinh thái của Phạm Trung Lương với dữ liệu quản lý thực tế của địa phương, đưa ra hệ thống giải pháp 7 nhóm mang tính khả thi nhằm hỗ trợ công tác quản trị điểm đến tại Kon Plông.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế nghiên cứu: Tác giả chỉ rõ việc thực hiện khóa luận diễn ra trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 bùng phát phức tạp (thời điểm tháng 09/2021), gây trở ngại lớn cho công tác điều tra thực địa dài ngày. Do điều kiện giãn cách, cỡ mẫu khảo sát xã hội học còn hạn chế ở mức 100 phiếu phát ra và 80 phiếu thu về hợp lệ. Bên cạnh đó, văn bản chưa đi sâu lượng hóa sức chứa sinh thái (carrying capacity) của từng điểm danh thắng cụ thể.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát đối với các thị trường khách quốc tế và các doanh nghiệp lữ hành khi hoạt động du lịch phục hồi hoàn toàn; nghiên cứu chuyên sâu về đánh giá ngưỡng chịu tải môi trường tại các khu rừng phòng hộ Thạch Nham và Lâm trường Măng La; phân tích mô hình liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao gắn với du lịch sinh thái trang trại.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Du lịch, Việt Nam học, Địa lý kinh tế, Quản lý tài nguyên môi trường và Quản trị dịch vụ du lịch. Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

• Hệ thống trích dẫn pháp lý và số liệu quy hoạch chi tiết các phân khu du lịch (75 ha, 270 ha, 8.000 ha) được phê duyệt bởi UBND tỉnh Kon Tum.
• Báo cáo kiểm kê tài nguyên sinh học quý hiếm đối chiếu theo Nghị định 18-HĐBT và số liệu khảo sát linh trưởng của FFI tại huyện Kon Plông.
• Bộ công cụ khảo sát ý kiến du khách (mẫu phiếu điều tra tại phụ lục) phục vụ việc đánh giá thực trạng cơ sở vật chất - kỹ thuật và tâm lý tiêu dùng của du khách tại vùng cao nguyên.

Câu hỏi thường gặp

1. Thị trấn Măng Đen được thành lập vào thời gian nào và có quy mô hành chính ban đầu ra sao?
Thị trấn Măng Đen được thành lập theo Nghị quyết số 720/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 16/07/2019 (có hiệu lực từ ngày 01/09/2019) trên cơ sở chuyển nguyên trạng toàn bộ 148,07 km² diện tích tự nhiên và 6.913 người của xã Đăk Long, trở thành thị trấn huyện lỵ của huyện Kon Plông.

2. Khảo sát của Tổ chức Động thực vật Thế giới (FFI) tại địa bàn ghi nhận số liệu nổi bật nào về loài linh trưởng nguy cấp?
Báo cáo kết quả của Tổ chức FFI và Trung tâm Nước Việt Xanh phát hiện quần thể hơn 500 cá thể Chà vá chân xám tại huyện Kon Plông. Đây là loài động vật được xếp vào hạng cực kỳ nguy cấp trong Danh lục đỏ IUCN, cùng với Vườn quốc gia Kon Ka Kinh tạo thành vùng phân bố tập trung quan trọng bậc nhất của loài này.

3. Quy hoạch chi tiết 03 khu du lịch sinh thái Măng Đen của tỉnh Kon Tum có diện tích bao nhiêu và phân bổ như thế nào?
Theo quy hoạch chi tiết được UBND tỉnh Kon Tum phê duyệt, 03 khu du lịch sinh thái Măng Đen có tổng diện tích 270 ha, bao gồm: Khu du lịch sinh thái thác Đăk Ke và thác Lộ Ba (95 ha); Khu du lịch sinh thái hồ Toong Đam, Toong Zơri, Toong Pô (90 ha); và Khu du lịch sinh thái cảnh quan, leo núi suối và thác Pa Sỳ (85 ha).

4. Khóa luận ghi nhận những loài thực vật cổ xưa quý hiếm nào thuộc Nhóm IA theo Nghị định 18-HĐBT?
Các loài thực vật cổ xưa mang tính đặc hữu được tìm thấy tại các ô tiêu chuẩn và lâm trường Măng La gồm có Thông Đà Lạt (gặp ở ô tiêu chuẩn số 4 và rừng phòng hộ Thạch Nham), Thông đỏ (vùng Đăk Sô, lâm trường Măng La), và Thông tre (mọc rải rác tại lâm trường Măng La, Măng Cành I, Măng Cành II).

5. Mẫu khảo sát điều tra thực tế của khóa luận được thực hiện với quy mô và phương thức như thế nào?
Do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, tác giả đã tiến hành phát ra 100 phiếu điều tra và thu về 80 phiếu hợp lệ từ các nhóm du khách, kết hợp với phương pháp phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum để thu thập thông tin về chất lượng phục vụ và thị hiếu tiêu dùng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lê Thu Trọng đã phác thảo một bức tranh toàn diện và trung thực về tiềm năng tự nhiên, nhân văn cũng như hiện trạng khai thác du lịch tại Măng Đen, tỉnh Kon Tum. Thông qua việc tổng hợp hệ thống tư liệu quy hoạch chính thống và số liệu khảo sát thực tế, công trình đã làm rõ các lợi thế về khí hậu, cảnh quan, đa dạng sinh học cùng những điểm nghẽn về hạ tầng kỹ thuật và cơ chế tham gia của cộng đồng bản địa. Bảy nhóm giải pháp được đề xuất trong khóa luận cung cấp các định hướng thiết thực nhằm thúc đẩy khu du lịch sinh thái Măng Đen phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế địa phương và bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 có một định nghĩa khá ngắn gọn lịch sinh thái ỉà loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc vãn hoả địa phương với sự tham gia cùa cộng đồng dân cư, kết hợp giáo dục và bảo vệ môi trường" [1]. Đây là khái niệm cho thấy được sự kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa thiên nhiên và văn hóa con người. Và là mục tiêu cho sự phát triển kinh tế xà hội vừa giới thiệu, giáo dục, tuyên truyền và bảo vệ phát triển môi trường và tài nguyên thiên nhiên một cách ben vừng. Du lịch sinh thái đến nay vẫn còn được hiếu theo nhiều góc độ khác nhau và có sự tranh luận về sự thống nhất của khái niệm.

Trên một số diễn đàn quốc tế đều cho rằng du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, hồ trợ các hoạt động bảo tồn và được quản lý bền vừng về mặt sinh thái. Du khách sẽ được hướng dần tham quan với những diễn giải cần thiết về môi trường để nâng cao hiếu biết, cảm nhận được giá trị thiên nhiên và văn hóa mà không gây ra những tác động không the chấp nhận đối với các hệ sinh thái và văn hóa bản địa. Bên cạnh đó, du lịch sinh thái còn có những tên gọi khác nhau: - Du lịch thiên nhiên (Nature Tourism) - Du lịch dựa vào thiên nhiên (Nature based Tourism) - Du lịch môi trường (Environmental Tourism) - Du lịch đặc thù (Particcular Tourism) - Du lịch xanh (Green Tourism) - Du lịch thám hiểm (Adventure Tourism) - Du lịch bản xứ (Indigennous Tourism) - Du lịch bền vừng (Sustainable Tourism) 1.2 Những nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái Theo tác giả Phạm Trung Lương (2002) về những nguyên tắc cơ bản du lịch sinh thái [5; 19] thì du lịch sinh thái cần phải tuân thủ những đặc điếm sau: - Có hoạt động diễn giải nhằm nâng cao hiểu biết về môi trường, qua đó tạo ý thức tham gia vào các hoạt động nồ lực bảo tồn : 12 Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động du lịch sinh thái tạo ra sự khác biệt rõ ràng giữa du lịch sinh thái với các hình thức du lịch tự nhiên khác. Cùng một nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên, các sản phẩm của chúng đều có giá trị sử dụng, được trao đối mua bán qua các hình thức dịch vụ du lịch.

Song du lịch sinh thái lại có tính giáo dục và trách nhiệm cao hơn nhiều so với loại hình du lịch tự nhiên. Du lịch sinh thái phức tạp hơn trên nhiều phương diện: an toàn, chi phí bảo hiểm. và đòi hỏi cao hơn về ý thức trách nhiệm của người tồ chức cũng như du khách. Khách du lịch sinh thái sau một chuyến tham quan sẽ có tầm nhìn và hiếu biết hơn về những đặc tính sinh thái khu vực và văn hóa cộng đồng địa phương.

Với những hiểu biết đó, thái độ cư sử của du khách sè thay đoi được thế hiện bằng nhiều nồ lực tích cực trong việc bảo tồn và phát trien tự nhiên sinh thái và văn hóa khu vực. - Bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái: Du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng có ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và hệ sinh thái khu vực. Các tác động tiêu cực của du lịch sinh thái sẽ làm thay đối và biến tính hệ sinh thái và môi trường. Một số hệ sinh thái và môi trường sống đặc biệt dễ bị tôn thương vì áp lực phát triến du lịch sinh thái, một phần môi trường sống có chất lượng kém hơn, điều này dần đến giảm đi về đa dạng sinh học.